Đề Tài Chuẩn 5.4.2019 - In Nộp Phòng Kh.pdf

1 MỞ ĐẦU 1 Tính cấp thiết Hiện nay, sự nghiệp xây dựng quân đội “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại” có ý nghĩa quyết định để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chiến lược bảo vệ vững chắc[.]

tạo (GD&ĐT) trong quân đội giai đoạn 2011-2020 xác định: “Đào tạo cán bộ cấp chiến thuật có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức cách mạng trong sáng; … có trình độ chính trị, quân sự chuyên ngành, ngoại ngữ, tin học, năng lực tư duy và thực hành nhiệm vụ theo chức trách” [4, tr.16]

Phát triển TDKH trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn (KHXH&NV) cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội (CBCTCPĐ) ở TSQCT hiện nay có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở để học viên hình thành và phát triển tư duy ngay trong quá trình học tập; tiếp thu, xử lý và vận dụng sáng tạo các kiến thức được trang bị vào điều kiện thực tiễn học tập công tác tại Nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng, kết quả học tập của bản thân cũng như đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp GD&ĐT của Nhà trường trong giai đoạn mới Nhận thức rõ yêu cầu, tầm quan trọng của việc phát triển TDKH trong học tập, những năm qua TSQCT đã luôn chú trọng phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên thông qua việc đề ra nhiều chủ trương, biện pháp tích cực đổi mới mạnh mẽ

và đồng bộ các yếu tố cơ bản của GD&ĐT nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực của học viên, qua đó góp phần quan trọng trong hiện thực hóa mục tiêu đào tạo, giữ vững và từng bước nâng cao chất lượng đào tạo, khẳng định uy tín của Nhà trường Tuy nhiên,vấn đề phát triển TDKH trong học tập các môn các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ hiện nay vẫn còn những hạn chế nhất định, tính tích cực, độc lập, sáng tạo trong tư duy của một bộ phận học viên chưa tốt; khả năng nhận thức, phân tích, khái quát hóa, trừu tượng hóa trong tư duy của học viên chưa cao; khả năng tiếp nhận và hình thành tri thức mới cũng như vận dụng kiến

thức vào điều kiện thực tiễn còn nhiều hạn chế “Đổi mới phương pháp giảng dạy, thực hiện quy trình huấn luyện môn học của một số giảng viên còn hạn chế, chất lượng một số bài giảng chưa cao; đổi mới hình thức, phương pháp thi

tự luận, trắc nghiệm của một số khoa còn chậm Một số học viên ý thức trách nhiệm, tinh thần cố gắng vươn lên trong học tập, rèn luyện thấp” [28, tr.7]

Cho tới nay đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu vấn đề phát triển tư duy trong học tập của học viên dưới nhiều phạm vi, cấp độ khác nhau, nhưng chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ ở TSQCT Vì vậy, lựa

chọn vấn đề “Phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay” làm đề tài nghiên cứu có ý nghĩa thiết

thực cả về lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan

Trong lịch sử, vấn đề tư duy, phát triển TDKH trong học tập đã được các nhà khoa học trong và ngoài quân đội quan tâm nghiên cứu

Tác giả Đào Văn Tiến trong Luận án Tiến sĩ Triết học “Nâng cao năng lực tư duy sáng tạo của đội ngũ sĩ quan cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” đã đề cập tới các giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực tư

duy sáng tạo cho đội ngũ sĩ quan cấp phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam (QĐNDVN) hiện nay [19]

Tác giả Nguyễn Bá Dương trong Luận án Tiến sĩ Triết học “Đặc điểm phát triển tư duy biện chứng duy vật của đội ngũ sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam trong nhận thức nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc” đã đề cập tới đặc

điểm phát triển tư duy biện chứng duy vật cho đội ngũ sĩ quan trẻ trong QĐNDVN trước yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc [7]

Tác giả Vũ Văn Viên trong bài viết “Nâng cao năng lực tư duy khoa học cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo - một yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng” đã đề cập tới việc nâng cao năng lực TDKH cho đội

ngũ cán bộ lãnh đạo các cấp, tác giả khẳng định, đây là một yếu tố quan trọng

để nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng trong giai đoạn hiện nay [31]

Tác giả Chu Nam Hải trong Luận văn Thạc sĩ Triết học “Phát triển tư duy khoa học của học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Công binh hiện nay” đã đề cập tới thực chất, đặc điểm, thực tiễn hoạt

động tư duy và đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển TDKH của học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Công binh hiện nay [12]

Luận án Tiến sĩ Tâm lý học của tác giả Bùi Tuấn Anh “Cơ sở tâm lý học của phát triển tư duy sáng tạo của học viên sĩ quan trong nhà trường

quân đội” đã đề cập tới những cơ sở tâm lý học trong phát triển tư duy sáng

tạo của học viên sĩ quan trong các nhà trường quân đội [1]

Luận án Tiến sĩ Triết học của tác giả Trần Hậu Tân “Kết hợp nâng cao năng lực tư duy lý luận với năng lực thực tiễn của Chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” đã phân tích một số vấn đề lý luận về kết

hợp nâng cao năng lực tư duy lý luận với năng lực thực tiễn của Chính trị viên trong QĐNDVN; trình bày thực trạng và giải pháp cơ bản kết hợp nâng cao năng lực tư duy lý luận với năng lực thực tiễn của Chính trị viên trong QĐNDVN hiện nay [20]

Cuốn sách “Tư duy khoa học trong giai đoạn cách mạng khoa học - công nghệ”của tác giả Lê Hữu Nghĩa, Phạm Duy Hải đã khẳng định, TDKH

là lĩnh vực năng động nhất trong các hiện tượng của xã hội, luôn vận động, phát triển với tốc độ ngày càng nhanh và ảnh hưởng tới sự phát triển của xã hội ngày càng mạnh mẽ, sâu sắc [15]

Nhìn chung, các công trình khoa học của các tác giả đã đề cập tới đặc điểm, cơ sở hình thành và phát triển của tư duy lý luận, TDKH của học viên ở các nhà trường quân đội Tuy nhiên cho tới nay, chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập một cách cụ thể đến phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT, vì vậy trên cơ sở

kế thừa và phát huy những công trình nghiên cứu trước đó, chúng tôi lựa chọn

đề tài: “Phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay” làm chủ đề nghiên cứu

3 Mục tiêu, nội dung nghiên cứu

* Mục tiêu nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên, đề tài đề xuất biện pháp phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT hiện nay

* Nội dung nghiên cứu:

Làm rõ một số vấn đề về phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT;

Đánh giá thực trạng phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT;

Xác định yêu cầu và đề xuất giải pháp phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

Phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT hiện nay

* Phạm vi nghiên cứu:

Hoạt động dạy học các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT Khảo sát tại Khoa Triết học Mác- Lênin, Khoa Chủ nghĩa xã hội khoa học, Khoa Sư phạm quân sự; Tiểu đoàn 4, Tiểu đoàn 5, Tiểu đoàn 6 - TSQCT Các số liệu được sử dụng từ năm 2015 đến nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận:

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc Phòng về GD&ĐT và đào tạo đội ngũ cán bộ quân đội trong tình hình mới

* Phương pháp nghiên cứu:

Đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học Trong

đó chú trọng sử dụng các phương pháp lôgic - lịch sử, phân tích, so sánh, tổng kết thực tiễn, điều tra xã hội học và phương pháp chuyên gia

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần bổ sung lý luận về phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT; đề xuất biện pháp phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT, qua đó góp phần đổi mới và nâng cao chất lượng dạy, học ở TSQCT Đề tài có thể được

sử dụng làm tài liệu tham khảo cho đội ngũ CBQL, giảng viên, học viên trong quá trình GD&ĐT ở TSQCT

7 Kết cấu

Đề tài kết cấu gồm: Phần mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN TƯ DUY KHOA HỌC TRONG HỌC TẬP CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN CHO HỌC VIÊN ĐÀO TẠO CÁN BỘ CHÍNH TRỊ CẤP PHÂN ĐỘI TẠI TRƯỜNG SĨ QUAN CHÍNH TRỊ

1.1 Một số vấn đề lý luận về phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị

1.1.1 Quan niệm về tư duy khoa học và tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn của học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị

1.1.1.1.Quan niệm về tư duy và tư duy khoa học

* Quan niệm về tư duy

Ngay từ rất sớm, khi con người ý thức được sự tồn tại của mình trong thế giới tự nhiên và thể hiện khát vọng làm chủ cuộc sống chinh phục thiên nhiên, con người đã không ngừng cải tạo thế giới khách quan, bắt tự nhiên phục vụ cho nhu cầu của mình Hoạt động đó của con người là một hoạt động hoàn toàn có ý thức mang tính sáng tạo, nó khác hoàn toàn so với bản năng sinh tồn của loài vật, con người sử dụng bộ não của mình để xác định công việc và cách thức để thực hiện công việc ấy Hoạt động của con người là hoạt động có ý thức, có mục đích rõ ràng Đặc trưng cơ bản trong lao động của con người là hoạt động có tính chất tái tạo và sáng tạo Để tiến hành lao động đạt được mục đích, con người phải phản ánh những thuộc tính của tự nhiên, xã hội và chính bản thân con người Con người từng bước tìm ra và vận dụng những quy luật vận động của tự nhiên, xã hội phục vụ cuộc sống của mình Những nhận thức của con người về thế giới dựa vào nhận thức và là sản phẩm của nhận thức Nhận thức của con người là quá trình từ nhận thức cảm tính đến nhận thức lý tính Trong đó, nhận thức lý tính là giai đoạn cao của quá

trình nhận thức, giai đoạn này được gọi là tư duy trừu tượng Tư duy được

thực hiện bằng các phương pháp so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng hóa nhằm vạch ra bản chất, quy luật bên trong về sự vận động phát

triển của sự vật, hiện tượng Theo từ điển Tiếng Việt, tư duy là “Giai đoạn cao của quá trình nhận thức, đi sâu vào bản chất và phát hiện ra tính quy luật của sự vật bằng những hình thức như biểu tượng, khái niệm, phán đoán và suy lý” [32, tr.1070]

Tư duy là sản phẩm cao nhất của não bộ là sự phản ánh tích cực thế giới khách quan trong các khái niệm, phán đoán, suy luận Kết quả của quá trình tư duy là khẳng định tính chính xác của thông tin, chỉ ra sự đúng, sai,

phù hợp hay không phù hợp của sự vật, hiện tượng với hiện thực khách quan Tư duy không chỉ gắn với bộ não của từng người mà còn gắn với sự tiến hóa của xã hội, của hoạt động thực tiễn, trở thành sản phẩm có tính xã hội trong khi vẫn duy trì được tính cá thể của một con người phù hợp với điều kiện sống nhất định

Sự phát triển của tư duy chịu ảnh hưởng của toàn bộ tri thức mà nhân loại đã tích lũy trước đó Đồng thời, tư duy chịu ảnh hưởng, tác động của các lý thuyết, quan điểm tồn tại cùng thời với nó Mặt khác, tư duy có lôgic phát triển nội tại, là sự phản ánh đặc thù lôgic khách quan theo cách hiểu riêng, gắn với mỗi con người Tính độc lập của tư duy vừa làm cho nó có được tính tích cực, năng động, sáng tạo trong quá trình tìm kiếm tri thức mới, vừa là điều kiện, tiền đề làm cho tư duy dần xa rời hiện thực khách quan Con người sử dụng thực tiễn để kiểm tra tính đúng đắn của tư duy

Như vậy, tư duy là trình độ cao của quá trình nhận thức của con người, biểu hiện sự hiểu biết, sự nhận thức, sự phản ánh đúng đắn bản chất, quy luật

sự vận động và phát triển của hiện thực khách quan

Tư duy là kết quả của quá trình nhận thức, đồng thời là sự phát triển cao của nhận thức Với sự hỗ trợ của ngôn ngữ, hoạt động tư duy tiến hành các thao tác: so sánh, đối chiếu, phân tích, tổng hợp, quy nạp những thông tin đơn lẻ, gắn chúng vào mối liên hệ phổ biến, lọc bỏ những yếu tố ngẫu nhiên, không căn bản để tìm ra nội dung và bản chất của sự vật, hiện tượng, khái quát nó thành những khái niệm, phạm trù, quy luật

Tư duy là sự phản ánh gián tiếp thông qua các phương pháp khái quát hóa, trừu tượng hóa, phân tích và tổng hợp Đây là quá trình vận dụng các khái niệm, các quy luật để khám phá chân lý Trong quá trình tư duy, bằng nhận thức lý tính con người khám phá, nắm bắt những vấn đề sâu kín của sự vật, hiện tượng chưa bộc lộ ra Xét đến cùng, bản chất tư duy là sự phản ánh hiện thực khách quan từ những hình ảnh trực tiếp về sự vật, hiện tượng, tư duy lọc bỏ cái ngẫu nhiên, những mặt thứ yếu để phát hiện những nội dung chủ yếu, những mặt tất nhiên, những quan hệ tất yếu, từ đó hình thành những khái niệm phù hợp tương ứng

* Quan niệm về tư duy khoa học

Khoa học là hệ thống những tri thức về những quy luật của vật chất và

sự vận động của vật chất, những quy luật của tự nhiên, xã hội, tư duy Khoa học đồng nghĩa với hệ thống tri thức khoa học, là sản phẩm của hoạt động trí tuệ, được tích lũy, tìm tòi trong quá trình nghiên cứu, sáng tạo của nhân loại

Là một hình thái ý thức xã hội phản ánh thế giới khách quan và khái quát hệ thống chân lý về thế giới đó, khoa học là một hình thức phản ánh thế giới khách quan, tồn tại xã hội vào trong ý thức con người và là một sản phẩm của hoạt động thực tiễn biểu hiện ở hệ thống tri thức phản ánh chân thực dưới dạng lôgic trừu tượng về thế giới đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn

Tư duy khoa học là một phần của tư duy nói chung, là sản phẩm của tư duy biện chứng duy vật, nó đối lập với tư duy biện chứng duy tâm và khác về chất so với tư duy siêu hình máy móc TDKH là giai đoạn phát triển cao của nhận thức, được thực hiện thông qua một hệ thống các thao tác tư duy trong đầu óc của con người, nhằm tạo ra các tri thức mới dưới dạng các khái niệm, phạm trù, quy luật, lý thuyết, với mục đích phản ánh ngày càng sâu sắc hơn, chính xác hơn, đầy đủ hơn về đối tượng cũng như việc vận dụng có hiệu quả nhất các tri thức đã có vào thực tiễn TDKH phản ánh thế giới hiện thực khách quan dự trên cơ sở thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng Đây là cơ sở bảo đảm tính khoa học, tính cách mạng của tư duy, đồng thời bảo đảm tư duy luôn phản ánh đúng hiện thực khách quan

Chúng tôi cho rằng, TDKH là trình độ cao của quá trình nhận thức, được thực hiện thông qua hệ thống các thao tác tư duy của các nhà khoa học hoặc những người đang sử dụng các tri thức khoa học nhằm nhận thức một cách chính xác, đầy đủ, sâu sắc bản chất, tính quy luật của các sự vật, xây dựng thành các tri thức khoa học mới dưới dạng những khái niệm, phán đoán, suy luận, giả thuyết, lý thuyết khoa học mới

Tư duy khoa học không chỉ là khả năng con người tiếp thu tri thức,

mà thông qua hệ thống các thao tác tư duy, con người biết phân tích, tổng hợp lý thuyết từ đó sáng tạo ra các tri thức mới của loài người Sự sáng tạo

ấy giúp con người đưa ra những lý luận khoa học mới để giải quyết các vấn

đề của cuộc sống, từ đó giúp cho con người có cái nhìn chính xác hơn về các sự vật hiện tượng trong đời sống xã hội TDKH còn là một công cụ để đưa ra những dự báo về sự vận động và phát triển của mọi mặt đời sống xã hội Với khả năng nhào nặn tri thức, TDKH không ngừng đưa ra các phán đoán mới, suy luận giả thuyết, lý luận, lý thuyết khoa học nhằm đem lại cho con người cái nhìn chân thực hơn, sâu sắc hơn về sự vật hiện tượng

Tư duy khoa học là loại hình tư duy đặc biệt của con người, không những có thể giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra một cách toàn diện

cụ thể, sâu sắc, khoa học, mà còn đưa ra được những dự báo chính xác về

sự vận động và phát triển của mọi sự vật, hiện tượng TDKH phản ánh chính xác sự vật, hiện tượng không chỉ trong trạng thái “tĩnh”, mà trong trạng thái “động” của sự vật, hiện tượng TDKH xem xét sự vật, hiện tượng trong mối liên hệ phổ biến, trong sự vận động, biến đổi không ngừng

1.1.1.2 Quan niệm về tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học

xã hội và nhân văn của học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị

Theo Từ điển tiếng Việt: “Học tập là học và luyện tập để hiểu biết, để

có kỹ năng” [32, tr.454] Học tập là một hoạt động cơ bản của con người

được điều khiển bởi mục đích tự giác lĩnh hội tri thức, kỹ xảo, kỹ năng và các phương thức hành vi phù hợp với các tri thức, kỹ xảo, kỹ năng đó, được xem như một loại hình của hoạt động nhận thức và mang tính mục đích của con người

Trong các nhà trường quân đội, hoạt động học tập của người học viên giữ vai trò chủ đạo chi phối các hoạt động khác Hoạt động học tập của học viên là những hành động tự giác, tích cực của người học nhằm chiếm lĩnh các tri thức khoa học, phát triển trí tuệ, rèn luyện các kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp quân sự; hình thành, phát triển nhân cách người cán bộ quân đội dưới sự chỉ đạo của người dạy trong điều kiện sư phạm quân sự Hoạt động học tập của học viên bao gồm những hành động học tập tự giác, tích cực chiếm lĩnh các kiến thức khoa học, phát triển trí tuệ, rèn luyện các kỹ năng, kỹ xảo về nghiệp vụ; hình thành, phát triển nhân cách người cán bộ, sĩ quan, quân nhân trong quân đội đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội trong thời kỳ mới, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu thắng lợi trong mọi điều kiện của cuộc chiến tranh mà đối phương sử dụng vũ khí công nghệ cao Hoạt động học tập của học viên được tiến hành trong quá trình đào tạo với quy trình tổ chức chặt chẽ Hoạt động này được tiến hành theo một chương trình, nội dung, kế hoạch cụ thể, nhằm thực hiện các mục tiêu, yêu cầu đào tạo của nhà trường Giảng viên, CBQL giữ vai trò chủ đạo, trực tiếp định hướng hoạt động nhận thức của học viên; đồng thời, người học phát huy tính chủ động, linh hoạt, sáng tạo trong tự

tổ chức mọi hành động học tập của mình Kết quả của hoạt động học tập là hệ thống kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng, nghiệp vụ, mức độ hình thành và phát triển nhân cách người sĩ quan, đảng viên, cán bộ quân đội mà học viên lĩnh hội, tích luỹ được trong quá trình học tập Đồng thời, hình thành nhận thức, niềm tin, xây dựng và phát triển tư duy độc lập, năng lực và phương pháp học tập, nghiên cứu khoa học cho học viên; hình thành ý chí phấn đấu, đức tính kiên trì, hứng thú say mê học tập tại trường và rèn luyện trong thực tiễn

Ở TSQCT, các môn KHXH&NV giữ vị trí đặc biệt, có ý nghĩa quan trọng hàng đầu trong việc xây dựng thế giới quan khoa học, niềm tin cộng sản, các phẩm chất chính trị - tinh thần cùng những giá trị chuẩn mực đạo đức xã hội, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp quân sự cho người học viên Trước yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT hiện nay đòi hỏi người học phải có

tư duy nhạy bén, linh hoạt biết cách xem xét một cách khoa học, luận giải rõ ràng về các sự kiện, hiện tượng diễn ra xung quanh và các mối quan hệ hết sức phong phú giữa chúng để xác lập phương hướng hành động đúng đắn, đem lại

hiệu quả cao Quá trình học tập các môn KHXH&NV có vai trò đặc biệt quan trọng, là con đường cơ bản để xây dựng nhân tố chính trị, tinh thần và các phẩm chất nhân cách cần thiết khác của người cán bộ, sĩ quan quân đội Để thực hiện có hiệu quả vấn đề này cần hình thành và phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ ở TSQCT

Chúng tôi cho rằng, TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT là quá trình sử dụng các thao tác của tư duy trên cở sở quy luật khách quan nhằm lĩnh hội sâu sắc tri thức KHXH&NV, biến nó thành phẩm chất, năng lực của bản thân đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo CBCTCPĐ ở TSQCT

Tư duy khoa học trong học tập các môn KHXH&NV trước hết đó chính là quá trình nhận thức trong tư duy của học viên ở trình độ cao Đây là quá trình phản ánh thế giới quan khoa học, niềm tin cộng sản, các phẩm chất chính trị - tinh thần cùng những giá trị chuẩn mực đạo đức xã hội, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp quân sự vào trong tư duy của học viên

Tư duy khoa học trong học tập các môn KHXH&NV giữ vai trò quan trọng trong quá trình nhận thức của học viên TDKH trong học tập giúp học viên lĩnh hội sâu sắc tri thức KHXH&NV, giúp học viên khái quát hóa, trừu tượng hóa phát hiện ra những tri thức mới, đúng quy luật, đúng tiến trình vận động phát triển của tự nhiên và xã hội

Tư duy khoa học trong học tập các môn KHXH&NV không chỉ giới hạn trong việc lĩnh hội các tri thức, mà còn chỉ ra cách vận dụng các tri thức KHXH&NV vào giải quyết các nhiệm vụ lý luận và thực tiễn hoạt động xã hội, hoạt động nghề nghiệp quân sự đặt ra đạt hiệu quả cao nhất Kết quả của

sự chỉ đạo hoạt động thực tiễn giải quyết các nhiệm vụ lý luận và thực tiễn là tiêu chuẩn để đánh giá, kiểm định TDKH trong học tập của học viên

1.1.2 Quan niệm phát triển tư duy khoa học trong học tập và tiêu chí đánh giá phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học

xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị

1.1.2.1 Quan niệm phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị

Theo quan điểm duy vật biện chứng, phát triển là quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Dấu hiệu đặc trưng cơ bản để xác định một sự vật, hiện tượng

đã phát triển hay chưa phát triển là ở tính quy định mới cao hơn về chất của

nó Phát triển với tư cách là một quá trình tự thân, chỉ sự vận động theo chiều hướng đi lên của mọi sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan, vừa với tư

cách là động thái hoạt động tự giác có mục đích, có kế hoạch của con người TDKH là giai đoạn cao của quá trình nhận thức, do vậy việc hình thành và phát triển TDKH không phải tự nhiên mà có mà phải trải qua sự nỗ lực rèn luyện, tích luỹ tri thức, không ngừng vươn lên trong học tập nghiên cứu Việc phát triển TDKH cho học viên đào tạo CBCTCPĐ là quá trình kết hợp đồng thời giữa sự dịnh hướng giáo dục, truyền đạt kinh nghiệm, tri thức của các lực lượng sư phạm nhà trường với sự chủ động tiếp thu đào sâu suy nghĩ nỗ lực học tập nghiên cứu của bản thân người học viên Do vậy để quá trình phát triển TDKH cho học viên đạt hiệu quả cao cần phải vừa xây dựng môi trường thuận lợi với khuyến khích thúc đẩy nỗ lực tìm tòi nghiên cứu của học viên

Chúng tôi cho rằng, phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT là quá trình biến đổi

về lượng và chất trong hoạt động lĩnh hội tri thức KHXH&NV của học viên, biểu hiện ở sự phát triển về trình độ tư duy và khả năng vận dụng linh hoạt hệ thống các thao tác tư duy của học viên trong quá trình học tập các môn KHXH&NV, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo

Mục đích của phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho

học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT nhằm biến đổi cả lượng và chất trong việc lĩnh hội các tri thức KHXH&NV của học viên, hình thành phương pháp TDKH cho học viên Phát triển TDKH bảo đảm phát triển cả tri thức khoa học và phát triển các thủ thuật, thao tác, phương thức hoạt động tư duy của học viên trong quá trình học tập các môn KHXH&NV Phát triển TDKH bao gồm phát triển những năng lực tư duy trong nhận thức, phát hiện và giải quyết các vấn đề thuộc lĩnh vực KHXH&NV quân sự; đồng thời giúp học viên giải quyết những vấn đề mới trong học tập và trong cuộc sống một cách khoa học, phù hợp với các quy luật nhận thức khách quan Mục tiêu đào tạo của Trường SQCT và thực tiễn hoạt động học tập của học viên luôn đòi hỏi học viên phải luôn xác định tốt nhu cầu, động cơ, thái độ, kỹ năng học tập Phát triển TDKH trong học tập giúp hình thành tính tích cực trong tư duy của học viên, góp phần nâng cao chất lượng học tập, giúp học viên hoàn thành tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo

Chủ thể phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học

viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT là toàn bộ các lực lượng sư phạm của Nhà trường Trong đó đội ngũ giảng viên, CBQL là lực lượng trực tiếp tiến hành phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên thông qua các hoạt động sư phạm

Đối tượng phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho

học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT là thao tác TDKH của học viên Các thao tác tư duy của học viên được hình thành trên cơ sở tuân thủ chặt chẽ quy luật của hoạt động nhận thức, nắm vững và sử dụng nhuần nhuyễn chúng để

TDKH và tiến hành phản ánh, lĩnh hội ngày càng đầy đủ, sâu sắc bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng thuộc đối tượng học tập Như vậy, đối tượng phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên là phát triển hệ thống các thao tác tự duy, cách thức nắm nội dung học tập, cách thức nghe, ghi, phân tích, tổng hợp các nội dung học tập nhằm chiếm lĩnh các khái niệm khoa học, cách thức trình bày, diễn đạt các vấn đề học tập, nghiên cứu

Để đạt tới sự phát triển TDKH trong học tập đòi hỏi trong quá trình hoạt động TDKH của học viên phải thể hiện được tính chất tích cực, linh hoạt, sáng tạo trong thao tác tư duy; đồng thời phải tuân thủ đầy đủ các quy tắc, nguyên tắc thao tác tư duy nhằm đạt kết quả cao nhất trong quá trình nhận thức

Nội dung phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học

viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT bao gồm: Xây dựng mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo theo hướng phát triển TDKH của học viên; vận dụng các hình thức, phương pháp dạy học nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên, trong đó chú trọng vận dụng các phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học viên trong quá trình học tập qua đó góp phần phát triển TDKH cho học viên; xây dựng môi trường sư phạm và tạo các điều kiện vật chất thuận lợi nhằm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên

Kết quả phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV được đánh

giá trên những căn cứ cơ bản của quá trình thao tác trong tư duy của học viên như: Khả năng phát hiện, giải quyết mâu thuẫn, việc sử dụng tri thức khoa học vào xử lý các vấn đề trong học tập Đặc biệt là khả năng tiến hành các thao tác

tư duy như: Phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, trừu tượng hóa, hệ thống hóa, cụ thể hóa; vốn từ ngũ, lượng từ chuyên môn; khả năng trình bày, diễn đạt các ý tưởng, suy nghĩ trước giáo viên, trước tập thể lớp học; tính hệ thống, nhất quán của kiến thức; tính tích cực, độc lập, sáng tạo trong hoạt động

tư duy; khả năng vận dụng các tri thức KHXH&NV trong hoạt động của người CBCTCPĐ ở đơn vị cơ sở cũng như trong thực tiễn cuộc sống

1.1.2.2 Vai trò và tiêu chí đánh giá phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị

* Vai trò phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT

Phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT là một tất yếu khách quan, yếu tố cơ bản quyết định đến phát triển, hoàn thiện nhân cách người CBCTCPĐ vừa “hồng”, vừa

“chuyên”, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường Mục tiêu đào tạo ở TSQTC được xác định: “Đào tạo cán bộ chính trị

cấp phân đội, giáo viên KHXH&NV trình độ đại học, cao đẳng …; có phẩm chất đạo đức tốt; có kiến thức cơ bản về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, KHXH&NV, chính trị, quân sự, văn hóa, xã hội, ngoại ngữ, công nghệ thông tin” [29, tr.1] Để thực hiện tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo cần phát triển TDKH trong học tập của học viên; là cơ sở để học viên hình thành phương pháp học tập có hiệu quả; điều chỉnh phương pháp học tập, hình thành các phẩm chất, năng lực cần thiết của người CBCTCPĐ trong tương lai

Phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV là cơ sở nền tảng phát triển các phẩm chất, năng lực hoạt động quân sự của người CBCTCPĐ ở đơn vị Trong quá trình học tập ở TSQCT, yêu cầu lĩnh hội các tri thức KHXH&NV, đặc biệt là việc vận dụng sáng tạo các tri thức KHXH&NV vào giải quyết các nhiệm vụ lý luận và thực tiễn là một yêu cầu khó khăn, phức tạp Nếu không có sự năng động, sáng tạo trong TDKH của học viên trong học tập thì học viên sẽ khó hoàn thành nhiệm vụ học tập theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo Phát triển TDKH trong học tập là điều kiện để huy động tối đa mọi năng lực, thúc đẩy động cơ, thái độ học tập vươn lên chiếm lĩnh tri thức KHXH&NV, hình thành các kỹ năng, kỹ xảo và phát triển trí tuệ một cách toàn diện TDKH trong học tập các môn KHXH&NV càng được phát huy thì bản lĩnh chính trị, tinh thần cùng các giá trị chuẩn mực đạo đức xã hội, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp quân sự của người học viên càng được phát triển và hoàn thiện một cách toàn diện; đồng thời năng lực của học viên càng được phát triển và mọi khả năng tiềm tàng được khai thác một cách có hiệu quả

Phát triển TDKH trong học tập là cơ sở để hình thành động lực bên trong thúc đẩy học viên vươn lên làm chủ kiến thức KHXH&NV, rèn luyện

kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp của người CBCTCPĐ trong tương lai Phát triển TDKH trong học tập là một trong những yếu tố giúp học viên vươn lên chủ động chiếm lĩnh tri thức KHXH&NV, hình thành thái độ, động cơ học tập đúng đắn Phát triển TDKH trong học tập giúp học viên hình thành động lực bên trong, tích cực nghiên cứu, tìm tòi những tri thức mới, rèn luyện kỹ năng,

kỹ xảo nghề nghiệp Phát triển TDKH môn KHXH&NV giúp học viên tham gia có hiệu quả vào tiếp thu, lĩnh hội chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đấu tranh bảo vệ đường lối, quan điểm của Đảng, góp phần vào thực hiện mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luận của Nhà nước Phát triển TDKH trong học tập môn KHXH&NV tạo động lực bên trong giúp người học viên hiện thực hóa hoạt động học tập một cách dễ dàng, đạt hiệu quả cao, hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học

* Tiêu chí đánh giá phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT

- Khả năng định hướng của tư duy thông qua tính tích cực, chủ động hoạt động tư duy của học viên trong quá trình học tập các môn KHXH&NV

Đây là tiêu chí quan trọng, cơ bản đánh giá sự phát triển TDKH trong học tập của học viên Sự phát triển TDKH trong học tập của học viên phụ thuộc vào khả năng định hướng của tư duy thông qua tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tự giác hoạt động tư duy của học viên trong quá trình tiếp thu, lĩnh hội các tri thức KHXH&NV Khả năng định hướng của tư duy thông qua tính tích cực, chủ động hoạt động tư duy của học viên trong quá trình học tập các môn KHXH&NV xuất phát từ nhu cầu hoạt động tư duy, bao gồm cả thái độ, động cơ, mục đích học tập của học viên; biểu hiện bằng các hành động học tập, nghiên cứu cụ thể của học viên trong quá trình học tập các môn KHXH&NV tại Nhà trường

- Trình độ thao tác tư duy của học viên trong quá trình học tập các môn KHXH&NV

Đây là tiêu chí quan trọng, trực tiếp đánh giá sự phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV Sự phát triển TDKH không chỉ đánh giá bằng tính tích cực, chủ động trong hoạt động tư duy của học viên trong việc tiếp thu các tri thức KHXH&NV mà còn được đánh giá bằng các chỉ số về thao tác tư duy của học viên trong quá trình học tập Biểu hiện ở học viên lĩnh hội đầy đủ, khoa học và vận dụng sáng tạo các tri thức KHXH&NV, hình thành các năng lực thao tác tư duy của học viên trong quá trình học tập và công tác sau này Cụ thể được biểu hiện trên các thao tác tư duy như: Kỹ năng phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, trừu tượng hóa, hệ thống hóa; khả năng phát hiện mâu thuẫn, nhanh chóng tìm ra nguyên nhân và cách giải quyết các mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình học tập và trong thực tiễn cuộc sống

- Tính linh hoạt, sáng tạo trong thao tác tư duy của học viên

Tính linh hoạt, sáng tạo trong thao tác tư duy của học viên giúp học viên nhanh chóng nảy sinh những ý tưởng mới, những phương hướng giải quyết các vấn đề trong thực tiễn hoạt động quân sự và trong đời sống xã hội ngay trong quá trình tiếp thu kiến thức KHXH&NV trong quá trình học tập Cùng với các phẩm chất tư duy khác, tính linh hoạt, sáng tạo trong thao tác tư duy của học viên bảo đảm học viên ngày càng nhận thức sâu sắc, đầy đủ, toàn diện các nội dung học tập, nhất là trong học tập các môn KHXH&NV Đồng thời, tính linh hoạt, sáng tạo trong thao tác tư duy của học viên góp phần sáng tạo ra cái mới cho bản thân, cho xã hội, hình thành khả năng thích ứng với hoạt động quân sự cũng như các hoạt động xã hội

- Kết quả học tập các môn KHXH&NV của học viên

Đây là thước đo trực tiếp đánh giá chất lượng phát triển TDKH trong học tập của học viên đào tạo CBCTCPĐ ở Trường SQCT Kết quả học tập được biểu hiện ở kết quả các lần thi, kiểm tra, đánh giá các môn KHXH&NV

ở Nhà trường, đồng thời biểu hiện ở kết quả rèn luyện kỷ luật của học viên theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường trong từng học kỳ, năm học và khóa học

1.2 Thực trạng phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị

1.2.1 Ưu điểm và nguyên nhân ưu điểm

là các chỉ thị, nghị quyết về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo; tích cực đổi mới các khâu, các bước của quá trình giáo dục và đào tạo, tập trung đổi mới quá trình dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực của người học, trong đó chú trọng phát triển TDKH trong học tập của học viên

Lãnh đạo, chỉ huy các cơ quan, các khoa giáo viên vàcác đơn vị quản lý học viên đã có sự thống nhất cao về nhận thức, trách nhiệm, phối hợp tương đối chặt chẽ trong thực hiện các nhiệm vụ, trong đó có phát triển TDKH trong học tập của học viên

Đối với các khoa giáo viên và đội ngũ giảng viên KHXH&NV trong Nhà trường đã nhận thức rõ vai trò phát triển TDKH trong học tập của học viên Thường xuyên đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức dạy học theo hướng phát triển TDKH trong học tập của học viên Tổ chức, chỉ đạo chặt chẽ các khâu, các bước của quá trình dạy học, từ việc quán triệt mục tiêu, yêu cầu học tập, đến bồi dưỡng phương pháp học tập, cách nghe giảng, ghi chép bài của học viên Chú trọng chỉ đạo tốt hoạt động giảng dạy của giảng viên, tích cực bồi dưỡng cách thức lĩnh hội sáng tạo các tri thức khoa học của học viên; cách thức trao đổi giữa giảng viên và học viên; cách thức liên hệ, vận dụng các nội dung học tập vào thực tiễn hoạt động của người CBCTCPĐ ở đơn vị

cơ sở… qua đó phát triển TDKH trong học tập của học viên.Qua khảo sát chúng tôi nhận thấy, về cơ bản các lực lượng đều đánh giá cao vai trò phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên Có 73.33% ý kiến của giảng viên, CBQL và 71.67% học viên cho rằng, phát triển TDKH trong học tập của học viên có vai trò “Rất quan trọng”; có 13.33% giảng viên, CBQL và 17.92% học viên đánh giá phát triển TDKH trong học tập của học viên có vai trò “Quan trọng” [Phụ lục 3, 4]

Đánh giá sự phối hợp giữa các lực lượng sư phạm đối với phát triển TDKH trong học tập của học viên cho thấy, có 65.00% giảng viên và CBQL đánh giá các lực lượng sư phạm đã có sự phối hợp “Chặt chẽ” trong việc phát

triển TDKH trong học tập của học viên; 18.33% giảng viên và CBQL đánh giá các lực lượng sư phạm đã có sự phối hợp “Khá chặt chẽ” [Phụ lục 3]

Như vậy, đa số các lực lượng sư phạm đã có nhận thức tốt, phát huy trách nhiệm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên; đồng thời có sự phối hợp trong các hoạt động nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên Đây là cơ sở, tiền đề quan trọng để tổ chức các hoạt động phát triển TDKH trong học tập của học viên đạt kết quả cao

- Về tổ chức và tiến hành các hoạt động nhằm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên

Trên cơ sở nhận thức ý nghĩa, vai trò của phát triển TDKH trong học tập, thời gian qua, các lực lượng sư phạm đã tổ chức và tiến hành tương đối tốt các hoạt động nhằm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên Các khoa giáo viên và từng giảng viên đã tích cực đổi mới các khâu, các bước của quá trình giáo dục và đào tạo; đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học Trong quá trình giảng dạy, các giảng viên đã tăng cường tính thực tiễn, tích cực liên hệ các nội dung của bài giảng với thực tiễn xã hội, quân đội Thường xuyên sử dụng các phương pháp dạy học nhằm kích thích tính tích cực, linh hoạt, sáng tạo trong tư duy của học viên Thực

hiện đổi mới phương pháp dạy học theo quan điểm“lấy người học làm trung tâm”, chuyển từ dạy kiến thức lý thuyết đơn thuần sang dạy thực hành, “dạy cách học”, “thực học, thực nghiệp”, dạy khả năng tư duy cho người học

Tăng cường sử dụng phương pháp dạy học “nêu vấn đề” nhằm phát huy tính độc lập, sáng tạo trong tư duy của học viên, qua đó phát triển TDKH trong học tập của học viên

Các khoa giáo viên và đội ngũ giảng viên đã thường xuyên đổi mới các hình thức sau bài giảng, nhất là đổi mới hình thức Xêmina, hình thức thực hành nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên Trong tiến hành Xêmina, thực hành, các giảng viên đã tổ chức tốt các hoạt động nhằm kích thích khả năng phát hiện và giải quyết các mâu thuẫn giữa lý luận và thực tiễn

xã hội, quân đội; đồng thời tổ chức cho học viên vận dụng các kiến thức lý luận vào giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn xã hội, quân đội đặt ra, qua đó góp phần phát triển TDKH trong học tập của học viên Đặc biệt, quá trình tổ chức tiến hành các hình thức dạy học, đội ngũ giảng viên đã tạo điều kiện cho học viên trình bày, diễn đạt các ý tưởng, suy nghĩ của mình trước giảng viên, trước tập thể lớp hợp Đây là điều kiện, tiền đề hết sức quan trọng để phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên

Nhà trường đã thường xuyên tiến hành tốt hoạt động đổi mới phương pháp, kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học theo hướng đánh giá khả năng vận dụng các tri thức KHXH&NV vào thực tiễn cuộc sống và hoạt động quân sự

của học viên Đồng thời, Nhà trường đã tổ chức xây dựng môi trường sư phạm thuận lợi phát triển TDKH trong học tập của học viên Đây là điều kiện quan trọng để các tổ chức, các lực lượng tiến hành các hoạt động nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên Kết quả khảo sát đối với đội ngũ giảng viên và CBQL cho thấy, có 65.00% giảng viên, CBQL cho rằng, thời gian qua các giảng viên đã thường xuyên “Tăng cường tính thực tiễn trong giảng dạy, tích cực liên hệ nội dung lý luận với thực tiễn xã hội, quân đội”; có 63.33% giảng viên, CBQL giảng viên, CBQL đánh giá các giảng viên đã thường xuyên “Tạo điều kiện cho học viên trình bày, diễn đạt các ý tưởng, suy nghĩ trước giáo viên, trước tập thể lớp học” Việc đổi mới phương pháp, hình thức dạy học cũng được các lực lượng đánh giá cao Có 66.67% giảng viên, CBQL đánh giá đội ngũ giảng viên đã thường xuyên “Sử dụng các phương pháp dạy học nhằm kích thích tính linh hoạt, sáng tạo trong tư duy của học viên trong quá trình học tập”; 58.33% cho rằng “Đổi mới hình thức Xêmina nhằm kích thích khả năng phát hiện, giải quyết các mâu thuẫn giữa lý luận với thực tiễn xã hội, quân đội” đã được giảng viên tiến hành thường xuyên; 60.00% ý kiến của giảng viên, CBQL cho rằng, đội ngũ giảng viên đã thường xuyên “Đổi mới hình thức thực hành trong dạy học nhằm kích thích khả năng vận dụng các kiến thức đã học vào giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn hoạt động xã hội, hoạt động quân sự cho học viên” [Phụ lục 3]

Như vậy, có thể thấy rằng, thời gian qua các lực lượng sư phạm đã tổ chức và tiến hành tương đối tốt các hoạt động, nhất là hoạt động dạy học nhằm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên Điều này phù hợp với đánh giá Tổng kết năm học 2017-2018 của Nhà trường:

“Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng các hoạt động ngoại khóa… Cán bộ quản lý phát huy tốt tinh thần, trách nhiệm trong quản

lý, xây dựng động cơ, trách nhiệm học tập, rèn luyện cho người học” [28, tr.2]

- Kết quả phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên đã góp phần nâng cao chất lượng GD&ĐT của Nhà trường

Thời gian qua, tính tích cực tư duy trong học tập các môn KHXH&NV của học viên đã được hình thành và phát triển Mức độ phát triển TDKH được biểu hiện thông qua việc học viên về cơ bản đã nhận thức sâu sắc mục tiêu, yêu cầu đào tạo, nhất là nhận thức tốt về vai trò, trách nhiệm của người CBCTCPĐ

ở các đơn vị sau khi tốt nghiệp Đây là cơ sở để học viên tiến hành các hoạt động học tập nhằm tự phát triển TDKH trong học tập của học viên

Trong quá trình học tập, về cơ bản học viên đã tích cực trong việc tiếp thu, lĩnh hội các nội dung học tập Các thao tác trong tư duy của học viên đã được hình thành và phát triển, thông qua việc hình thành các kỹ năng học tập

cơ bản như: Kỹ năng phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, trừu tượng hóa, hệ thống hóa; khả năng phát hiện mâu thuẫn, nhanh chóng tìm ra nguyên

nhân và cách giải quyết các mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình học tập và trong thực tiễn cuộc sống Quá trình học tập, học viên đã tích cực nghe giảng, ghi chép bài; tích cực đọc giáo trình, tài liệu tham khảo trong quá trình học tập; đồng thời đã tích cực vận dụng các nội dung học tập vào thực tiễn hoạt động của người CBCTCPĐ ở đơn vị sau này

Về cơ bản, học viên đã hình thành tính linh hoạt, sáng tạo trong tư duy, qua đó góp phần phát triển TDKH trong học tập Học viên đã tích cực nghiên cứu, thích đi sâu nghiên cứu cội nguồn tri thức khoa học, chủ động xây dựng

kế hoạch học tập; đồng thời trong quá trình học tập, học viên đã tích cực phát biểu ý kiến, mạnh dạn trình bày ý kiến, lập luận các vấn đề với suy nghĩ riêng của mình và biết cách bảo vệ các ý kiến, lập luận đó Đối với những vấn đề còn chưa rõ, nhiều học viên đã tích cực trao đổi với giảng viên, CBQL, đồng đội để làm sáng tỏ các vấn đề khoa học Đồng thời, học viên cũng đã tích cực, thường xuyên vận dụng các nội dung học tập các môn KHXH&NV vào giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn hoạt động xã hội cũng như thực tiễn hoạt động quân sự Qua khảo sát đối với đội ngũ học viên, chúng tôi nhận thấy, có 75.83% học viên đã thường xuyên “Nhận thức sâu sắc mục tiêu, yêu cầu đào tạo”; 67.92% học viên thường xuyên “Tích cực vận dụng các nội dung học tập vào thực tiễn”; có 72.08 “Say mê, hứng thú trong học tập”; 67.50% học viên “Có tính độc lập, linh hoạt, sáng tạo trong tư duy trong quá trình học tập”; 69.17% học viên thường xuyên “Có thái độ cầu thị, ham học hỏi” [Phụ lục 4]

Kết quả học tập, nhất là kết quả học tập các môn KHXH%NV của học viên qua từng năm học ngày càng cao Qua điều tra cho thấy, có 72.92% ý kiến học viên đánh giá, học viên thường xuyên “Hoàn thành tốt các nhiệm vụ học tập (Thực hiện đầy đủ các yêu cầu của giảng viên sau buổi học; kết quả học tập luôn đạt cao)” [Phụ lục 4] Đặc biệt, kết quả thi, kiểm tra các môn KHXH&NV của học viên ngày càng cao [Phụ lục 5] Điều đó cho thấy, trình

độ phát triển TDKH trong học tập của học viên đã bước đầu đã được hình thành và phát triển, góp phần nâng cao chất lượng GD&ĐT của Nhà trường

* Nguyên nhân ưu điểm

- Có sự lãnh đạo và chỉ đạo chặt chẽ, thường xuyên, kịp thời của Đảng

ủy, Ban Giám hiệu, các cơ quan chức năng của Nhà trường đối với hoạt động GD&ĐT nói chung, phát triển TDKH trong học tập của học viên nói riêng

Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới thành công đối với việc phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên Thời gian qua, Đảng

ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường đã thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát các hoạt động rà soát, chỉnh sửa nội dung, chương trình đào tạo; đổi mới phương pháp, hình thức dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học, trong đó đặc biệt quan tâm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên

Các cơ quan chức năng, trực tiếp là Phòng Đào tạo, Ban Khảo thí và bảo đảm chất lượng giáo dục - đào tạo, Phòng Khoa học quân sự, các khoa giáo viên về cơ bản đã phát huy tốt vai trò, trách nhiệm trong tham mưu, đề xuất với Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường trong đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT, trong đó có phát triển TDKH trong học tập của học viên, nhằm nâng cao chất lượng dạy - học các môn KHXH&NV như: Rà soát nội dung, chương trình; tham mưu điều chỉnh nội dung, chương trình các môn KHXH&NV bảo đảm gắn lý luận với thực tiễn Quân đội; đề xuất ban hành các quy định nâng cao chất lượng đánh giá kết quả dạy - học, bảo đảm đánh giá sự phát triển TDKH của học viên trong quá trình học tập

- Đội ngũ giảng viên và CBQL học viên đã thường xuyên đổi mới các hoạt động dạy học, giáo dục, qua đó góp phần phát triển TDKH trong học tập cho học viên

Đội ngũ giảng viên đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, đội ngũ CBQL học viên trong tổ chức các hoạt động nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên Coi trọng đổi mới các khâu, các bước của quá trình dạy học, đặc biệt đã tích cực đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức dạy học, khắc phục lối truyền thụ một chiều, thụ động Tích cực đổi vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực nhận thức của người học, nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên, giúp học viên không ngừng nắm chắc, lĩnh hội nhanh chóng nội dung bài giảng, phát triển

tư duy mềm dẻo, linh hoạt, phát triển TDKH trong học tập cho học viên

Đội ngũ CBQL học viên thường xuyên làm tốt công tác quản lý, duy trì nghiêm các chế độ học tập Tổ chức tốt các hoạt động học tập, nhất là các hoạt động ngoại khóa, các câu lạc bộ; tăng cường tổ chức, kiểm tra các hoạt động học tập tại đơn vị nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên

Đội ngũ học viên đào tạo CBCTCPĐ ở Nhà trường nhìn chung có động

cơ học tập đúng đắn, tích cực, chủ động trong học tập, cầu tiến bộ phấn đấu vươn lên Học viên bước đầu có sự học hỏi, trao đổi với các giảng viên, CBQL và đồng đội, nhất là về phương pháp học tập, tích cực tự phát triển TDKH trong học tập, không ngừng nâng cao trình độ TDKH, đáp ứng mục

tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường đề ra

1.2.2 Hạn chế và nguyên nhân hạn chế

* Hạn chế

- Nhận thức, trách nhiệm của một bộ phận lực lượng sư phạm về phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ vẫn còn những hạn chế nhất định

Vẫn còn có một bộ phận nhận thức chưa sâu sắc vai trò của phát triển TDKH trong học tập của học viên Thực tiễn hoạt động giảng dạy của giảng viên, một số giảng viên mới chỉ chú trọng truyền thụ kiến thức đơn thuần mà

chưa chú ý đến việc xây dựng, hình thành, phát triển ở người học sự say mê nghiên cứu học tập môn học, sự tích cực tìm tòi, để nắm chắc, hiểu sâu sắc nội dung của tri thức khoa học, biết độc lập và chủ động trong tổ chức quá trình nhận thức của mình nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên

Sự phối kết hợp giữa các lực lượng sư phạm của Nhà trường về phát triển TDKH trong học tập có lúc chưa được kịp thời Cá biệt, còn có quan điểm cho rằng việc phát triển TDKH trong học tập là trách nhiệm của đội ngũ giảng viên trong quá trình giảng dạy trên lớp; do vậy chưa có sự thống nhất cao giữa các lực lượng để tổ chức các hoạt động một cách khoa học, phát triển TDKH trong học tập của học viên

Kết quả điều tra cho thấy, vẫn còn 5.00% giảng viên, CBQL và 4.17% học viên đánh giá phát triển TDKH trong học tập của học viên là “Không quan trọng”; vẫn còn 6.67% giảng viên, CBQL cho rằng, thời gian qua các lực lượng sư phạm của Nhà trường chưa phối hợp trong phát triển TDKH trong học tập của học viên

- Việc tổ chức các hoạt động nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên vẫn còn những hạn chế nhất định

Một số giảng viên trong quá trình giảng dạy và tiến hành các hình thức sau bài giảng chưa thật sự chú trọng đến phát triển TDKH của học viên Vẫn còn tình trạng trong quá trình giảng dạy và tiến hành các hình thức dạy học, giảng viên mới chỉ chú trọng chuyền tải tri thức đơn thuần, ít chú trọng tới việc phát triển phẩm chất và năng lực người học, do vậy hạn chế trong phát triển TDKH trong học tập của học viên

Đối với đội ngũ CBQL học viên, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, có lúc còn chưa sâu sắc nắm chất lượng học tập của học viên để có kế hoạch phát triển TDKH trong học tập Tổ chức các hoạt động ngoại khóa còn chưa nhiều, nội dung, hình thức còn chưa đa dạng phong phú, chưa thật sự thu hút được học viên tham gia, do vậy còn hạn chế trong việc phát triển TDKH cho học viên trong quá trình học tập

Kết quả khảo sát cho thấy, trong quá trình giảng dạy, vẫn còn 10.00% giảng viên chưa chú trọng, dẫn tới không thực hiện việc “Tăng cường tính thực tiễn trong giảng dạy”; 11.67% giảng viên, CBQL đánh giá, giảng viên trong quá trình giảng dạy không tạo điều kiện cho học viên trình bày, diễn đạt các

ý tưởng, suy nghĩ, thể hiện ở việc thiếu chủ động trong việc đặt ra các câu hỏi, vấn

đề học tập cho học viên trong quá trình dạy học Đặc biệt, có 21.67% ý kiến của giảng viên, CBQL đánh giá, giảng viên chưa tích cực đổi mới hình thức Xêmina,

do vậy chưa phát triển tính tích cực nhận thức, phát triển TDKH của học viên trong quá trình học tập [Phụ lục 3] Điều đó cho thấy, việc tổ chức các hoạt động nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên vẫn chưa được tiến hành một cách khoa học và thường xuyên

- Về kết quả phát triển TDKH trong học tập của học viên vẫn còn những hạn chế nhất định

Vẫn còn một số học viên chưa nhận thức tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo,

do vậy trong quá trình học tập chưa thường xuyên liên hệ các thông tin bài học với thực tiễn hoạt động quân sự; chưa tích cực phát biểu ý kiến trong học tập, trong các buổi Xêmina, trong các bài tập thực hành Cá biệt, có học viên chưa chủ động trong việc xây dựng kế hoạch học tập và tìm cách vượt qua những khó khăn, trở ngại trong quá trình tiếp thu các tri thức KHXH&NV, vận dụng các tri thức đó trong hoạt động xã hội và hoạt động quân sự

Kết quả khảo sát đội ngũ học viên chúng tôi nhận thấy, có 6.67% học viên chưa “Thực hiện đầy đủ các yêu cầu của giảng viên sau buổi học” [Phụ lục 4] Điều này phù hợp với đánh giá của Nhà trường trong Báo cáo Tổng kết

năm học 2017-2018 và phương hướng, nhiệm vụ năm học 2018-2019: “Một

số học viên ý thức trách nhiệm, tinh thần cố gắng vươn lên trong học tập, rèn luyện thấp; chậm chuyển đổi phương pháp học tập, còn hiện tượng học tủ, học lệch, học theo thời vụ” [28,tr.7]

- Một số giảng viên chưa phát huy tốt vai trò, trách nhiệm trong quán triệt, thực hiện việc phát triển TDKH trong học tập của học viên Trong quá

trình giảng dạy, vẫn còn một số giảng viên chưa phát huy tốt vai trò, trách nhiệm trong việc quán triệt, thực hiện phát triển TDKH trong học tập của học viên Do vậy chưa thực sự chủ động trong việc đổi mới phương pháp, hình thức dạy học, kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học… nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên

- Tổ phương pháp học tập ở một số đơn vị học viên hoạt động chưa thường xuyên, hiệu quả thấp Một số tổ phương pháp học tập ở một số đơn vị

hoạt động còn mang tính hình thức, chưa có chiều sâu, chưa tạo môi trường học tập để các học viên cùng giúp nhau tiến bộ, hoàn thiện các phẩm chất, năng lực nói chung cũng như phát triển TDKH trong học tập nói riêng

- Năng lực, kinh nghiệm, vốn sống của học viên không đồng đều Trong

quá trình học tập, năng lực, kinh nghiệm cũng như vốn sống của học viên không đồng đều, đặc biệt là năng lực nhận thức trong học tập của học viên

Mặt khác, nguồn tài liệu tham khảo còn chưa đáp ứng yêu cầu học tập, khám phá tri thức KHXH&NV trong quá trình học tập của học viên Một số học viên thiếu chủ động, thiếu tích cực, thiếu cố gắng trong quá trình học tập, đặc biệt trong tự phát triển TDKH trong quá trình học tập

*

* *

Tư duy khoa học trong học tập các môn KHXH&NV của học viên đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT là quá trình sử dụng các thao tác của tư duy nhằm lĩnh hội sâu sắc tri thức KHXH&NV, biến nó thành phẩm chất, năng lực của bản thân đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo CBCTCPĐ tại TSQCT

Phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV là quá trình chuyển hóa, hoàn thiện cấu trúc tư duy, phương pháp, kỹ năng TDKH nhằm chiếm lĩnh

hệ thống kiến thức KHXH&NV, nâng cao trình độ TDKH và khả năng vận dụng linh hoạt hệ thống các tri thức KHXH&NV vào thực tiễn hoạt động xã hội cũng như hoạt động quân sự của học viên Phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên có vai trò quan trọng, là yếu tố cơ bản, nền tảng phát triển các phẩm chất, năng lực hoạt động quân sự của người CBCTCPĐ ở đơn vị;

là cơ sở hình thành động lực bên trong, thúc đẩy người học viên đào tạo CBCTCPĐ vươn chủ động chiếm lĩnh tri thức KHXH&NV, hình thành thái độ, động cơ học tập đúng đắn, quyết định đến phát triển, hoàn thiện nhân cách người CBCTCPĐ

Trong thời gian qua, phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần nâng cao chất lượng GD&ĐT của Nhà trường Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, những ưu điểm đã đạt được, phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên vẫn còn những hạn chế nhất định, cả về nhận thức, trách nhiệm cũng như tổ chức các hoạt động thực tiễn nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên

Từ những luận giải lý luận và thực tiễn trên đây là cơ sở cho việc đề xuất yêu cầu và giải pháp phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên đảm bảo khoa học, sát thực tế, qua đó góp phần nâng cao chất lượng GD&ĐT của Nhà trường hiện nay

Chương 2 YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TƯ DUY KHOA HỌC TRONG HỌC TẬP CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN CHO HỌC VIÊN ĐÀO TẠO CÁN BỘ CHÍNH TRỊ CẤP PHÂN ĐỘI

TẠI TRƯỜNG SĨ QUAN CHÍNH TRỊ HIỆN NAY 2.1 Yêu cầu phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị

2.1.1 Phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị phải bám sát và thực hiện thắng lợi mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường

Đây là yêu cầu tất yếu khách quan trong phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên Mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường là cái đích mà các chủ thể, đối tượng dạy và học phải hướng đến; mục tiêu, yêu cầu đào tạo cũng là động lực thôi thúc các khoa giáo viên, giảng viên, học viên và các cơ quan phấn đấu thực hiện Theo đó, phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên cần bám sát và thực hiện thắng lợi mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị, giáo viên KHXH&NV, góp phần xây dựng Quân đội “Chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân vững mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Ở TSQCT các môn KHXH&NV có vai trò đặc biệt quan trọng trong xây dựng thế giới quan, phương pháp luận, nhân sinh quan chủ nghĩa cộng sản, kỹ năng sống, từ đó hình thành lý tưởng, hoài bão, các giá trị sống của tuổi trẻ và con đường hiện thực hóa ước mơ của tuổi trẻ Căn cứ vào mục tiêu yêu cầu đào tạo của Nhà trường để tổ chức tốt quá trình dạy học nói chung, dạy học các môn KHXH&NV nói riêng cho học viên Trong đó đặc biệt cần phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV để học viên tiếp thu, lĩnh hội và vận dụng tốt các nội dung KHXH&NV vào thực tiễn hoạt động xã hội, hoạt động quân sự

Như vậy, việc bám sát và thực hiện thắng lợi mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường trong phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên là yêu cầu có tính nguyên tắc, đòi hỏi các lực lượng sư phạm trong Nhà trường phải tuân thủ và tổ chức thực hiện tốt yêu cầu này

2.1.2 Phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị phải trên cơ sở phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng sư phạm trong Nhà trường

Đây là yêu cầu quan trọng, tạo nên sức mạnh tổng hợp của các lực lượng sư phạm trong phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên; đồng thời là cơ sở hình thành tính tích cực, chủ động của chính học viên đối với tự phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV

Kết quả học tập các môn KHXH&NV là cơ sở, nền tảng để học viên có thể vận dụng vào quá trình tổ chức các hoạt động quân sự sau này Để nâng cao chất lượng học tập các môn KHXH&NV cho học viên cần thực hiện tổng thể các biện pháp, phối hợp chặt chẽ các lực lượng, các tổ chức trong tất cả các khâu, các bước của quá trình dạy học, bảo đảm học viên lĩnh hội và vận dụng tốt các nội dung KHXH&NV trong thực tiễn Vì vậy, phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV đòi hỏi phải có sự đồng thuận cao của các lực lượng sư phạm trong Nhà trường

Quán triệt yêu cầu này đòi hỏi các lực lượng sư phạm của Nhà trường phải đồng thuận, thống nhất về nhận thức; phát huy tốt tinh thần, trách nhiệm trong tổ chức các hoạt động, tích cực đổi mới các khâu, các bước của quá trình dạy học; đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp dạy học nhằm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đào tạo CBCTCPĐ của Nhà trường Đồng thời, phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác của chính bản thân học viên trong phối hợp với các lực lượng nhằm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV, góp phần thực hiện tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo

2.1.3 Phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị phải được thực hiện theo quy trình chặt chẽ

Đây là yêu cầu quan trọng, bảo đảm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên được tổ chức và tiến hành một cách chặt chẽ, tuân theo quy luật nhận thức cũng như theo trình tự các khâu, các bước của quá trình dạy học

Phát triển TDKH trong học tậpcác môn KHXH&NV cho học viên cần phải được tổ chức, thực hiện theo một quy trình chặt chẽ Trước hết các lực lượng sư phạm cần thực hiện tốt yêu cầu quán triệt sâu sắc mục tiêu, yêu cầu đào tạo cho học viên, giúp học viên nhận thức sâu sắc vị trí, yêu cầu của việc học tập; nhận thức về vai trò, vị trí của người CBCTCPĐ ở các đơn vị sau khi tốt nghiệp Trong quá trình dạy học, đội ngũ giảng viên, đặc biệt là đội ngũ giảng viên KHXH&NV cần tích cực vận dụng linh hoạt các phương pháp,

hình thức dạy học nhằm kích thích sự say mê, hứng thú trong học tập của học viên, phát huy tính độc lập, linh hoạt, sáng tạo trong tư duy của học viên trong việc tiếp thu, lĩnh hội các kiến thức; tích cực vận dụng, áp dụng kiến thức lý luận vào thực tiễn Tổ chức tốt khâu kiểm tra, đánh giá kết quả học tập các môn KHXH&NV theo hướng đánh giá trình độ phát triển trong tư duy của học viên Cần thực hiện tốt việc xây dựng môi trường sư phạm thuận lợi nhằm phát triển TDKH trong học tập của học viên

Như vậy, thực hiện tốt yêu cầu trên bảo đảm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên diễn ra một cách chặt chẽ, liên tục, tuân theo quy trình chặt chẽ, khoa học

2.1.4 Phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội

và nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị phải được tiến hành bằng nhiều phương pháp, hình thức

Đây là yêu cầu quan trọng, bảo đảm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên được tổ tiến hành với nhiều phương pháp, hình thức đa dạng

Đa dạng hóa hình thức, phương pháp, nhất là đa dạng hóa hình thức, phương pháp trong dạy học các môn KHXH&NV bảo đảm quá trình dạy học các môn KHXH&NV vừa thực hiện tốt nhiệm vụ trang bị hệ thống kiến thức KHXH&NV cho học viên, hình thành và phát triển thế giới quan, phương pháp luận, nhân sinh quan chủ nghĩa cộng sản, kỹ năng sống, niềm tin, lý tưởng cho học viên Mặt khác, quá trình dạy học cần phải được tổ chức, tiến hành với nhiều phương pháp, hình thức dạy học khác nhau, nhằm phát triển tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập của học viên, qua đó phát triển TDKH trong học tập của học viên, nhất là tư duy lý luận, tư duy phản biện giúp học viên lĩnh hội và vận dụng sáng tạo các tri thức KHXH&NV trong thực tiễn hoạt động quân sự

Các lực lượng sư phạm, đặc biệt là đội ngũ giảng viên KHXH&NV cần

sử dụng linh hoạt các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học để tác động vào nhận thức, tình cảm và ý chí của học viên Cần sử dụng các phương pháp dạy học nhằm kích thích tính linh hoạt, sáng tạo trong tư duy của học viên trong quá trình học tập Đổi mới hình thức Xêmina nhằm kích thích khả năng phát hiện, giải quyết các mâu thuẫn giữa lý luận với thực tiễn xã hội, quân đội của học viên Đổi mới hình thức thực hành trong dạy học nhằm kích thích khả năng vận dụng các kiến thức đã học vào giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn hoạt động xã hội, hoạt động quân sự cho học viên Đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học theo hướng đánh giá khả năng vận dụng tri

thức vào thực tiễn cuộc sống và hoạt động quân sự của học viên

2.2 Giải pháp phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội tại Trường Sĩ quan Chính trị hiện nay

2.2.1 Nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các lực lượng sư phạm tiến hành phát triển tư duy khoa học trong học tập các môn khoa học xã hội nhân văn cho học viên đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội

Đây là giải pháp có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở, tiền đề cho việc thực hiện các giải pháp khác Lý luận và thực tiễn dạy học chỉ ra rằng, nhận thức của các lực lượng sư phạm trong Nhà trường luôn có tác động đến mọi hoạt động giáo dục nói chung, phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên nói riêng

Mục đích của giải pháp là tạo sự thống nhất cao về nhận thức, phát huy vai trò, trách nhiệm, năng lực của các lực lượng sư phạm trong Nhà trường đối với việc phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên; đồng thời là cơ sở tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên đạt chất lượng, hiệu quả

Nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các lực lượng sư phạm tiến hành phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên hiện nay, cần tập trung: Nâng cao nhận thức cho các lực lượng sư phạm về vai trò, ý nghĩa, nội dung, biện pháp khi tổ chức, tiến hành phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên; đồng thời phát huy vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, các lực lượng sư phạm trong Nhà trường, nhất là đội ngũ giảng viên KHXH&NV, đội ngũ CBQL học viên vận dụng linh hoạt, khoa học hình thức, phương pháp dạy học trong tổ chức quá trình dạy học, tự học của học viên nhằm phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên đạt hiệu quả cao nhất

Để nâng cao nhận thưc, trách nhiệm cho các lực lượng sư phạm tiến hành phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV cho học viên ở Nhà trường hiện nay, cần tập trung làm tốt một số nội dung cơ bản sau:

Tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức của các lực lượng sư phạm trong Nhà trường về vai trò, ý nghĩa của phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên

Cần tập trung giáo dục nâng cao nhận thức của các tổ chức, các lực lượng trong Nhà trường về vai trò, ý nghĩa của phát triển TDKH trong học tập các môn KHXH&NV của học viên Làm cho mọi lực lượng, mọi tổ chức trong Nhà trường, nhất là cho đội ngũ giảng viên, CBQL học viên và bản thân học viên nhận thấy rõ phát triển TDKH trong học tập có ý nghĩa quan trọng, bảo đảm để học viên tiếp thu, lĩnh hội các kiến thức KHXH&NV một cách