Giáo dục mầm non là ngành giáo dục hết sức quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một. Hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng cho tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết cho phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời. Đến trường trẻ được học, được chơi, được tiếp xúc với nhiều bạn, được sống trong tình thương yêu của cô giáo, được khám phá thế giới bí ẩn xung quanh, biết cách sống tự lập cao. Nhờ quá trình giáo dục giúp trẻ phát triển toàn diện về nhân cách. Tâm hồn trẻ thơ như tờ giấy trắng, rất non nớt, rất trong sáng và rất dễ tiếp thu những cái tốt cũng như những cái xấu từ bên ngoài. Nếu như chúng ta không biết cách uốn nắn và dạy dỗ trẻ đúng cách thì sẽ gây khó khăn cho các bậc học sau. Chính vì vậy mà người lớn chúng ta cần phải rèn luyện những thói quen tốt cho trẻ ngay từ nhỏ. Đặc biệt đối với trẻ 3 4 tuổi, đây là giai đoạn mà tâm lý của trẻ thường tỏ ra rất ngang bướng, hay thể hiện cái tôi và không thích nghe theo lời người lớn, ...Vì vậy việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ là vô cùng cần thiết. Thực tế hiện nay, trước sự phát triển mạnh mẽ không ngừng của nền kinh tế và đời sống của xã hội thì rất nhiều các bậc phụ huynh dành rất ít thời gian để quan tâm đến con, có nhiều cha mẹ còn sai lầm trong giáo dục nói chung và rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ nói riêng. Thứ nhất là do nuông chiều con quá mức. Thứ hai là không tin vào khả năng của con, con muốn làm nhưng thấy con làm lóng ngóng, chậm chạp thì tỏ ra khó chịu, nên người lớn thường “Sốt ruột” và làm thay con, dẫn đến trẻ có thái độ bướng bỉnh dần dần tạo ra sự ỷ lại, lười biếng, mất tự tin ở trẻ. Đối với giáo viên, đa số đã chú ý đến việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, tuy nhiên về phương pháp hướng dẫn trẻ hoạt động để hình thành các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ lại rất hạn chế. Năm học 20222023, tôi được phụ trách lớp 3 tuổi C với tổng số 33 cháu. Qua quan sát, theo dõi các hoạt động trên lớp tôi nhận thấy kỹ năng tự phục vụ bản thân của trẻ lớp tôi còn yếu về các kỹ năng như: kỹ năng tự xúc cơm, kỹ năng rửa tay, kỹ năng cất đồ dùng, kỹ năng mặc quần áo... Bởi chính điều này khiến tôi rất băn khoăn và trăn trở phải làm thế nào để trẻ lớp tôi có ý thức, kỹ năng tự phục vụ cho bản thân trẻ. Vì những lý do đó, bản thân tôi đã mạnh dạn nghiên cứu và lựa chọn đề tài “Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 34 tuổi ở trường mầm non”
Trang 1PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục mầm non là ngành giáo dục hết sức quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân, mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một Hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng cho tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết cho phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời Đến trường trẻ được học, được chơi, được tiếp xúc với nhiều bạn, được sống trong tình thương yêu của cô giáo, được khám phá thế giới bí ẩn xung quanh, biết cách sống tự lập cao Nhờ quá trình giáo dục giúp trẻ phát triển toàn diện về nhân cách
Tâm hồn trẻ thơ như tờ giấy trắng, rất non nớt, rất trong sáng và rất dễ tiếp thu những cái tốt cũng như những cái xấu từ bên ngoài Nếu như chúng ta không biết cách uốn nắn và dạy dỗ trẻ đúng cách thì sẽ gây khó khăn cho các bậc học
sau Chính vì vậy mà người lớn chúng ta cần phải rèn luyện những thói quen tốt
cho trẻ ngay từ nhỏ Đặc biệt đối với trẻ 3- 4 tuổi, đây là giai đoạn mà tâm lý của trẻ thường tỏ ra rất ngang bướng, hay thể hiện cái tôi và không thích nghe theo lời người lớn, .Vì vậy việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ là vô cùng cần thiết
Thực tế hiện nay, trước sự phát triển mạnh mẽ không ngừng của nền kinh
tế và đời sống của xã hội thì rất nhiều các bậc phụ huynh dành rất ít thời gian để quan tâm đến con, có nhiều cha mẹ còn sai lầm trong giáo dục nói chung và rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ nói riêng Thứ nhất là do nuông chiều con quá mức Thứ hai là không tin vào khả năng của con, con muốn làm nhưng thấy con làm lóng ngóng, chậm chạp thì tỏ ra khó chịu, nên người lớn thường “Sốt ruột”
và làm thay con, dẫn đến trẻ có thái độ bướng bỉnh dần dần tạo ra sự ỷ lại, lười biếng, mất tự tin ở trẻ
Đối với giáo viên, đa số đã chú ý đến việc rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, tuy nhiên về phương pháp hướng dẫn trẻ hoạt động để hình thành các kỹ năng tự phục vụ cho trẻ lại rất hạn chế
Năm học 2022-2023, tôi được phụ trách lớp 3 tuổi C với tổng số 33 cháu Qua quan sát, theo dõi các hoạt động trên lớp tôi nhận thấy kỹ năng tự phục vụ bản thân của trẻ lớp tôi còn yếu về các kỹ năng như: kỹ năng tự xúc cơm, kỹ năng rửa tay, kỹ năng cất đồ dùng, kỹ năng mặc quần áo Bởi chính điều này khiến tôi rất băn khoăn và trăn trở phải làm thế nào để trẻ lớp tôi có ý thức, kỹ năng tự phục vụ cho bản thân trẻ Vì những lý do đó, bản thân tôi đã mạnh dạn
nghiên cứu và lựa chọn đề tài “Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi ở trường mầm non”
Trang 2PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1 CƠ SỞ KHOA HỌC
1.1 Cơ sở lý luận.
Trẻ Mầm non luôn tràn đầy động lực và luôn có mong muốn được tự phục
vụ bản thân mình Đây là một biểu hiện tâm lý bình thường và lành mạnh trong
sự phát triển của trẻ Kỹ năng tự phục vụ là những thói quen sinh hoạt thường ngày trong giao tiếp và ứng xử của trẻ đối với bản thân và những người xung quanh Tập những kỹ năng sống, kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, từng bước hình thành nhân cách sống cho trẻ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm cần được đưa lên hàng đầu
Trong điều kiện kinh tế phát triển hiện nay, nước ta đang trên đà phát triển
và hội nhập quốc tế, bên cạnh về sự phát triển kinh tế kéo theo những tệ nạn xã hội, những mặt trái nảy sinh mà trẻ em là những đối tượng có nguy cơ dễ bị đe dọa, bị ảnh hưởng nhất
Những năm học gần đây, bộ giáo dục và đào tạo đã phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” với những nội dung
cụ thể để rèn kỹ năng sống cho trẻ một cách chung nhất, đây là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như: Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm, rèn luyện sức khỏe và có ý thức tự phục vụ và bảo vệ sức khỏe của bản thân Rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ là vô cùng cần thiết, đặc biệt là đối với lứa tuổi mầm non Đó là phương tiện không thể thiếu để gíúp trẻ tích cực, chủ động, tự tin, vững vàng trước mọi khó khăn thử thách
1.2 Cơ sở thực tiễn.
Việc rèn luyện cho trẻ có kỹ năng tự phục vụ, trẻ ý thức được sự cần thiết của việc tự phục vụ bản thân, biết tự chăm sóc mình,tăng cường tính độc lập và sống có trách nhiệm hơn
Tuy nhiên trẻ mầm non thường quá được nuông chiều, không phải làm việc
gì nên trẻ ỷ lại và chỉ biết trông chờ người khác phục vụ Không có kỹ năng phục vụ sẽ dẫn đến hệ lụy trẻ lười biếng, thụ động và khó khăn khi tham gia các hoạt động tập thể
Thực tế hiện nay, trong nhiều gia đình các bậc cha mẹ thường không để cho các con, các cháu nhỏ phải làm gì ngoài việc học tập và vui chơi Đến trường các cháu chưa biết làm những công việc tự phục vụ cho bản thân Sự tự tin, cách ứng xử và sự hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng môi trường giáo dục mầm non và mối quan hệ tương hỗ giữa giáo viên và trẻ Nên việc rèn kỹ năng tự phục vụ bản thân cho trẻ trong trường mầm non là việc làm vô cùng cần thiết
Trang 32 Thực trạng
2.1 Thuận lợi:
- Được ban giám hiệu nhà trường hỗ trợ mua sắm trang thiết bị, đồ dùng phục vụ cho hoạt động đầy đủ đặc biệt là giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ
- Bản thân tôi là một giáo viên có nhiều năm công tác, yêu nghề mến trẻ, có phẩm chất đạo đức tốt, nhiệt tình trong công việc, luôn cố gắng học hỏi, tích cực trao đổi cùng đồng nghiệp trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ
- Lớp học có đồ dùng đồ chơi phong phú, đa dạng có máy vi tính tiện cho
trẻ quan sát các video kỹ năng tự phục vụ, về các hành động đúng sai,…đáp ứng nhu cầu tham gia hoạt động và thực hành trải nghiệm ở trẻ, giúp trẻ hình thành
kỹ năng tốt hơn
- Phụ huynh nhiệt tình, kết hợp cùng giáo viên để nắm bắt tình hình của trẻ, luôn có ý kiến trao đổi với giáo viên về những vấn đề thông tin của trẻ, sẵn sàng
hỗ trợ và đồng hành cùng với giáo viên để rèn các kỹ năng phục vụ cho trẻ
- Một số trẻ mạnh dạn, nhanh nhẹn, ham học hỏi, thích khám phá tìm hiểu thế giới xung quanh và đa số trẻ đều thích làm người lớn Trẻ có thể lực phát triển tốt, trẻ đến lớp rất chuyên cần
2.2 Khó khăn.
- Khả năng nhận thức của trẻ không đồng đều, có 1 số trẻ nói chưa rõ, ngôn ngữ hạn chế nên gây khó khăn trong việc trao đổi và thể hiện ý muốn của mình đối với cô giáo Nhiều bạn khả năng tự phục vụ còn rất yếu còn rụt rè nhút nhát, một số trẻ khi ở nhà phụ huynh cưng chiều nên ỉ lại vào cô giáo Bên cạnh đó còn có một số trẻ nghe nhưng chưa hiểu được các yêu cầu của cô, thích làm theo
ý mình nên gây khó khăn cho giáo viên việc rèn nếp cho trẻ
- Kỹ năng tự phục vụ cho trẻ không phải là một môn học độc lập mà nó chỉ được tích hợp vào các nội dung khác và mọi lúc mọi nơi nên giáo viên chưa có
sự đầu tư trong các hoạt động giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ và gây khó khăn cho giáo viên trong việc lập kế hoạch giáo dục
- Phụ huynh thường quan tâm tới học chữ, học số, ít quan tâm đến nội dung giáo dục và rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ
- Trẻ sống trong môi trường quá bao bọc, được bố mẹ nuông chiều khiến trẻ quen dựa dẫm, ỷ lại, không có tính tự lập Trẻ bị ảnh hưởng bởi cuộc sống hiện đại: Internet, điện tử, các trò chơi trên máy tính, điện thoại… nên việc rèn luyện các kỹ năng tự phục vụ còn gặp nhiều khó khăn
2.3 Số liệu điều tra khảo sát trước khi áp dụng biện pháp:
Đối tượng khảo sát: Lớp 3TC Tổng số: 33 trẻ
biện pháp
Trang 4Số trẻ đạt
Tỷ lệ %
3 Tự lấy cốc và uống nước đúng cách 20/33 60,6%
5 Tự biết cách lau mặt, đánh răng và xử
lý khi ho
6 Tự biết cách cất dép và đi dép, thay
dép
8 Tự cất đồ dùng, đồ chơi đúng nơi quy
định
10 Khả năng trẻ tự làm được không cần
cô nhắc nhở
Bảng 1: Bảng khảo sát khả năng tự phục vụ của trẻ trong lớp
Thời gian đầu khi mới nhận lớp ,tôi thấy khả năng nhận thức của trẻ còn chưa cao, khả năng tự phục vụ của trẻ còn rất hạn chế, có nhiều trẻ nói còn chưa nói rõ, chứ biết những kỹ năng tự phục vụ đơn giản như: Có những trẻ muốn uống nước nhưng không biết lấy nước uống, không biết cách cầm cốc lấy nước sao cho nước không bị đổ, một số trẻ có nhu cầu đi vệ sinh nhưng không biết cởi quần và mặc quần lên như thế nào nên thường hay đái dầm luôn ra quần, khi chơi xong thì trẻ để các đồ chơi ở mọi nơi chưa biết cất gọn gàng vào các góc Bên cạnh đó có những trẻ nghe chưa kịp hoặc không hiểu những hiệu lệnh của
cô nên không thực hiện được Tuy nhiên có một số trẻ lại có những kỹ năng tự phục vụ rất tốt nhưng thiếu tính chủ động nên trẻ luôn chờ đợi cô nhắc nhở mới thực hiện
3 Các biện pháp
3.1 Biện pháp 1: Lập kế hoạch thực hiện rèn luyện các kỹ năng tự phục
vụ trong năm học.
Để lập được kế hoạch và thực hiện các kế hoạch về rèn các kỹ năng tự phục
vụ cho trẻ thì người giáo viên phải nắm rõ các kiến thức về rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ như:
Trang 5- Giáo viên phải nắm được yêu cầu rèn luyện và kỹ năng thực hành cho trẻ Ví dụ: Trẻ tự rửa mặt, rửa tay: trước khi ăn, sau khi đi đại tiện, chải đầu, đánh răng hay khi mặt và tay bị bẩn…
- Giáo viên cần nắm được các trình tự từng bước để hình thành kỹ năng tự phục
vụ cho trẻ Ví dụ: Để trẻ thực hiện được các thao tác rửa tay, cô cần làm mẫu từng thao tác rửa tay cho trẻ quan sát rồi cho trẻ thực hiện theo cô nhiều lần
- Giáo viên phải nắm rỏ những kỹ năng tự phục vụ cần rèn luyện cho trẻ tại
trường củng như ở nhà để lập kế hoạch được cụ thể và thực hiện kế hoạch đề ra
1 cách tốt nhất Ví dụ: Kỹ năng tự chăm sóc bản thân, kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng tự thích nghi, kỹ năng khéo léo, kiên trì
Từ việc nắm rõ các kiến thức về rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ, tôi
đã đưa ra kế hoạch cụ thể về những kỹ năng cần rèn luyện cho trẻ trong từng tháng, từng chủ đề, để trẻ dễ hiểu và thực hiện tốt Từ đó giúp tôi đánh giá kết quả của trẻ dễ dàng hơn
1 Cách tự lấy ghế và cất
ghế, lấy gối và cất gối
x
2 Cách đi dép, cất dép
giày, thay dép
x
3 Cách cất đồ dùng, đồ
chơi đúng nơi quy định
4 Cách sử dụng bát, thìa
đúng cách (Tự xúc cơm
ăn)
6 Cách lấy nước và uống
nước
7 Cách lau mặt, đánh
răng, sử lý khi ho
8 Cách mặc và cởi quần
áo
Bảng kế hoạch các kỹ năng tự phục vụ của trẻ
Ngoài việc thường xuyên nhắc nhở, dạy trẻ các kỹ năng Tôi vạch ra kế hoạch đưa các kỹ năng vào các tháng để chú trọng hơn, để biết trong tháng này ngoài các kỹ năng trẻ đã biêt thì sẽ dạy trẻ kỹ năng gì mới Hơn nữa làm như vậy trẻ sẽ nhớ hơn là dạy trẻ liền một lúc nhiều kỹ năng Việc đưa các kỹ năng
Trang 6theo tháng giúp tôi định hướng là tháng này cần dạy trẻ kỹ năng gì mà không bị
bỏ quên hay thiếu sót các kỹ năng
3.2 Biện pháp 2: Xây dựng môi trường nhóm lớp lành mạnh, an toàn, thuận lợi cho việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ.
* Môi trường trong lớp học:
Trước yêu cầu thực tế, trong quá trình rèn luyện các kỹ năng phục vụ cho trẻ tốt nhất thì cần phải xây dựng môi trường giáo dục học tập phù hợp nên ngay
từ đầu năm học tôi và đồng nghiệp trong lớp đã lên kế hoạch bổ sung trang thiết
bị, sắp xếp tạo môi trường theo hướng lấy trẻ làm trung tâm
- Trong lớp học tôi đã xây dụng được môi trường thu hút được tất cả trẻ trong nhóm lớp tham gia vào các hoạt động Các góc của lớp học được sắp xếp hợp lí giữa góc động và góc tĩnh, đồ dùng được sắp xếp phù hợp với trẻ (trẻ vừa quan sát được, vừa lấy và cất dể dàng) Tôi đã chủ động xây dựng góc “ kỹ năng của trẻ” phong phú như: Kỹ năng tết tóc, buộc dây giày, cài cúc áo, kéo xéc, chải đầù, đánh răng, tự rót nước….) vì thế trẻ có nhiều cơ hội thực hành và học hỏi bằng các hình thức khác nhau, đồng thời trẻ có thể cùng nhau chia sẻ, hợp tác chia sẻ kinh nghiệm
Hình ảnh 1: Góc kỹ năng sống
Thông qua góc kỹ năng sống tôi còn rèn trẻ tính độc lập tự biết phục vụ bản thân
có thêm kỹ năng trở nên ngăn nắp và nề nếp hơn
- Trang bị, bổ sung đủ các trang thiết bị vệ sinh cá nhân trẻ ở lớp
Ví dụ: Mỗi cháu 1 khăn mặt, 1 bàn chải răng, 1 cốc uống nước riêng có kí hiệu tên trẻ Khăn thêu tên, đồ dùng học tập của cá nhân trẻ đều ghi tên kí hiệu riêng từng cháu và sắp xếp ngăn nắp, khoa học phù hợp với trẻ
- Ở khu vực vệ sinh, tôi dán hình ảnh bé trai, bé gái để trẻ biết khu vực vệ vinh của mình, trang trì các hình ảnh về thao tác rửa tay, rửa mặt, đánh răng để giáo dục và củng cố kỹ năng tự phục vụ vệ sinh cá nhân của trẻ
Hình ảnh 2: Khu vực nhà vệ sinh và rửa tay của trẻ
* Môi trường ngoài lớp học:
Môi trường trong lớp giúp trẻ có những kỹ năng tự phục vụ nhất định thì môi trường ngoài lớp cũng rất quan trọng, bởi trước khi trẻ bước vào lớp thì có
sự đưa đón của bố mẹ Trẻ được quan sát, vui chơi ngoài trời, ngắm nhìn không gian xung quanh và thực hiện các hành vi văn minh trên sân trường và củng cố thêm cho trẻ nhiều kinh nghiệm sống, đồng thời tuyên truyền sâu rộng đến phụ huynh trong việc rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho con em mình, trên sân trường được bố trí các thùng rác có nắp đậy để trẻ bỏ rác, bỏ các hộp sữa hay các vỏ kẹo khi các cháu chơi ở ngoài sân trường và nhà trường còn thiết kế các câu chuyện hay các hình ảnh văn minh nơi công cộng treo trên sân trường để trẻ quan sát và thực hiện theo
Trang 7Hình ảnh 3: Các thùng rác để trên sân trường
- Ở các khu vui chơi, khu trải nghiệm ngoài sân trường thì mỗi khu vực đều được treo các bảng nội quy để khi tham gia hoạt động trẻ phải thực hiện theo đúng nội quy của từng khu vực
Hình ảnh 4: Nội quy khi chơi nhà bóng và khu trải nghiệm
- Khu vực giá để giầy dép: Tôi dán hình ảnh tháo dép và để đúng quy định lên mảng tường đó Khu vực tủ để đồ dùng cá nhân: Tôi dán hình ảnh cách mở
tủ, cách cởi áo, cất áo, cất ba lô đúng quy định phía trong của tủ
3.3 Biện pháp 3: Dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ thông qua các hoạt động hàng ngày
Trẻ ở lứa tuổi mấm non đặc biệt là trẻ 3-4 tuổi Trẻ rất thích tự làm những công việc để phục vụ cho bản thân Hiểu được điều này tôi luôn khuyến khích trẻ rèn luyện kỹ năng tự phục vụ bản thân ở mọi lúc mọi nơi như:
* Thông qua giờ đón trẻ.
Tôi nhận thấy rằng việc dạy kỹ năng chủ yếu ở hoạt động này là kỹ năng tự phục vụ và kỹ năng giáo dục lễ giáo, tôi thường xuyên trò chuyện với trẻ và hướng dẫn trẻ xếp mũ, cặp vào đúng tủ của mình, giúp trẻ chải lại đầu tóc, hướng dẫn trẻ xếp dép đúng chân ngay ngắn lên kệ dép, rèn trẻ kỹ năng giao tiếp như chào cô, chào bố mẹ… Nhắc nhở phụ huynh cho con tự cất đồ dùng cá nhân của mình vào đúng tủ, đúng nơi quy định, đúng ký hiệu Bố mẹ cùng hướng dẫn con cất các đồ dùng đó ngay ngắn Tuyệt đối bố mẹ không nên làm hộ con Hơn nữa bố mẹ khi đưa con đi học cùng kiểm tra xem con đã cất đúng đồ dùng cá nhân của mình chưa cùng với các cô
Hình ảnh 5: Trẻ cất cặp và thay dép
Ví dụ: Khi đến giờ thể dục buổi sáng, chỉ cần nghe tiếng nhạc tập trung, trẻ
tự cất đồ chơi, lấy dụng cụ tập và ra sân xếp hàng tập thể dục ngay ngắn Những trẻ chưa tự giác ra lấy dụng cụ tập thể dục, tôi nhẹ nhàng hỏi trẻ “Con có biết mình còn thiếu gì không? Con tập thể dục với dụng cụ gì ?” hoặc tôi có thể nhờ chính những bạn ấy lấy giúp cô rổ đựng dụng cụ ra sân Dần dần trẻ chủ động,
tự giác khi nghe nhạc tập thể dục sẽ đi mang giúp cô đồ ra sân trường sau đó sẽ lấy dụng cụ về hàng
* Thông qua hoạt động học
- Trẻ ở lứa tuổi này “Học mà chơi, chơi mà học” trẻ dễ nhớ nhưng cũng rất nhanh quên nên việc lồng nội dung giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ vào hoạt động học có nhiều ưu thế nhằm hình thành cho trẻ những thói quen hành vi có văn hóa
Thông qua hoạt động học trẻ có cơ hội chia sẻ với các bạn thông qua hoạt động tập thể, mặt khác trẻ cũng mạnh dạn tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động tự phục vụ
Trang 8Ví dụ: Ở tiết âm nhạc vận động theo nhịp bài hát “cho tôi đi làm mưa với”, tôi cho trẻ tự lấy dụng cụ (Xắc xô, trống) về vị trí của mình Ở tiết nhận biết hình vuông và hình tròn thì cô cho trẻ tự láy rổ đồ dùng và đi về vị trí của mình
Hình ảnh 6: Trẻ đi lấy đồ dùng
Ví dụ: Trong tiết tạo hình tôi phân công cho các bạn tổ trưởng, nhóm trưởng lấy vở, lấy học liệu, hộp màu cho các bạn trong nhóm của mình Được
cô giáo phân công nhiệm vụ trẻ rất tích cực, hứng thú học chính vì vậy mà trẻ nào cũng luôn cố gắng thật ngoan để được giúp đỡ cô lấy đồ dùng cho bạn Giờ học nào của lớp tôi đều thấy trẻ hứng thú từ đầu giờ học đến cuối giờ học Từ việc hình thành cho trẻ các kĩ năng trong các hoạt động tôi đã rèn luyện cho trẻ thói quen gọn gàng ngăn nắp, lấy đâu cất đấy
Kết thúc các hoạt động học thì cô cho trẻ tự cất các đồ dùng về đúng nơi quy định
* Thông qua hoạt động chơi ngoài trời
- Khi cho trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời thì, Tôi tận dụng các cơ hội
để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ như xếp dép ngăn nắp khi và các khu vui chơi, không ngắt lá, bẻ cành, không dẫm lên cỏ, cho trẻ nhặt rác, nhặt lá cây rèn cho trẻ có ý thức tự phục vụ và chăm sóc những gì gần gũi xung quanh
Hình ảnh 7: Trẻ xếp dép trước khi vào nhà bóng
* Thông qua chơi, hoạt động ở các góc:
- Trẻ được làm quen với những với những đồ dùng vật dụng khác nhau (Bộ
đồ dùng nhà bếp, bộ đồ ăn, bộ đồ uống…) sự sạch sẽ, gọn gàng, thói quen nền nếp, sự sắp xếp ngăn nắp ngay ngắn những bộ đồ dùng, dụng cụ Rèn cho trẻ thái độ ăn uống, những cuộc trao đổi nhẹ nhàng …
- Kết thúc các giờ chơi tôi rèn cho trẻ thói quen cất các đồ cùng, đồ chơi vào đúng nơi quy định của từng góc chơi
* Thông qua hoạt động ăn trưa.
- Trước khi ăn thì cô cho trẻ rửa tay, lau mặt đúng cách, đúng thao tác theo
sự hướng dẫn của cô
Hình ảnh 8: Trẻ xếp hàng và rửa tay
- Trẻ có kỹ năng cùng cô chuẩn bị giờ ăn như: tự lấy ghế về dằm ngồi, cùng
cô kê bàn ăn và xếp khăn vào các đĩa
- Trước khi ăn thì trẻ biết mời cô mời bạn, cầm thìa để xúc cơm
- Trong khi ăn thì trẻ tự xúc cơm ăn không nói chuyện, nhai từ tốn, không nhai nhồm nhoàm và nuốt vội, không ngậm cơm trong miệng hay ngồi đợi cô đút cơm Xúc cơm nhẹ nhàng không làm đổ cơm ra ngoài nếu cơm bị rơi ra bàn thì biết nhặt cơm và đĩa và lau tay sạch sẽ
Hình ảnh 9: Trẻ tự xúc cơm ăn
Trang 9- Khi trẻ ăn cơm xong thì biết tự đi cất bát và cất thìa đúng nơi quy định sau đó đi vệ sinh
Hình ảnh 10: Trẻ đi cất bát và cất thìa
- Khi trẻ uống nước: Cô dạy và nhắc trẻ lấy đúng cốc của mình, không lấy nhầm của bạn, khi uống thì phải uống nước từ từ, không làm đổ, không làm rơi cốc, không rót nước quá đầy, không thò tay vào thùng chứa nước thừa, không uống nước sống
Hình ảnh 11: Trẻ uống nước
* Thông qua hoạt động ngủ trưa.
- Tôi cho trẻ làm giúp cô những việc vừa sức của mình và rèn cho trẻ có các thói quen tốt Tôi cho trẻ tự đi lấy gối của mình, xếp gối ngăn nắp và cất gối đúng nơi quy định sau khi ngủ dậy, xếp dép gọn gàng trước khi đi ngủ
Hình ảnh 12: Trẻ lấy gối xếp ngăn nắp để ngủ
- Trong khi ngủ tôi rèn luyện cho trẻ thói quen nằm xuống là ngủ ngay, không nói chuyện hay trêu đùa với bạn trong giờ ngủ
Hình ảnh 13: Trẻ ngủ trưa
* Hoạt động vệ sinh:
- Tôi luôn quan sát nhắc nhở trẻ đi vệ sinh đúng nơi quy định, biết xả nước sau khi đi vệ sinh, vệ sinh xong bỏ giấy vào thùng và phải rửa tay thật sạch sau khi đi vệ sinh
- Sau khi ăn thì nhắc nhở trẻ đi vệ sinh sạch sẻ trước khi đi ngủ
*Hoạt động chiều:
Đây là hoạt động giáo viên cung cấp những kỹ năng mới cho trẻ, hay rèn luyện những kỹ năng mà trẻ chưa làm được như: rèn kĩ năng gấp quần áo; kĩ năng đóng mở cúc, khóa áo; kĩ năng buộc dây giày, …
Ví dụ: Hoạt động dạy trẻ tự mặc và cởi quần áo thì cô giáo dục trẻ không ngồi lên trên sàn đất hoặc bôi bẩn vào quần áo, thường xuyên tắm rửa thay quần áo hàng ngày Trang phục quần áo gọn gàng sạch sẽ - không mặc quần áo bẩn, rách, đứt cúc
Hình ảnh 14: Cô dạy trẻ mặc áo ấm
Ví dụ: Khi dạy trẻ vào các hoạt động cần dùng đến ghế để ngồi tôi sẽ rèn cho trẻ cách bê ghế đúng cách, bê bằng hai tay, lấy lần lượt từ trên xuống, không chọn ghế, không chen lấn nhau khi lấy và khi cất ghế trẻ cũng phải bê ghê hai tay, xếp lần lượt, ngay ngắn, đúng nơi quy định, không xếp quá cao
Hình ảnh15: Trẻ thực hiện lấy ghế, xếp ghế
* Thông qua hoạt động trả trẻ.
Trang 10- Đây là hoạt động mà tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú và thực hiện kỹ năng
tự phục vụ bản thân mang lại hiệu quả cao như việc trẻ cất ghế của mình về khu vực quy định, trẻ cất dép, thay dép, lấy đồ dùng cá nhân, chào cô chào bạn chào
bố mẹ…
* Thực hiện đúng chế độ hoạt động vệ sinh của trẻ:
- Để hình thành thói quen và nền nếp thực hiện các kỹ năng cho trẻ, tôi luôn thực hiện đúng theo lịch hoạt động của nhà trường Thực hiện chế độ sinh hoạt vệ sinh đều đặn, hợp lý: luôn luôn tổ chức cho trẻ thực hiện các thao tác vệ sinh đúng giờ, chú ý quan sát, theo dõi khi trẻ để kịp thời nhắc nhở trẻ làm theo quy định Nhắc nhở trẻ, động viên trẻ kịp thời để trẻ tiếp thu và thực hiện tốt nhất
* Sử dụng và đưa ra các tình huống có vấn đế, rèn luyện kỹ năng tự phục
cần thiết cho trẻ
Ví dụ: Khi rèn luyện cho trẻ thói quen rửa tay hàng ngày, tôi cho trẻ xem tình huống như 1 bạn khi thấy tay bị bẩn thì xin phép cô đi rửa tay còn 1 bạn thì đưa tay bẩn quệt lên áo của mình và chơi tiếp Cô cho trẻ nhận xét về hành động của
2 bạn và từ đó giáo dục trẻ thói quen vệ sinh cơ thể sạch sẻ và các hành vi văn minh
Thông qua các hoạt động hàng ngày, mọi lúc mọi nơi để lồng ghép, tích hợp việc giáo dục, rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ một cách tốt nhất và có hiệu quả nhất
3.4 Biện pháp 4: Lồng ghép một số bài thơ, bài hát khi dạy kỹ năng tự phục vụ cho trẻ.
Để trẻ dễ nhớ, dễ thực hiện nên khi dạy trẻ kỹ năng nào tôi thường dẫn dắt trẻ từ một bài thơ hay một bài hát Trẻ sẽ đọc thơ hay hát bài hát và làm theo các bước trong bài thơ, bài hát Như vậy trẻ sẽ sẽ rất hứng thứ vì trẻ vừa đọc thơ và vừa được diễn lại Trẻ không có cảm giác bị ép buộc khi học, khi đọc thơ hay hát các câu hát trẻ sẽ rất nhớ các bước hơn là mình nói bằng lý thuyết
Ví dụ: Khi dạy trẻ kỹ năng xếp hàng tôi sẽ lồng ghép bài thơ “ Quy tắc xếp
hàng” Quy tắc xếp hàng
- Khi dạy kỹ năng rửa tay có rất nhiều kỹ năng khó và các bước Trẻ rất khó nhớ Thậm chí khi thực hiện trẻ sẽ sợ và làm không đứng yêu cầu kỹ năng cần đặt ra Vì vậy, để cho trẻ nhớ tôi sẽ vừ cho trẻ đọc bài thơ “Rửa tay” và trẻ thực hiện
Trong lúc xếp hàng
Bé đừng chen lấn Đợi chờ kiên nhẫn
Có gì khó đâu
Đến trước, đứng trước Đến sau , đứng sau Nét đẹp văn hóa