Bài giảng Sinh lý học trẻ em - Chương 6: Sinh lí nội tiết và sinh dục trẻ em

Các yếu tố nội tiết* Tuyến yên - Thùy trước tiết hoocmon sinh trưởng, hoocmon kích thích tuyến giáp, tuyến trên thận - Thùy giữa phát triển yếu.. Các yếu tố nội tiết * Tuyến yên - Ưu năn

Trang 1

SINH LÝ HỌC TRẺ EM

Trang 2

SINH LÝ TRẺ LỨA TUỔI TIỂU HỌC

CHƯƠNG VI SINH LÍ NỘI TIẾT

VÀ SINH DỤC TRẺ EM

Trang 3

Tuyến tùng Tuyến yên

Tuyến thượng thận

I- HỆ NỘI TiẾT

Trang 4

* Tuyến yên

- Là phần phụ phía dưới của não Gồm 3 thùy: trước, giữa và sau

Trang 5

3.1.1 Các yếu tố nội tiết

* Tuyến yên

- Thùy trước tiết hoocmon sinh trưởng, hoocmon kích thích tuyến giáp, tuyến trên thận

- Thùy giữa phát triển yếu

- Thùy sau tiết hormone phát động sự co của

dạ con và sự tiết sữa

Trang 6

3.1 Các yếu tố bên trong

* Tuyến yên

- Ưu năng: thúc đẩy quá trình sinh trưởng, khổng lồ nhưng sức khỏe và trí tuệ kém phát triển

- Nhược năng: hạn chế

quá trình sinh trưởng, bé

nhỏ nhưng cơ thể cân

đối, trí tuệ phát triển bình

thường

Trang 7

+ Tiroxin tác động lên các tế bào tạo ra nhiệt, điều hòa và làm tăng quá trình phát triển thể chất, trí tuệ

+ Canxitonin làm tăng quá trình tạo xương

Trang 8

* Tuyến giáp

- Ưu năng: gây bệnh Badơđô người gầy, mắt lồi, đường huyết tăng, tim đập nhanh, dễ xúc cảm

- Nhược năng: tim đập chậm, thân nhiệt hạ thấp, cơ thể phát triển chậm

Trang 9

* Tuyến cận giáp

- Nằm cạnh tuyết

giáp, nặng khoảng

0,15g

Trang 10

* Tuyến cận giáp

+ Ưu năng: tăng canxi huyết hoạt động của tim bị biến loạn, người đờ đẫn, kém linh hoạt

+ Nhược năng: giảm canxi huyết, gây co

giật kéo dài, ngạt thở

Trang 11

* Tuyến tụy

- Tiết các loại hoocmon:

+ Insulin làm giảm đường huyết

+ Glucagon làm tăng đường huyết

Trang 12

* Tuyến tụy

+ Ưu năng: giảm đường huyết, giảm huyết áp và mồ hôi, thân nhiệt giảm, dẫn đến hơn mê

+ Nhược năng: gây bệnh đái tháo đường

Trang 13

Trang 14

* Tuyến thượng thận

- Phần vỏ:

Tiết hoocmon có

tác dụng đến

chuyển hóa gluxit

và lipit, tăng sự tạo

glucogen ở gan,

tăng hấp thụ

glucozơ ở ruột

Trang 15

Trang 16

* Tuyến sinh dục

Tuyến sinh dục

nam là tinh hoàn

Trang 17

Tuyến sinh dục nữ

là buồng trứng

Trang 18

- Tiết các hocmon sinh dục kích thích sự phát triển và hoạt động của các cơ quan sinh dục

- Hình thành và phát triển các đặc điểm giới tính

- Tác động đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cơ thể

Trang 19

1.1.CƠ QUAN SINH DỤC NAM

1 CẤU TẠO CƠ QUAN SINH DỤC

Trang 20

• Dương vật: Đảm nhận chức năng

giao hợp & là đường dẫn nước tiểu.

• Tinh hoàn: thực hiện chức năng nội

tiết (sản xuất hoocmôn sinh dục nam) ngoại tiết (sản xuất tinh trùng).

• Đường dẫn tinh bao gồm: ống tinh,

túi tinh & ống phóng tinh.

CƠ QUAN SINH DỤC NAM :

Trang 21

1.2- CƠ QUAN SINH DỤC NỮ

Trang 22

CƠ QUAN SINH DỤC NỮ

1- Âm hộ: là cơ quan sinh dục ngoài của nữ

gồm có môi lớn & môi bé, âm vật, dưới âm vật là lỗ niệu đạo, dưới lỗ niệu đạo là lỗ âm đạo được che kìn bởi lớp màng mỏng (màng trinh), màng trinh có lỗ nhỏ để máu kinh

chảy qua.

2- Âm đạo: nối sinh dục ngoài (âm hộ) với sinh

dục trong (tử cung).

Trang 23

3- Tử cung (dạ con): tiếp nhận & nuôi dưỡng trứng

đã thụ tinh.

Trang 24

4-Buồng trứng: gồm 2 buồng trứng nằm 2 bên tử

cung Thực hiện chức năng nội tiết (sx hoocmon nữ), ngoại tiết (sx tế bào trứng).

Mồi buồng trứng có nhiều nang trứng, mỗi nang

trứng chứa 1 trứng chưa chín, trứng rụng theo chu kỳ hàng tháng,

Trang 25

5- Vú: là bộ phận đặc biệt của nữ, vú bắt đầu phát

triển ở tuổi dậy thì, vú gồm bầu vú& núm vú, mỗi bầu vú có nhiều tuyến sữa, khi có thai vú

phát triển, tuyền sữa tăng lên

Trang 26

2 Những biến đổi chủ yếu của nam và nữ

ở tuổi dậy thì

• - Nam: dậy thì hòan tòan ở vào khỏang 14 –16 tuổi, đánh dấu bằng lần xuất tinh

không chủ định đầu tiên.

• - Nữ: dậy thì hòan toàn vào khỏang 12-14 tuổi, đánh dấu bằng lần đầu có kinh

nguyệt.

Trang 27

2.1 Những biến đổi chung

• - Kích thước cơ thể tăng: chiều cao tăng trung bình 4 –8

cm / năm, cân năng tăng trung bình 4 –8 kg /năm.

• - Hệ xương phát triển mạnh hơn so với hệ cơ làm cho trẻ thường cao, gày, chân tay lèo khèo, động tác vụng về,

thiếu chính xác.

• - Hệ mao mạch dưới da phát triển mạnh làm cho da trở nên hồng hào.

• - Lông mọc ở mu và nách, tuyến mồ hôi và tuyến nhờn

phát triển làm cho lông, tóc mượt mà

• - Hệ tim mạch phát triển không cân xứng ảnh hưởng đến tuần hoàn não

• Trong họat động thần kinh quá trình hưng phấn thường

mạnh hơn quá trình ức chế nên trẻ thường nóng tính, khả năng kiềm chế kém, phản ứng thường bộp chộp, thiếu

chính xác, cảm xúc hay thay đổi đột ngột.

Trang 28

2.2 Những biến đổi theo giới tính

• - Nam: tinh hòan to lên, các ống sinh tinh tăng kích

thước và bắt đầu sản sinh tinh trùng và gây xuất

tinh Cơ phát triển mạnh, vai rộng, chậu hông hẹp, tầm vóc cao to, thanh quản mở rộng làm cho giọng nói trở nên vang và trầm

• - Nữ: sự phát triển của tử cung và hai buồng

trứng, các nang trứng phát triển mạnh, hình thành các trứng chín và rụng gây hiện tượng kinh nguyệt

Vú và mông to lên, khung xương chậu phát triển

theo chiều rộng, mô mỡ dưới da phát triển tạo nên dáng mềm mại, giọng nói thanh và cao

Trang 29

• Ngòai ra còn có những biến đổi về tâm lí như xuất hiện trạng thái mơ màng và sự quan tâm đến bạn khác giới, nảy sinh

những suy nghĩ về giới tính, về quan hệ tình dục, dễ bị kích thích về quan hệ nam

nữ, muốn làm người lớn.

Trang 30

• Chu kỳ kinh nguyệt là sự chảy máu của tử cung một cách có chu kỳ.

• Một chu kỳ được tính từ ngày sạch kinh của chu kỳ trước đến hết chảy máu của chu kỳ Trung bình một chu kỳ kéo dài 28 ngày, gồm 3 giai đoạn:

1.Chu kỳ kinh nguyệt:

Trang 31

Trung bình một chu kỳ kéo dài 28 ngày, gồm 3 giai đoạn:

a Giai đoạn tăng sinh (giai đoạn nang tố)

• (Tính từ ngày đầu của chu kỳ kinh đến ngày trứng rụng-

Trứng thường rụng vào ngày thứ 14 của chu kỳ kinh)

b Giai đoạn bài tiết (giai đoạn hoàng thể to, kéo dài từ khi

trứng rụng đến khi bắt đầu có hiện tượng chảy máu)

• Tuyến yên bài tiết LH: Dưới tác dụng của LH nang trứng biến thành thể vàng

c Giai đoạn chảy máu: (kéo dài từ 3 - 5 ngày)

• Các động mạch dưới niêm mạc (lớp chức năng) vỡ ra máu đọng dưới niêm mạc, niêm mạc bị hoại tử, bong ra khi tử

cung co gây chảy máu ra ngoài Máu kinh khi chảy ra ngoài không đông

1.Chu kỳ kinh nguyệt:

Trang 32

4-Buồng trứng: gồm 2 buồng trứng nằm 2 bên tử

cung Thực hiện chức năng nội tiết (sx hoocmon nữ), ngoại tiết (sx tế bào trứng).

Mồi buồng trứng có nhiều nang trứng, mỗi nang

trứng chứa 1 trứng chưa chín, trứng rụng theo

chu kỳ hàng tháng, khi trứng rụng rơi vào vòi

trứng di chuyển qua ống dẫn trứng vào cổ tử

cung, nếu không được thụ thai trứng sẽ tiêu đi và tạo thành chu kỳ kinh nguyệt (trứng rụng có khà năng sống trong vòng 48 giờ).

Trang 33

• Cung cấp kiến thức khoa học về giới tính cho trẻ,

vì sự thiếu hiểu biết về các vấn đề đó đều mang nguy hại cho sức khoẻ, tâm lý& đạo đức con

người

• Hình thành thói quen vệ sinh bộ phận sinh dục

cho trẻ khi còn nhỏ Hình thành kỹ năng vệ sinh kinh nguyệt cho trẻ em gái

• Chăm sóc, giữ gìn để bộ phận sinh dục của trẻ

không bị tổn thương nhất là trẻ em gái Đồng thời chú ý đến vấn đề dinh dưỡng để tạo điều kiện cho

hệ xương phát triển

5- Vệ sinh hệ sinh dục

Trang 34

Giáo dục giới tính

• Sự phát triển giới tính là quy luật tự nhiên của con người, do vậy việc giáo dục giới tính phải được tiến hành ngay từ những năm đầu của

cuộc sống đứa trẻ, mỗi lứa tuổi, nội dung & hình thức giáo dục giới tính khác nhau

Tại sao phải giáo dục

giới tính?

Trang 35

Giáo dục đúng đắn dựa vào đặc điểm từng lứa tuổi,

Luyện cho trẻ quen dần các kỹ xảo & thói quen hành vi đúng của giới tính

Nên trả lời khôn khéo, hợp lý các câu hỏi” hóc búa” của trẻ về vấn đề sinh sản phù hợp với trình độ hiểu biết&

biểu tượng của trẻ

Ngăn ngừa sự thể hiện sớm hưng phấn tình dục ở trẻ bằng không khí đạo dức lành mạnh trong gia đình & ngoài xã hội,

Cần quan tâm đến việc rèn luyện cơ thể thường xuyên,

đảm bảo chế độ dinh dưỡng để trẻ phát triển giới tính một cách bình thường

Giáo dục giới tinh cho trẻ

Nêu những điều cần lưu ý khi giáo dục giới tính cho trẻ

Trang 36

3 Cơ chế thụ tinh, thụ thai

Trang 37

3 Cơ chế thụ tinh, thụ thai

- Do họat động tình dục, tinh trùng cùng với tinh dịch

được phóng vào âm đạo, di chuyển ngược lên tử cung và lên ống dẫn trứng

- Sau khi trứng rụng, trứng rơi vào phễu của ống dẫn

trứng và di chuyển dọc theo ống dẫn trứng, xuống tử

cung Quá trình thụ tinh thường diễn ra ở 1/3 phía ngoài của ống dẫn trứng

- Gặp trứng, đầu tinh trùng tiết ra enzym có tác dụng hòa tan và phân giải các tế bào hạt và màng sáng bao quanh trứng, tạo điều kiện cho tinh trùng xâm nhập vào trứng dễ dàng

Trang 38

3 Cơ chế thụ tinh, thụ thai

- Khi phần đầu của tinh trùng chui qua màng của trứng lập tức màng trứng khép lại cắt đứt phần đuôi ở ngoài và không cho tinh trùng khác vào

- Trứng chỉ tồn tại trong ống dẫn trứng 24 –48 giờ, tinh trùng chỉ sống trong cơ quan sinh dục nữ khỏang 24 –72 giờ, khà năng thụ tinh cao nhất là 12 –24 giờ

Trang 39

4 Sự hình thành và phát triển của thai.

- Sau khi thụ tinh hợp tử bắt đầu phân bào và di

chuyển xuống tử cung Khi xuống đến từ cung

hợp tử đã có dạng phôi dâu và có khỏang 32 –64

Trang 40

THÂN ÁI CHÀO TẠM BIỆT

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT

diepnga@gmail.com

Tiêu đề	Sinh lý nội tiết và sinh dục trẻ em
Trường học	Trường Đại Học Y Dược
Chuyên ngành	Sinh lý học trẻ em
Thể loại	Bài giảng
Thành phố	Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	40
Dung lượng	3,36 MB