Làm rõ một số vấn đề lý luận về nguyên tắc công tác tư tưởng ở nước ta; đưa ra những ưu điểm hạn chế và nguyên nhân của việc thực hiện các nguyên tắc công tác tư tưởng của nước ta hiện nay; đề xuất các giải pháp phát huy ưu điểm và khắc phục những điều còn hạn chế trong việc thực hiện nguyên tắc công tác tư tưởng.
Trang 1Công tác tư tưởng là một trong 3 bộ phận cấu thành quan trọng củacông tác xây dựng Đảng và được xác định ở vị trí hàng đầu, nhằm tạo sựthống nhất về tư tưởng, ý chí và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và quân
ta Để công tác tư tưởng phát huy hiệu quả thì việc áp dụng các nguyên tắc làmột phần quan trọng
Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, trong những tác phẩmcủa mình đã trình bày nhiều vấn đề về công tác tư tưởng và về nguyên tắc chỉđạo hoạt động tư tưởng Dựa vào đó và tổng kết thực tiễn hoạt động tư tưởngcủa các Đảng cộng sản và công nhân các nhà nghiên cứu đã khái quát thànhnhững nguyên tắc cơ bản để dựa vào đó có thể xác định được những địnhhướng hay xem xét, đánh giá chính xác việc tổ chức và thực hiện công tác
tư tưởng
Trên thực tiễn áp dụng các nguyên tắc công tác tư tưởng đã đạt đượcnhững ưu điểm như xây dựng Đảng ngày một vững mạnh, các cán bộ đảngviên hình thành cho mình những tư tưởng đúng đắn góp phần xây dựng mộtmôi trường Đảng trong sạch, thanh liêm Nhưng, bên cạnh đó trước diễ biếnnhanh chóng, phức tạp, khó lường của tình hình khu vực, thế giới, cùngnhững khó khăn trong nước và thách thức của quốc gia thì việc thực hiện cácnguyên tắc công tác tư tưởng của Đảng còn bộc lộ những hạn chế, yếu kém
Trang 2Chính vì lí do trên nên em xin chọn đề tài; “Những ưu điểm và hạn chế trong thực hiện các nguyên tắc công tác tư tưởng ở nước ta hiện nay”
làm đề tài tiểu luận kết thúc môn Nguyên lí công tác tư tưởng
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích: Nghiên cứu những ưu điểm và hạn chế trong thực hiện các
nguyên tắc công tác tư tưởng ở nước ta hiện nay
Nhiệm vụ: Làm rõ một số vấn đề lý luận về nguyên tắc công tác tư
tưởng ở nước ta; đưa ra những ưu điểm - hạn chế và nguyên nhân của việcthực hiện các nguyên tắc công tác tư tưởng của nước ta hiện nay; đề xuất cácgiải pháp phát huy ưu điểm và khắc phục những điều còn hạn chế trong việcthực hiện nguyên tắc công tác tư tưởng
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng: Những ưu điểm và hạn chế trong thực hiện các nguyên tắc
công tác tư tưởng ở nước ta hiện nay
Phạm vi: Ưu điểm và hạn chế trong thực hiện các nguyên tắc công tác
tư tưởng ở nước ta hiện nay
4 Phương pháp nghiên cứu
Tiểu luận sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học xã hội
5 Ý nghĩa của Tiểu luận
Tiểu luận nêu lên được những ưu điểm và hạn chế trong việc thực hiệncác nguyên tắc cơ bản của công tác tư tưởng ở nước ta hiện nay Tiểu luận đisâu đưa ra những đặc điểm trong công tác thực hiện các nguyên tắc và từ đóđưa ra được cách thức phát huy những điểm mạnh và đề ra những giải phápkhác phục và nâng cao hiệu quả việc thực hiện các nguyên tắc công tác tư tưởng
Các kết quả nghiên cứu tiểu luận được sử dụng làm tài liệu tham khảo,học tập, giảng dạy cho các công trình nghiên cứu về sau có liên quan đến hoạtđộng công tác tư tưởng
6 Kết cấu
Trang 3Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung bài tiểu luận bao gồm 4 chương:
Chương 1: Một số vấn đề lí luận về công tác tư tưởng
Chương 2: Phân tích thực trạng việc thực hiện các nguyên tắc công tác
tư tưởng ở nước ta hiện nay
Chương 3: Đề xuất giải pháp nâng cao việc thực hiện các nguyên tắc
công tác tư tưởng ở nước ta hiện nay
Trang 4Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG
1 Khái niệm công tác tư tưởng
Tư tưởng là một hình thái ý thức xã hội, kết quả của quá trình nhận
thức hiện thực khách quan, trở thành kinh nghiệm và sự hiểu biết trong tâm trícủa con người, tạo cơ sở chỉ đạo hành động con người vì lợi ích bản thân
Hệ tư tưởng là hệ thống những quan điểm và tư tưởng: chính trị, luật
pháp, đạo đức, thẩm mỹ, tôn giáo, triết học của giai cấp đại diện chophương thức sản xuất xã hội, mang tính giai cấp; và phản ánh vị trí lợi ích củagiai cấp
Công tác tư tưởng là hoạt động có mục đích của một giai cấp, một
chính đảng, nhằm hình thành, phát triển, truyền bá hệ tư tưởng của giai cấptrong quần chúng, thúc đẩy quần chúng hành động vì lợi ích của chủ thể hệ tưtưởng Công tác tư tưởng của Đảng là hoạt động của Đảng tác động đến cán
bộ, đảng viên và nhân dân nhằm xây dựng, xác lập, phát triển và truyền báchủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối, chủtrương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và những tư tưởng tiêntiến, cách mạng và khoa học khác qua đó định hướng nhận thức, xây dựngniềm tin và thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản, giá trị đạo đứcđúng đắn, thúc đầy hành động của mọi người vì lợi ích của Đảng, nhân dân,dân tộc Công tác tư tưởng góp phần tạo sự thống nhất cao trong toàn Đảng,
sự đồng thuận trong nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, pháthuy tính chủ động sáng tạo của các tầng lớp nhân dân, thực hiện thắng lợimục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, “dân giàu, nước mạnh,công bằng, dân chủ, văn minh”
2 Đặc điểm
Đặt dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng và do các cán bộ lãnh đạo trựctiếp tiến hành
Trang 5Đối tượng là cán bộ đảng viên hoạt động trong tổ chức Đảng.
Công tác tư tưởng tiến hành đa dạng toàn diện trực tiếp cụ thể, thườngxuyên và liên tục
3 Vị trí, vai trò
Công tác tư tưởng là một bộ phận hợp thành trong hoạt động lãnh đạocủa tổ chức đảng, một mặt công tác trọng yếu của chính quyền và các tổ chức,đoàn thể trong hệ thống chính trị Công tác tư tưởng có vị trí và ý nghĩa hếtsức quan trọng trong việc giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đốivới sự phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa; xây dựng hệ thống chính trị pháttriển vững mạnh, toàn diện
Công tác tư tưởng góp phần hình thành bản chất giai cấp công nhân,tính tiền phong của Đảng, xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vữngmạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức; có sức chiến đấu cao và khôngngừng nâng cao năng lực lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chínhtrị Công tác tư tưởng tham gia bảo đảm quy trình lãnh đạo của Đảng, có vaitrò quan trọng hàng đầu trong việc đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước đến với mỗi người dân; khơi dậy và phát huytinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, tính chủ động, sáng tạo của quầnchúng nhằm biến chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước thành hiệnthực, thành phong trào hành động cách mạng của quần chúng Công tác tưtưởng xác lập nền tảng tư tưởng của xã hội, có vai trò quan trọng trong việctạo nên sự thống nhất cao trong tổ chức đảng, sự đồng thuận trong xã hội, gópphần xây dựng đời sống văn hoá tinh thần lành mạnh, xây dựng con người mới,
xã hội mới; giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội
Trang 6Chương 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN CÁC NGUYÊN TẮC
CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
Nguyên tắc công tác tư tưởng là những luận điểm khoa học, mà dựavào đó chủ thể của công tác tư tưởng xác định nội dung, phương thức tổ chức
và các phương pháp tác động đến khách thể nhằm đạt mục đích đặt ra.Nguyên tắc cũng là cơ sở phương pháp luận để xem xét phương hướng tưtưởng chính trị của nội dung giáo dục và đánh giá chính xác hiệu quả củacông tác tư tưởng
I Phân tích nội dung các nguyên tắc cơ bạn của công tác tư tưởng
1 Nguyên tắc tính đảng
1.1 Cơ sở khách quan quy định tính đảng của công tác tư tưởng
Tính đảng là sự tự giác và kiên quyết đứng trên lập trường cuả giaicấp công nhân và nhân dân lao động
Tính đảng là nguyên tắc cơ bản nhất của công tác tư tưởng, xuất phát
từ bản chất giai cấp của hệ tư tưởng
Tính đảng là biểu hiện của tập trung của tính giai cấp, có nghĩa là, tínhđảng là tính giai cấp, nhưng là tính giai cấp ở trình độ triệt để nhất, sâu sắcnhất, tự giác nhất Chính do yêu cầu của cuộc đấu tranh giai cấp trên lĩnh vực
tư tưởng mà phải phát triển tính giai cấp thành tính đảng “Tính đảng chặt chẽ
là bạn đồng hành và kết quả của cuộc đấu trang giai cấp phát triển cao độ Vàngược lại, cần phải phát triển tính đảng chặt chẽ để tiến hành cuộc đấu tranhgiai cấp công khai và rộng rãi”
1.2 Biểu hiện của tính đảng trong công tác tư tưởng
Tính đảng của công tác tư tưởng biểu hiện trước hết ở chỗ “mỗi khiđánh giá một sự kiện phải trực tiếp và công khai đứng trên quan điểm của mộttập đoàn xã hội nhất định”
Trang 7Cho nên, nguyên tắc tính đảng của công tác tư tưởng đòi hỏi phảiđứng vững trên lập trường của giai cấp công nhân, luôn xuất phát từ thế giớiquan Mác-Lênin, từ quan điểm của Đảng để xem xét, đánh giá những vấn đề
tư tưởng, chính trị diễn ra trong nước và thế giới, để giải thích cho quần hội
Trong công tác tư tưởng, việc xa rời lập trường giai cấp công nhân, xarời quan điểm của Đảng là biểu hiện nghiêm trọng của sự xa rời tính đảng Xarời tính đảng sẽ dẫn đến dao động trước những biến động phức tạp của lịch
sử, bi quan trước những khó khăn của cách mạng, thậm chí rất dễ tiếp thuquan điểm của giai cấp tư sản Bởi vì “Tính phi đảng là tư tưởng tư sản Tínhđảng là tư tưởng xã hội chủ nghĩa”
Tuân thủ nguyên tắc tính đảng có nghĩa là quán triệt hệ tư tưởng Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng, coi đó là cơ sởkhoa học, là nội dung cốt lõi của công tác tư tưởng Toàn bộ công tác lý luận,công tác tuyên truyền, cổ động phải hướng vào việc phát triển sáng tạo chủnghĩa Mác-Lênin, tuyên truyền nhiệt thành cho sự thắng lợi của tư tưởng xãhội chủ nghĩa, đường lối, chính sách của Đảng, góp phần làm cho chủ nghĩaMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng trở thànhnhân tố chi phối, thống trị trong đời sống tinh thần xã hội
Mác-Lênin chỉ ra rằng: “Chúng ta cần phải ra sức chiến đấu và theo dõi một
cách chặt chẽ nhất để tính đảng không phải chỉ thể hiện ở lời nói mà ở việc
làm” Vì vậy, các tổ chức đảng từ trung ương đến địa phương cần giáo dục
cho các bộ, đảng viên và tất cả quần chúng nhân dân lao động quan điểm giaicấp để họ tự đánh giá các sự kiện, hiện tượng trong đời sống xã hội theo lậptrường của Đảng và hành động theo yêu cầu của của nguyên tắc tính đảng
Một biểu hiện khác của tính đảng trong công tác tư tưởng là công tác
tư tưởng phải góp phần đắc lực khẳng định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liềnvới chủ nghĩa xã hội của cách mạng nước ta; kịp thời biểu dương những điểnhình tiên tiến, những nhân tố mới xuất hiện trong phòng trào cách mạng củanhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Đồng thời, công tác tư tưởng phải trở
Trang 8thành vũ khí sắc bén bảo vệ Đảng, bảo vệc chế độ, bảo vệ nền tảng tư tưởng,đấu tranh kiên quyết với các quan điểm sai trái, thù địch, đấu tranh chống âmmưu, thủ đoạn diễn biến hòa bình của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phảnđộng, thù địch đối với cách mạng nước ta
Tính Đảng đòi hỏi mọi hoạt động tư tưởng phải được tiến hành theođúng luật pháp, trong khuôn khổ luật pháo cho phép Đồng thời tính đảngcũng đòi hỏi công tác tư tưởng phải góp phần xây dựng đời sống tinh thầntrong sáng, lành mạnh, phong phú; góp phần hình thành, bảo vệ hệ thống cácgiá trị xã hội, giá trị văn hóa và đạo đức; góp phần đắc lực vào sự nghiệp xâydựng nền văn hóa và con người xã hội chủ nghĩa
Tính đảng còn thể hiện ở chỗ, khi tiến hành công tác tư tưởng phảiđứng vững trên lập trường duy vật biện chứng mác xít, đấu tranh khắc phụcnhững biểu hiện duy tâm, duy ý chí, chủ quan trong công tác tư tưởng Việcchỉ ra và khắc phục những biểu hiện trên không chỉ xuất phát từ yêu cầu nângcao chất lượng, hiệu quả, nâng cao tính khoa học của công tác tư tưởng màcòn xuất phát từ chính yêu cần nâng cao tính đảng
2 Nguyên tắc tính khoa học
2.1 Cơ sở khách quan qui định tính khoa học của công tác tư tưởng
Tính khoa học là khái niệm chỉ sự phù hợp với qui luật khách quankhi tiến hành công tác tư tưởng và là một nguyên tắc cơ bản của công tác tưtưởng
Tính khoa học không chỉ xuất phát từ yêu cầu nâng cao hiệu quả côngtác tư tưởng, mà có cơ sở sâu xa từ bản chất cách mạng và khoa học của hệ tưtưởng Mác-Lênin và đường lối, quan điểm của Đảng Ngay từ khi chủ nghĩaMác ra đời, Ph Ăngghen đã nhắc nhở những người cộng sản rằng, chủ nghĩaMác là một học thuyết khoa học, đòi hỏi phải được đối xử như một khoa học Doyêu cầu truyền bá hệ tư tưởng Mác-Lênin vào phong trào công nhân và quầnchúng lao động, tiếp tục phát triển hệ tư tưởng Mác-Lênin và vận dụng nó để
Trang 9đề ra chiến lược, sách lược cho phong trào cách mạng của giai cấp vô sản, côngtác tư tưởng trở thành một bộ phận không thể tách rời của chủ nghĩa Mác-Lênin
2.2 Biểu hiện của tính khoa học trong công tác tư tưởng
Công tác tư tưởng mang tính khoa học trước hết phải tuân thủ nhữngquy luật vận động, biến đổi của lĩnh vực tư tưởng và biết dựa vào nhữngthành tựu của khoa học khác, chủ yếu là của khoa học xã hội, khoa học nhânvăn để từng bước nâng cao, hoàn bị trình độ khoa học của mình
Để nắm vững và vận dụng sáng tạo các quy luật của lĩnh vực tư tưởngnâng cao tính khoa học của công tác tư tưởng, cán bộ tư tưởng cần nắm vữngchủ nghĩa Mác-Lênin và đường lối, chính sách của Đảng, hiểu biết sâu sắc xãhội học, tâm lý học, giáo dục học, ngôn ngữ học, logic học, …
Tính khoa học của công tác tư tưởng đòi hỏi phải phân tích các quátrình và hiện tượng xã hội một cách toàn diện trong sự vận động và biến đổi,trong mối quan hệ với nhau, trong không gian và thời gian cụ thể
Nguyên tắc tính khoa học đòi hỏi và tạo ra cơ sở để công tác tư tưởngthường xuyến sáng tạo những nôi dung mới phù hợp với trình độ giác ngộ vànhững yêu cầu ngày càng cao về thông tin của đối tượng, phát hiện nhữnghình thức và phương pháp mới phù hợp với mức độ phát triển đi lên của cuộcsống Tính khoa học đồng thời cũng yêu cầu phải sử dụng những thành tựukhoa học và tiến bộ kỹ thuật, những phương tiện tác động tư tưởng hiện đạivào công tác tư tưởng
Một biểu hiện khác của tính khoa học là tính chân thật mà cơ sở của
nó là hệ tư tưởng Mác-Lênin phù hợp với quy luật phát triển khách quan.Tính chân thật đảm bảo sức mạnh cho tư tưởng, vì bản thân sự thật có sứcmạnh thuyết phục, lôi cuốn quần chúng vào hành động đúng Cũng chính do
có tính chân thực, phản ánh đúng hiện thực mà tuyên truyền vô sản gây đượcnhiều niềm tin khoa học cho quần chúng, tạo ra cơ sở khách quan để đập tannhững luận điệu xuyên tạc, phản tuyên truyền của giai cấp tư sản
Trang 10Tính khoa học, tính chân thực trong công tác tư tưởng của chúng tacòn có nghĩa phản ánh một cách khách quan cả những thành tựu to lớn lẫnnhững khó khăn và thiếu sót còn mắc phải trong công cuộc xây dựng và bảo
vể Tổ quốc, dũng cảm nêu những nguyên nhân và qui rõ trách nhiệm Chỉ cótuân thủ đòi hỏi ấy mới khắc phục được chủ nghĩa chủ quan, khuynh hướng tôhồng hoặc bôi đen cuộc sống
Tính khoa học của công tác tư tưởng không thể dung thứ, không thểkhông phê phán có cơ sở khoa học và triệt để nhận thức phiến diện, mộtchiều, thái độ chủ quan, thậm chí có ý đồ xuyên tạc, bôi nhọ lịch sử, hạ thấpnhững giá trị, những thành quả đã giành được trong quá khứ anh hùng củaĐảng và nhân dân ta ở một số người, trong đó có những kẻ vô tình hoặc cố ýtiếp tay cho kẻ thù của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong cuộcđấu tranh giai cấp trên lĩnh vực tư tưởng-văn hóa
3 Nguyên tắc thống nhất lý luận với thực tiễn
3.1 Cơ sở khách quan của sự thống nhất lý luận với thực tiễn trong công tác tư tưởng
Sự thống nhất giữa lý luận với thực tiễn là nguyên tắc hết sức quantrọng của công tác tư tưởng Thực chất sức mạnh của công tác tư tưởng, của
lý luận khoa học là ở chỗ nó liên hệ mật thiết với thực tiễn cách mạng, với đờisống nhân dân
Thống nhất lý luận với thực tiễn là nguyên tắc căn bản nhất của chủnghĩa Mác-Lênin-hệ tư tưởng của giai cấp vô sản Chủ nghĩa Mác-Lênin rađời là kết quả tổng kết thực tiễn, tổng kết quy luật khách quan của sự phảtriển xã hội Sau khi ra đời nó đem lại cho giai cấp vô sản và nhân dân laođộng một công việc cụ thể khoa học để nhận thức thế giới và cải tạo thế giớibằng cách mạng Chính vì vậy lý luận cách mạng và thực tiễn cách mạng củagiai cấp vô sản thống nhất biện chứng với nhau
3.2 Biểu hiện sự thống nhất lý luận với thực tiễn trong công tác tư tưởng