Thể tích củakhối lăng trụ đã cho bằng: Gọi M là trung điểm của BC.. Thể tích của khối lăng trụ đã cho bằng A.. Thể tích của khối hộpchữ B A Gọi Olà tâm của hình vuông ABCD, từ giả thiế
Trang 1CHUYÊN ĐỀ V – HÌNH HỌC 12 – KHỐI ĐA DIỆN – THỂ TÍCH KHỐI ĐA DIỆN
BÀI 3 THỂ TÍCH KHỐI ĐA DIỆN
1 Khái niệm về thể tích khối đa diện
Cho khối đa diện H
, khi đó thể tích khối đa diện H
là số dương V( )H
thỏa mãn :a) Nếu H
là khối lập phương có cạnh bằng 1 thì V ( )H 1
.b) Nếu hai khối đa diện H1
và H2
bằng nhau thì V(H1 ) V(H2 )
.c) Nếu khối đa diện H
được phân chia thành hai khối đa diện H1
Trong đó : B là diện tích đa giác đáy
h : là chiều cao của khối chóp
3 Thể tích khối lăng trụ
+ Thể tích khối lăng trụ V B h
Trong đó : B là diện tích đa giác đáy
h : là chiều cao của khối lăng trụ
Lưu ý: Lăng trụ đứng có chiều cao là độ dài cạnh bên.
4 Tỉ số thể tích.
Cho hình chóp S ABC Trên các đoạn thẳng SA SB SC, , lần
lượt lấy ba điểm M N K, , khác với S , khi đó ta có:
B
A
C H
H A1
B
C A
THỂ TÍCH KHỐI ĐA DIỆN
Trang 2Câu 1: (MĐ 101-2022) Cho khối lăng trụ có diện tích đáy 3a2 và chiều cao 2 a Thể tích khối lăng trụ
đã cho bằng
Lời giải Chọn B
Thể tích khối lăng trụ đã cho là: V B h. 3 2a2 a6 a3
Thể tích khối chóp S ABC bằng
Lời giải Chọn C
Trang 3Ta có thể tích khối chóp S ABC. là:
1.5.6 103
Tam giác B BC vuông cân tại Bnên B BC 45o
nhau và có thể tích lần lượt là V , 1 V Tỉ số 2
1 2
Ta có
1 2
nhau và có thể tích lần lượt là V V Tỉ số 1, 2
1 2
Ta có: 1
13
và V2 Bh Suy ra
1 2
13
Trang 4Câu 10: (MĐ 102-2022) Cho khối lăng trụ ABC A B C. có đáy ABC là tam giác vuông cân tại A ,
AB a Góc giữa đường thẳng BC và mặt phẳng ACC A bằng 30 Thể tích của khốilăng trụ đã cho bằng
A
31
C'
A' B'
C
A B
Trang 5Thể tích khối lăng trụ đã cho là
Câu 11: (MĐ 103-2022) Cho khối lăng trụ đứng ABC A B C. có đáy ABC là tam giác vuông cân tại
A , cạnh bên AA 2a, góc giữa hai mặt phẳng A BC
và ABC bằng 0
30 Thể tích củakhối lăng trụ đã cho bằng:
Gọi M là trung điểm của BC Khi đó, AM BC mà BCAA' nên BCA AM'
Câu 12: (MĐ 104-2022) Cho khối lăng trụ đứng ABC A B C có đáy là tam giác ABC vuông cân tại ' ' '
A, cạnh bên A ' 2aA , góc giữa hai mặt phẳng A BC'
và ABC
bằng 60 Thể tích khối0lăng trụ đã cho bằng
Trang 6B'
C'
G A
C
B A'
Đặt ABAC 2 ,x x Gọi G là trung điểm cạnh BC0
Ta có ABC vuông cân tại A nên BC 2x 2 và AG x 2 và AGBC
Do ABC A B C là lăng trụ đứng nên ' ' ' AA 'ABC
Suy ra AG là hình chiếu của ' A G lên mặt phẳng ABC
Trang 7Câu 14: (TK 2020-2021)Thể tích của khối hộp chữ nhật có ba kích thước 2;3;7 bằng
V rh
D
21.3
Lời giải
Ta có:
21.3
35
35
Câu 17: (MĐ 102 2020-2021 – ĐỢT 1) Cho khối chóp có diện tích đáy B=3a2 và chiều cao h a= .
Thể tích của khối chóp đã cho bằng
.3
Lời giải
Ta có: V 4a364a3
Câu 19: (MĐ 103 2020-2021 – ĐỢT 1) Cho khối chóp có diện tích đáy B7a2 và chiều cao ha
Thể tích của khối chóp đã cho bằng
A
37
37
37
Trang 8Câu 22: (MĐ 104 2020-2021 – ĐỢT 1) Cho khối chóp có diện tích đáy B8a2 và chiều cao h a
Thể tích của khối chóp đã cho bằng
34
38
3a .
Lời giải
Thể tích của khối chóp có diện tích đáyB8a2và chiều cao h a là:
3 2
1
1.3
8
Câu 23: (MĐ 103 2020-2021 – ĐỢT 2)Cho khối trụ có diện tích đáy B2a2 và chiều cao h a Thể
tích của khối trụ đã cho bằng
A
3 2
Câu 24: (MĐ 2020-2021 – ĐỢT 2) Cho khối lăng trụ có diện tích đáy B4a2 và chiều cao h a
Thể tích của khối lăng trụ đã cho bằng
A
32
Thể tích của khối lăng trụ đã cho bằng V B h 4 a a2 4a3
Câu 25: (TK 2020-2021) Cho hình chóp S ABC có đáy ABC là tam giác đều cạnh a, cạnh bên SA
vuông góc với mặt phẳng đáy, góc giữu SA và mặt phẳng SBC
bằng 45 (tham khảo hìnhbên) Thể tích của khối chóp S ABC bằng
Trang 9A
3
.8
a
B
3
3.8
a
C
3
3.12
a
D
3
.4
a
Lời giải
Gọi M là trung điểm BC thì AM ^BC và SA^BC nên BC^(SAM). Từ đây dễ thấy góc
cần tìm là a =·ASM =45° Do đó, SAM vuông cân ở A và
3.2
Trang 10Ta có đáy ABCD là hình vuông có BD 2 a ABADa 2.
a
.Vậy thể tích khối hộp chữ nhật ABCD A B C D là:
3 2
Câu 27: (MĐ 102 2020-2021 – ĐỢT 1) Cho khối hộp chữ nhật ABCD A B C D ' ' ' 'có đáy là hình
vuông, BD4a, góc giữa 2 mặt phẳng A BD' , ABCD bằng 30 Thể tích của khối hộpchữ
B A
Gọi Olà tâm của hình vuông ABCD, từ giả thiết ta có
Trang 11Câu 29: (MĐ 104 2020-2021 – ĐỢT 1)Cho khối hộp chữ nhật ABCD A B C D. có đáy là hình vuông,
Trang 13Gọi M là trung điểm của BC Khi đó A BC' ; ABC A MA' 300
.Trong tam giác vuông A MA' có:
Câu 31: (MĐ 103 2020-2021 – ĐỢT 2) Cho khối lăng trụ tam giác đều ABC A B C có cạnh bên bằng
2a , góc giữa hai mặt phẳng A BC và ABC
bằng 60 Thể tích của khối lăng trụ đã chobằng
M C A
Trang 14Câu 32: (MĐ 104 2020-2021 – ĐỢT 2)Cho hình lăng trụ tam giác đều ABC A B C. có cạnh bên bằng
C'
B
C A
Ta có công thức thể tích khối chóp
Câu 34: (Mã 101 - 2020 Lần 1) Cho khối chóp có diện tích đáy B 6 và chiều cao h 2 Thể tích
của khối chóp đã cho bằng:
Lời giải Chọn C
Trang 15Thể tích của khối chóp
1
43
cạnh bên SA vuông góc với mặt phẳng đáy và SA a 2 Tính thể tích V của khối chóp
a
V
Lời giải Chọn D
Ta có SAABCD SA là đường cao của hình chóp
Thể tích khối chóp S ABCD :
3 2
Trang 16Câu 38: (Mã 105 2017) Cho khối chóp S ABC có SA vuông góc với đáy, SA4, AB6, BC10
và CA8 Tính thể tích V của khối chóp S ABC
Lời giải Chọn A
Ta có BC2 AB2AC suy ra ABC vuông tại A 2 S ABC 24,
1
3 ABC
2a Tính thể tích V của khối chóp S ABC .
A
3116
a
V
B
3114
a
V
C
31312
a
V
D
31112
a
V
Lời giải Chọn D
O I
B S
Do đáy là tam giác đều nên gọi I là trung điểm cạnh BC , khi đó AI là đường cao của tam
giác đáy Theo định lý Pitago ta có
Trang 17Câu 40: (Dề Tham Khảo 2019) Cho khối chóp tứ giác đều có tất cả các cạnh bằng 2a Thể tích của
khối chóp đã cho bằng
A
3
2 23
a
D
3
4 23
a
Lời giải Chọn D
Gọi hình chóp tứ giác đều có tất cả các cạnh bằng 2a là S ABCD và I tâm của đáy ta có:
Câu 41: (Mã 123 2017) Cho khối chóp tứ giác đều có cạnh đáy bằng a ,cạnh bên gấp hai lần cạnh đáy.
Tính thể tích V của khối chóp đã cho.
3
22
a V
3
142
a V
3
26
a V
3
146
a V
Lời giải Chọn D
I A
D S
Trang 18Chiều cao của khối chóp:
Câu 43: (Mã 110 2017) Cho khối chóp S ABCD có đáy ABCD là hình chữ nhật, AB a , AD a 3,
SA vuông góc với mặt phẳng đáy và mặt phẳng SBC tạo với đáy một góc 60o Tính thể tích
V của khối chóp S ABCD
3
3a
Trang 19Lời giải Chọn.C
Câu 44: (Mã 123 2017) Cho hình chóp S ABCD có đáy là hình vuông cạnh a, SA vuông góc với đáy,
SC tạo với mặt phẳng SAB một góc 30 Tính thể tích khối chóp 0 S ABCD
A
3
23
a
B
3
23
a
C
3
63
a
D 2a3
Lời giải Chọn B
Trang 20+) Do ABCD là hình vuông cạnh a nên: S ABCD a2
+) Chứng minh được BCSAB
SB
Ta được: SB BC 3 x2a2 a 3 x a 2
3 2
đáy là hình vuông cạnh bằng 2a Tam giác SAD cân tại S và mặt bên SAD vuông góc với
mặt phẳng đáy Biết thể tích khối chóp S ABCD bằng
3
4
3a Tính khoảng cách h từ B đến mặtphẳng SCD
A
34
B
23
C
43
D
83
Lời giải Chọn C
Gọi I là trung điểm của AD Tam giác SAD cân tại S
là đường cao của hình chóp
Theo giả thiết
Trang 21Xét tam giác SID vuông tại 2 2 2 2 2
với nhau; AB6a , AC7a vàAD4a Gọi M , N , P tương ứng là trung điểm các cạnh
BC,CD, DB Tính thể tích V của tứ diện AMNP
3
283
D
3
72
Lời giải Chọn A
Thể tích khối lăng trụ có diện tích đáy B và có chiều cao h là: V B h.
phương đã cho bằng
Lời giải Chọn A
Thể tích khối lập phương có cạnh bằng 6 là V 63 216.
Trang 22A 6 B 8 C 4 D 2
Lời giải Chọn B
Thể tích khối lập phương cạnh a là V a3
Vậy thể tích khối lập phương cạnh 2 là: V 23 8
Câu 50: (Mã 101 - 2020 Lần 1) Cho khối hộp chữ nhật có 3 kích thước 3; 4;5 Thể tích của khối hộp
đã cho bằng?
Lời giải Chọn D
Thể tích của khối hộp đã cho bằng V 3.4.5 60
Câu 51: (Mã 102 - 2020 Lần 1) Cho khối hộp hình chữ nhật có ba kích thước 2; 4; 6 Thể tích của
khối hộp đã cho bằng
Lời giải Chọn C
Thể tích của khối hộp đã cho bằng 2.4.6 48.
Câu 52: (Mã 102 - 2020 Lần 2) Cho khối lăng trụ có diện tích đáy B 3 và chiều cao h 2 Thể tích
của khối lăng trụ đã cho bằng
Lời giải Chọn D
Thể tích khối lăng trụ là V B h. 3.2 6
tích của khối lăng trụ đã cho bằng
day
tích của khối lăng trụ đã cho bằng
Trang 23Chọn C
Ta có: V langtru S day.h a2.2a 2a3
Câu 55: (Mã 102 -2019) Cho khối lăng trụ đứngABC A B C. ¢ ¢ ¢ có đáy là tam giác đều cạnh a và
2
AA a (minh họa như hình vẽ bên)
Thể tích của khối lăng trụ đã cho bằng
A
3
32
a
3
36
a
3
33
a
Lời giải Chọn A
Tam giác ABC đều cạnh a nên
2 34
Lời giải
Trang 24Giả sử khối lập phương có cạnh bằng x x ; 0
Xét tam giác ' ' 'A B C vuông cân tại ' B ta có:
Thể tích của khối lập phương ABCD A B C D. là V a3
Lời giải Chọn A
Thể tích của khối lập phương cạnh 2a bằng: V 2a3 8a3
Câu 58: (Mã 104 2019) Cho khối lăng trụ đứng ABC A B C. có đáy là tam giác đều cạnh a và
AA a (minh họa như hình vẽ bên dưới)
Thể tích của khối lăng trụ đã cho bằng
A
3
62
a
3
64
a
3
66
a
3
612
a
Lời giải
Trang 25Ta có:
2 34
ABC
a
.Vậy thể tích của khối lăng trụ đã cho là
a
V
B
3 32
a
V
C
3 34
a
V
D
3 36
a
V
Lời giải Chọn C
Câu 60: (Mã 110 2017) Cho khối lăng trụ đứng ABC A B C. có BB , đáy ABC là tam giác vuông a
cân tại B và AC a 2 Tính thể tích V của khối lăng trụ đã cho.
Tam giác ABC vuông cân tại B 2
Trang 26A' C' B'
B
C A
Thể tích của khối lăng trụ đã cho bằng
Lời giải Chọn B
Khối lăng trụ đã cho có đáy là tam giác đều có diện tích là
2
(2 ) 34
a
Câu 62: (Mã 101 -2019) Cho khối lăng trụ đứng ABC A B C ' ' ' có đáy là tam giác đều
cạnh a và AA' 3a(minh họa hình vẽ bên) Thể tích khối lăng trụ đã cho bằng
A' C' B'
B
C A
A
34
a
332
a
Lời giải Chọn C
Ta có
2 34
a
Câu 63: (Đề Minh Họa 2020 Lần 1) Cho khối lăng trụ đứng ABCD A B C D. có đáy là hình thoi cạnh
a , BD a 3 và AA 4a (minh họa như hình bên) Thể tích của khối lăng trụ đã cho bằng
Trang 27A 2 3a 3 B 4 3a 3 C
3
2 33
a
3
4 33
a
Lời giải Chọn A
Gọi I ACBD Ta có:
3,
Câu 64: (Mã 104 2017) Cho khối lăng trụ đứng ABC A B C có đáy ABC là tam giác cân với
AB AC a , BAC 120 Mặt phẳng (AB C tạo với đáy một góc ) 60 Tính thể tích V của
khối lăng trụ đã cho
Trang 28A
3
38
a
V
Lời giải Chọn A
Gọi H là trung điểm của B C , khi đó góc giữa mp AB C
Câu 65: (Mã 101 2018) Cho khối lăng trụ ABC A B C. , khoảng cách từ C đến đường thẳng BB bằng
2 , khoảng cách từ A đến các đường thẳng BB và CC lần lượt bằng 1 và 3 , hình chiếu vuông góc của A lên mặt phẳng A B C là trung điểm M của B C và
2 33
A M
Thểtích của khối lăng trụ đã cho bằng
2 33
Lời giải Chọn A
Trang 29Cắt lăng trụ bởi một mặt phẳng qua A và vuông góc với AA ta được thiết diện là tam giác
1 1
A B C có các cạnh A B 1 ; 1 A C 1 3; B C 1 1 2
Suy ra tam giác A B C 1 1 vuông tại A và trung tuyến A H của tam giác đó bằng 1
Gọi giao điểm của AM và A H là T
Ta có:
2 33
A M
; A H 1
13
A M AA
A B C
Câu 66: (Mã 103 -2018) Cho khối lăng trụ ABC A B C , khoảng cách từ C đến đường thẳng ' ' ' BB'
bằng 2, khoảng cách từ A đến các đường thẳng BB và ' CC lần lượt bằng 1 và 3 , hình'
chiếu vuông góc của A lên mặt phẳng ( ' ' ') A B C là trung điểm M của ' ' B C và ' A M 2Thể tích của khối lăng trụ đã cho bằng
A
2 3
Lời giải Chọn D
Trang 30Gọi A A lần lượt là hình chiếu của A trên '1, 2 BB , CC Theo đề ra'
1 1; 2 3; 1 2 2
Do AA12AA22 A A1 22 nên tam giác AA A vuông tại A 1 2
Gọi H là trung điểm A A thì 1 2 1 22 1
A A
.Lại có MH BB ' MH (AA A1 2) MH AH suy ra MH AM2 AH2 3
S S
Thể tích lăng trụ là V AM S ABC 2
Nhận xét Ý tưởng câu này là dùng diện tích hình chiếu 'S Scos
Câu 67: (Mã 102 2018) Cho khối lăng trụ ABC A'B'C' , khoảng cách từ C đến . BB là 5 , khoảng'
cách từ A đến BB và ' CC lần lượt là 1; 2 Hình chiếu vuông góc của A lên mặt phẳng'' ' '
A B C là trung điểm M của ' ' B C ,
15'
Lời giải
Trang 31Vì CC'BB' d C BB( , ') d K BB IK( , ') 5 AIK vuông tại A
Gọi E là trung điểm của IK EF BB ' EF AIK EF AE
32
FAE 30 .
Hình chiếu vuông góc của tam giác ABC lên mặt phẳng AIK là AIK nên ta có:
cos
AM
5
Trang 32Vậy ' ' '
25
Câu 68: (Mã 104 2018) Cho khối lăng trụ ABC A B C. Khoảng cách từ C đến đường thẳng BB
bằng 5 , khoảng cách từ A đến các đường thẳng BB và CC lần lượt bằng 1 và 2 , hình
chiếu vuông góc của A lên mặt phẳng A B C là trung điểm M của B C và A M 5.Thể tích của khối lăng trụ đã cho bằng
Lời giải Chọn D
Gọi J , K lần lượt là hình chiếu vuông góc của A lên BB và CC , H là hình chiếu vuông
Gọi F là trung điểm JK khi đó ta có
52
.Gọi N là trung điểm BC, xét tam giác vuông ANF ta có:
cosNAF AF
AN
525
AJK
.1.2 12
SAJK SABC.cos 60
121cos 60
2
AJK ABC
Trang 33Xét tam giác AMA vuông tại M ta có MAA AMF30 hay AM A M tan 30
153
Vậy thể tích khối lăng trụ là V AM S. ABC
Câu 69: (Đề tham khảo 2017) Cho khối tứ diện có thể tích bằng V Gọi V là thể tích của khối đa
diện có các đỉnh là các trung điểm của các cạnh của khối tứ diện đã cho, tính tỉ số
V V
A
12
V V
23
V V
58
V V
Lời giải Chọn A
Cách 1 Đặc biệt hóa tứ diện cho là tứ diện đều cạnh a Hình đa diện cần tính có được bằng
cách cắt 4 góc của tứ diện, mỗi góc cũng là một tứ diện đều có cạnh bằng 2
Cách 2 Khối đa diện là hai khối chóp tứ giác (giống nhau) có cùng đáy là hình bình hành úp
D
C B
A
Trang 34Câu 70: (Đề minh họa lần 1 2017) Cho tứ diện ABCD có các cạnh AB , AC và DA đôi một vuông
góc với nhau; AB6a , AC7a vàAD4a Gọi M , N , P tương ứng là trung điểm các cạnh
BC,CD, DB Tính thể tích V của tứ diện AMNP
A
372
3283
D V 7a3
Lời giải Chọn D