Bài thuyết trình thi gvg huyện

- Tăng cường, phát huy tính tích cực, tự lực của học sinh; dành nhiều thời gian cho học sinh nghiên cứu sách giáo khoa và tài liệu học tập, luyện tập, thực hành, trình bày, thảo luận, bả

Tên biện pháp:

Dạy học bài Đọc mở rộng truyện cổ tích (Ngữ văn 6) theo định hướng

phát triển năng lực, phẩm chất học sinh.

I Cơ sở hình thành biện pháp

Việc thay đổi chương trình, mục tiêu giáo dục đã và đang tác động mạnh tới tư duy, nhận thức của giáo viên Người đứng lớp cần chủ động trang bị cho mình những năng lực mới phù hợp để đáp ứng với yêu cầu hiện nay

Bản thân tôi cùng các đồng nhiệp cũng xác định được CT GDPT mới chú trọng năng lực, phát huy quyền làm chủ, sáng tạo của giáo viên và học sinh Vì vậy, tất cả đều nỗ lực học hỏi, nghiên cứu tài liệu, chương trình SGK, tham khảo để nắm chắc yêu cầu cần đạt của chương trình Giáo viên được giao quyền tự chủ trong quá trình dạy học nên vô cùng linh hoạt, sáng tạo… hiệu quả giáo dục nâng lên đáng kể so với triển khai CT GDPT hiện hành Sự linh hoạt trong sử dụng tài liệu dạy học, SGK cũng giúp giáo viên dần quen với việc “được cởi trói” để sáng tạo nhằm phù hợp với tình hình thực tiễn

So với lứa học sinh triển khai theo CT GDPT hiện hành, học sinh học theo CT GDPT mới có sự nổi trội đáng kể Học sinh phát triển khá toàn diện Điều đó trở thành điểm tựa vững chắc để các em học tốt hơn khi bước vào những năm học tiếp theo của đổi mới giáo dục Bản thân giáo viên khi tiếp nhận học sinh học theo CT GDPT mới không còn quá nhiều bỡ ngỡ, vất vả, được tiếp thêm động lực, hứng thú với dạy học

Muốn đổi mới về phương pháp dạy và học, về kiểm tra, đánh giá thì trước hết đội ngũ giáo viên phải không ngừng đổi mới, nâng cao năng lực về cả kiến thức, kỹ năng sư phạm Chỉ khi nào lực lượng giáo viên đổi mới, phát triển thì nhiệm vụ đổi mới giáo dục của toàn ngành mới được thực hiện tốt

Sau một năm được giảng dạy môn Ngữ văn lớp 6, tôi đã đúc rút được nhiều bài học hữu ích trên con đường đổi mới nhiều thách thức

Một trong 4 định hướng về phương pháp dạy học trong Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn được đề ra là:

- Rèn luyện cho học sinh phương pháp đọc, viết, nói và nghe; thực hành, trải nghiệm việc tiếp nhận và vận dụng kiến thức tiếng Việt, văn học thông qua các hoạt động học bằng nhiều hình thức trong và ngoài lớp học; chú trọng sử dụng các phương tiện dạy học, khắc phục tình trạng dạy theo kiểu đọc chép; phát triển tư duy, rèn luyện kĩ năng sử dụng các phương tiện cho học sinh

- Tăng cường, phát huy tính tích cực, tự lực của học sinh; dành nhiều thời gian cho học sinh nghiên cứu sách giáo khoa và tài liệu học tập, luyện tập, thực hành, trình bày, thảo luận, bảo vệ kết quả học tập để học sinh biết tự đọc, viết, nói và nghe theo những yêu cầu và mức độ khác nhau;

Để đáp ứng yêu cầu của Chương trình, hoạt động Đọc mở rộng được đưa vào

thành những tiết học chính thức, có vai trò quan trọng trong việc tạo cơ hội cho học sinh vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học vào việc đọc một văn bản mới Giáo viên có thể kiểm tra kết quả thực hành đọc của học sinh Còn các em, qua nhiều lần thực hành sẽ dần tạo cho mình tư cách, vị thế của một người đọc sách, dành thời gian để HS có thể đọc các tác phẩm tự chọn Qua đó, hoạt động học tập môn Ngữ văn được đa dạng hóa, trở nên sinh động và hấp dẫn hơn, học sinh có thể bộc lộ, phát triển cá tính, sở trường một cách tích cực

So với Chương trình hiện hành, đây là tiết dạy mới mẻ, đòi hỏi giáo viên phải mày mò, nghiên cứu và không ngừng sáng tạo để những bài học đọc trở nên hữu ích đúng như mục tiêu đề ra cho thầy và trò

Sau đây, tôi xin phép được trình bày một ví dụ cụ thể của tiết dạy Đọc mở rộng trong chương trình Ngữ văn lớp 6 mà năm học 2021 – 2022, bản thân tôi đã dụng công thiết kế và thực hiện Kết quả ban đầu thể hiện nhiều dấu hiệu tích cực

II Nội dung biện pháp

1 Mô tả biện pháp:

Trong chương trình giáo dục mới, Đọc mở rộng được đưa vào với các yêu cầu: Học sinh tự tìm văn bản để đọc Bởi vậy, để tổ chức có hiệu quả tiết học này, bản thân tôi đã tìm hiểu hướng dẫn, học hỏi, nghiên cứu và thực hiện các bước sau:

* Chuẩn bị:

- Giao cho học sinh tìm đọc các văn bản có cùng thể loại và chủ đề với các văn

bản đã học;

- Giáo viên khuyến khích học sinh xây dựng tủ sách ngay trên lớp, hướng dẫn tìm sách ở thư viện và hiệu sách; hướng dẫn học sinh sử dụng phiếu đọc sách để ghi lại kết quả đọc sách và tiện cho việc trao đổi kết quả đọc

- Giáo viên cần chuẩn bị một số văn bản đáp ứng yêu cầu về thể loại, loại văn bản và chủ đề để có thể giới thiệu thêm cho học sinh tìm đọc Giáo viên có thể linh hoạt điều chỉnh chủ đề sách phải tìm để hoạt động đọc mở rộng thuận lợi cho học sinh và đạt hiệu quả

* Triển khai dạy học đọc mở rộng:

- Giáo viên hướng dẫn học sinh làm việc nhóm, trao đổi về nội dung và nghệ thuật của văn bản đã đọc

- Một số đại diện cho các nhóm chia sẻ trước lớp những ý kiến nổi bật đã trao đổi trong nhóm Các học sinh khác nhận xét, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá chung và biểu dương những học sinh thể hiện tốt kết quả tự đọc sách thông qua trao đổi trong nhóm hoặc trước lớp Giáo viên khuyến khích học sinh trao đổi sách cho nhau để mở rộng nguồn tài liệu đọc

2 Các nhóm giải pháp thực hiện

Nhằm cụ thể hóa các bước dạy học trên, căn cứ tình hình thực tế của nhà trường, đặc điểm của học sinh, tôi đã đề ra các nhóm giải pháp như sau:

2.1 Giao nhiệm vụ cá nhân và nhiệm vụ nhóm cụ thể, rõ ràng, có giới hạn thời gian hoàn thành

2.2 Kết hợp với nhân viên Thư viện nhà trường sắp xếp lịch đọc và mượn sách riêng cho lớp học trong giai đoạn thực hiện nhiệm vụ được giao

2.3 Khuyến khích học sinh quyên góp để xây dựng tủ sách nhỏ hoặc góc đọc sách trên lớp, trong phòng ở, trao đổi sách với nhau

2.4 Cung cấp một số văn bản có cùng chủ đề cho học sinh tham khảo, lựa chọn 2.5 Hướng dẫn học sinh tổ chức nhóm:

- Nhóm trưởng: Ghi danh sách thành viên và thống kê các văn bản đọc của cả nhóm

- Thư kí: Tổng hợp ý tưởng, nội dung Nhật kí đọc sách

- Các thành viên còn lại lập Nhật kí đọc sách và làm việc cá nhân trước khi họp nhóm

2.6 Đổi mới hình thức giờ dạy thành một hành trình, một trò chơi, một cuộc thi

để tăng thêm hứng thú, gợi cảm xúc và sự say mê của học sinh

3 Kế hoạch bài dạy cụ thể

Sau đây, tôi xin được minh họa tiết học đầu tiên trong tiến trình 2 tiết của bài học

Đọc mở rộng truyện cổ tích

Tiết 109:

ĐỌC MỞ RỘNG TRUYỆN CỔ TÍCH

- Ngữ văn 6, tập 1 -

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Nhận biết được các yếu tố: cốt truyện, nhân vật, lời người kể chuyện và lời nhân vật trong truyện cổ tích;

- Tóm tắt được văn bản một cách ngắn gọn;

- Rút ra bài học cho bản thân sau khi đọc các câu chuyện

2 Năng lực:

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản;

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản;

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa truyện;

- Năng lực sưu tầm truyện;

- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của truyện với các truyện

có cùng chủ đề

3 Phẩm chất:

- Yêu thích truyện cổ tích;

- Biết phân biệt tốt xấu; biết căm ghét cái ác, phê phán sự bất công, bênh vực người tốt

- Tu dưỡng đức tính tốt cho bản thân

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- Một số video, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học

- Phần mềm Plickers, Canvas dùng để thiết kế bài giảng và tổ chức trò chơi

- Bảng phụ để HS làm việc nhóm

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1: CHUẨN BỊ TRƯỚC GIỜ HỌC

* GV chia nhóm học tập và giao nhiệm vụ: Nhóm 4-5 HS (HS tự chọn thành viên)

- Nhiệm vụ 1: Ghi nhớ các đặc trưng cơ bản của truyện cổ tích

- Nhiệm vụ 2: Đọc diễn cảm một đoạn truyện cổ tích và tóm tắt 3 câu chuyện cổ tích mà em biết

- Nhiệm vụ 3: Kể lại 1 câu chuyện bằng lời của nhân vật trong truyện

- Nhiệm vụ 4: Tìm đọc và tóm tắt các câu chuyện cổ tích ngoài sách giáo khoa, lập danh sách các câu chuyện đã đọc và nộp trước ngày học bài tiếp theo

- Nhiệm vụ 5: Mỗi nhóm chuẩn bị 3 câu hỏi với chủ đề Truyện cổ tích để thách

đố nhóm bạn (giáo viên kiểm duyệt câu hỏi và đáp án trước giờ học)

Hoạt động 2: KHỞI ĐỘNG (5 phút)

+ Mục tiêu: Tạo không khí sôi nổi, vui tươi, nhắc lại một số kiến thức đã học + Tổ chức: Các nhóm đặt câu hỏi đố các nhóm còn lại về chủ đề “Truyện cổ

tích”

+ Sản phẩm: HS rèn kĩ năng nói trước đám đông, năng lực giải quyết vấn đề; có

cơ hội ôn lại các kiến thức và mở rộng hiểu biết về chủ đề đọc của giờ học

Hoạt động 3: TỔ CHỨC HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN CỔ TÍCH (30p)

* Chặng 1: Hành trang mang theo: (7p)

+ Mục tiêu: Nhắc lại những đặc trưng của truyện cổ tích, khơi gợi cảm xúc sau

khi đọc truyện

+ Tổ chức: Các nhóm lần lượt đọc câu hỏi, trả lời theo hướng dẫn của giáo viên;

đọc diễn cảm một đoạn truyện tùy chọn

1 Truyện cổ tích là loại truyện dân gian thường kể về những xung đột trong gia

đình, xã hội

2 Truyện cổ tích phản ánh số phận của các cá nhân và thể hiện ước mơ thay đổi

số phận của chính họ

3 Nhân vật trong truyện cổ tích thường được chia làm hai tuyến: chính diện và

phản diện.

4 Các chi tiết, sự việc trong truyện cổ tích thường có yếu tố hoang đường, kì

ảo.

5 Truyện được kể theo trật tự tuyến tính, thể hiện rõ mối quan hệ nhân quả

giữa các sự kiện

6 Lời kể trong truyện cổ tích thường mở đầu bằng những từ ngữ chỉ không gian,

thời gian không xác định.

7 Tùy thuộc vào bối cảnh, người kể chuyện có thể thay đổi một số chi tiết trong

lời kể, tạo ra nhiều bản kể khác nhau ở cùng một cốt truyện

* Chặng 2: Thế giới của những phép màu (15p) + Mục tiêu: Nhận biết các yếu tố: xung đột, tuyến nhân vật, trật tự các sự

việc, quan hệ nhân quả, thời gian trong các truyện đọc.

+ Tổ chức:

- GV chiếu 1 đoạn video truyện Cây khế

- GV đặt câu hỏi nhanh cho các nhóm:

? Đoạn video trên được dựa trên câu chuyện cổ tích nào?

Nhiệm vụ 1: Sắp xếp các sự việc sau theo diễn biến câu chuyện:

a Chim chở người em bay ra đảo lấy vàng, nhờ thế người em trở nên giàu có

b Cha mẹ mất sớm, người anh chia gia tài, người em chỉ được cây khế

c Người anh biết chuyện, đổi gia tài của mình lấy cây khế, người em bằng lòng

d Cây khế có quả, chim đến ăn, người em phàn nàn và chim hẹn trả ơn bằng vàng

e Chim lại đến ăn, mọi chuyện diễn ra như cũ, nhưng người anh may túi quá to

và lấy quá nhiều vàng

g Người anh bị ngọn sóng cuốn đi với tay nải vàng và châu báu đầy người

Trình tự đúng: b-d-a-c-e-g

Nhiệm vụ 2: Tổ chức trò chơi plickers:

1 Truyện Cây khế kể về loại xung đột nào? (Xung đột giữa anh em trong gia

đình).

A Giữa anh em tro

B

C

D ng gia đình

E Giữa con người với thiên nhiên

F Giữa người giàu với người nghèo

G Giữa vua quan với dân thường

2 Nêu các tuyến nhân vật trong truyện (Nhân vật chính diện: Vợ chồng người

em; nhân vật phản diện: Vợ chồng người anh)

A Chính diện, không chính diện

B Chính diện, phản diện

C Phản diện và không phản diện

D Chính diện

3 Đâu là những từ ngữ chỉ không gian, thời gian đặc trưng trong truyện cổ tích

Cây khế (Ngày xửa, ngày xưa, ở một nhà kia; một buổi sáng, một hôm).

A Ngày xửa, ngày xưa, ở một nhà kia; một buổi sáng, một hôm

B Ngày xửa, ngày xưa

C Ở một nhà kia; một buổi sáng, một hôm

D Ngày xửa, ngày xưa, ở một nhà kia

4 Chỉ ra các yếu tố hoang đường, kì ảo trong truyện cổ tích Cây khế (Chim lạ

biết nói, chở người đến hòn đảo nhiều vàng bạc, châu báu).

A Chim lạ biết nói

B Có hòn đảo nhiều vàng bạc, châu báu

C Chim lạ biết nói, chở người đến hòn đảo nhiều vàng bạc, châu báu

D Người em tự nhiên trở nên giàu có

5 Các yếu tố hoang đường, kì ảo trong truyện có tác dụng gì? (Đem lại sự thú vị,

hấp dẫn cho câu chuyện, giúp thực hiện được ước mơ của dân gian).

A Giúp thực hiện mơ ước dân gian

B Giúp câu chuyện hấp dẫn hơn

C Đem lại sự thú vị, hấp dẫn cho câu chuyện; giúp thực hiện được ước mơ của dân gian

D Thể hiện tài năng, trí tuệ của dân gian và ước mơ của họ

Nhiệm vụ 3: Mỗi nhóm chọn đọc diễn cảm một đoạn truyện cổ tích.

- GV và HS nhận xét phần đọc và đặt câu hỏi

- Cá nhân HS nhận xét và trả lời

? Đoạn truyện vừa đọc nằm trong câu chuyện nào?

? Đoạn truyện kể về sự việc gì?

? Ý nghĩa của sự việc đó?

Nhiệm vụ 4: Mỗi nhóm giới thiệu 1 truyện cổ tích trước lớp theo các yêu cầu:

+ Tóm tắt

+ Xác định các yếu tố: xung đột, tuyến nhân vật, yếu tố hoang đường của

truyện

- Các nhóm nhận xét phần trình bày của nhóm bạn

* Chặng 3: Đi tìm kho báu

+ Mục tiêu: Ý nghĩa của những ước mơ dân gian thể hiện trong truyện và rút ra

bài học đời sống

+ Tổ chức:

- GV chiếu hình ảnh một số truyện cổ tích

- GV hỏi HS về những bài học rút ra từ một số truyện cổ tích

TRAO VƯƠNG MIỆN, KHO BÁU CHO ĐỘI CHIẾN THẮNG

* Chặng 4: Lan tỏa ước mơ

+ Mục tiêu: Kể lại truyện cổ tích bằng lời nhân vật.

+ Tổ chức:

- GV chiếu yêu cầu.

- HS chọn truyện để kể lại.

- GV giao nhiệm vụ về nhà

Hoạt động 3: TRAO THƯỞNG

+ Mục tiêu: Đánh giá, khen thưởng HS.

+ Tổ chức:

- GV nhận xét, tổng hợp điểm, trao thưởng cho nhóm có hoạt động tốt.

- HS ghi nhớ nhiệm vụ về nhà.

Hoạt động 4: GIAO NHIỆM VỤ GIỜ HỌC SAU:

- Tập kể lại một truyện cổ tích không có trong sách giáo khoa bằng lời nhân vật

- HS hoàn thành phiếu đọc sách chủ đề “Truyện cổ tích”

- Trao đổi, giới thiệu sách, truyện với bạn

-III Hiệu quả của việc áp dụng biện pháp trong thực tế dạy học

Giờ học được tổ chức tại hai lớp 6A và 6B và 6C trường PTDTNT THCS Phú Lương, năm học 2021- 2022, được học sinh đón nhận và tham gia tích cực, hào hứng Hiệu quả cụ thể:

1 Học sinh nhớ tên và nắm chắc đặc điểm của truyện cổ tích đã học, biết cách tìm hiểu những truyện cổ tích được đọc khác Số truyện các em tự tìm đọc bên ngoài trung bình 3 truyện/học sinh

2 Thông qua hoạt động nhóm, các em phát huy được nhiều năng lực của bản thân như: cảm thụ tác phẩm văn học, thêm gắn kết với bạn bè trong thực hiện nhiệm vụ, tự tin nói trước đám đông, bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc của bản thân

3 Học sinh yêu thích và say mê đọc sách hơn

4 Giờ học diễn ra trong không khí sôi nổi, hào hứng của cả cô và trò, gây niềm yêu thích bài học, môn học

5 Hiệu quả từ bài Đọc mở rộng có ảnh hưởng tích cực tới thành công của nhiều hoạt động:

* Ngày hội đọc sách cấp tỉnh được Tỉnh đoàn Thái Nguyên và Sở VH-TT và DL

Thái Nguyên tổ chức điểm tại trường vào tháng 4 năm 2022, cụ thể:

- Em Đỗ Hương Giang – học sinh lớp 6A đạt giải Đặc biệt trong phần thi Kể chuyện theo sách

- Tranh minh họa sách của học sinh đạt nhiều giải cao

- Phần trưng bày không gian đọc sách của thầy trò đạt giải Nhất

* Dự án đọc sách của khối lớp 6 đã ghi nhận nhiều tiến bộ rõ rệt và ghi dấu ấn bằng

3 quyển Nhật kí đọc sách với nhiều trang tranh vẽ cùng cảm nhận và lời giới thiệu sách

do chính học sinh 3 lớp 6A, 6B và 6C thực hiện

 Lời kết:

Giờ Đọc mở rộng truyện cổ tích nói riêng và các tiết dạy Đọc mở rộng nói chung

cần được chú ý quan tâm và thiết kế hoạt động khoa học, hiệu quả Đây là một trong những dạng bài học thể hiện rất rõ năng lực tự học, tự đọc và cảm thụ văn học cũng như có cơ hội được trải nghiệm sáng tạo trong môn học Ngữ văn Từ những cảm xúc, chiêm nghiệm phù hợp với lứa tuổi, bài học góp phần hình thành, củng cố những phẩm chất cần có cho học sinh

Trên đây là nội dung bài thuyết trình về một biện pháp cụ thể trong giảng dạy một tiết học cụ thể mà bản thân tôi đã nghiên cứu, xây dựng và thực hiện Rất mong nhận được sự đánh giá, nhận xét và góp ý từ Ban giám khảo cùng các đồng nghiệp./

Ngày 08 tháng 10 năm 2022

Người viết

Hoàng Thị Thanh Hương