Người luôn khuyến khích chị em tự mình cố gắng vươn lên khẳng định mình.Trong buổi nói chuyện tại Hội nghị cán bộ Thảo luận dự thảo luật Hôn nhân và gia đình,Người phân tích phụ nữ muốn
Trang 1TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ THỦ ĐỨC
N G H I Ê N C Ứ U K H O A H Ọ C
Tên đề tài:
TƯ
Trang 2Chủ nhiệm đề tài: TÔ THANH MY
Trang 3H ồ C h
í M i n h , n ă m 2 0 2 2
Trang 410 KHXH&NV Khoa học xã hội và Nhân văn
Trang 5B DANH MỤC BIỂU BẢNG SỐ LIỆU:
Bảng 1: Thống kê chế độ trợ cấp của nhà trường cho đội ngũ cán bộ Đoàn các cấp năm
2022 theo Quy chế Chi tiêu nội bộ năm 2022
Bảng 2: Thống kê số nữ CBQL và số nữ CBQL được tái bộ nhiệm giai đoạn 2018-2021 Bảng 3: Thống kê tình hình nữ giảng viên tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học giai
đoạn 2017-2021
Bảng 4: Thống kê tình hình nữ giảng viên hướng dẫn sinh viên tham gia nghiên cứu khoa
học tại trường CĐCN Thủ Đức giai đoạn 2017 – 2021
Trang 6Tư tưởng nhất quán xuyên suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch HồChí Minh là nhằm mục đích cao nhất giải phóng con người, ra sức đấu tranh để đoi lại
sự bình đẳng, đoi lại những quyên của con người Trong đó, Người đăc biệt quan tâmđến công tác phụ nữ và đấu tranh bảo vệ quyên lợi cho người phụ nữ Sinh thời, Chủ tịch
Hồ Chí Minh luôn quan tâm và đánh giá cao vị trí, vai tro của phụ nữ trong quá trìnhphát triển của lịch sử dân tộc Việt Nam Người đã nhấn mạnh: “Non song gấm vóc ViệtNam do phụ nữ ta, tre cũng như già, ra sức thêu dệt mà thêm tốt đep, rực rơ”; hay “nhândân ta anh hùng là nhờ có các bà me Việt Nam anh hùng” Những tư tưởng đó của ngườiđến nay vẫn con nguyên giá trị
Lực lượng phụ nữ đang tham gia thực hiện sự nghiệp giáo dục nghê nghiệp tạitrường CĐCN Thủ Đức trong thời gian qua đã phát huy vai tro trọng yếu như vậy tại nhàtrường cũng như trong xã hội và trong gia đình Tuy nhiên do đăc điểm của lịch sử - dântộc, ở Việt Nam vai tro của lực lượng phụ nữ trong nhiêu giai đoạn, nhiêu lúc, nhiêu nơichưa được coi trọng, cho nên chưa phát huy hết vai tro của họ Điêu ấy chắc chắn sẽ ítnhiêu ảnh hưởng đến việc phát huy vai tro của lực lượng phụ nữ trong sự nghiệp giáodục nghê nghiệp tại trường CĐCN Thủ Đức thời gian qua
Để kịp thời phát hiện những tồn tại, hạn chế cũng như đê xuất giải pháp trong việcphát huy hiệu quả công tác phụ nữ tại trường CĐCN Thủ Đức là điêu vô cùng quan trọng và
cần thiết Xuất phát từ những vấn đê thực tiễn nêu trên, tôi đã chọn đê tài: “Tư tưởng
Trang 7Hồ Chí Minh về công tác phụ nữ và sự vận dụng đối với công tác phụ nữ tại trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức hiện nay” làm đê tài nghiên cứu khoa học cấp trường.
2 Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của đê tài là nhằm làm rõ nội dung cơ bản của tư tưởng HồChí Minh vê công tác phụ nữ và phân tích thực trạng công tác phụ nữ tại trường Caođẳng Công nghệ Thủ Đức Từ đó, đê ra những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quảcông tác phụ nữ trong nhà trường góp phần thực hiện sứ mệnh đào tạo của nhà trường
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Tác giả tập trung nghiên cứu, lý luận tư tưởng Hồ Chí
Minh vê công tác phụ nữ; thực trạng công tác phụ nữ tại trường Cao đẳng Công nghệThủ Đức đối với lực lượng nữ VCNLĐ
Phạm vi nghiên cứu: Từ mục đích và đối tượng nghiên cứu nói trên, phạm vi
nghiên cứu của đê tài tập trung nghiên cứu vê công tác phụ nữ của trương Cao đẳngCông nghệ Thủ Đức từ năm 2017 đến nay
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được những mục đích nghiên cứu trên đê tài tập
trung giải quyết các nhiệm vụ sau:
Thứ nhất, làm rõ những vấn đê lý luận tư tưởng Hồ Chí Minh vê vị trí, vai tro của
phụ nữ và công tác phụ nữ; nội dung công tác phụ nữ
Thứ hai, phân tích làm rõ nội dung tình hình và kết quả công tác phụ nữ tại trường
Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức hiện nay
Thứ ba, đánh giá thực trạng và đê xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phụ
nữ tại trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức hiện nay
Trang 85 Phương pháp nghiên cứu
Đê tài được nghiên cứu trên cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của chủnghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của Triết học Mác – Lênin
Ngoài ra đê tại con sử dụng các phương pháp hỗ trợ khác như: phương pháp phântích-tổng hợp, phương pháp đối chiếu-so sánh, phương pháp lịch sử-logic, phương phápnghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn, phương pháp thống kê số liệu… để nghiên cứu
và trình bày đê tài
6 Phạm vi ảnh hưởng
Về ý nghĩa khoa học: Đê tài góp phần hệ thống hóa lý luận tư tưởng Hồ Chí Minh
vê công tác phụ nữ và phát huy hiệu quả công tác phụ nữ tại cơ sở giáo dục nghê nghiệp
Về ý nghĩa thực tiễn: Đê tài góp phần làm rõ thực trạng công tác phụ nữ tại nhà
trường trong thời gian qua và đê xuất giải phát pháp huy hiệu quả công tác phụ nữ trongthời gian sắp tới Đê tài con là tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu, hoạch địnhcác giải pháp cho công tác phụ nữ tại các trường giáo dục nghê nghiệp
7 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, đê tài gồm có 2
chương, 4 tiết
- Chương I: Tư tưởng Hồ Chí Minh vê công tác phụ nữ
1.1 Vị trí, vai tro phụ nữ và công tác phụ nữ theo quan điểm Hồ Chí Minh
1.2 Nội dung cơ bản của Hồ Chí Minh vê công tác phụ nữ
- Chương II: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vê công tác phụ nữ tại trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức hiện nay - Thực trạng và giải pháp
2.1 Thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vê công tác phụ nữ tại trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức hiện nay
2.2 Giải pháp phát huy hiệu quả công tác phụ nữ tại trường Cao đẳng Công nghệ Thủ Đức hiện nay
Trang 9PHẦN NỘI DUNG
Chương 1
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG TÁC PHỤ NỮ 1.1 Vị trí, vai trò phụ nữ và công tác phụ nữ theo quan điểm Hồ Chí Minh 1.1.1 Vị trí phụ nữ và công tác phụ nữ theo quan điểm Hồ Chí Minh
Trong di sản vô giá tư tưởng Hồ Chí Minh, có một phần quan trọng là tư tưởng củaNgười vê phụ nữ Người đã nhiêu lần nhắc đến từ “nữ” trong tác phẩm của mình Nghĩa là
Hồ Chí Minh đã quan tâm đến phụ nữ ở trên mọi phương diện của khái niệm này Dù làphương diện nào thì Người đêu thông cảm sâu sắc với nỗi thống khổ của họ Người đê caođức hy sinh của họ, tìm cách thức tỉnh và tạo điêu kiện để họ được giải phóng, tham giacách mạng với tư cách là một nửa quan trọng của thế giới Trong hành trình tìm đườngcứu nước, hình ảnh người phụ nữ Việt Nam, phụ nữ các dân tộc bị áp bức luôn là nỗi đautrăn trở đối với Người Trong hàng loạt bài viết của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã luôntìm cách tố cáo, vạch trần tội ác man rợ của chế độ thực dân với người phụ nữ trước côngluận thế giới Người vạch trần tội ác đánh đập tàn nhẫn, hiếp dâm phụ nữ, em gái, mổbụng, chăt tay, bắt phụ nữ hiến thân cho chó làm tro tiêu khiển,… của thực dân Pháp trongcác bài “Sự quái đản của cuộc khai hóa”[11; 51] trên báo Le Liberiaire ngày 30/9 và ngày7/10/1921, “Hãy yêu mến nước Pháp, Người bảo hộ anh” [11; 83] trên báo Le Libertairengày 7/10 và ngày 14/10/1921, (Những ke đi khai hỏa” [11; 96] đăng trên báo Lo Paria(Người cùng khổ) số 4 ngày 1/7/1922, “Phụ nữ An Nam và sự đô hộ Pháp” [11; 97] đăngtrên báo Le Paria số 5 ngày 1/8/1922, “Nỗi khổ nhục của người phụ nữ bản xứ” [12; 115]
Trong tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” (1925) Người kết án chế độ thựcdân, tự bản thân nó đã là một hành động bạo lực của ke mạnh đối với ke yếu rồi Bạo lực
đó đem ra đối xử với tre em và phụ nữ lại càng bỉ ổi hơn nữa, chế độ thực dân là chế độ
ăn cướp và hiếp dâm Người cảm thông sâu sắc với nỗi thống khổ của phụ nữ bị áp bức.Với Người chừng nào phụ nữ chưa được giải phóng, chừng đó nỗi đau nhân loại càn kéodài Người khẳng định, chỉ khi nào đánh đuổi được thực dân cướp nước,
Trang 10giành độc lập dân tộc, người phụ nữ mới được giải phóng Ngoài sự nghiệp giải phóngphụ nữ, Bác con nhìn thấy sức mạnh to lớn của họ đối với cách mạng Bác Hồ luôn coilực lượng phụ nữ là một trong những nhân tố quan trọng đảm bảo thắng lợi của sự nghiệpđấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người Trong các cuộckháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, nhiêu chị em đã hăng háitham gia và thực hiện nhiệm vụ Chính vì vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trao tăng phụ nữViệt Nam 8 chữ vàng: “Anh hùng, Bất khuất, Trung hậu, Đảm đang” và khẳng định: Nonsông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, tre cũng như già, ra sức thêu dệt mà thêm tốt đep,rực rơ.
Xác định phụ nữ là một lực lượng quan trọng, đông đảo trong đời sống xã hội, do
đó công tác tập hợp phụ nữ là một trong những công tác trọng yếu của cách mạng Chủtịch Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở sự tố cáo tội ác của chế độ thực dân – phong kiếnđối với người phụ nữ mà con động viên, tổ chức cho phụ nữ tham gia công cuộc giảiphóng dân tộc, cứu nước Quan trọng hơn Người con tạo điêu kiện cho phụ nữ có cơ hộithực hiện quyên bình đẳng của mình trong việc tham gia bầu cử, quản lý Nhà nước khiđất nước giành được chính quyên từ giăc ngoại xâm Cách mạng Tháng Tám thành công,ngày 2/9/1945, Bác đọc bản Tuyên ngôn độc lập, tuyên bố với cả thế giới rằng: “Tất cảmọi người đêu sinh ra có quyên bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyên không ai có thểxâm phạm được, trong những quyên ấy, có quyên được sống, quyên tự do và quyên mưucầu hạnh phúc [14; 9] Với tư tưởng tiến bộ, nhân văn ấy, vào ngày 6/1/1946 – ngày bầu
cử Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoa, “tất cả mọi người” dân ViệtNam có quyên bỏ phiếu: “Tất cả công dân Việt Nam, cả trai và gái, từ 18 tuổi trở lên, đêu
có quyên bầu cử và ứng cử, trừ những trường hợp bị tước mất công quyên và nhữngngười trí óc không bình thường” và Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoa năm
1946 tuyên bố với thế giới: “Phụ nữ Việt Nam đã được đứng ngang hàng với đàn ông đểđược hưởng chung mọi quyên tự do của một công dân” [14; 974] Qua đó có thể thấyđược sự đê cao vị trí phụ nữ trong chế độ xã hội mới và được đảm bảo mọi quyên cơ bảncủa con người
Trang 11Hồ Chí Minh đê cao vị trí phụ nữ nước nhà sánh ngang với phụ nữ các nước bạn.Người kêu gọi phụ nữ ta cần phải cố gắng nhiêu để theo kịp chị em các nước bạn, gópphần nhiêu hơn nữa trong việc xây dựng chủ nghĩa xã hội Đồng thời chỉ ra phụ nữ ta conmột số nhược điểm như bơ ngơ, lúng túng, tự ti, thiếu tin tưởng vào khả năng của mình;măt khác, phụ nữ cũng găp nhiêu khó khăn vê gia đình, con cái Muốn giải quyết khókhăn phụ nữ phải tin tưởng vào khả năng của mình, nâng cao tinh thần tập thể, đoàn kết,giúp đơ nhau, phải xóa bỏ tâm lý tự ti, ỷ lại; phải nâng cao trình độ chính trị, văn hóa, kỹthuật Người luôn khuyến khích chị em tự mình cố gắng vươn lên khẳng định mình.Trong buổi nói chuyện tại Hội nghị cán bộ Thảo luận dự thảo luật Hôn nhân và gia đình,Người phân tích phụ nữ muốn được giải phóng, chị em cũng phải đấu tranh, không ngừnghọc hỏi, đoàn kết, làm tron nghĩa vụ, trách nhiệm của mình.
Như vậy, qua các phân tích trên thể hiện quan niệm của Hồ Chí Minh vê vị trí củaphụ nữ trong xã hội và yêu cầu công tác phụ nữ; sự quan tâm, thương yêu, đầy tinh thầntrách nhiệm của một vị lãnh tụ luôn theo sát, cổ vũ các phong trào của phụ nữ
1.1.2 Vai trò phụ nữ và công tác phụ nữ theo quan điểm Hồ Chí
Minh Vai trò phụ nữ theo quan điểm Hồ Chí Minh
Theo Hồ Chí Minh, vai tro của phụ nữ được thể hiện toàn diện qua các lĩnh vựckhác nhau của đời sống xã hội
Một là, vai tro của phụ nữ đối với bản thân và gia đình
Đối với bản thân: Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, để thực hiện thành công sự nghiệpgiải phóng phụ nữ, chị em phụ nữ không chỉ trông chờ vào các chủ trương, chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước mà phải tự đấu tranh giành lấy quyên lợi cho mình Trướchết bản thân phụ nữ phải tự mình vươn lên, hăng hái vượt qua mọi khó khăn trở ngại,khắc phục mọi quan niệm tự ti, cam chịu, an phận Người nói: “Vê phần mình, chị em phụ
nữ không nên ngồi chờ Chính phủ, chờ Đảng ra chỉ thị giải phóng cho mình, mà tự mìnhphải tự cường, phải đấu tranh”[19; 523]
Người cũng lưu ý phụ nữ nước ta cần phải cố gắng nhiêu để theo kịp chị em cácnước bạn, góp phần nhiêu hơn nữa trong việc xây dựng chủ nghĩa xã hội Chỉ trên cơ
Trang 12sở như vậy, Đảng và Nhà nước mới có thể cất nhắc và giao cho chị em những nhiệm vụquan trọng Trong bài nói chuyện “Đại hội Phụ nữ toàn quốc lần thứ III”, một lần nữaNgười nhấn mạnh: “Phụ nữ ta phải xóa bỏ cái tâm lý tự ti và ỷ lại, phải có ý chí tự cường,
tự lập, phải nâng cao lên mãi trình độ chính trị, văn hóa, kỹ thuật” [23; 59] và phụ nữ phảilàm sao cho người ta thấy phụ nữ giỏi, lúc đó cán bộ không cất nhắc, anh chị em côngnhân sẽ tự tiến cử mình lên
Bên cạnh đó, Hồ Chí Minh sớm thấy “phụ nữ chúng ta con một số nhược điểm như
bơ ngơ, lúng túng, tự ti, thiếu tin tưởng vào khả năng của mình” [23; 59] Từ đó Ngườivạch ra cách thức cơ bản để phụ nữ khẳng định mình, tin tưởng vào bản thân và phấn đấunhiêu hơn nữa Người nói: “Các cô, nhất là các cô ở huyện, phải đấu tranh mạnh Vì các
cô mà không đấu tranh thì các đồng chí nam có thành kiến với phụ nữ sẽ không tích cựcsửa chữa” [25; 275] và năm 1960, Hồ Chí Minh lại nói: “Muốn vậy, bản thân phụ nữphải: Gắng học tập chính trị, học tập văn hóa, kỹ thuật Nâng cao tinh thân yêu nước vàgiác nghiệm xã hội chủ nghĩa Hăng hái thi đua thực hiện “cần kiệm xây dựng Tổ quốc,cần kiệm xây dựng gia đình Đoàn kết chăt chẽ, ra sức tham gia sự nghiệp xây dựng chủnghĩa xã hội ở miên Bắc, đấu tranh thống nhất nước nhà và giữ gìn hoa bình thế giới” [21;51] Người mong muốn “chị em phải cố gắng để kịp nam giới, để xứng đáng là một phần
tử trong nước, có quyên bầu cử và ứng cử” [14; 41]
Tóm lại, Hồ Chí Minh đã thức tỉnh chị em phụ nữ khỏi những lúng túng, tự ti, anphận, đồng thời tạo mọi cơ hội và điêu kiện để phụ nữ vươn lên đấu tranh cho quyên lợichính đáng của mình, không được trông chờ, ỷ lại Có như vậy, phụ nữ mới giải phóngmình khỏi những ràng buộc, bất công và những định kiến hep hoi trong xã hội, sự nghiệpgiải phóng phụ nữ mới thật sự thành công
Trong gia đình: Gia đình được xem là tế bào của xã hội, đây là nơi quan trọng nhất
để tái sản xuất, nơi duy trì và phát triển noi giống Gia đình là bức tranh thu nhỏ của xãhội, trong đó bộc lộ đầy đủ rõ ràng địa vị của người phụ nữ Vấn đê vai tro của người phụ
nữ trong gia đình luôn được Người quan tâm coi trọng Hồ Chí Minh cho rằng: “Rất quantâm đến gia đình là đúng vì nhiêu gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì giađình càng tốt, gia đình càng tốt thì xã hội mới tốt Hạt nhân của xã
Trang 13hội là gia đình Chính vì muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội phải chú ý đến hạt nhân cho tốt.Tục ngữ ta có câu “thuận vợ, thuận chồng, tát bể Đông cũng cạn” [15; 282] Thật vậy,trong gia đình, người phụ nữ đóng vai tro quan trọng, trách nhiệm của họ là rất lớn: duytrì và phát triển noi giống, nuôi dương sức người và sức lao động…
Theo Hồ Chí Minh, phụ nữ trong gia đình là người đóng vai tro quan trọng trong sựnghiệp phát triển bên vững của gia đình mà con là người giữ gìn, truyên thụ những giá trivăn hóa của dân tộc Người phụ nữ đóng vai tro rất lớn trong việc nuôi dương con cái, làngười thầy dạy học đầu tiên và gần gũi nhất của con cái, truyên thụ những giá trị văn hóatốt đep của dân tộc cho các thế hệ tre như long hiếu thảo, nhân ái, sự ham học hỏi, tinhthần đoàn kết, ý chí đấu tranh bảo vệ Tổ quốc mỗi khi có giăc xâm lăng… Phụ nữ ViệtNam không chỉ quan tâm giáo dục con em của mình mà con quan tâm giáo dục thế hệ trenói chung Hồ Chí Minh đã khẳng định:
“Sự săn sóc dạy dỗ cũng không chỉ nhằm làm cho con cháu mình khỏe và ngoan,
mà con phải cố gắng giúp đơ cho tất cả các cháu đêu ngoan và khỏe Vê việc này chúng ta
có những gương mẫu như cụ Lê Thị Hoan Cụ Hoan đã có công giáo dục mấy chục cháuxấu trở thành những cháu tốt Nếu tất cả chị em phụ nữ ta đêu cố gắng làm được như cụHoan thì chắc chắn con cháu chúng ta đêu sẽ ngoan và tốt” [21; 258]
Hồ Chí Minh luôn có sự cảm thông sâu sắc đối với những khó khăn, vất vả củangười phụ nữ Người nói: “Phụ nữ găp nhiêu khó khăn vê gia đình, con cái”[18; 185].Thật vậy, trong điêu kiện hoàn cảnh sống con khó khăn, thiếu thốn, người phụ nữ luôn lolắng cho gia đình, cho con cái có cơm ăn, áo măc được học hành và khỏe mạnh Trongnhững năm tháng đất nước bị chiến tranh, hàng triệu phụ nữ đã động viên, khuyến khíchchồng con ra trận Hồ Chí Minh viết: “Phụ nữ tham gia sản xuất, khuyến khích chồng con
ra măt trận” [13; 438] Không chỉ xung phong sản xuất mà con “khuyên chồng con đitong quân mà mình thì xung phong giúp việc vận tải” [16; 172] Những lúc chồng con ra
đi bảo vệ đất nước, thì người me, người vợ ở nhà tiếp tục sản xuất, nuôi con cái, bố megià và tiếp lương cho quân đội Thấu hiểu sự vất vả hy sinh to lớn của chị em phụ nữ, HồChí Minh thay măt cả nước ngợi khen và gửi lời cảm ơn:
Trang 14“Nhân dân ta rất biết ơn các bà me hai miên Nam – Bắc đã sinh đe và nuôi dạy những thế
hệ anh hùng của nước ta”[22; 248]
Có thể nói, người phụ nữ có ảnh hưởng rất lớn tới hạnh phúc và sự ổn định của giađình Sức mạnh tinh thần để xây dựng một gia đình hạnh phúc là tình yêu và sự tôn trọnglẫn nhau giữa nam và nữ Để bảo vệ quyên lợi của phụ nữ và xây dựng gia đình kiểu mới,bình đẳng tiến bộ, Hồ Chí Minh đã tích cực chỉ đạo việc xây dựng Hiến pháp và phápluật, trong đó có quy định rõ vê quyên bình đẳng của phụ nữ đối với nam giới Hiến pháp
1946, Điêu 24 quy định: “Phụ nữ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoa có quyên bình đẳngvới nam giới vê các măt sinh hoạt chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội và gia đình”[20; 224]
Theo Hồ Chủ tịch, bình đẳng nam nữ cần được hiểu là công việc của phụ nữ phảiđược phân công một cách khoa học, phù hợp với sức khỏe của chị em, nhằm tạo mọi điêukiện cho chị em phát huy được những khả năng, ưu thế của họ trong việc xây dựng giađình hạnh phúc và tham gia vào xây dựng phát triển xã hội Đồng thời phê phán tình trạnghiểu việc giải phóng phụ nữ và thực hiện bình đẳng năm nữ theo kiểu “hôm nay anh nấucơm, rửa bát quét nhà, hôm sau em quét nhà, nấu cơm, rửa bát” [16; 443]
Hồ Chí Minh luôn đê cao vai tro, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và các tổ chứcđoàn thể trong việc bảo vệ quyên lợi của phụ nữ và xây dựng gia đình kiểu mới, bìnhđẳng, tiến bộ, Người khẳng định:
“Từ nay Đảng bộ, chính quyên và toàn thể quần chúng (trước hết là phụ nữ vàthanh niên) cần phải tuyên truyên luật Hôn nhân và gia đình sâu rộng hơn nữa và phảichấp hành thật nghiêm chỉnh Những thói dã man đánh đập vợ, ép duyên con cần phảichấm dứt Lợi quyên của phụ nữ cần được thật sự đảm bảo Gia đình là hạt nhân của xãhội Mọi gia đình đêu đoàn kết cộng lại thành xã hội đại đoàn kết” [14; 662] Điêu đó đã
là động lực cho chị em phụ nữ hăng hái tham gia đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giảiphóng dân tộc và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội
Như vậy, theo Hồ Chí Minh, để đạt được sự bình đẳng giữa nam và nữ thì phải bắtđầu từ việc giải phóng phụ nữ từ trong gia đình, gắn liên với việc giải phóng họ ngoài xã
Trang 15hội Từ đó, nâng cao vị thế của họ trong xã hội sẽ tạo điêu kiện cho phụ nữ tham gia nhiêuhơn vào công tác xã hội, tiến tới bình đẳng xã hội với nam trong mọi lĩnh vực.
Hai là, vai tro của phụ nữ đối với xã hội
Hồ Chí Minh luôn quan tâm phát huy vai tro của phụ nữ trong lĩnh vực chính trị.Sớm nhận thấy tiêm năng của phụ nữ, Hồ Chí Minh khẳng định: “Dưới chủ nghĩa xã hội,chủ nghĩa cộng sản, người phụ nữ dũng cảm có thể hoàn thành mọi nhiệm vụ của ngườiđàn ông dũng cảm có thể làm, dù nhiệm vụ ấy đoi hỏi rất nhiêu tài năng và nghị lực” [21;97] Theo Hồ Chí Minh để giải phóng phụ nữ, thực hiện quyên bình đẳng của phụ nữ trênlĩnh vực chính trị, trước tiên phải tổ chức họ tự giác tham gia một cách tích cực vào cuộcđấu tranh giải phóng chính mình, trang bị công cụ lý luận, từ đó tạo mọi điêu kiện thuậnlợi để phụ nữ tham gia các hoạt động chính trị như bầu cử, ứng cử, lãnh đạo, quản lý mộtcách bình đẳng với nam giới Với tư tưởng tiến bộ, nhân văn ấy, ngay trong phiên họp đầutiên của Chính phủ (3/9/1954), Hồ Chí Minh đã nói: “Tất cả công dân trai gái 18 tuổi trởlên đêu có quyên ứng cử và bầu cử” [14; 18] Ngày 1/6/1946, lần đầu tiên trong lịch sửnước ta, phụ nữ Việt Nam được thực hiện quyên công dân của mình, qua việc họ đượccầm lá phiếu trực tiếp bầu những người đại diện cho mình vào chính quyên cách mạng.Ngay sau tổng tuyển cử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giới thiệu vào Quốc hội khóa I NướcViệt Nam Dân chủ Cộng hoa một số chị em tiêu biểu như giáo sư Nguyễn Thị Thục Viên,
bà Tôn Thị Quế… Từ đó đội ngũ cán bộ nữ tham gia vào các cơ quan lãnh đạo ngày càngnhiêu, góp phần đóng góp to lớn vào sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước
Theo Hồ Chí Minh, chị em phụ nữ không thua kém nam giới trong mọi lĩnh vựcnếu như họ được tạo điêu kiện thuận lợi Người nói: “Trong hàng ngũ ve vang những anhhùng lao động, chiến sĩ thi đua và lao động tiên tiến đêu có phụ nữ” [21; 256] Bác khẳngđịnh sau khi nước nhà giành độc lập, phụ nữ Việt Nam tiến bộ rõ rệt vê mọi măt, nhất làkhi phụ nữ tham gia chính quyên ngày càng nhiêu Năm 1960, trong bài nói chuyện tạiHội nghị các đại biểu phụ nữ tham gia công tác chính quyên toàn miên Bắc, Người nói:
“Số phụ nữ tham gia tại các cơ quan trung ương là 5.000 người, ở huyện,
Trang 16xã là hơn 16.000 người và ở các tỉnh có hơn 330 người, đăc biệt trong Quốc hội khóa II,
có 53 đại biểu là nữ” [20; 184]
Chị em phụ nữ cũng đã không ngừng học tập, nâng cao trình độ để nỗ lực đê cử,ứng cử và giữ những chức vụ quan trọng Người vui mừng vì ngày càng nhiêu phụ nữtham gia quản lý Nhà nước Năm 1949, trong Thư gửi đồng bào Nghệ An, Hồ Chí Minhviết: “Tôi rất vui long rằng xã nào cũng có phụ nữ tham gia Hội đồng nhân dân Phụ nữtham gia chính quyên nhiêu hơn và thiết thực hơn [15; 673] Người khen ngợi nhiêu tấmgương phụ nữ tiêu biểu trong công tác quản lý như: “Cô Nguyễn Thị Hoa ở Hoa Bình là
ủy viên tỉnh, cô Bùi Thị Na, Hoàng Thị Viện là chủ nhiệm hợp tác xã giỏi Lộ Thênh Sùi
là chủ tịch Ủy ban hành chính xã kiêm bí thư Chi bộ” [21; 214] và vô cùng tự hào khi:
“Phó Tổng tư lệnh quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định Cả thế giới chỉ có nước ta cótướng quân gái như vậy, thật là ve vang cho miên Nam, cho dân tộc ta” [22; 149]
Người nhận thấy ở phụ nữ một phẩm chất mà nam giới nhiêu khi không có được là
“các cháu gái ở hợp tác xã thường có nhiêu ưu điểm hơn: ít mắc tệ nạn tham ô, lãng phí,không hay chè chén, ít hống hách mệnh lệnh như một số cán bộ nam”[22; 208] Vì vậy khibàn đến việc bầu chủ nhiệm hợp tác xã, Người đê nghị bầu nhiêu phụ nữ vào cương vị này
Hồ Chí Minh đã phân tích, so sánh vê sự tiến bộ của phụ nữ trong chế độ mới củanhũng thời kỳ trước đây, Người nói: “Có so sánh hoàn cảnh phụ nữ ta bây giờ và phụ nữnước ta trước khi giải phóng, chúng ta mới thấy rõ từ ngày trước ta được giải phóng đếnnay, phụ nữ đêu tiến bộ rõ rệt vê kinh tế, văn hóa, xã hội Nhưng trong một tiến bộ rõ rệtnhất là phụ nữ hiện nay tham gia chính quyên ngày càng nhiêu”[20; 184]
Hồ Chí Minh không chỉ tạo cơ hội cho phụ nữ giải phóng trên lĩnh vực chính trị
mà Người con đăc biệt thấu hiểu sự cực nhọc của chị em phụ nữ trong chế độ mới Bácnói: “Khổ nhất là các cháu gái tuổi thanh niên, phải đi họp nào đội sản xuất, nào đoànthanh niên, nào hội phụ nữ, nào đội dân quân, vào Đảng thì lại đi họp Đảng, không cóthời gian nghỉ ngơi, học tập gì nữa Lại con có cái lệ họp không đúng giờ, nói bảy giờ màmãi đến tám giờ, chín giờ mới họp và họp kéo dài,…”[25; 294] Từ khía cạnh trên chothấy, tạo điêu kiện cho phụ nữ tham gia và phát huy vai tro của
Trang 17mình khi thực hiện công tác trong lĩnh vực chính trị, nhưng không phải là trói buộc họvào công việc đến nỗi không có thời gian nghỉ ngơi.
Tóm lại, theo Hồ Chí Minh phụ nữ có thể đảm nhiệm và hoàn thành tốt nhữngcông việc lớn, hoàn thành tốt trách nhiệm được giao trong mọi hoạt động Trong lĩnh vựcchính trị, Người mong muốn ngày càng nhiêu chị em tham gia công tác chính quyên cũngnhư trong các tổ chức quần chúng do Đảng tổ chức và lãnh đạo, để chị em phụ nữ có cơhội thể hiện tài năng, khẳng định vị trí vai tro của mình, góp phần xây dựng xã hội xã hộichủ nghĩa dân chủ, công bằng, văn minh
Trong lĩnh vực kinh tế: Hồ Chí Minh khẳng định phụ nữ là lực lượng lao độngquan trọng trong xã hội Muốn được ngang quyên vê kinh tế, phụ nữ phải tự chủ vê việclàm và thu nhập của mình, đồng thời phải thực hành tiết kiệm thời gian một cách hợp lý.Theo Hồ Chí Minh, không giải phóng sức lao động của phụ nữ, không đăt đúng vị trí, vaitro của họ trong quá trình sản xuất thì cuộc cách mạng giải phóng phụ nữ sẽ không găt háithành công được
Vai tro phụ nữ được thể hiện trong tất cả các lĩnh vực kinh tế khác nhau, Hồ Chí Minhkhẳng định: “Chị em phụ nữ nông thôn thi đua góp sức hoàn thành tốt cải cách ruộng đất vàlập những tổ đổi công tốt Chị em công nhân và công chức thi đua làm tron nghĩa vụ củamình Chị em trí thức thi đua đóng góp vào phần phát triển văn hóa” [18; 132]
Nhờ sự cố gắng vươn lên, cần cù, chăm chỉ của bản thân chị em phụ nữ mà tronglao động sản xuất có nhiêu thành tích tích cực, điển hình như: “Đồng chí Mao tăng năngsuất hơn gấp năm lần mức đã định, đồng chí Lý tăng năng suất hơn ba lần” [17; 87] Khichị em phụ nữ găp khó khăn trong lao động sản xuất, Bác đã kịp thời động viên, khích lệ,Người viết: “Có vài nơi, chị em phụ nữ không quen cày cấy, thậm chí không gánh nổiphân phải đội Đối với điểm này, chị em cần phải cố gắng thi đua với nam giới Đánh giăc
là việc nguy hiểm phụ nữ ta đã tỏ ra rất oanh liệt, không lẽ việc cày cấy làm ăn mà chị emlại chịu thua” [19; 215] Đồng thời, biểu dương khen ngợi kịp thời phụ nữ trong lao động,sản xuất kinh tế Trong bài Nói chuyện với chị em phụ nữ tỉnh Thanh Hóa, năm 1957,Người biểu dương: “Chị em phụ nữ tỉnh Thanh
Trang 18Hóa có tinh thần lao động cần cù, lao động rất tốt Như thế là vừa làm lợi nhà, vừa làmích nước” [18; 401].
Trong chống giăc ngoại xâm, chị em phụ nữ đã góp phần công sức to lớn của mìnhtrong việc nuôi quân Người chỉ rõ: “Chưa bao giờ có nhiêu đoàn phụ nữ Kinh, Mán, Thổ,Nùng đi tiếp tế vận tải đông đảo như vậy, khó nhọc, khổ sở nguy hiểm, mà vẫn hăng hái,vui ve, dũng cảm thật là đáng khâm phục”[16; 10] Ở địa phương “các chị thi đua nhautăng gia sản xuất, rủ nhau gửi đồ quý, tạo cho chiến sĩ tiên phương, có gì gửi nấy, quàbánh và thư từ” [15; 15] Sự đóng góp to lớn ấy của “nửa thế giới” trong tình hình đấtnước loạn lạc đã góp phần không nhỏ vào việc nuôi dương tinh thần các chiến sĩ, giúp cácanh yên long và quyết tâm đấu tranh giành lấy độc lập cho tổ quốc, cho quê hương, cho
me già, vợ thương và những mầm non tương lai
Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miên Bắc, Hồ Chí Minh đánh giá rấtcao vai tro của phụ nữ Trong lao động sản xuất xây dựng chủ nghĩa xã hội, Người chỉ rõ:
“Ở nông thôn 60% xã viên hợp tác xã là phụ nữ Có những cô chủ nhiệm hợp tác xã CôHoàn là người đầu tiên làm được 3.000 cân phân, rồi phong trào thi đua lên, nhiêu ngườilàm vượt hơn cô Hoàn, có người làm tới 7.000 cân Phụ nữ trí thức cũng góp phần nhiêutrong công việc xây dựng các vườn tre, lớp mẫu giáo và trong các ngành nghê khác.Trong phong trào cải tạo xã hội chủ nghĩa, chị em buôn bán như thực thà, không lấy lãi,khiêm tốn phục vụ khách hàng, rất đáng khen Chị em tư sản tự mình tiếp thu và khuyênchồng tiếp thu cải tạo và đi con đường công tư hợp doanh” [20; 88]
Trong sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước, Hồ Chí Minh đã kịp thời biểu dươngnhững đóng góp của phụ nữ Không chỉ công nhận và đánh giá cao thành tích to lớn củaphụ nữ trong lao động sản xuất, Hồ Chí Minh con căn dăn chị em phụ nữ: “Để xứng đáng
là người làm chủ nước nhà, chị em phải ra sức tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, làmtốt nhiệm vụ với nhà nước, xung phong trong việc xây dựng đời sống mới, phải đẩy mạnhtăng gia sản xuất” [18; 410]
Bên cạnh đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh hiểu rằng, để phụ nữ được giải phóng kinh tếthì không chỉ bản thân chị em cố gắng mà con phải có sự quan tâm từ chính quyên,
Trang 19Người nhắc nhở Đảng, Chính phủ các cấp: “muốn có nhiêu sức lao động để sản xuất thìphải giải phóng sức lao động của phụ nữ” [19; 523] Để cho mọi phụ nữ phát huy hết mọikhả năng lao động sáng tạo của mình, Người khẳng định: “phải đăc biệt chú ý đến sức laođộng của phụ nữ Phụ nữ là đội quân lao động rất đông Phải giữ gìn sức khỏe cho phụ nữ
để chị em tham gia sản xuất được tốt”[22; 194] Hồ Chí Minh nhắc nhở các cấp lãnh đạocần quan tâm, tạo điêu kiện cho phụ nữ nâng cao trình độ, chuyên môn nghiệp vụ, đápứng yêu cầu công việc, Người nói: “muốn cho người me sản xuất tốt thì cần tổ chức nơigửi tre và những lớp học mẫu giáo”[23; 152]
Với những qua điểm tiến bộ ấy, rào cản của sự giải phóng phụ nữ trong kinh tếđang dần thay đổi tích cực, tạo nên một bước chuyển mới trong đời sống phụ nữ, giúp họ
có cơ hội phát huy tối đa vai tro của mình trong lĩnh vực kinh tế, giúp họ có cơ hội pháthuy tối đa vai tro của mình trong lĩnh vực kinh tế, vì thế “phụ nữ ở xí nghiệp, ở nôngthôn, ở cơ quan đêu hăng hái tham gia thi đua ái quốc, thành thích không kém đàn ông”[17; 340] Như vậy, dưới sự quan tâm kịp thời của Hồ Chí Minh, quyên bình đẳng củaphụ nữ trong lĩnh vực kinh tế bước đầu được xác lập và thực hiện
Trong lĩnh vực văn hóa – xã hội: Hồ Chí Minh khẳng định chị em phụ nữ khôngchỉ có vai tro trong các lĩnh vực lao động sản xuất tạo ra của cải vật chất mà con có vai trorất lớn trong việc sáng tạo ra các giá trị văn hóa tinh thần Hồ Chí Minh cho rằng, để thựchiện quyên bình đẳng cho phụ nữ trên lĩnh vực văn hóa – xã hội, cần phải tạo điêu kiệncho họ tham gia vào các hoạt động xã hội Tuy nhiên, phụ nữ chỉ có thể đạt được tới mọiquyên bình đẳng trong lĩnh vực này khi họ có kiến thức và không ngừng nâng cao trình
độ Do vậy, theo Hồ Chí Minh, để người phụ nữ thật sự giải phóng thì phải nâng cao trình
độ văn hóa cho chị em Trong “Lời kêu gọi chống nạn thất học tháng 10/1945”, Hồ ChíMinh nhắc nhở: “Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyên lợi của mình, bổn phận củamình, phải có kiến thức mới có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà và trướchết phải đọc, biết viết chữ quốc ngữ” [14; 40] Hồ Chí Minh luôn đánh giá rất cao vai trocủa phụ nữ trong lĩnh vực giáo dục và trong nghiên cứu khoa học Tại Đại hội Giáo dụcphổ thông toàn quốc, năm 1956, Hồ Chí Minh khẳng định: “Sau này công tác giáo dụcphần nhiêu phải do phụ nữ đảm nhiệm” [18;
Trang 20137] Người nhắc nhở rằng, tuy phụ nữ có tham gia vào lĩnh vực giáo dục “Nhưng giáoviên phụ nữ con quá ít, Chúng ta phải cố gắng hơn nữa, Sau này công tác giáo dục phầnnhiêu do phụ nữ đảm nhiệm…” [20; 289] Người nhắc phải làm tốt công tác bình đẳnggiới trong nhà trường: “Một điểm nữa là các cháu gái chưa được giúp đơ tốt Các cháutrai, cháu gái chưa thật sự coi như anh em, chị em ruột thịt trong một nhà Trái lại, con có
ý ganh tị, bắt be, sợ bạn học sinh gái hơn mình thì mất thể diện “anh hùng nam tử” Cháu nào con rơi rớt tư tưởng, tác phong ấy, thì cần phải sửa chữa” [24; 43]
Bác Hồ luôn tạo điêu kiện tối đa cho phụ nữ vào hoạt động văn hóa – xã hội,Người đã khẳng định: “Vê các phương diện kinh tế, chính trị, văn hóa đàn bà đêu đượcbình đẳng với đàn ông” [13; 631] Hồ Chí Minh cũng đã đê nghị đưa vào Hiến pháp vấn
đê bình đẳng nam nữ trong lĩnh vực văn hóa nhằm tạo cơ sở pháp lý bảo vệ quyên lợi củaphụ nữ trong lĩnh vực này
Hồ Chí Minh luôn quan tâm thực hiện quyên bình đẳng của phụ nữ với nam giới
vê văn hóa Bên cạnh đó, Người con nhắc nhở phụ nữ phải đoàn kết không chỉ trong nước
mà con ở quốc tế để xây dựng một thế giới không chiến tranh: “Đồng thời, phụ nữ ta cầnđoàn kết với chị em các nước bạn và phụ nữ dân chủ các nước khác để giữ gìn hoa bìnhthế giới và xây dựng hạnh phúc cho cả loài người Đó là trách nhiệm rất ve vang của phụ
nữ Việt Nam ta” [20; 282]
Vai trò công tác phụ nữ theo quan điểm Hồ Chí Minh
Người chỉ rõ: Công tác phụ nữ trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, một trong nhữngnội dung quan trọng là phải đấu tranh giành quyên bình đẳng cho phụ nữ Bình đẳngkhông chỉ vê chính trị mà con từ thực tiễn sinh hoạt đời sống xã hội và gia đình Bác đãchỉ ra : “Chồng đánh chửi vợ, cha me đánh chửi con, là điêu rất dã man” [15; 343-344].Bác không chỉ nêu lên vai tro, vị trí của người phụ nữ đối với xã hội mà con là người đitiên phong trong phong trào đấu tranh đoi quyên bình đẳng nam nữ Người luôn đấu tranh
để cho phụ nữ được hưởng quyên bình đẳng với nam giới “Một điêu nữa Bác cần nói là:Phải kính trọng phụ nữ Chúng ta làm cách mạng là để đấu tranh lấy bình quyên bìnhđẳng, trai gái đêu ngang quyên như nhau Lênin dạy chúng ta: Phụ nữ là một nửa xã hội.Nếu phụ nữ chưa được giải phóng thì xã hội chưa được giải
Trang 21phóng cả Phụ nữ thì phải tự mình phấn đấu giữ gìn quyên bình đẳng với đàn ông Đànông phải kính trọng phụ nữ Nhưng Bác nghe nói vẫn có người đánh chửi vợ! Đó là mộtđiêu đáng xấu hổ Như thế con gì là tình nghĩa vợ chồng? Như thế là phạm pháp, cực kì
dã man Chi bộ Đảng phải giáo dục đảng viên và nhân dân vê quyên bình đẳng giữa vợ vàchồng Đoàn thể phụ nữ và thanh niên phải bảo ban nhau cách cư xử hoa thuận trong giađình Bác mong rằng: Từ nay vê sau sẽ không con thói xấu đánh chửi vợ nữa” [22; 197]
Người nhắc nhở: “Đoàn thể phụ nữ, cơ quan phụ trách cần chú ý dìu dắt, giúp đơhơn nữa để nhiêu chị em có thể thay cho nam giới trong công việc buôn bán" Nói chuyệntại Hội nghị Các đại biểu phụ nữ tham gia công tác chính quyên toàn miên Bắc, Người căndăn: Từ nay, các cấp đảng, chính quyên địa phương, khi giao công tác cho phụ nữ, phảicăn cứ vào trình độ của từng người và cần phải tích cực giúp đơ phụ nữ nhiêu hơn nữa.Người quan tâm đến những phụ nữ có con nhỏ và để tạo điêu kiện cho họ lao động sảnxuất: Muốn cho người me sản xuất tốt thì cần tổ chức tốt những nơi gửi tre và những lớpmẫu giáo”[21; 55] Bác luôn động viên, khuyên bảo, nhắc nhở chị em phải cố gắng họctập, sáng tạo vươn lên để khẳng định mình chứ không phải nhờ Đảng, Chính phủ đê ra cácchủ trương, chính sách Đồng thời, Bác cũng chỉ rõ thực trạng: Cấp trên có cân nhắc cán
bộ nữ nhưng chưa mạnh dạn, tức là con phần nào chưa coi trọng trí tuệ, tài năng của phụ
nữ Vậy phụ nữ phải làm sao cho người ta thấy phụ nữ giỏi, lúc đó cán bộ không cất nhắc,anh chị em công nhân sẽ cử mình lên
Bác khuyên “Phải thông cảm sâu sắc với quần chúng, và ra sức giúp đơ chị emgiải quyết những thắc mắc khó khăn”[19;46] Đối với các đoàn thể phải có trách nhiệmtuyên truyên, giáo dục pháp luật để bảo vệ quyên lợi của phụ nữ Đối với chính bản thânngười phụ nữ, phải tự đấu tranh vì quyên lợi của mình, không có tư tưởng trông chờ, ỷ lại.Bác khuyên chị em phụ nữ cố gắng học tập văn hóa, chính trị, nghê nghiệp Nếu khônghọc thì không tiến bộ Trong công tác và cuộc sống hàng ngày, Bác Hồ rất coi trọng đàotạo đội ngũ cán bộ và quan tâm, chăm sóc đến cuộc sống của người phụ nữ
Trang 22Như vậy, theo Hồ Chí Minh, để xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phải thật sự giảiphóng phụ nữ, tôn trọng quyên lợi phụ nữ, chỉ khi nào phụ nữ được giải phóng khỏinhững tàn dư của hủ tục, tư tưởng phong kiến thì họ mới đủ tự tin vươn lên đóng góp sứcmình xây dựng đất nước xã hội chủ nghĩa Kế thừa tư tưởng của Người vê phụ nữ, Đảng
và Nhà nước luôn tôn trọng phụ nữ và quan tâm công tác phụ nữ ở vị trí quan trọng trongđường lối cách mạng của mình
1.2 Nội dung cơ bản của Hồ Chí Minh về công tác phụ nữ
1.2.1 Công tác phụ nữ gắn với sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản
Phụ nữ là lực lượng quần chúng đông đảo, bị áp bức, bóc lột nhiêu trong xã hộiViệt Nam Muốn giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp mà không lôi cuốn đông đảo phụ
nữ tham gia thì cách mạng khó thành công Do đó, vì lợi ích chung của cách mạng, Đảngcần phải giải phóng phụ nữ, cần lãnh đạo chị em đi theo Đảng và giai cấp vô sản
Từ khi Đảng được thành lập, phong trào phụ nữ Việt Nam luôn luôn gắn bó chătchẽ với phong trào cách mạng của toàn dân và ngày càng giành được những thắng lợi tolớn Đó cũng là nhờ có Hồ Chủ tịch, Người đã xuất phát từ thực trạng của xã hội ViệtNam, tìm ra những nguyên nhân kinh tế xã hội dẫn tới sự áp bức và đối xử không bìnhđẳng với phụ nữ
Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: muốn giải phóng phụ nữ, phải xóa bỏ ách áp bức dân tộc
và bóc lột giai cấp của bọn đế quốc phong kiến Vì vậy, muốn phát động phong trào phụ
nữ, trước hết cần làm cho toàn thể phụ nữ lao động nhận rõ việc chị em bị áp bức cónguồn gốc giai cấp Chính bọn đế quốc phong kiến là ke thù bóc lột áp bức phụ nữ, gây ra
sự bất bình đẳng giữa nam và nữ Cho nên, họ phải đứng lên quyết đấu tranh chống lạichúng Phụ nữ càng được giác ngộ sâu sắc vê quyên lợi giai cấp thì họ càng hiểu vê quyênlợi của giới mình và càng hăng hái tham gia cách mạng
Nghị quyết của Đảng lúc đó đã kịp thời chỉ rõ: Nói đến phụ nữ thì đảng viên yêntrí ngay là phải hô hào đoi nữ quyên… vận động nữ giới đoi cho được ngay bằng namgiới Rút lại vận động phụ nữ chỉ quanh quẩn trong vong nữ quyên của tư bản hay quốcgia hep hoi Thật là trái hẳn với chính sách và hành động của Đảng Đường lối vận độngphụ nữ của Đảng là làm cho phụ nữ nhận thức được sự gắn bó chăt chẽ quyên lợi của
Trang 23mình với quyên lợi của dân tộc, của công nông, kiên quyết đấu tranh cho cả hai mục tiêu:độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp.
Dưới sự chỉ đạo của Hồ Chủ tịch, trong công tác vận động phụ nữ, Đảng ta rấtquan tâm đến việc giác ngộ phụ nữ công nông, coi đó là chỗ dựa, là nong cốt của phongtrào phụ nữ Vì vậy, khi nhấn mạnh đến tính giai cấp của phong trào phụ nữ, Hồ Chủ tịchlại hết sức coi trọng việc tập hợp đoàn kết rộng rãi quần chúng phụ nữ thành một lựclượng thống nhất, đấu tranh cho mục tiêu chung là độc lập dân tộc và quyên bình đẳngcủa phụ nữ Muốn thâu phục cho được hết các phần tử phụ nữ, Đảng cần phải thành lập
và tổ chức các đoàn thể phụ nữ “phụ nữ hiệp hội” Mục đích là mưu cầu quyên lợi chophụ nữ, làm cho phụ nữ được triệt để giải phóng
Đảng ta và Hồ Chủ tịch luôn nhắc nhở phụ nữ rằng: Lập ra các Hội phụ nữ khôngphải cốt để cổ động chống đàn ông mà là để bênh vực quyên lợi chung của các tầng lớpnhân dân trước hết của công nông và quyên lợi riêng của phụ nữ Sự lớn mạnh nhanhchóng của phong trào phụ nữ Việt Nam chứng tỏ đường lối vận động phụ nữ của Đảng,của Hồ Chủ tịch là hết sức đúng đắn Hồ Chí Minh đã đăt phong trào phụ nữ trong phongtrào cách mạng chung, phục vụ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp,nhấn mạnh đến tính chất giai cấp của phong trào, đồng thời lại chú ý đến tính quần chúngrộng rãi của măt trận phụ nữ
Hơn nữa, cuộc vận động, giải phóng phụ nữ con là nội dung rất quan trọng trongchương trình hành động của Đảng, là một khâu trọng yếu trong công tác vận động quầnchúng của Đảng Hồ Chủ tịch không chỉ vạch ra con đường đúng đắn nhất cho phụ nữViệt Nam đứng lên tự giải phóng mình mà con chỉ rõ vị trí, vai tro quan trọng của lựclượng phụ nữ bình đẳng không thể là việc riêng của phụ nữ mà là công việc chung củaĐảng, của giai cấp công nhân, của toàn thể dân tộc Việt Nam Không giải phóng phụ nữ,không tạo điêu kiện chị em tham gia cách mạng thì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giảiphóng giai cấp không thể thành công
Tư tưởng sáng suốt trên của Hồ Chủ tịch đã được quán triệt trong đường lối vậnđộng quần chúng của Đảng Dưới sự hướng dẫn của Hồ Chủ tịch, các cán bộ cách mạng
đi vào vận động phong trào phụ nữ và đã đào tạo được một lớp phụ nữ tiêu biểu
Trang 24sớm được giác ngộ cách mạng, làm nong cốt cho phong trào phụ nữ Việt Nam Trong các
tổ chức tiên thân của Đảng như Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, Tân Việt đảng… đã
có nhiêu hội viên là nữ, tiêu biểu như chị Minh Khai và nhiêu chị em khác Họ đã trởthành những cán bộ cốt cán của Đảng và những cán bộ đầu tiên của phong trào phụ nữnước ta
Sự quan tâm của Đảng, của Hồ Chủ tịch đã động viên phụ nữ hướng tới cáchmạng, tới Đảng, gắn bó chăt chẽ với phong trào công nông Có thể nói rằng ở đâu có vậnđộng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp thì ở đó có phụ nữ tham gia Trong cao tràocách mạng năm 1930-1931 không có cuộc thị uy, cuộc bãi công nào mà không có phụ nữ.Chị em công nhân ở các nhà máy khắp toàn quốc, sát cánh cùng chồng con, anh em thamgia bãi công, đình công Có lúc phụ nữ dẫn đầu các cuộc đấu tranh Có những cuộc biểutình, bãi công mà những người tham gia đêu là phụ nữ Chị em nông dân tích cực chốngthuế, tham gia mít tinh, biểu tình chống bọn địa chủ, cường hào gian ác Phụ nữ tiểuthương, tiểu chủ bãi thị, chống thuế, biểu tình ở các thành phố, thị xã Đăc biệt ở Nghệ
An, Hà Tĩnh, phụ nữ đã cùng anh em công nông võ trang bạo động và thiết lập chínhquyên xô viết Phụ nữ được tổ chức vào các “Hội phản đế”, “Phụ nữ giải phóng” ngàycàng đông đảo hơn Chị em xiết chăt hàng ngũ đấu tranh cho quyên lợi chung của dân tộc,của giai cấp và quyên lợi riêng của giới mình
Trải qua những ngày đen tối, bị thực dân Pháp khủng bố dã man, nhiêu chị em đã
tỏ ra rất trung thành với cách mạng, kiên cường bất khuất trước âm mưu thâm độc của keđịch Thực tiễn của phong trào cách mạng nước ta đã chứng tỏ một cách hùng hồn rằng:phụ nữ sớm được giác ngộ vê ý thức giai cấp, vê tinh thần yêu nước, chị em là một lựclượng có tiêm năng cách mạng rất lớn mà Đảng Cộng sản Việt Nam và Hồ Chủ tịch đãkịp thời chú ý tổ chức và lãnh đạo
Chỉ đạo cuộc vận động phụ nữ, Hồ Chủ tịch con chú ý đến giác ngộ chị em vêquyên lợi giai cấp, quyên lợi dân tộc, măt khác Người lại rất quan tâm đến quyên lợi bìnhđẳng của phụ nữ, đến những yêu cầu riêng của phong trào phụ nữ, đến việc đào tạo, bồidương cán bộ nữ Ngay khi Đảng ta mới thành lập, trong Chính cương vắn tắt của Đảng
và Lời kêu gọi nhân dịp thành lập Đảng do Hồ Chủ tịch dự thảo đã nêu rõ:
Trang 25Thực hiện quyên bình đẳng là nhiệm vụ trọng yếu của Đảng Hồ Chủ tịch thường nhắcnhở: trong khi lãnh đạo phụ nữ thực hiện những nhiệm vụ cách mạng chung của toàn dân,của các giai cấp công nhân, ở chị em lại có những yêu cầu riêng mà Đảng không thể xemnhe Đó là vấn đê chống sự phân biệt đối xử giữa nam và nữ, là những nhu cầu vê vật chất
và tinh thần do chức năng sinh đe và nuôi con cái đăt ra cho người phụ nữ Do đó côngtác phụ nữ phải chú ý đến đăc điểm này
Được sự chỉ đạo của Hồ Chủ tịch, Đảng Cộng sản Việt Nam đã kịp thời rút kinhnghiệm những thiếu sót trong công tác vận động phụ nữ như trong các cuộc đấu tranh đãkhông đê xướng khẩu hiệu riêng cho phụ nữ và nhận định đúng đắn rằng: Muốn cho phụ
nữ vào công, nông hội cho đông thì phải đê xướng ra những điêu cần kíp như: Cấm đàn
bà làm công đêm, công làm ngang nhau thì lương phải ngang nhau Cấm dùng đàn bà làmnhững việc nguy hiểm; trước và sau khi sinh đe đêu nghỉ một tháng có lương; bỏ hết thảycác phép luật và tục lệ hủ bại làm cho đàn bàn không bình đẳng với đàn ông; bỏ các chế
độ áp bức của cha me đối với con cái, của chồng đối với vợ (ép duyên, thóa mạ đàn bà,con gái), cấm tục năm thê bảy thiếp, vợ hầu vợ lẽ Quyên đàn bà được giữ lại con lúc lydị
Quyên nam nữ bình đẳng đã được Đảng và Hồ Chủ tịch cụ thể hóa thành nhữngkhẩu hiệu đấu tranh rõ ràng, nhằm giành lại những quyên lợi thiết thực cho phụ nữ Chủtrương chính sách của Đảng, của Hồ Chủ tịch đã đáp ứng được nguyện vọng thiết tha nhấtcủa người phụ nữ, giải đáp cho họ những băn khoăn, thắc mắc tồn tại từ mấy nghìn năm
và chỉ ra cho họ con đường giải thoát đúng đắn nhất: tham gia vào cuộc đấu tranh cứunước và từng bước phát triển của cách mạng, tranh đấu cương quyết cho quyên lợi củagiới mình
Hồ Chủ tịch đã luôn tin tưởng ở khả năng và nhiệt tình cách mạng của phụ nữ.Người cũng rất quan tâm đến việc đào tạo, bồi dương cán bộ nữ, đưa vào hàng ngũ Đảngnhững phần tử ưu tú nhất Từ năm 1930, Nghị quyết của Đảng đã nhắc nhở: Mỗi đảng bộphải tổ chức cho được phụ nữ vào Đảng, vào thanh niên cộng sản đoàn và các đoàn thểcách mạng Cần đem các phần tử nữ vào các cơ quan chỉ đạo Có những lúc do điêu kiệnhoạt động cách mạng phải sống xa Tổ quốc nhưng Người rất chú ý tới sự
Trang 26phát triển của phong trào phụ nữ Trong thư gửi Ban chấp hành Trung ương Đảng ngày20/4/1931, việc kết nạp hội viên phụ nữ, đảng viên phụ nữ con rất ít Người đã nhắc nhởcác cấp lãnh đạo phải quan tâm đến vấn đê này.
Người luôn luôn coi trọng lực lượng của phụ nữ Khi thành lập Măt trận Việt Namđộc lập đồng minh (Việt Minh) chuẩn bị lực lượng tiến lên tổng khởi nghĩa những năm40-45, Người đã kêu gọi toàn thể đồng bào, không phân biệt trai gái, già tre, giàu nghèocùng đứng lên đánh đổ ách phát xít Nhật và thực dân Pháp giành độc lập dân tộc, thiết lậpchính quyên dân chủ nhân dân Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng, của Hồ Chủ tịch, cáctầng lớp phụ nữ miên núi và miên xuôi, nông thôn và thành thị, ngoài Bắc trong Nam, đãnhất tê nổi dậy cùng chồng con, anh em khởi nghĩa cướp chính quyên trong cả nước, đưacuộc cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến thắng lợi hoàn toàn
Chỉ đạo công tác vận động phụ nữ, Đảng và Hồ Chủ tịch cũng hết sức quan tâmgắn bó phong trào phụ nữ Việt Nam với phong trào phụ nữ thế giới Đường lối vận độngphụ nữ của Người đã thấm nhuần tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản Từ những bước đầuvận động phong trào phụ nữ, Hồ Chủ tịch đã quan tâm giáo dục cho chị em tình hữu ái vôsản, hướng vê Liên Xô, bảo vệ, cổ vũ những thành tựu cách mạng của các nước xã hộichủ nghĩa đầu tiên, gắn bó với phụ nữ Liên Xô… ủng hộ phong trào
phụ nữ các nước, đăc biệt là phụ nữ các thuộc địa và phụ nữ Pháp, xây dựng tình đoàn kếtgiữa phụ nữ ba nước Đông Dương: Việt - Miên - Lào
Sau khi tham dự Đại hội lần thứ V của Quốc tế cộng sản ở Mát-xcơ-va năm 1924,Nguyễn Ái Quốc đã dự Đại hội Quốc tế phụ nữ Người đã găp bà Crupkaia (vợ củaLênin) trao đổi vê kinh nghiệm vận động phụ nữ Đó là cuộc tiếp xúc đầu tiên, tiêu biểu,
mở đầu cho việc xây dựng tình đoàn kết hữu nghị giữa phụ nữ Việt Nam với phụ nữ Liên
Xô và phụ nữ thế giới Người nhấn mạnh: “Hai Bà Trưng đã để lại cho phụ nữ Việt Nammột truyên thống ve vang là dũng cảm kháng chiến Liên đoàn phụ nữ dân chủ quốc tếgiúp phụ nữ Việt Nam bồi dương truyên thống ấy Hăng hái đấu tranh chống chủ nghĩa đếquốc xâm lược, phụ nữ Việt Nam đã xứng đáng là con cháu hai Bà và là một lực lượngtrong quốc tế phụ nữ”[23; 79]
Trang 27Hàng năm, vào ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, Hồ Chủ tịch thường gửi thư chúc mừng,khuyến khích động viên chị em, nâng cao trình độ mọi măt để theo kịp phụ nữ các nướcbạn Người nhắc đến những tấm gương sáng của phụ nữ thế giới, những thành tích mà họ
đã đạt được để phụ nữ Việt Nam học tập, noi theo, như gương chị Nariđinôva, Viện sĩViện Hàn lâm khoa học, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hoa xô viết Udơbêkixtan, chị thợdệt Gaganôva…
Sự hiểu biết của phụ nữ Việt Nam, tình cảm của chị em đối với phụ nữ thế giớiđược phát triển và củng cố là nhờ công lao vun trồng, nuôi dương của Hồ Chủ tịch Người
đã không biết mệt mỏi, luôn luôn xây đắp tình hữu nghị giữa các dân tộc, giữa phụ nữViệt Nam với phụ nữ thế giới Đối với nhân dân Việt Nam, phụ nữ Việt Nam thật là maymắn và hạnh phúc vì chúng ta có một vị lãnh tụ sáng suốt chỉ ra con đường đi đúng đắnnhất ngay từ buổi khởi đầu đứng lên làm cách mạng Người đã giúp cho nhân dân ViệtNam trong đó có phụ nữ Việt Nam tiếp nhận được chân lý lớn nhất của thời đại: Chủnghĩa Mác-Lênin, đó là kim chỉ nam hành động; gắn liên độc lập dân tộc với chủ nghĩa xãhội, giải phóng dân tộc với giải phóng giai cấp, kết hợp chủ nghĩa yêu nước chân chínhvới chủ nghĩa quốc tế vô sản cao cả
1.2.2 Công tác phụ nữ phát huy vai trò và phẩm chất của phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng
Trong điêu kiện lịch sử nước ta, phụ nữ có vai tro quan trọng đăc biệt Trải qua quátrình dựng nước và giữ nước, họ đã góp phần sáng tạo mọi của cải vật chất và tinh thần,
đã tích cực tham gia các cuộc đấu tranh chống áp bức bóc lột, nhất là đấu tranh chốngngoại xâm, đã đảm đang nuôi dạy con cái, góp phần bảo vệ những truyên thống tốt đepcủa cha ông
Chủ tịch Hồ Chí Minh từ rất sớm đã khẳng định vai tro quan trọng của phụ nữ ViệtNam Trong tác phẩm Lịch sử nước ta, Hồ Chí Minh viết: “Phụ nữ ta chẳng tầm thường.Đánh Đông dep Bắc làm gương để đời” Sớm nhận thấy phụ nữ là lực lượng đông đảo củacách mạng Trong lớp học ở Quảng Châu, khi nói vê vai tro phụ nữ, Chủ tịch Hồ Chíminh đã nhắc lại quan điểm của C Mác: “Ai đã biết lịch sử thì biết rằng muốn sửa sang
xã hội mà không có phụ nữ giúp vào thì chắc không làm nổi”, và
Trang 28Người khẳng định: “Việt Nam cách mệnh cũng phải có nữ giới mới thành công” Trênthực tế, phụ nữ Việt Nam đã hoa mình vào cuộc đấu tranh chung của dân tộc và của toànthế giới Sự tham gia của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai tại đại hội lần thứ VII củaQuốc tế cộng sản chứng tỏ phụ nữ Việt Nam đã trở thành lực lượng quan trọng trong độingũ những người làm cách mạng Điêu đó không chỉ đánh dấu bước trưởng thành của phụ
nữ nước ta mà con khẳng định khả năng của họ trong phong trào cách mạng Việt Nam vàthế giới
Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá cao những đóng góp to lớn của phụ nữ Việt Namtrong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc Người thấy rõ những hy sinh to lớn của phụ
nữ Việt Nam trong hai cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược.Trong lễ kỷ niệm lần thứ 20, ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam(19/10/1966), Người nói: “Nhân dân ta rất biết ơn các bà me cả hai miên Nam, Bắc đãsinh đe và nuôi dương những thế hệ anh hùng của nước ta Trong thời kỳ cách mạng hoạtđộng bí mật và trong những năm kháng chiến chống bọn thực dân Pháp và lũ can thiệp
Mỹ, phụ nữ ta đêu có công lao lớn… Như thế là từ xưa đến nay, từ Nam đến Bắc, từ tređến già, phụ nữ Việt Nam ta thật là anh hùng”[19; 50]
Hồ Chí Minh rất cảm kích trước những tấm gương ngoan cường của phụ nữ ViệtNam trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc như các chị: Nguyễn Thị Minh Khai,
Võ Thị Sáu, Út tịch, Nguyễn Thị Định, Tạ Thị Kiêu… Những người đã
góp phần to lớn vào lịch sử hào hùng ve vang của dân tộc Người đánh giá rất cao tinhthần, nghị lực của các me, các chị, những người đã hy sinh tình cảm riêng, động viên cáccon tong quân chiến đấu, con bản thân mình trở thành cơ sở trung kiên của cách mạng,một long trung thành, che giấu bảo vệ cán bộ Trong thư gửi phụ nữ ngày 8/3/1952, HồChí Minh viết: “Trong cuộc kháng chiến to lớn của dân tộc ta, phụ nữ đang gánh vác mộtphần quan trọng… Các bà me chiến sĩ và các chị em giúp thương bình đã hoa lẫn longyêu nước, yêu con, yêu chiến sĩ và chăm sóc thương binh như con em ruột thịt của mình”.Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định vai tro của phụ nữ Việt Nam đối với sự phát triển củađất nước: “Non sông gấm vóc nước Việt Nam do phụ nữ ta, tre cũng như già ra sức dệtthêu mà thêm tốt đep rực rơ”[23; 28]
Trang 29Phụ nữ Việt Nam vốn có truyên thống lao động cần cù, sáng tạo, họ đã đóng gópnhiêu công sức và trí tuệ để xây dựng đất nước Chủ tịch Hồ Chí Minh rất phấn khởi khithấy phụ nữ nước nhà ra sức thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, tích cực thamgia phong trào bình dân học vụ, nâng cao trình độ học vấn Người khen ngợi phong trào
“Năm tốt”, “Năm xung phong” của phụ nữ miên Nam, phong trào “Ba đảm đang”, “Basẵn sàng” của phụ nữ miên Bắc Đó là những phong trào yêu nước rộng khắp, lôi cuốnđông đảo phụ nữ hai miên thi đua sản xuất, chiến đấu góp phần to lớn vào sự nghiệpchống Mỹ cứu nước của toàn dân Người rất vui mừng khi nhận thấy ở mọi ngành, mọilĩnh vực xã hội, phụ nữ đêu tham gia tích cực và đạt nhiêu thành tựu Rất nhiêu phụ nữ cótrình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực khoa học tự nhiên - xã hội, nhiêu chị giữ vị trílãnh đạo trong các cơ quan, nhà máy, xí nghiệp, hợp tác xã, các tổ chức đảng, chínhquyên Những tấm gương phụ nữ chiến đấu anh dũng, lao động sản xuất giỏi được Ngườikịp thời khen ngợi, gửi tăng huy hiệu của Người
Hồ Chí Minh nói: “Dưới chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản người phụ nữ dũngcảm có thể hoàn thành mọi nhiệm vụ của người đàn ông dũng cảm có thể làm, dù nhiệm
vụ ấy đoi hỏi rất nhiêu tài năng và nghị lực”, “từ ngày nước ta được giải phóng đến nay,phụ nữ đêu tiến bộ rõ vê mọi măt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Một tiến bộ rõ rệtnhất là phụ nữ ta hiện nay tham gia chính quyên ngày càng nhiêu” [15; 83]
Phụ nữ Việt Nam không chỉ anh hùng bất khuất chống ngoại xâm mà con rất trunghậu đảm đang và giữ vai tro đăc biệt quan trọng trong gia đình Họ luôn làm tron tráchnhiệm làm vợ, làm me Gánh năng công việc gia đình đè năng lên đôi vai bé nhỏ của họ.Trong hoàn cảnh điêu kiện sống con hết sức thấp, thiếu thốn, người phụ nữ luôn lo lắngcho gia đình, con cái có cơm ăn, áo măc, được học hành và khỏe mạnh Nỗi lo đó củangười phụ nữ lao động, người me, người vợ cũng chính là nỗi niêm day dứt của Bác Hồ,tạo nên sự thông cảm sâu sắc giữa vị cha già dân tộc, người chủ gia đình lớn của ngườiphụ nữ
Phụ nữ không chỉ làm công việc nội trợ cơm nóng, canh ngọt mà phải lo chạy đủgạo ăn cho gia đình, lo giỗ Tết, cưới hỏi, ma chay… Họ đã cần cù, tiết kiệm, giật gấu vávai, sao cho vừa đủ, tron nghĩa vụ với tổ tiên, với chồng con, với họ hàng Ở đây nổi bật
Trang 30lên hình ảnh người phụ nữ vừa đảm đang, vừa trung hậu, rất mực chung thủy, thường yêuchồng con, ăn ở có nghĩa có tình với bà con xóm làng Tạo hóa đã dành cho người phụ nữchức năng sinh đe và nuôi dạy con cái, chăm sóc và vun trồng mầm non của đất nước, bảotồn và phát triển noi giống Việt Nam Đảm nhận trọng trách thiêng liêng này, ở hoàn cảnh
và điêu kiện nước ta, người me đã chịu đựng bao nỗi vất vả, cực nhọc nhưng cũng tìmthấy ở đó nguồn hạnh phúc, niêm vui sướng của mình
Công lao của người me càng lớn thì trách nhiệm của họ càng năng nê Tục ngữ ta
có cầu “Con hư tại me, cháu hư tại bà” Điêu đó có phần đúng, vì người me đã đóng vaitro rất lớn trong việc nuôi dạy con cái, là người thầy đầu tiên của đứa tre, gần gũi nhất củacác con Người me được hưởng phần vinh dự chính đáng hoăc phải chịu trách nhiệm nhấtđịnh Những lời khuyên nhủ của người me in sâu vào tâm hồn trong trắng của đứa tre đểhình thành nhân cách, khí phách, cá tính, tâm lý riêng Tình cảm yêu nước sâu xa, long tựhào dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý chí ham học, ham làm của con người tương lai đã bắtnguồn sâu xa từ sự dạy dỗ, việc làm và cách sống của người me
Trong hoạt động xã hội, phụ nữ chính là người giữ gìn, truyên thụ những giá trịvăn hóa tốt đep của dân tộc cho các thế hệ con cháu Gia đình Việt Nam đến nay con giữgìn được những phẩm chất đạo đức tốt đep như tình nghĩa vợ chồng, long hiếu thảo củacon cái đối với cha me, sự kính trọng người già, long thương yêu con tre, sự tương trợđùm bọc nhau… phần lớn nhờ công lao to lớn của người me vun đắp, dạy dỗ con cái từđời này qua đời khác Xã hội Việt Nam con giữ được nếp sống có nghĩa có tình, có trước
có sau, giúp đơ nhau lúc khó khăn hoạn nạn “một miếng khi đói bằng một gói khi no” làphần công lao của người phụ nữ trong việc xây dựng, củng cố những quan hệ tốt đep giữangười với người
Đảm đang, cần cù trong lao động, anh hùng bất khuất trong chiến đấu, nhân nghĩathủy chung trong quan hệ gia đình, xóm làng và các mối quan hệ xã hội, đó là phẩm chấtcao quý, những nét điển hình tốt đep của phụ nữ Việt Nam từ ngàn xưa để lại và đã đượcphát huy mạnh mẽ trong suốt công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc
và xây dựng chủ nghĩa xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khái quát vai tro và phẩm chấtcao quý của phụ nữ Việt Nam một cách ngắn gọn mà vô cùng sâu
Trang 31sắc bằng tám chữ vàng: “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” Đó không chỉ là sựkhích lệ, động viên và sự thừa nhận đánh giá cao vai tro của phụ nữ Việt Nam, mà con làniêm tự hào vê phụ nữ Việt Nam của cả dân tộc.
Để giải thoát người phụ nữ thoát khỏi cảnh xích, ách áp bức bóc lột của thực dânphong kiến, tạo điêu kiện để họ phát huy vai tro và phẩm chất của mình trong tiến trìnhcách mạng Hồ Chí Minh ngay từ đầu đã đăt vấn đê giải phóng phụ nữ trong cuộc đấutranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và xây dựng chủ nghĩa xã hội Người xemviệc mang lại bình đẳng, tự do, ấm no, hạnh phúc cho phụ nữ và con cái họ là một chiếnlược quốc gia trọng đại, là mục tiêu nhất quán của cách mạng Việt Nam Trong quá trìnhlãnh đạo cách mạng, Người yêu cầu Đảng, Nhà nước và các tổ chức xã hội “phải kínhtrọng phụ nữ”, “phải thật sự bảo đảm quyên lợi phụ nữ”, “phải làm cho nam nữ bìnhquyên”… Vì “nếu không giải phóng phụ nữ thì không giải phóng một nửa loài người”,
“nếu phụ nữ chưa được giải phóng thì xã hội chưa được giải phóng”, “nếu không giảiphóng phụ nữ thì xây dựng chủ nghĩa xã hội mới chỉ một nửa”, “muốn xây dựng chủnghĩa xã hội, nhất định phải sản xuất ra cho thật nhiêu của cải, mà muốn sản xuất ra nhiêucủa cải phải có nhiêu sức lao động, muốn có nhiêu sức lao động phải giải phóng lao độngcủa phụ nữ”, “để xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phải thực sự giải phóng phụ nữ và tôntrọng quyên lợi của phụ nữ”
Những quan điểm trên của Hồ Chí Minh cho thấy sự cần thiết phải giải phóng phụ
nữ vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Theo Người, giải phóng phụ nữ là xóa
bỏ sự bất bình đẳng vê giới, làm cho nam nữ bình quyên ở tất cả các măt đời sống xã hội,
mà chủ yếu trước hết trên các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội
Ở đây không đơn giản chỉ đem lại cho phụ nữ những quyên lợi vật chất trước mắt, mà contạo cho họ một tương lai phát triển lâu dài, tươi đep vê măt nhân cách và thể lực conngười cũng như sự hưởng thụ vật chất và việc thỏa mãn những nhu cầu văn hóa tinh thần.Đây là một cuộc cách mạng to và khó
1.2.3 Công tác phụ nữ hướng đến mục tiêu giải phóng phụ nữ
Ở Việt Nam dù ở thời kỳ nào cũng vậy, người phụ nữ luôn bị ràng buộc bởi những
tư tưởng phong kiến, “trọng nam khinh nữ”, họ không được đánh giá đúng khả năng, vai
Trang 32tro cũng như năng lực Chính vì vậy, trong gia đình, người phụ nữ luôn có tâm lý an phận,gần như bị lệ thuộc vào người chồng Đó chính là cản trở rất lớn đối với sự phát triển củaphụ nữ và quá trình phát huy vai tro của họ trong giai đoạn hiện nay.
Theo Hồ Chí Minh, để phát huy vai tro cũng như giải phóng phụ nữ, cần tạo điêukiện để phụ nữ tham gia vào tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Bên cạnh đó, sự quantâm và tạo điêu kiện vê mọi măt của các cấp lãnh đạo là không thể thiếu Hơn nữa, đểnâng cao vị trí vai tro của mình trong xã hội và giải phóng phụ nữ thì bản thân mỗi chị emcũng cần không ngừng học tập và nâng cao trình độ Hồ Chí Minh đã chỉ rõ khi nào trình
độ văn hóa, hiểu biết của phụ nữ được nâng cao lên thì họ mới được giải phóng hoàntoàn, có điêu kiện để phát huy vai tro của mình
Giải phóng phụ nữ trên lĩnh vực chính trị, Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến sự bìnhđẳng vê chính trị cho chị em phụ nữ, hôn nhân và hạnh phúc gia đình là một trong nhữngvấn đê được Bác quan tâm khi nói đến giải phóng phụ nữ trong lĩnh vực chính trị Bác Hồ
đã chỉ rõ: “Luật lấy vợ, lấy chồng sắp đưa ra Quốc hội là một cuộc cách mạng, là một bộphận của cách mạng xã hội chủ nghĩa… Luật lấy vợ lấy chồng nhằm giải phóng phụ nữ,tức là giải phóng phân nửa xã hội” [26; 34] Năm 1960, Luật hôn nhân và gia đình đượcban hành Trong đó đáng chú ý nhất là:
Điêu 12: Trong gia đình vợ chồng bình đẳng vê mọi măt
Điêu 13: Vợ chồng có nghĩa vụ yêu thương, quý nhau, giúp đơ nhau tiến bộ,… xâydựng gia đình hoa thuận, hạnh phúc
Điêu 18: Cha me không được hành hạ con cái, không được đối xử tàn tệ với con dâu Như vậy, theo Bác, trong hôn nhân cần xây dựng sự bình đẳng giữa nam và nữ
trong mọi măt, vợ chồng ngang quyên nhau vê quyên lợi và nghĩa vụ, phải thông cảm,chia se và cùng nhau xây dựng nên tảng gia đình hạnh phúc Không những vậy, trong sinhhoạt gia đình bên chồng, cha me chồng cần phải đối xử công bằng với con dâu, tạo điêukiện cho con dâu cảm thấy thoải mái như chính ở nhà me ruột Đây là tư tưởng tiến bộ,nhân văn, góp phần thay đổi quan điểm của xã hội vê tư tưởng “trọng nam khinh nữ” Tuynhiên, theo Người, để đạo luật thi hành cần phải kiên trì tuyên truyên lâu dài và cán bộphải thận trọng trong công tác soạn thảo, ban hành rộng rãi
Trang 33trong nhân dân Theo Hồ Chủ tịch, thi hành đạo luật này: “có phần dễ dàng vì nhân dân ta
đã được Đảng giáo dục, đã tiến bộ nhiêu nhưng cũng vì nhiêu khó khăn vì tập quán cũ đã
ăn sâu lâu đời trong nhân dân Cho nên công bố đạo luật chưa phải là mọi việc điêu xong,
mà con phải tuyên truyên lâu dài mới thực hiện tốt” [26; 35] và Hồ Chí Minh nhắc nhởcán bộ phải cẩn trọng, có tình, có lý, nhằm xây dựng đoàn kết, hoa thuận, hạnh phúc giađình, “phải thận trọng vì luật này quan hệ đến tương lai của gia đình, của xã hội, củagiống noi” “Bởi vì, hạt nhân của xã hội là gia đình, chính vì muốn xây dựng chủ nghĩa xãhội mà phải chú ý hạt nhân cho tốt” [26; 35]
Đến năm 1986, bộ luật mới vê hôn nhân và gia đình được ban hành, một lần nữakhẳng định các nguyên tắc xây dựng gia đình là tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợchồng bình đẳng vê mọi măt
Bên cạnh giải phóng phụ nữ trong hôn nhân gia đình, gia đình, Hồ Chí Minh đăcbiệt coi trọng việc thực hiện quyên bình đẳng và giải phóng phụ nữ trong công việc tổchức – quản lý xã hội Người hết sức quan tâm đến việc đào tạo, bồi dương, đê bạt phụ nữvào các chức vụ lãnh đạo chính quyên và các ngành kinh tế, xã hội Dưới sự chỉ đạo củaBác Hồ, nhiêu Nghị quyết Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhấn mạnh sự cần thiết đánh giáđúng đắn trình độ, khả năng cán bộ nữ, chú ý đào tạo, bồi dương và mạnh dạn giao cácchức vụ lãnh đạo, quản lý cho chị em Nhờ sự quan tâm của Bác, phụ nữ tham gia vào cáccấp chính quyên, vào lãnh đạo quản lý ở nước ta ngày càng tăng
Đối với thực hiện vê chính trị cho phụ nữ dân tộc miên núi, Bác dăn do: “Đảng ủycác cấp ở miên núi cần phải ra sức phát triển đảng viên và đoàn viên phụ nữ, cần phải đàotạo và giúp đơ cán bộ phụ nữ các dân tộc Đó là nhiệm vụ mà Trung ương và Bác giaocho các đồng chí phải làm tốt” [26; 54]
Thực hiện bình đẳng giới trong hôn nhân gia đình, nâng cao trình độ vê mọi mătcho phụ nữ, tạo điêu kiện cho chị em tham gia quản lý trong các cấp chính quyên là điêukiện then chốt có tính quyết định đối với việc giải phóng phụ nữ trong lĩnh vực chính trị
Từ đó, họ cũng có điêu kiện nâng cao năng suất lao động, hiệu quả công việc và tăng thunhập của mình, có vị trí và vai tro bình đẳng thật sự với nam giới trong xã hội
Trang 34Giải phóng phụ nữ trên lĩnh vực kinh tế: Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng chínhquyên cách mạng phải là công cụ đắc lực phục vụ cho sự nghiệp giải phóng phụ nữ hoàntoàn và triệt để, thực hiện nghiêm chỉnh quyên bình đẳng giữa nam và nữ trong lao động
và tất cả những người lao động… Chúng ta có quyên và có đủ điêu kiện để tự tay mìnhxây dựng đời sống tự do, hạnh phúc cho mình Nhân dân lao động là những người chủ tậpthể của tất cả những của cải vật chất và văn hóa, được bình đẳng vê quyên lợi và nghĩavụ”[27; 174]
Nhà nước và xã hội phải tạo điêu kiện cho phụ nữ tham gia nhiêu ngành nghê, bìnhđẳng với nam giới trong việc đào tạo, tìm kiếm việc làm và trả công lao động Tháng10/1946, khi Hiến pháp đầu tiên chính thức được ban hành, quyên bình đẳng nam nữđược công nhận, Bác Hồ trịnh trọng công nhận rằng: “Bản Hiến pháp tuyên bố với thếgiới: Dân tộc Việt Nam đã có đủ quyên tự do Hiến pháp tuyên bố với thế giới, phụ nữViệt Nam đã đứng ngang hàng với đàn ông để hưởng mọi quyên tự do công dân” Nhưvậy, chị em mới cơ bản được giải phóng trên lĩnh vực kinh tế, tham gia bình đẳng vàonhiêu ngành nghê cùng nam giới
Sự nghiệp giải phóng phụ nữ đoi hỏi sự phát triển toàn diện của đất nước và sự tiến
bộ vê kinh tế, văn hóa, xã hội Theo Bác, cần áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất đểcải thiện các điêu kiện lao động và sinh sống của phụ nữ, cải thiện các chính sách, phápluật và xóa bỏ bất bình đẳng vê giới, tạo điêu kiện cho phụ nữ có cơ hội phát huy hết khảnăng của mình trong lao động sản xuất
Tóm lại, Nhà nước đóng vai tro quan trọng trong giải phóng phụ nữ, sự phát triểncủa khoa học kỹ thuật góp phần không nhỏ cho chị em phát huy năng lực của mình tronglao động sản xuất Nếu thực hiện tốt hai điêu trên chị em mới có vị trí, vai tro bình đẳngvới nam giới vê mọi măt Từ đó chị em mới nhiệt tình lao động sản xuất, thúc đẩy pháttriển kinh tế đất nước và tích cực ủng hộ, bảo vệ chính quyên cách mạng
Giải phóng phụ nữ trên lĩnh vực văn hóa - xã hội: Địa vị xã hội, trình độ văn hóa,điêu kiện sinh sống của phụ nữ là sự phản ánh trình độ văn minh của dân tộc ta Bởi lẽ đa
số phụ nữ lao động là lớp người ở tận cùng xã hội, những yếu kém và thiệt thoi của họphản ánh sự lạc hậu, chậm tiến của dân tộc Việt Nam Hồ Chí Minh cho
Trang 35rằng: giải phóng phụ nữ là sự cởi bỏ những sợi dây trói buộc, những phong tục tập quán
cổ hủ đã đè nén, áp bức họ vê tinh thần, là sự xóa bỏ những bất bình đẳng cho phụ nữ ởgia đình và xã hội… Chỉ khi nào nhân dân ta đã xây được những phong tục tập quán mới,tôn trọng nhân phẩm và quan tâm chăm sóc đến phụ nữ thì những điêu mà pháp luật đãcông bố vê nam nữ bình quyên mới trở thành điêu mà xã hội thừa nhận, một cách tự giác.Người nói: “Giải phóng người đàn bà đồng thời phải tiêu diệt tư tưởng phong kiến, tưtưởng tư sản trong người đàn ông…” vì “Trọng nam khinh nữ là một thói quen mấy nghìnnăm để lại Vì nó ăn sâu trong đầu óc mọi người, mọi gia đình, mọi tầng lớp xã hội”[26;31]
Thật vậy, trọng nam khinh nữ là tư tưởng có từ ngàn đời xưa đã ăn sâu trong mọitầng lớp xã hội, nó trở thành một vấn đê tâm lý, có tính chất toàn xã hội Theo Bác, đểxóa bỏ tư tưởng này, cần một quá trình lâu dài và gian truân, trong đó vai tro văn hóa,khoa học có ý nghĩa rất to lớn, đăc biệt là đối với phụ nữ trong công cuộc đấu tranh giảiphóng chính mình
Hồ Chí Minh quan tâm đến nạn mù chữ trong giới nữ vì họ là nạn nhân của chínhsách “ngu dân” Trong Lời kêu gọi chống nạn thất học tháng 10/1945, Người đã nói:
“Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyên lợi của mình, phải có kiến thức mới có thểtham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ quốcngữ Phụ nữ lại càng phải học, đã lâu chị em bị kìm hãm Đây là lúc các chị em phải cốgắng để kịp nam giới, để xứng đáng mình là phần tử trong nước, có quyên bầu cử và ứngcử”[26; 21]
Hồ Chí Minh đăc biệt khen ngợi các cụ bà ham học: “Nhiêu cụ bà, tuy tuổi đã cao,vẫn cố gắng học chữ, học làm tính Thật đáng kính, đáng quý” [26; 26]
Sự nghiệp phát triển văn hóa, giáo dục ở nước ta là một nhiệm vụ hết quan trọng
và đối tượng chính mà sự nghiệp này cần phải quan tâm là người phụ nữ Cuộc cáchmạng tư tưởng và văn hóa đã giải thoát cho phụ nữ khỏi ảnh hưởng của những thành kiếnsai lầm, những phong tục tập quán lạc hậu Chỉ khi nào trình độ văn hóa, khoa học đượcnâng cao thì họ mới trút bỏ được những tư tưởng lạc hậu và nhận thức sai lầm ấy