Bài giảng Khoa học đất - Chương 1: Giới thiệu về môn học Khoa học đất

Phẩu diện đất và các tiến trình hình thành các tầng phát sinh.. • Các tính chất vật lý, hóa học, sinh học cơ bản của đất... Các tính chất vật lý, hóa học và sinh học của đất 4.. ĐẤT LÀ

CHƯƠNG I Bài 1 GIỚI THIỆUMÔN HỌC

Số tiết:

Lý thuyết: 30 tiết

Thực hành, bài tập: 15 tiết chuẩn= 30 tiết thực hành, bài tập

Tài liệu tham khảo

• Brady N.C and Weil R.R., The nature and properties

of soil 5th Edition Prentice Hall, Upper Saddle River

New Jersey

• Plaster E.J., Soil science and management 3rd

Edition Delmar Publishers

• Thái Công Tụng, 1971 Thổ nhưỡng học đại cương.

Nhà xuất bản Lửa Thiêng

• University of the Philippines at Los Banos, 1988

Syllabus in soil science

Lê Văn Dũ, tài liệu học tập Khoa học đất cơ bản

Lê Văn Dũ, Tài liệu hướng dẫn thực hành

Nội dung môn học

• Các định nghĩa về đất

• Thành phần cấu tạo của đất

• Đá, khóang và các yếu tố hình thành đất

• Các tiến trình hình thành đất (phong hóa)

• Các tiến trình hình thành và phát triển đất Phẩu diện đất

và các tiến trình hình thành các tầng phát sinh

• Nguyên tắc, phương pháp phân lọai và sử dụng đất.

• Tính chất, trạng thái của nước trong đất.

• Các tính chất vật lý, hóa học, sinh học cơ bản của đất.

Mục tiêu

1 Sự khác nhau giữa các lọai đất

2 Các thuật ngữ dùng để phân lọai và mô tả các

tính chất của đất

3 Các tính chất vật lý, hóa học và sinh học của

đất

4 Quản lý và cải tạo các tính chất của đất trong

sản xuất nông nghiệp

5 Sử dụng đất trong nông nghiệp

Tổ chức

Thảo luận, thực hành, kiểm tra theo nhóm

ĐÁNH GIÁ HOÀN TẤT MÔN HỌC

• Kiểm tra tuần, (cá nhân+nhóm): 10%

• Tham dự thực hành, bài tập: 20%

• Kiểm tra cuối môn học: 70%

Danh sách tổ/ lớp

Giảng viên

• Lê Văn Dũ

• Thạc sĩ Khoa học đất/Nông học, UPLB

• Địa chỉ: phòng 229, khu Phượng Vỹ

• ĐT: 38897134, 62501394, 0913727281

• E-mail: levandu@hcmuaf.edu.vn;

du.levan@gmail.com

Chương 1

bài 2 CÁC KHÁI NIỆM, THÀNH PHẦN

VÀ VAI TRÒ CỦA ĐẤT

MỤC TIÊU

• Một số định nghĩa về khoa học đất.

• 5 nhiệm vụ của đất trong hệ sinh thái

• Xác định và định nghĩa các tầng phát sinh của đất

• 4 thành phần cấu tạo của đất và tính chất của các thành phần.

1.ĐỊNH NGHĨA ĐẤT

ĐẤT LÀ …

• 1 hệ sinh thái; môi trường sống phức tạp,

có không gian 3chiều

• 1 phần tổng hợp của hệ sinh thái, ảnh

hưởng các tiến trình trong tự nhiên

• Quyết định sự tồn tại của sinh vật trên quả đất

ÁNHSÁNG

THỰC VẬT

ĐẤT

DINH DƯỠNG NƯỚC

pH

RỄ CHUYỂN HÓA C DINH DƯỠNG CHẤT HỮU CƠ

PHONG HÓA GIẢI PHÓNG DINH DƯỠNG

SA CẤU

ĐỘ PHÌ MÀU SẮC

PHÁT TRIỂN

Đất đá

Phong hóa Giải phóng dinh dưỡng

Sa cấu

Độ phì Màu sắc Phát triển

KHÍ QUYỂN THỰC VẬT

O2

H2O

NHIỆT ĐỘ MƯA

ÁNH SÁNG

CO2

H2O

THỰC VẬT

ĐÁ

TẾ KHỔNG

PHÁ VỠ

ĐÁ

2 5 VAI TRÒ SINH THÁI CỦA ĐẤT

TÓM TẮT

5 NHIỆM

VỤ CỦA ĐẤT

1

5 4

3

2

1 MÔI TRƯỜNG SINH TRƯỞNG

CHUYỂN CHẤT DINH DƯỠNG VÀ CHẤT THẢI HỮU CƠ

3 NƠI

CƯ TRÚ CỦA SINH VẬT ĐẤT

4 HỆ THỐNG GIỮ, CUNG CẤP

VÀ LỌC NƯỚC 5 XÂY

DỰNG, HẠ TẦNG

3 ĐẤT LÀ VẬT THỂ TỰ NHIÊN

3.1 PHẨU DIỆN ĐẤT

• Phẩu diện đất – trắc diện thẳng đứng, thể hiện các tầng phát sinh Kích

thước: 1x1x1.2m

3.2 Tầng phát sinh

• Tầng đất có các tính chất, đặc điểm khác với các tầng bên cạnh (trên/dưới)

Phẩu diện

Tầng phát sinh

3.3 Solum – phần trên của phẩu diện đất, đá

đã phong hóa (biến đổi) hoàn toàn; bao gồm các tầng phát sinh A, E và B

3.4 Regolith – phần vật liệu nằm phía trên

tầng đá nền, sẽ hình thành đất

3.5 Mẫu chất – vật liệu đã phong hóa một

phần, sẽ biến đổi tiếp hình thành đất

3.6 Đá nền – đá cứng

1 phẩu diện

đất

Đá nền

CÁC TẦNG PHÁT SINH

• CÁC TẦNG PHÁT SINH KHÁC NHAU HÌNH THÀNH CÁC LỌAI ĐẤT KHÁC NHAU

Mollisol Spodosol

Argialboll Aridisol

Tầng sâu Màusáng do rửa trôi mạnh, nơi xảy ra quá trình rửa trôi ( E luviation)

Tầng sâu,tầng tích tụ

Mẫu chất, đá chưa phong hóa (biến đổi) hoán toàn

Đá nền

Tầng A

Tầng B

Tầng C

(mẫu chất)

“gley hóa (khí hậu rất ẩm)

carbonates (khí hậu khô hạn)

Mùn (hàm lượng chất hữu cơ cao) Tích tụ oxid Fe, Al (màuvàng/đỏ)

Biến đổi màu sắc

Oxide Fe/Al – màu đỏ, “đất nhiệt đới”

3.2.3 Tầng phát sinh, phụ tầng,tầng chuyển tiếp

Tầng chuyển tiếp EB

Tầng chuyển tiếp BC

Đất nông nghiệp

Ap

Bt

C

E

Tỉ lệ của 4 thành phần

Không khí Phần

4.1 Thành phần khoáng

• Chiếm gần 50% thể tích đất

• Có thành phần hóa học rất khác nhau

• Gồm nhiều hạt riêng rẽ có kích thước khác nhau

• Tính chất phụ thuộc vào mẫu chất và các tiến trình phong hóa

4.2 Chất hữu cơ

• Tuy tỉ lệ trọng lượng rất thấp (vài %),

nhưng có ảnh hưởng rất lớn đến các tính chất của đất

Vai trò của chất hữu cơ trong đất

1 Ổn định cấu trúc đất

2 Tăng khả năng giữ nước hữu dụng

3 Nguồn dinh dưỡng cây trồng

4 Nguồn cung cấp năng lượng và thức ăn chính cho

vi sinh vật đất

4.3 Nước trong đất

• Khả năng giữ nước rất thay đổi, phụ

thuộc vào lượng nước và độ rỗng của đất

• Không phải tất cả lượng nước trong đất đều hữu dụng đối với cây trồng

4.4 Không khí trong đất

1 Rất thay đổi theo không gian

2 Rất biến động theo thời gian

3 Ẩm độ không khí trong đất rất cao (Rh 100%)

4 Hàm lượng CO2 cao

5 Hàm lượng O2 thấp

5 Vấn đề

• Dân số tăng rất nhanh

• Chỉ khỏang 20-30% diện tích đất thích hợp cho sản xuất nông nghiệp

• Phần lớn đất thích hợp cho nông nghiệp

đang sử dụng-không mở rộng thêm được

• Chất lượng đất đang thoái hóa

Tại sao ta nghiên cứu về đất?

• Lương thực,thực phẩm cho hơn 6 tỉ người?

• ĐẤT KHÔNG PHẢI LÀ CÁT BỤI!

• ĐỪNG ĐỐI XỬ VỚI ĐẤT NHƯ ĐỐI XỬ VỚI CÁT BỤI!!!

Chương 2 Bài 1 CÁC YẾU TỐ HÌNH THÀNH ĐẤT

MỤC TIÊU

• Liệt kê (5) yếu tố hình thành đất và diễn tả

ảnh hưỡng của mỗi yếu tố đến sự phát triển

và tính chất của đất

• Mối tương quan giữa 5yếu tố hình thành đất

và các tầng phát sinh của đất

Năm (5) yếu tố hình thành đất

• Khí hậu (Climate)

• Sinh vật (Organisms)

• Địa hình (Topography/relief)

• Mẫu chất (Parent Material)

• Thời gian (Time)

Đất = f(cl,o,r,p,t)

Các yếu tố thụ động

Các yếu tố chủ động