Năng lực chung: - Năng lực tự chủ và tự học: Tìm hiểu thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát tranh ảnh, để tìm hiểu vấn đề về hiện tượng, lý do một vật nhiễm điện do cọ xát.. Năng lực
Trang 1Thông tin bài soạn: (Nhập chính xác Gmail để nhận sản phẩm)
1 Nguyễn
Thuý Ngân
GV soạn bài
0905759579 Thuyngan225.dhsp@gmail.co
m
Thuý Ngân
2 Phạm Thị
Ni
GV soạn bài
0969084816 Nipham8689@gmail.com Nipham
3 Phạm Thị Thủy biện lần 1 GV phản 0915845682 Phamthithuy201@gmail.com Phạm Thủy
4 Phạm Văn
Thiệu biện lần 2 GV phản 0356o43415 Thieupham30@gmail.com phamvanthie u
Khi soạn xong nhờ quý thầy cô gửi về nhóm trưởng để tổng hợp.
CÁM ƠN QUÝ THẦY CÔ ĐÃ HỢP TÁC VÀ ĐÓNG GÓP
Bài 20:
TÊN BÀI DẠY: HIỆN TƯỢNG NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
(Thời gian thực hiện: 02 tiết)
I MỤC TIÊU
1 Năng lực:
2.1 Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Tìm hiểu thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát
tranh ảnh, để tìm hiểu vấn đề về hiện tượng, lý do một vật nhiễm điện do cọ xát
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thảo luận nhóm để thiết kế thí nghiệm, thực
hiện thí nghiệm, phân tích kết quả tìm hiểu về vật nhiễm điện
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Giải thích về hiện tượng nhiễm điện
do cọ xát có trong thực tế
2.2 Năng lực đặc thù:
- Năng lực nhận biết KHTN: Nêu được biểu hiện của các vật đã nhiễm điện là
hút các vật khác
- Năng lực tìm hiểu tự nhiên: Giải thích được sơ lược nguyên nhân một vật cách điện nhiễm điện do cọ xát
- Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: Giải thích được một vài hiện tượng thực
tế liên quan đến sự nhiễm điện do cọ xát
2 Phẩm chất:
Trang 2vụ thí nghiệm.
- Nhân ái: Sẵn sàng học hỏi, hoà nhập và giúp đỡ các bạn trong nhóm, trong lớp.
- Hòa đồng, trách nhiệm, hợp tác giữa các thành viên trong nhóm thảo luận tìm hiểu về vật nhiễm điện do cọ xát
- Trung thực: Cẩn thận trong thực hành, ghi chép kết quả thí nghiệm trung thực
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Giáo viên: Bài giảng, phiếu học tập, bảng phụ, CNTT.
- Mỗi nhóm: + Một chiếc đũa bằng nhựa và một chiếc đũa thuỷ tinh.
+ Một mảnh vải len hoặc dạ và một mảnh vải lụa
+ Một ít mẩu giấy vụn
+ Một giá thí nghiệm
+ Một điện nghiệm để chứng minh
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, dụng cụ học tập.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Hoạt động 1: Mở đầu
a) Mục tiêu:
- Ôn lại kiến thức đã học về vật trung hoà về điện, vật nhiễm điện âm, vật
nhiễm điện dương
- Bước đầu định hình nội dung bài học
b) Nội dung: Hoạt động cá nhân, trả lời câu hỏi của GV.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV lần lượt đặt câu hỏi H1, H2 yêu cầu mỗi cá
nhân HS nhớ và suy nghĩ trả lời các câu hỏi:
+ H1: Khi nào vật trung hoà về điện?
+ H2: Khi nào vật nhiễm điện dương? Khi nào
vật nhiễm điện âm?
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS hoạt động cá nhân theo yêu cầu của GV
*Báo cáo kết quả và thảo luận
* Bảng phụ:
- Trong mỗi nguyên tử ở điều kiện bình thường, số proton
bằng số electron, vì thế tổng số electron trong vật bằng tổng số proton (mang điện tích dương), vật trung hoà về điện.
- Vật trung hoà về điện mà mất bớt (cho đi) electron thì trở thành vật nhiễm điện dương.
- Vật trung hoà về điện mà
Trang 3- 02 HS trả lời câu hỏi.
- HS khác nhận xét, bổ sung
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, đánh giá
- GV đặt vấn đề vào bài mới: GV chiếu một số
hình ảnh về sự nhiễm điện của vật Bài học hôm
nay chúng ta cùng đi tìm hiểu nguyên nhân của
các hiện tượng trên
nhận thêm electron thì trở thành vật nhiễm điện âm.
2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
a) Mục tiêu:
- Giải thích được sơ lược nguyên nhân một vật cách điện nhiễm điện do cọ xát
- Giải thích được một vài hiện tượng thực tế liên quan đến sự nhiễm điện do cọ xát
b) Nội dung:
- Hoạt động nhóm: Tiến hành thí nghiệm, quan sát và rút ra kết luận
- Hoạt động cá nhân: Nhớ lại kiến thức đã học và trả lời câu hỏi
- Hoạt động nhóm đôi: Quan sát hình ảnh, đọc SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi
c) Sản phẩm: Phiếu học tập 1, 2.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về vật nhiễm điện.
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia lớp thành 4 nhóm và giao nhiệm vụ:
+ Nhóm 1,3: Thực hiện TN1
+ Nhóm 2,4: Thực hiện TN2
+ Các nhóm đọc SGK tìm hiểu về TN1,2 (mục
đích TN, dụng cụ, cách tiến hành)
+ Nhận dụng cụ và tiến hành TN
+ Các nhóm thảo luận và hoàn thiện phiếu học
tập số 1 và 2
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
I VẬT NHIỄM ĐIỆN
- Có thể làm nhiễm điện nhiều vật cách điện bằng cọ xát; vật bị nhiễm điện có khả năng hút các vật khác
- Có hai loại điện tích là điện tích dương và điện tích âm
+ Các vật mang điện tích cùng
loại thì đẩy nhau.
+ Các vật mang điện tích khác
loại thì hút nhau.
Trang 4- HS chia thành các nhóm và nhận nhiệm vụ:
+ Các nhóm đọc SGK tìm hiểu về TN1,2 (mục
đích TN, dụng cụ, cách tiến hành)
+ Nhận dụng cụ và tiến hành TN
+ Các nhóm thảo luận và hoàn thiện phiếu học
tập số 1 và 2
- GV lưu ý HS:
+ TN1: Trước khi làm TN phải kiểm tra xem các
vật đó có hút được các vật nhẹ không? (Chưa hút
được các vật nhẹ)
Lưu ý cách cọ xát các vật (cọ mạnh nhiều lần
theo một chiều) sao đó đưa lại gần các vật cần
kiểm tra để phát hiện hiện tượng xảy ra rồi ghi
kết quả vào bảng kết quả TN
+ TN2: Không làm ướt thanh đũa thuỷ tinh và
thanh đũa nhựa để TN thành công
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- Đại diện nhóm 1,2 báo cáo kết quả thảo luận
TN
- Nhóm khác nhận xét, bổ sung
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung
- GV giới thiệu về hiện tượng nhiễm điện do cọ
xát
- GV giới thiệu về 2 loại điện tích và quy ước
điện tích
Hoạt động 2.2: Giải thích sơ lược về sự nhiễm điện do cọ xát.
*Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm đôi đọc SGK
và dựa vào kiến thức đã học trả lời hoạt động 1,2
và câu hỏi 1, 2 SGK/86
- GV chiếu mô hình cấu tạo nguyên tử cho HS
quan sát
*Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS hoạt động nhóm đôi đọc SGK và trả lời hoạt
II GIẢI THÍCH SƠ LƯỢC
VỀ SỰ NHIỄM ĐIỆN DO CỌ XÁT
- Electron có thể dịch chuyển từ nguyên tử này sang nguyên tử khác, từ vật này sang vật khác CH:
1 Cánh quạt điện khi quay cọ xát với không khí và bị nhiệm
Trang 5động 1,2 và câu hỏi 1, 2 SGK/86
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- Đại diện HS trả lời hoạt động 1, 2 SGK/86 và
câu hỏi 1, 2 SGK/86
- HS khác nhận xét, bổ sung
*Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, đánh giá, bổ sung
điện, vì thế cánh quạt có khả năng hút các bụi có trong không khí gần nó Lực hút của cánh quạt lên bụi mạnh hơn nhiều lực đẩy của gió lên hạt bụi nên hạt bám vào cánh quạt Đặc biệt mép cánh quạt được cọ xát mạnh nhất nên nhiễm điện nhiều nhất Do
đó, chỗ mép cánh quạt hút bụi mạnh nhất và bụi bám ở mép cánh quạt nhiều nhất
2 Khi lau chùi gương soi, kính của sổ hay màn hình ti vi bằng khăn bông khô, chúng cọ xát với khăn bông khô và bị nhiễm điện
Vì thế chúng hút các sợi bông và các hạt bụi ở xung quanh
3 Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu: Luyện tập củng cố nội dung bài học
b) Nội dung: HS hoạt động cá nhân hoàn thành phiếu bài tập
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức cơ bản
* Chuyển giao nhiệm vụ
GV yêu cầu HS làm việc cá nhân trả lời
vào phiếu học tập
*Thực hiện nhiệm vụ
HS vận dụng kiến thức đã học trả lời BT
*Báo cáo kết quả và thảo luận
- Đại diện HS báo cáo kết quả hoạt động
* Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
Phiếu bài tập Câu 1: Sai – Sai – Sai - Đúng Câu 2: B
Câu 3:A Câu 4: B Câu 5: C Câu 6: A Câu 7: C Câu 8: B
4 Hoạt động 4: Vận dụng – Củng cố
a) Mục tiêu:
Trang 6- HS vận dụng các kiến thức vừa học giải thích, tìm hiểu các hiện tượng trong thực tế cuộc sống, tự tìm hiểu ở ngoài lớp
b) Nội dung:
- Đọc phần ghi nhớ
- Vận dụng kiến thức đã học vào thực tế.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức cơ bản
*Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ:
- Giáo viên hệ thống lại kiến thức bài học
và gọi 2 HS đọc ghi nhớ
- Yêu cầu HS đọc phần “em có biết’’ để
tìm hiểu về “Hiện tượng sấm sét giữa trời
mưa giông”
- Yêu cầu HS lấy ví dụ trong thực tế về
hiện tượng nhiễm điện do cọ xát
*Học sinh thực hiện nhiệm vụ:
- Học sinh thực hiện nhiệm vụ
*Báo cáo kết quả:
- HS đọc phần ghi nhớ
- Nêu ngắn gọn về “Hiện tượng sấm sét
giữa trời mưa giông”
- Lấy ví dụ và giải thích một vài hiện
tượng nhiễm điện trong thực tế
*Đánh giá kết quả:
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá
- GV tích hợp BVMT:
Vào những lúc trời mưa dông, hiện tượng
sấm và sét vừa có lợi vừa có hại cho cuộc
sống con người
+ Lợi ích: Giúp điều hòa khí hậu, gây ra
phản ứng hóa học nhằm tăng thêm lượng
Trang 7ôzôn bổ sung vào khí quyển,…
+ Tác hại: Phá hủy nhà cửa và các công
trình xây dựng, ảnh hưởng đến tính mạng
con người và sinh vật, tạo ra các khí độc
hại (NO, NO2,…)
- Để giảm tác hại của sét, bảo vệ tính
mạng của người và các công trình xây
dựng, cần thiết xây dựng các cột thu lôi
- GV giao nhiệm vụ về nhà:
+ Ôn lại kiến thức đã học
+ Đọc và chuẩn bị nội dung bài tiếp theo
+ Làm các BT trong SBT
Phụ lục
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Nhóm: Lớp:
Tiến hành thí nghiệm hình 20.1/SGK và điền vào chỗ trống trong kết luận
Các bước tiến hành TN:
- Mô tả hiện tượng xảy ra:
Trang 8
* Kết luận: Các vật sau khi bị cọ xát có tính chất được các vật khác được gọi là hay
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Nhóm: Lớp:
Tiến hành thí nghiệm hình 20.2/SGK, mô tả hiện tượng xảy ra và rút ra nhận xét - Mô tả hiện tượng xảy ra: + Hình 20.2a:
+ Hình 20.2b:
- Nhận xét: + Đưa hai chiếc đũa nhựa cùng cọ xát vào mảnh vải len lại gần nhau thì chúng
do
+ Đưa chiếc đũa nhựa và chiếc đũa thuỷ tinh cùng cọ xát mảnh vải len lại gần nhau thì chúng
do
Trang 9PHIẾU BÀI TẬP Câu 1: Hãy khoanh tròn vào từ ‘Đúng’ hoặc ‘Sai’ về sự nhiễm điện do cọ xát: ST
T
Nói về sự nhiễm điện do cọ xát Đánh giá
1 Bất cứ hai vật nào cọ xát vào nhau đều nhiễm điện Đúng Sai
2 Hai vật nhiễm điện do cọ xát khi đặt lại gần nhau
đều ‘đẩy nhau’ hoặc ‘hút nhau’
3 Dùng lược nhựa chải tóc khô thì lược nhựa nhiễm
điện dương
4 Khi cọ đũa thủy tinh vào mảnh vải lụa, đũa thủy tinh
mất bớt electron
Câu 2: Nhiều vật sau khi cọ xát có khả năng
A đẩy các vật khác B hút các vật khác
C vừa hút vừa đẩy các vật khác D không hút, không đẩy các vật khác
Câu 3: Có thể làm nhiễm điện cho một vật bằng cách
A Cọ xát vật B Nhúng vật vào nước đá
C Cho chạm vào nam châm D Nung nóng vật
Câu 4: Vào những ngày như thế nào thì các thí nghiệm về sự nhiễm điện do cọ xát
thực hiện dễ thành công?
A Trời nắng B Hanh khô, rất ít hơi nước trong không khí.
C Gió mạnh D Không mưa, không nắng.
Câu 5: Trong các thí nghiệm về sự nhiễm điện do cọ xát, vai trò (tác dụng) của các
vụn giấy, quả cầu nhựa xốp, bút thử điện là:
A xác định xem các vụn giấy, quả cầu nhựa xốp có bị hút hoặc đẩy không.
B xác định xem bóng đèn bút thử điện có sáng lên hay không.
C những vật ″thử″, qua biểu hiện của chúng mà ta xác định được một vật có
nhiễm điện hay không
D tạo ra hiện tượng hút hoặc đẩy, sáng hay không sáng.
Câu 6: Trong một số ngành sản xuất, nhiều khi người ta thấy có các tia lửa phóng
ra giữa dây kéo và ròng rọc Giải thích vì sao?
A Ròng rọc và dây kéo bị nhiễm điện do cọ xát.
B Ròng rọc và dây kéo bị nóng lên do cọ xát.
Trang 10D Do cọ xát mạnh.
Câu 7: Cho mảnh tôn phẳng đã được gắn vào đầu bút thử điện chạm vào mảnh
pôliêtilen đã được cọ xát nhiều lần bằng len thì bóng đèn bút thử điện sáng lên khi chạm ngón tay vào đầu bút vì:
A trong bút đã có điện B ngón tay chạm vào đầu bút.
C mảnh pôliêtilen đã bị nhiễm điện do cọ xát D mảnh tôn nhiễm điện.
Câu 8: Trong các kết luận sau đây, kết luận nào sai?
A Các vật đều có khả năng nhiễm điện.
B Trái Đất hút được các vật nên nó luôn luôn bị nhiễm điện.
C Nhiều vật sau khi bị cọ xát trở thành các vật nhiễm điện.
D Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát.