Chủ nghĩa mác lê nin chủ nghia xã hội khoa học

Chủ nghĩa Mac Lê không thể thiếu trong chương trình trung cấp, cao đẳng, đại học dặc biệt là các đối tượng đang theo học trung cấp chính trị, cao cấp chính trị, đây là nộ dung được quan tâm nhất và chiếm thời gian học nhiều nhất cho môn triết học này. Tôi có vài câu hỏi và đáp án các anh chị có nhu cầu tải về xem nhé

Trang 1

Họ và tên: Phạm Thị Hồng Vân

Lớp: H746

ĐỀ CƯƠNG THẢO LUẬN Môn: CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

(Phần: Chủ nghĩa xã hội khoa học)

Câu 1: Hãy phân tích quan

điểm chủ nghĩa Mac- Lê Nin về

giai cấp công nhân? Nội dung

+ Xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xóa bỏ chế độ người bóc lộtngười

+ Xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản trên phạm vitoàn thế giới, không có áp bức, bóc lột

- Hai nội dung trên quan hệ chặt chẽ với nhau trong quá trình thựchiện Nó thể hiện sự nghiệp vĩ đại của giai cấp công nhân là giải phónggiai cấp, dân tộc, giải phóng con người và giải phóng nhân loại

1.Những điều kiện khách quan và chủ quan của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:

* Điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:

- Sứ mệnh lịch sử vĩ đại của giai cấp công nhân được quy định bởinhững điều kiện khách quan nhất định

Do địa vị kinh tế - xã hội của giai cấp công nhân:

+ Giai cấp công nhân là giai cấp gắn với LLSX tiên tiến dướiCNTB Họ là lực lượng quyết định phá vỡ QHSX TBCN Sau khi giànhchính quyền, họ là đại biểu cho sự tiến hóa của lịch sử, lực lượng duynhất có khả năng lãnh đạo xây dựng một xã hội với phương thức sảnxuất cao hơn phương thức sản xuất TBCN

+ GCCN là con đẻ của nền sản xuất công nghiệp hiện đại, được tôiluyện, đoàn kết, có tổ chức lực lượng xã hội hùng mạnh Bị bóc lột nặng

nề, có lợi ích cơ bản đối kháng với lợi ích cơ bản của GCTS nên họ cótinh thần đấu tranh triệt để để chống chế độ áp bức, bóc lột tư bản.GCCN là lực lượng sản xuất tiên tiến, tiến bộ nhất của xã hội, là cơ

sở khách quan của xã hội cộng sản tương lai

Do đặc điểm chính trị của giai cấp công nhân:

+ Là giai cấp tiên tiến nhất Đại diện cho phương thức sản xuất tiêntiến, nên giai cấp công nhân có khả năng lãnh đạo các giai cấp khácđứng lên đấu tranh xóa bỏ phương thức sản xuất tư bản lạc hậu, lỗi thời,xây dựng phương thức sản xuất tiên tiến mà họ đại diện, phương thứcsản xuất cộng sản chủ nghĩa

+ Là giai cấp có hệ tư tưởng độc lập, được vũ trang bởi hệ tư tưởngmác xít, được chính Đảng Cộng sản lãnh đạo

+ Là giai cấp có ý thức tổ chức kỹ luật cao nhất, đoàn kết rộng rãicác giai tầng trong xã hội, luôn được tôi luyện trong lao động côngnghiệp hiện đại và đấu tranh cách mạng

+ Là giai cấp có tinh thần cách mạng nhất,có bản chất quốc tế vôsản sâu sắc

Trang 2

Chỉ có GCCN mới giải quyết được mâu thuẫn Khi có xung đột xãhội, ai đại diện cho phương thức sản xuất, LLSX mới → đủ khả nănggiải quyết thông qua đấu tranh giai cấp, được giải quyết bằng cách mạng

xã hội, xóa bỏ chủ nghĩa tư bản, xây dựng CNXH

Do nhu cầu phát triển nhanh, nhân bản và bền vững của thếgiới hiện đại:

+ CNTB hình thành và phát triển rất nhanh, nền văn minh vật chấtphát triển nhanh chóng Nhưng càng phát triển càng có nhiều khiếmkhuyết Thập niên 80 của thế kỷ XX, thức tỉnh và đặt xã hội loài ngườitrước nguy cơ diệt vong do bản chất của CNTB: nạn khai thác tài nguyêncạn kiệt, chạy theo lợi nhuận, kinh doanh nhằm mục tiêu đạt lợi nhuậntối đa, phát triển không bền vững, xung đột giữa các quốc gia (dầuhỏa…), phá rừng, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đe dọa đến đời sốngcủa con người và động vật dễ mắc các loại bệnh nguy hiểm Về quan hệ

xã hội: xung đột lợi ích, chiến tranh xảy ra …, phân chia lợi ích Đặt ranhu cầu, phát triển nhanh nhưng phải bền vững, khắc phục những nhượcđiểm khiếm khuyết của CNTB CNXH phát triển nhanh, nhân bản vàbền vững, gắn với giai cấp công nhân

* Nhân tố chủ quan cơ bản để giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình:

Sứ mệnh lịch sử của GCCN là tất yếu khách quan Song, cũng như

những quy luật xã hội khác nó chỉ diễn ra khi có tác động chủ quan củacon người Cụ thể ở đây là sự tác động biện chứng của 3 nhân tố:

- Bản thân giai cấp công nhân phải có sự trưởng thành, đủ mạnh:

GCCN phải có sự trưởng thành, đủ mạnh cả về số lượng và chấtlượng ngay trong quá trình sản xuất của nền đại công nghiệp khôngngừng hiện đại và trong mọi quá trình hoạt động chính trị xã hội Cụ thểnhư phải có trình độ văn hóa, khoa học công nghệ tiên tiến, trình độ taynghề ngày càng cao, phải là lực lượng sản xuất vật chất chủ yếu của xãhội có năng suất, chất lượng và hiệu quả; có đời sống vật chất và tinhthần tiêu biểu trong xã hội; có ý thức giác ngộ về hệ tư tưởng tiên tiếnnhất của thời đại – chủ nghĩa Mac – Lê nin, có lập trường giai cấp vữngvàng; có chính Đảng Cộng sản và công đoàn thực sự của mình lãnh đạo,chỉ đạo; có tinh thần kiên quyết chống mọi âm mưu, thủ đoạn phá hoạiphong trào công nhân của các thế lực thù địch… Đây là nhân tố nội sinh,quy định sứ mệnh lịch sử của GCCN

.Đảng cộng sản là nhân tố chủ quan cơ bản để thực hiện thắng lợi sứmệnh lịch sử của giai cấp công nhân Có sự lãnh đạo của Đảng Cộngsản, Đảng phải thật sự trong sạch vững mạnh

-Đảng Cộng sản là đội tiên phong của GCCN, lãnh đạo và đại diện cholợi ích của GCCN và của cả dân tộc Đây là nhân tố chủ quan hàng đầuquyết định sứ mệnh lịch sử của GCCN Do vậy, GCCN phải luôn có ýthức xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức

*Đảng cộng sản là sản phẩm của sự kết hợp của CN Mac Lenin vàphong trào công nhân

Vai trò của Đảng Cộng sản trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch

sử của giai cấp công nhân được thể hiện trên những vấn đề sau:

+ Đảng Cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân Đảng làmột tổ chức chính trị thống nhất, chặt chẽ gồm những người ưu tú nhấttrong giai cấp công nhân, nhân dân lao động và dân tộc; lấy chủ nghĩaMác – Lê nin làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hoạt độngcủa mình

VD: Ngày nay, vai trò của Đảng được thể hiện thông qua thực tiễn

Trang 3

ở một số nước cho thấy rằng tuy giai cấp công nhân giành được chínhquyền, nhưng không chăm lo xây dựng Đảng chặt chẽ đã là mất vai tròvà tính tiên phong của Đảng, đội ngũ Đảng viên bị phân hoá, một sốđông Đảng viên mơ hồ về quan điểm, lập trường giai cấp, dễ dàng xangã theo phái chủ nghĩa cơ hội Một số khác biến dạng hình thành mộtđẳng cấp có đặc quyền, đặc lợi, xa rời quần chúng Vì vậy, nhiều Đảngmất tín nhiệm giai cấp đi đến chia rẽ, tan rã.

Thực tiễn cho thấy một số nước XHCN như Liên Xô đổi mới cảicách, không lo xây dựng Đảng, xa dân, quan lieu, đề cao cá nhân, để lọtnhững phần tử cơ hội vào hàng ngũ của Đảng gây lũng đoạn làm cho bộmáy của Đảng bị biến chất, tổ chức lãnh đạo bị suy yếu, sai lầm do đổimới chính trị, cho đa nguyên, chia sẽ quyền lực… Khi thời cơ đến, bọn

cơ hội sẵn sàng hợp tác với thế lực đế quốc phá hoại Đảng, phá hoạithành quả của CNXH

Vì vậy một trong những điều kiện tiên quyết và vô cùng quan trọng

để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử là tổ chức được chínhĐảng của giai cấp mình Một Đảng cách mạng vừa thể hiện vai trò cáchmạng tiên phong vừa đảm nhận nhiệm vụ gần gũi quần chúng, giúp quầnchúng nâng cao ý thức giác ngộ giai cấp gắn bó máu thịt với giai cấp,trung thành tuyệt đối với sự nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân,đồng thời luôn tỉnh táo thanh lọc những phần tử cơ hội, nhất là nhữngphần tử cơ hội về chính trị thì giai cấp công nhân mới hoàn thành thắnglợi sứ mệnh lịch sử của mình

Từ tính chất và vai trò của Đảng đã cho thấy, Đảng Cộng sản ViệtNam là nhân tố bảo đảm cho giai cấp công nhân thực hiện hoàn thành sứmệnh lịch sử của mình Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân gắn liềntuyệt đối với vai trò của Đảng Cộng sản

+ Đảng Cộng sản là lãnh tụ chính trị( đề ra cương lĩnh, đường lốicách mạng), đấu tranh có Đảng lãnh đạo chứ không phải là đấu tranh tựgiác

VD: Cuối thế kỷ XX một số đảng cộng sản sai về cương lĩnh,đường lối làm cho sự sụp đỗ của hệ thống XHCN( cộng hòa dân chủĐức, Tiệp Khắc, Bungari, Hungari, )

+ Đảng Cộng sản là bộ phận tham mưu chiến đấu của giai cấp côngnhân Đảng lãnh đạo và tổ chức giai cấp công nhân, nhân dân lao độngvượt qua mọi khó khăn, thách thức, đấu tranh giành thắng lợi này đếnthắng lợi khác

Đảng lãnh đạo, tổ chức, giác ngộ công nhân, định ra đường lối,chiến lược, sách lược đúng đắn, đoàn kết toàn dân tộc đấu tranh lật đổchế độ tư bản, xây dựng chế độ mới, chế độ XHCN và CSCN.Có ĐảngCộng sản lãnh đạo thì cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân mới chuyển

từ tự phát thành tự giác Có Đảng Cộng sản lãnh đạo thì giai cấp côngnhân mới có đường lối, phương pháp cách mạng đúng để tập hợp, đoànkết tầng lớp, giai cấp xã hội khác, đoàn kết dân tộc tiến hành cách mạngXHCN thắng lợi

VD: Các cuộc đấu tranh của nhân dân ta trước 1930, tuy anh dũngkiên cường, nhưng cuối cùng đều thất bại, vì chưa có sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản

Từ khi có Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo đến nay, cách mạngViệt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác: cách mạng Tháng Támthành công, kháng chiến chống xâm lược thắng lợi, giải phóng dân tộcvà thống nhất đất nước, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội và ngày nayđang lãnh đạo nhân dân ta thực hiện sự nghiệp đổi mới đất nước và thuđược nhiều thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử

Trang 4

Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong chính trị của giai cấpcông nhân Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân,nhân dân lao động và cả dân tộc Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động,lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng.

Ngay từ khi mới ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã thực hiện vaitrò lãnh đạo với tinh thần trách nhiệm cao với giai cấp và dân tộc Đảng

đã đề ra cương lĩnh đúng đắn của cách mạng Việt Nam vạch ra đường lốikhác về chất so với những con đường cưú nước do những nhà yêu nướcđương thời vạch ra đã bế tắc và thất bại Đảng đã lãnh đạo nhân dân tahoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, đưa cả nước quá

độ tiến lên CNXH Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, song đã cólúc Đảng đã vấp phải những sai lầm khiếm khuyết nhưng Đảng đã kịpthời đề xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới, đưa đất nước từng bướcthoát khỏi tình trạnh khủng hoảng và bước vào thời kỳ CNH-HĐH

2 Liên hệ sứ mệnh lịch sử của GCCN Việt Nam:

* Đặc điểm:

- GCCN Việt Nam ra đời trong quá trình khai thác thuộc địa của chủnghĩa thực dân Pháp là một bộ phận của GCCN quốc tế, phần lớn xuấtthân từ nông dân (do ruộng đất bị thực dân đế quốc địa chủ tay sai chiếmđoạt)

- Có tinh thần cách mạng cao, triệt để, có truyền thống anh hùng trongkháng chiến chống ngoại xâm Tiếp thu được tinh thần cách mạng thángMười Nga Vừa ra đời có Đảng lãnh đạo, vươn lên giành lấy độc quyềnlãnh đạo CMVN (các giai tầng khác không thể lãnh đạo CMVN – đã thấtbại trước khi có Đảng) Phần lớn công nhân Việt Nam xuất thân từ nôngdân  thuận lợi cho liên minh công – nông – trí

- Tuy nhiên, có nhược điểm: số lượng còn ít Trình độ văn hóa, lý luậnthấp Đời sống khó khăn cơ cực, công nhân thuộc địa còn khó khăn hơnbản địa Tác phong công nghiệp chưa cao, chưa được rèn luyện

* Sứ mệnh lịch sử:

- Trước tiên là giải phóng dân tộc và đã hoàn thành thông qua cuộc cáchmạng dân tộc dân chủ nhân dân vì là nước thuộc địa nửa phong kiến(CMTT thành công, 9 năm kháng chiến, chiến thắng Điện Biên Phủ, 20kháng chiến chống Mỹ  chiến thắng 30/4/1975)

- Hiện nay lãnh đạo sự nghiệp xây dựng CNXH, bảo vệ tổ quốc

* Thực trạng:

- Giai cấp CNVN hiện nay “là một lực lượng to lớn, đang phát triển, baogồm những người lao động chân tay và trí óc, làm công hưởng lươngthuộc các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ công nghiệp, hoặcsản xuất kinh doanh và dịch vụ có tính chất công nghiệp”

- Lao động chân tay: công nhân truyền thống, giản đơn (khác lao độngthủ công : nông dân)

- Lao động trí óc: tiến sĩ công nhân (CP Vinamilk, phần mềm QuangTrung…) kỹ sư  công nhân trí thức

- Lao động dịch vụ: sắm máy cày, gặt đập  làm việc trên đồng ruộng công nhân

Trang 5

khoa học kỹ thuật (hơn 10% bậc 6, 7), xuất hiện công nhân trí thức (kỹ

sư, tiến sĩ), đời sống từng bước được cải thiện (công nhân dầu khí lươnghơn 40 triệu/tháng), tác phong được rèn luyện (ý thức tổ chức kỷ luật tốthơn trước)

- Hạn chế cần khắc phục:

+ Chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ cách mạng hiện nay: đẩy mạnhCNH – HĐH gắn với tri thức, hòa nhập quốc tế (thiếu số lượng, kémchất lượng) (tạm dừng phát triển mới những khu công nghiệp  vì thiếucông nhân)

+ Chất lượng chưa đáp ứng được yêu cầu: chỉ mới đạt được trình độ bìnhthường của một xã hội phát triển, chưa được trang bị kiến thức ngànhnghề (tối thiểu cao đẳng  khó nắm bắt khoa học kỹ thuật)

+ Đời sống vẫn còn vất vả: lương tối thiểu 2 triệu đồng/tháng  nhu cầuđời sống vật chất không được đảm bảo, thiếu hụt  sức khỏe hao mòn+ Tác phong công nghiệp chưa cao, vi phạm pháp luật phổ biến (giaothông đường bộ), thao tác máy móc,quá trình công nghiệp chưa đúng phá hoại máy móc

+ Một bộ phận công nhân ý thức giác ngộ chưa cao (chưa vào Đảng, lậptrường chưa vững vàng, bị kẻ xấu lôi kéo…), tác phong công nghiệp( tổchức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm chưa cao) Ví dụ: vi phạm luật giaothông

+ Các tổ chức hệ thống chính trị/doanh nghiệp (ngoài nhà nước) cònmong manh (không có đoàn thanh niên, tổ chức Đảng, công đoàn)  côngnhân không hoạt động đúng hướng  lên CNXH

* Phương hướng mục tiêu xây dựng GCCN thời kỳ CNH – HĐH đất nước:

1 Xây dựng GCCN lớn mạnh, có giác ngộ giai cấp và bản lĩnh chính trịvững vàng, có ý thức công dân yêu nước, yêu CNXH, tiêu biểu cho tinhhoa văn hóa dân tộc, nhạy bén và vững vàng trước những diễn biến củatình hình thế giới và những biến đổi tình hình trong nước, có tư tưởngđoàn kết dân tộc, đoàn kết, hợp tác quốc tế, thực hiện sứ mệnh lịch sửcủa giai cấp lao động cách mạng thông qua đội tiền phong là ĐCSVN

2 Xây dựng GCCN lớn mạnh phát triển nhanh về số lượng, nâng caochất lượng có cơ cấu đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, ngày càngđược trí thức hóa, có trình độ học vấn, chuyên môn, kỹ năng nghềnghiệp cao, có khả năng tiếp cận và làm chủ khoa học kỹ thuật côngnghệ tiên tiến, hiện đại trong điều kiện phát triển kinh tế tri thức, thíchứng nhanh với cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế, có giác ngộ giaicấp, bản lĩnh chính trị vững vàng, có tác phong công nghiệp và kỹ thuậtlao động cao

Chỉ có ĐCS lãnh đạo thì GCCN mới có đường lối, phương phápcách mạng đúng để tập hợp, đoàn kết dân tộc tiến hành CM XNCNthắng lợi

+ Tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng

+ Tăng cường xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị,

tư tưởng và tổ chức, ngang tầm với nhiệm vụ

+ Phê phán mọi biểu hiện xem nhẹ, hạ thấp vai trò lãnh đạo củaĐảng

GCCN muốn tiến lên phải xây dựng Đảng Cộng sản vững mạnh vàtoàn diện Đồng thời để làm tốt vai trò lãnh đạo, Đảng phải thườngxuyên tự đổi mới để vững mạnh về tư tưởng, chính trị và tổ chức, khôngngừng tu dưỡng, rèn luyện nâng cao ý chí cách mạng, lập trường giaicấp, nâng cao toàn diện trình độ kiến thức, trình độ lý luận Kịp thời tổngkết kinh nghiệm đề ra thực tiễn sâu sắc nhằm đề ra đường lối chiến lược

Trang 6

sách lược đúng đắn Đồng thời phải xây dựng, chỉnh đốn Đảng trongsạch vững mạnh, nâng cao hiệu quả và sức chiến đấu của Đảng

Trong công cuộc đổi mới đã thu được những thành tựu to lớn có ýnghĩa rất quan trọng Tình hình KT - XH đã có những chuyển biến tíchcực tạo thế đi lên và khẳng định con đường của Đảng vạch ra là đúngđắn Do đó có thể nói nếu không có Đảng Cộng sản Việt Nam thì cáchmạng Việt Nam sẽ không giành được thắng lợi

Ngày nay để công cuộc đổi mới tiếp tục thành công hơn nữa,định hướngchiến lược phát triển kinh tế của Đảng ta đến năm 2020, nước ta cơ bảntrở thành nước có nền công nghiệp tiên tiến Ngoài việc trang bị lý luậncho giai cấp công nhân, Đảng ta phải thường xuyên tự đổi mới, ra sứcnâng cao trình độ trí tuệ, năng lực lãnh đạo, giữ vững đoàn kết thốngnhất, đấu tranh có hiệu quả chống chủ nghĩa các nhân, chủ nghĩa cơ hội,chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, Đảng viên trong sạch, có phẩm chấtđạo đức, năng lực và sức chiến đấu cao, tiêu biểu cho bản chất, lương

tâm và trí tuệ của giai cấp công nhân

Câu 2: Trình bảy tính tất yếu

ra đời và các giai đoạn phát

triển của hình thái kinh tế - xã

hội cộng sản chủ nghĩa? Nêu sự

vận dụng của Đảng Cộng sản

Việt Nam về đặc trưng và con

đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở

nước ta hiện nay?

Khái niệm hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa

Các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác-Lênin phát hiện ra quy luật khách quan của quá trình biến chuyển cách mạng căn bản và khẳng định lịch sử xã hội loài người là lịch sử kế tiếp nhau của các hình thái kinh tế - xã hội phát triển từ thấp đến cao diễn ra như "mộtquá trình lịch sử - tự nhiên" Trên cơ sở khái niệm chung về hình thái kinh tế - xã hội, chúng ta có khái niệm cụ thể hơn về hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là chế độ xã hội phát triển cao nhất, có quan hệ sản xuất dựa trên sở hữu công cộng về tư liệu sản xuất, thích ứng với lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, tạo thành cơ sở hạ tầng có trình độ cao hơn so với cơ sở

hạ tầng của chủ nghĩa tư bản; có kiến trúc thượng tầng tương ứng thực

sự là của nhân dân với trình độ xã hội hoá ngày càng cao

Những điều kiện cơ bản của sự ra đời hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa :

Thứ nhất là, những lực lượng sản xuất, đặc biệt là nền công nghiệp hiện

đại, dựa trên các thành tựu khoa học - kỹ thuật đã phát triển cao của chủ nghĩa tư bản, càng phát triển cao thì trình độ xã hội hoá cũng càng cao

Sự kiện đó tạo ra mâu thuẫn ngày càng gay gắt với quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất chủ yếu Chủ thể làm ra những thành quả lực lượng sản xuất đó chủ yếu là giai cấp công nhân và nhân dân lao động, trong khi đóchủ thể chiếm hữu tư liệu sản xuất và sản phẩm của sản xuất lại chủ yếu là giai cấp tư sản thống trị xã hội

Thứ hai là, trong chủ nghĩa tư bản có hai giai cấp cơ bản, tiêu biểu nhất,

đối lập nhau về lợi ích cơ bản đó là giai cấp công nhân đại biểu cho lực lượng sản xuất hiện đại, xã hội hoá cao và giai cấp tư sản thống trị xã hội, đại biểu cho quan hệ sản xuất tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Hai giai cấp này mâu thuẫn với nhau ngày càng rõ rệt, sâu sắc và gay gắt Các cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân chống giai cấp tư sản áp bức bóc lột phát triển từ trình độ thấp, tự phát tiến tới trình độ cao hơn Đến độ chín muồi của sự phát triển, phong trào công nhân hình thành đảng chính trị của mình với hệ tư tưởng và tổ chức tiên phong để lật đổ ách thống trị của giai cấp tư sản

Thứ ba là, cùng với những thành tựu to lớn về nhiều mặt của chủ nghĩa

tư bản giai cấp tư sản, trong các thế kỷ phát triển của nó cũng đồng thời tạo ra bao nhiêu tai họa cho giai cấp công nhân, nhân dân lao động và cho cả nhân loại cũng như môi trường thiên nhiên

C.Mác, V.I.Lênin đã phân tích quá trình hình thành, phát triển của

Trang 7

hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa qua các giai đoạn: a) Thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội

- Tính tất yếu của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xãhội:

Để chuyển từ xã hội tư bản chủ nghĩa lên xã hội xã hội chủ nghĩa - xãhội mà chủ nghĩa xã hội phát triển trên chính cơ sở vật chất - kỹ thuậtcủa nó, cần phải trải qua một thời kỳ quá độ nhất định

Tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được lý giải từ cáccăn cứ sau đây:

Một là, chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội khác nhau về bản chất Chủnghĩa tư bản được xây dựng trên cơ sở chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa về

tư liệu sản xuất; dựa trên chế độ áp bức bóc lột Chủ nghĩa xã hội đượcxây dựng trên cơ sở chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, tồn tạidưới hai hình thức là nhà nước và tập thể: không còn các giai cấp đốikháng, không còn tình trạng, áp bức, bóc lột Muốn có xã hội như vậycần phầi có một thời kỳ lịch sử nhất định

Hai là, chủ nghĩa xã hội được xây dựng trên nền sản xuất đại côngnghiệp có trình độ cao Quá trình phát triển của chủ nghĩa tư bản đã tạo

ra tiền đề vật chất - kỹ thuật nhất định cho chủ nghĩa xã hội, nhưng muốncho tiền đề vật chất - kỹ thuật đó phục vụ cho chủ nghĩa xã hội cần cóthời gian tổ chức, sắp xếp lại

Đối với những nước chưa từng trải qua quá trình công nghiệp hóa tiếnlên chủ nghĩa xã hội, thời kỳ quá độ cho việc xây dựng cơ sở vật chất -

kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội có thể phải kéo dài với nhiệm vụ trọng tâmcủa nó là tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa

Ba là, các quan hệ xã hội của chủ nghĩa xã hội không tự phát nảy sinhtrong lòng chủ nghĩa tư bản, chúng là kết quả của quá trình xây dựng vàcải tạo xã hội chủ nghĩa Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, dù đã ởtrình độ cao cũng chỉ có thể tạo ra những điều kiện, tiền đề cho sự hìnhthành các quan hệ xã hội mới xã hội chủ nghĩa, do vậy cũng cần phải cóthời gian nhất định để xây dựng và phát triển những quan hệ đó

Bốn là, xây dựng chủ nghĩa xã hội là một công cuộc mới mẻ, khó khănvà phức tạp, phải cần có thời gian để giai cấp công nhân từng bước làmquen với những công việc đó

Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở các nước có trình độ phát triểnkinh tể - xã hội khác nhau có thể diễn ra với khoảng thời gian dài, ngắnkhác nhau Đối với những nước đã trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển ởtrình độ cao thì khi tiến lên chủ nghĩa xã hội, thời kỳ quá độ có thể tươngđối ngắn Những nước đã trải qua giai đoạn phát triển chủ nghĩa tư bản ởtrình độ trung bình, đặc biệt là những nước ở trình độ phát triển tiền tưbản, có nền kinh tế lạc hậu thì thời kỳ quá độ thường kéo dài với rấtnhiều khó khăn, phức tạp

- Đặc điểm và thực chất của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủnghĩa xã hội

Đặc điểm nổi bật của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa

xã hội là sự tồn tại những yếu tố của xã hội cũ bên cạnh những nhân tốmới của chủ nghĩa xã hội trong mối quan hệ vừa thống nhất vừa đấutranh với nhau trên tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.Trên lĩnh vực kinh tế: Thời kỳ quá độ là thời kỳ tất yếu còn tồn tại mộtnền kinh tế nhiều thành phần trong một hệ thống kinh tế quốc dân thốngnhất Đây là bước quá độ trung gian tất yếu trong quá trình xây dựng chủnghĩa xã hội, không thể dùng ý chí để xóa bỏ ngay kết cấu nhiều thànhphần của nền kinh tế, nhất là đối với những nước còn ở trình độ chưa trảiqua sự phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

Trang 8

Vận dụng tư tưởng về tính tất yếu của sự tồn tại nền kinh tế nhiều thànhphần vào quá trình chỉ đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước NgaXôviết V.I.Lênin đã phân tích kết cấu kinh tế nước Nga lúc đó với 5thành phần, được xếp theo trình độ phát triển của chúng từ thấp đến caotrong lịch sử, đó là: kinh tế nông dân kiểu gia trưởng, kinh tế hàng hóanhỏ, kinh tế tư bản, kinh tế tư bản nhà nước và kinh tế xã hội chủ nghĩa.Các thành phần kinh tế này tồn tại trong mối quan hệ vừa thống nhất vừamâu thuẫn và đấu tranh với nhau Mâu thuẫn giữa các thành phần kinh tế

đó chỉ có thể được giải quyết trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội.Nền kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộiđược xác lập trên cơ sở khách quan của sự tồn tại nhiều loại hình sở hữu

về tư liệu sản xuất với những hình thức tổ chức kinh tế đa dạng, đan xenhỗn hợp và tương ứng với nó là những hình thức phân phối khác nhau,trong đó hình thức phân phối theo lao động tất yếu ngày càng giữ vai tròlà hình thức phân phối chủ đạo

Trên lĩnh vực chính trị: Do kết cấu kinh tế của thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội đa dạng, phức tạp, nên kết cấu giai cấp xã hội trong thời kỳnày cũng đa dạng, phức lạp Thời kỳ này có giai cấp công nhân, giai cấpnông dân, tầng lớp trí thức, những người sản xuất nhỏ, tầng lớp tư sản.Các giai cấp, tầng lớp này vừa hợp tác, vừa đấu tranh với nhau Trongmột giai cấp, tầng lớp cùng có nhiều bộ phận có trình độ, có ý thức khácnhau

Trên lĩnh vực tư tưởng - văn hóa: Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội còn tồn tại nhiều yếu tố tư tưởng và văn hóa khác nhau Bên cạnh tư tưởng xã hội chủ nghĩa còn tồn tại tư tưởng tư sản, tiểu tư sản, tâm lý tiểu nông, V.V V.I.Lênin cho rằng, tính tự phát tiểu tư sản là "kẻ thù giấu mặt hết sức nguy hiểm, nguy hiểm hơn so với nhiều bọn phản cách mạng công khai” Trên lĩnh vực văn hóa cũng tồn tại các yếu tố văn hóa

cũ và mới, chúng thường xuyên đấu tranh với nhau

Thực chấi của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội là thời kỳ diễn ra cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp tư sản đã bị đánh bại, không còn là giai cấp thống trị vả những thế lực chống phá chủ nghĩa xã hội với giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động Cuộc đấu tranh giai cấp diễn ra trong điều kiện mới là giai cấp công nhân đã nắm được chính quyền nhà nước, quản lý tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội Cuộc đấu tranh giai cấp với những nội dung, hình thức mới,diễn ra trong mọi lĩnh vực chính trị kinh tế và tư tưởng - văn hóa

- Nội dung của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội:

Trong lĩnh vực kinh tế: Nội dung cơ bản trên lĩnh vực kinh tế của thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội là thực hiện việc sắp xếp, bố trí lại các lực lượng sản xuất hiện có của xã hội; cải tạo quan hệ sản xuất cũ, xây dựng quan hệ sản xuất mới theo hướng tạo ra sự phát triển cân đối của nền kinh tế, bảo đảm phục vụ ngày càng tốt đời sống của nhân dân lao động.Việc sắp xếp, bố trí lại các lực lượng sản xuất của xã hội nhất định không thể theo ý muốn chủ quan nóng vội mà phải tuân theo tính tất yếu khách quan của các quy luật kinh tế, đặc biệt là quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Vận dụng tư tưởng đó vào quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước Nga, V.I.Lênin chẳng những coi trọng các chính sách phát triển một nền kinh tế nhiều thành phần mà còn coi trọng các quan hệ kinh tế hàng hóa -tiền tệ, chủ trương coi trọng thương nghiệp, coi đó là "mắt xích" cực kỳ quan trọng trong điều khiên hoạt động của nền kinh tế mà chính quyền nhà nước vô sản và đảng cộng sản đang nắm quyền lãnh đạo, "phải đem toàn lực ra nắm lấy", nếu không như vậy, chúng ta sẽ không đặt được

Trang 9

nền móng của những mối quan hệ kinh tế và xã hội trong xã hội xã hội chủ nghĩa Chính sách kinh tế mới (NEP) do V.I.Lênin đưa ra là một trong những chính sách điển hình của việc tôn trọng và vận dụng quy luật phát triển kinh tế trong thời kỳ quá độ ở nước Nga, phù hợp với bối cảnh lịch sứ lúc đó.

Đối với những nước chưa trải qua quá trình công nghiệp hóa tư bản chủ nghĩa, tất yếu phải tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa nhằm tạo

ra được cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội Đối với những nước này, nhiệm vụ trọng tâm của thời kỳ quá độ phải là tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế theo định hướng xã hội chủ nghĩa.Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa diễn ra ở các nước khác nhau với những điều kiện lịch sử khác nhau có thể được tiến hành với những nội dung cụ thể, hình thức và bước đi khác nhau Đó cũng là quán triệt quan điểm lịch sử - cụ thể trong việc xác định những nội dung, hình thức và bước đi trong tiến trình công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa ở thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Trong lĩnh vực chính trị: Nội dung cơ bản trong lĩnh vực chính trị của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tiến hành cuộc đấu tranh chống lạinhững thế lực thù địch, chống phá sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội; tiến hành xây dựng, củng cố nhà nước và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ngày càng vững mạnh, bảo đảm quyền làm chủ trong hoạt động kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của nhân dân lao động; xây dựng các tổ chức chính trị - xã hội thực sự là nơi thực hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động; xây dựng đảng cộng sản ngày càng trong sạch, vũng mạnh ngang tầm với các nhiệm vụ của mỗi thời kỳ lịch sử

Trong lĩnh vực tư tưởng - văn hóa: Nội dung cơ bán trong lĩnh vực tư tưởng - văn hóa của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là thực hiện tuyên truyền, phổ biến những tư tưởng khoa học và cách mạng của giai cấp công nhân trong toàn xã hội: khắc phục những tư tưởng và tâm lý có ảnh hưởng tiêu cực đối với tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội; xây dựng nền văn hóa mới xã hội chủ nghĩa, tiếp thu giá trị tinh hoa của các nền văn hóa trên thế giới

rong lĩnh vực xã hội: Nội dung cơ bản trong lĩnh vực xã hội của thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội là phải thực hiện việc khắc phục những tệnạn xã hội do xã hội cũ để lại; từng bước khắc phục sự chênh lệch pháttriển giữa các vùng miền, các tầng lớp dân cư trong xã hội nhằm thựchiện mục tiêu bình đẳng xã hội; xây dựng mối quan hệ tốt đẹp giữangười với người theo mục tiêu lý tưởng lá tự do của người này và điềukiện, tiền đề cho sự tự do của người khác

Tóm lại, thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một thời kỳ lịch sử tấtyếu trên con đường phát triển của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủnghĩa Đó là thời kỳ lịch sử có đặc điểm riêng với những nội dung kinh

tế, chính trị, văn hóa và xã hội đặc thù mà giai đoạn xã hội xã hội chủnghĩa trên con đường phát triển của hình thái kinh tế - xã hội cộng sảnchủ nghĩa chỉ có thể có được trên cơ sở hoàn thành các nội dung đó.b) Xã hội xã hội chủ nghĩa

Xã hội xã hội chủ nghĩa (chủ nghĩa xã hội - giai đoạn thấp của chủ nghĩacộng sản) là một xã hội có những đặc trưng cơ bản sau đây

Thứ nhất, cơ sở vật chất - kỹ thuật của xã hội xã hội chủ nghĩa là nền đạicông nghiệp được phát triển lên từ những tiền đề vật chất - kỹ thuật củanền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa

Mỗi chế độ xã hội đều có một cơ sở vật chất - kỹ thuật tương ứng của

nó, phản ánh trình độ phát triển kinh tế - kỹ thuật của chế độ đó Công cụthủ công là đặc trưng cho cơ sở vật chất - kỹ thuật của các xã hội tiền tư

Trang 10

bản chủ nghĩa Nên đại công nghiệp cơ khí đã từng là cơ sở vật chất - kỹthuật của chủ nghĩa tư bản Chủ nghĩa xã hội nảy sinh với tư cách là mộtchế độ xã hội phủ định chế độ tư bản chủ nghĩa, do vậy cơ sở vật chất -

kỹ thuật của nó phải là nền sản xuất đại công nghiệp phát triển lên từ tiền

đề vật chất - kỹ thuật của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, có trình

độ cao hơn so với trình độ nền công nghiệp của xã hội tư bản chủ nghĩa.Thứ hai, chủ nghĩa xã hội xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân tư bản chủnghĩa, thiết lập chế độ sở hữu xã hội chủ nghĩa về tư liệu sản xuất.Trong tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, C.Mác và Ph.Ăngghen

có nhận định rằng: sau khi giành được chính quyền nhà nước, "giai cấp

vô sản sẽ dùng sự thống trị chính trị của mình để tìm từng bước một đoạtlấy toàn bộ tư bản trong tay giai cấp tư sản, để tập trung tất cả nhữngcông cụ sản xuất vào trong tay nhà nước

Theo C.Mác và Ph.Ăngghen, giai cấp vô sản phải từng bước đoạt lấy tưliệu sản xuất từ trong tay giai cấp tư sản, tập trung những tư liệu ấy vàotrong tay nhà nước để phục vụ cho toàn xã hội Do vậy, chỉ đến xã hội xãhội chủ nghĩa thì quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa mới được xác lậpđầy đủ

nó, phản ánh trình độ phát triển kinh tế - kỹ thuật của chế độ đó Công cụthủ công là đặc trưng cho cơ sở vật chất - kỹ thuật của các xã hội tiền tưbản chủ nghĩa Nên đại công nghiệp cơ khí đã từng là cơ sở vật chất - kỹthuật của chủ nghĩa tư bản Chủ nghĩa xã hội nảy sinh với tư cách là mộtchế độ xã hội phủ định chế độ tư bản chủ nghĩa, do vậy cơ sở vật chất -

vô sản sẽ dùng sự thống trị chính trị của mình để tìm từng bước một đoạtlấy toàn bộ tư bản trong tay giai cấp tư sản, để tập trung tất cả nhữngcông cụ sản xuất vào trong tay nhà nước

ỗi chế độ xã hội đều có một cơ sở vật chất - kỹ thuật tương ứng của nó,phản ánh trình độ phát triển kinh tế - kỹ thuật của chế độ đó Công cụ thủcông là đặc trưng cho cơ sở vật chất - kỹ thuật của các xã hội tiền tư bảnchủ nghĩa Nên đại công nghiệp cơ khí đã từng là cơ sở vật chất - kỹthuật của chủ nghĩa tư bản Chủ nghĩa xã hội nảy sinh với tư cách là mộtchế độ xã hội phủ định chế độ tư bản chủ nghĩa, do vậy cơ sở vật chất -

vô sản sẽ dùng sự thống trị chính trị của mình để tìm từng bước một đoạtlấy toàn bộ tư bản trong tay giai cấp tư sản, để tập trung tất cả những

Trang 11

công cụ sản xuất vào trong tay nhà nước.

nó, phản ánh trình độ phát triển kinh tế - kỹ thuật của chế độ đó Công cụthủ công là đặc trưng cho cơ sở vật chất - kỹ thuật của các xã hội tiền tư bản chủ nghĩa Nên đại công nghiệp cơ khí đã từng là cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa tư bản Chủ nghĩa xã hội nảy sinh với tư cách là một chế độ xã hội phủ định chế độ tư bản chủ nghĩa, do vậy cơ sở vật chất -

độ cao hơn so với trình độ nền công nghiệp của xã hội tư bản chủ nghĩa

hứ hai, chủ nghĩa xã hội xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa, thiết lập chế độ sở hữu xã hội chủ nghĩa về tư liệu sản xuất

Trong tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, C.Mác và Ph.Ăngghen

vô sản sẽ dùng sự thống trị chính trị của mình để tìm từng bước một đoạtlấy toàn bộ tư bản trong tay giai cấp tư sản, để tập trung tất cả những công cụ sản xuất vào trong tay nhà nước

Theo C.Mác và Ph.Ăngghen, giai cấp vô sản phải từng bước đoạt lấy tư liệu sản xuất từ trong tay giai cấp tư sản, tập trung những tư liệu ấy vào trong tay nhà nước để phục vụ cho toàn xã hội Do vậy, chỉ đến xã hội xãhội chủ nghĩa thì quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa mới được xác lập đầy đủ

ới thời kỳ này, tư liệu sản xuất còn tồn tại dưới hai hình thức là sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể; người lao động làm chủ các tư liệu sản xuất của xã hội, do đó không còn tình trạng người bóc lột người

Thứ ba, xã hội xã hội chủ nghĩa là một chế độ xã hội tạo ra được cách tổ chức lao động và kỷ luật lao động mới

Khi đạt tới xã hội xã hội chủ nghĩa, tư liệu sản xuất đã mang tính xã hội hóa, không còn chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất, do vậy đã tạo điều kiệncho ngựời lao động kết hợp hài hòa giữa lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể và lợi ích toàn xã hội Thời kỳ này, chủ nghĩa xã hội cũng tạo ra được cách thức tổ chức lao động mới dựa trên tinh thần tự giác của nhân dân, dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản và quản lý thống nhất của nhà nước

xã hội chủ nghĩa

Chủ nghĩa xã hội được xây dựng trên cơ sở vật chất - kỹ thuật là nền đại công nghiệp ở trình độ phát triển cao, do vậy đòi hỏi một kỷ luật lao động chặt chẽ trong từng khâu, từng lĩnh vực, trong sản xuất của toàn xã hội theo những quy định chung của luật phá

hứ tư, xã hội xã hội chủ nghĩa là một chế độ xã hội thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động, coi đó là nguyên tắc cơ bản nhất

Trong xã hội xã hội chủ nghĩa, tuy sản xuất đã phát triển, nhưng vẫn còn

có những hạn chế nhất định, vì vậy thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động là tất yếu Mỗi người lao động sẽ nhận được từ xã hội một số lượng sản phẩm tiêu dùng có giá trị tương đương với số lượng, chất lượng, hiệu quả lao động mà họ đã tạo ra cho xã hội Ngoài phương thức phân phối theo lao động là phương thức cơ bản nhất, người lao động cònđược phân phối theo phúc lợi xã hội Bằng thu thuế, những đóng góp khác của xã hội, nhà nước xã hội chủ nghĩa xây dựng trường học, bệnh

Trang 12

viện, công viên, đường giao thông V.V Đó là những công trình phúc lợi, phục vụ cho mọi người trong xã hội Nguyên tắc phân phối này vừa phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội trong xã hội chủ nghĩa, vừa thể hiện tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội.

Thư năm, xã hội xã hội chủ nghĩa là một xã hội mà ở đó nhà nước mang bản chất giai cấp công nhân, có tính nhân dân rộng rãi, tính dân tộc sâu sắc

Nhà nước xã hội chủ nghĩa mang bản chất giai cấp công nhân vì nhà nước xã hội chủ nghĩa là cơ quan quyền lực tập trung của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, đặt dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động; thực hiện trấn áp những thế lực phản động, những lực lượng chống đối chủ nghĩa xã hội

hà nước xã hội chủ nghĩa mang tính nhân dân rộng rãi Nhà nước này tậphợp đại biểu các tầng lớp nhân dân, nhằm bảo vệ những lợi ích chính đáng của nhân dân, tạo điều kiện để nhân dân tham gia ngày càng nhiều vào công việc của nhà nước với tinh thần tự giác, tự quản Nhà nước xã hội chủ nghĩa ngày càng thực hiện tốt hơn quyền tự do, dân chủ của nhândân Đó là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì lợi ích của nhân dân

Nhà nước xã hội chủ nghĩa mang tính dân tộc sâu sắc Giai cấp công nhân là người đại diện chân chính cho dân tộc, có những lợi ích cơ bản thống nhất với lợi ích của dân tộc Nhà nước xã hội chủ nghĩa phải đoàn kết được các dân tộc, tạo nên sự bình đẳng về mọi mặt giữa các dân tộc

cả trên cơ sở pháp lý và trong thực tiễn cuộc sống, đấu tranh bảo vệ những lợi ích chân chính của dân tộc, không ngừng phát huy những giá trị của dân tộc, nâng chúng lên ngang tầng với yêu cầu của thời đại.Thứ sáu, xã hội xã hội chủ nghĩa là một xã hội đã thực hiện được sự giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột; thực hiện bình đẳng xã hội, tạo điều kiện cho con người phát triển toàn diện

Mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa xã hội là giải phóng con người khỏi sự bóc lột về kinh tế, nô dịch về tinh thần, tạo điều kiện cho con người phát triển toàn diện Xã hội xã hội chủ nghĩa đã thực hiện xóa bỏ chế độ chiếm hữu tư nhân đối với tư liệu sản xuất, cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất đã thực hiện việc xóa bỏ đối kháng giai cấp, xóa bỏ bóc lột, con nguời có điều kiện phát triển tài năng cá nhân, mang tài năng đó đóng góp cho xã hội; thực hiện được công bằng, bình đẳng xã hội, trước hết là bình đẳng về địa vị xã hội của con người Tuy nhiên, do giới hạn phát triển của những điều kiện khách quan, sự bình đẳng trong chủ nghĩa xã hội vẫn chưa đạt tới mức hoàn thiện như trong giai đoạn cao của xã hội cộng sản chủ nghĩa

Giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa

Trên cơ sở nghiên cứu quá trình phát triển lực lượng sản xuất của xã hội loài người, C.Mác đã có những dự báo về sự xuất hiện giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa (giai đoạn cao của chủ nghĩa cộng sản)

Về mặt kinh tế: Lực lượng sản xuất phát triển vô cùng mạnh mẽ của cải

xã hội đã trở nên dồi dào, ý thức con người được nâng lên, khoa học pháttriển, lao động của con người được giảm nhẹ, lúc đó nhân loại mới có thể thực hiện được nguyên tắc "làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu".Trong tác phẩm Phê phán cương lĩnh Gôta, C.Mác đã dự báo: "Khi mà lao động trở thành không những là một phương tiện để sinh sống mà bảnthân nó còn là một nhu cầu bậc nhất của đời sống; khi mà cùng với sự phát triển toàn diện của các cá nhân, sức sản xuất của họ cũng ngày càng

Trang 13

tăng lên và tất cả các nguồn của cải xã hội đều tuôn ra dồi dào – chỉ khi

đó người ta mới có thể vượt hẳn ra khỏi giới hạn chật hẹp của pháp quyền tư sản và xã hội mới có thể ghi trên lá cờ của mình: làm theo nănglực, hưởng theo nhu cầu"

Về mặt xã hội: Trình độ xã hội ngày càng phát triển, con người có điều kiện phát triển năng lực của mình, tri thức con người được nâng cao, không còn có sự khác biệt giữa thành thị và nông thôn Theo V.I.Lênin

"khi bọn tư bản đã tiêu tan đi rồi và không còn có giai cấp nữa (nghĩa là giữa các thanh viên trong xã hội không còn có sự phân biệt nào nữa về những quan hệ của họ đối với những tư liệu sản xuất xã hội), chỉ lúc đó

"nhà nước mới không còn nữa và mới có thế nói đến tự do" Chỉ lúc đó, một nền dân chủ thực sự hoàn bị, thực sự không hạn chế, mới có thể có được và được thực hiện Chỉ lúc đó, chế độ dân chủ mới bắt đầu tiêu vong vì lý do đơn giản là một khi thoát khỏi chế độ nô lệ tư bản chủ nghĩa, thoát khỏi những sự khủng khiếp, những sự dã man thì người ta

sẽ dần dần quen với việc tôn trọng các quy tắc sơ thiểu của đời sống chung trong xã hội"

Đến giai đoạn cao của xã hội cộng sản chủ nghĩa, nhà nước trở thành không cần thiết, nó tự tiêu vong Sự tiêu vong của nhà nước là một quá trình Theo V.I.Lênin: "Chúng ta chỉ có quyền nói rằng nhà nước tất nhiên sẽ tiêu vong, đồng thời nhấn mạnh vào tính chất lâu dài của quá trình ấy, sự phụ thuộc của quá trình ấy vào tốc độ phát triển của giai đoạn cao của chủ nghĩa cộng sản": rằng "không một người xã hội chủ nghĩa nào lại đi "hứa" rằng giai đoạn cao của chủ nghĩa cộng sản sẽ đến"'mà chỉ "dự kiến giai đoạn cao của chủ nghĩa cộng sản sẽ đến, thì việc đó giá định rằng năng suất lao động lúc đó sẽ khác năng suất lao động ngày nay và sẽ không còn con người tầm thường ngày nay nữa" Tới khi đó không còn tình trạng con người suy bì "khéo không lại làm nhiều hơn anh bạn bên cạnh ta nửa giờ, khéo không lại lĩnh lương ít hơn anh ta"

hư vậy, tới giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủnghĩa, con người sẽ được giải phóng hoàn toàn và được phát triển mộtcách thực sự toàn diện Khi đó, nhân loại có thể chuyển từ "vương quốccủa tất yếu sang vương quốc của tự do", có điều kiện phát triển toàn diệnnăng lực, mang hết tài năng và trí tuệ cống hiến cho xã hội

Để có giai đoạn cao của chủ nghĩa cộng sản, đòi hỏi giai cấp công nhânvà nhân dân lao động phải nỗ lực phấn đâu, phải không ngừng nâng caonăng suật lao động, phát triển lực lượng sản xuất, cải tạo quan hệ sảnxuất lao động, phát triển xã hội, không ngừng nâng cao ý thức của conngười, phải kiểm soát nghiêm ngặt mức độ lao động và tiêu dùng Cóthực hiện như vậy mới từng bước xây dựng được kỷ luật tự giác trong xãhội, từng bước xây dựng đuợc thói quen tự nguyện tuân thủ những quyđịnh trong dân cư

Qua phân tích của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin về giai đoạn caocủa hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa đã cho thấy:

Một là, chỉ có thể đạt tới giai đoạn cao của xã hội cộng sản chủ nghĩa khitrong thực tế khách quan của sự phát triển xã hội đã có được những điềukiện, tiền đề phù hợp Mọi ý muôn chủ quan muốn thực hiện ngay nhữngnguyên tắc của giai đoạn cao trong sự phát triển của hình thái kinh tế -

xã hội cộng sản chủ nghĩa khi chưa có những điều kiện phát triển kinh tế

- xã hội tương ứng thì nhất định sẽ mắc phải sai lầm chủ quan duy ý chívà nhất định sẽ thất bại

Hai là, sự xuất hiện giai đoạn cao của hình thái kinh tế - xã hội cộng sảnchủ nghĩa là một quá trình lâu dài, bằng việc không ngừng phát triểnmạnh mẽ lực lượng sản xuất, tổ chức xã hội về mọi mặt, giáo dục nâng

Tiêu đề	Chủ Nghĩa Mác Lê Nin Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học
Tác giả	Phạm Thị Hồng Vân
Trường học	Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
Chuyên ngành	Chủ Nghĩa Mác-Lênin
Thể loại	Đề Cương Thảo Luận
Thành phố	Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	249,5 KB