SKKN “ Biện pháp rèn kỹ năng ca hát cho trẻ mẫu giáo 3 4 tuổi trong trường mầm non” CHƯƠNG I TỔNG QUAN Phần thứ nhất ĐẶT VẤN ĐỀ 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN Bạn đã bao giờ nghĩ về cuộc sống sẽ là gì nếu không có â[.]
Trang 1SKKN “ Biện pháp rèn kỹ năng ca hát cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
trong trường mầm non”
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN
Phần thứ nhất: ĐẶT VẤN ĐỀ
1 CƠ SỞ LÝ LUẬN
Bạn đã bao giờ nghĩ về cuộc sống sẽ là gì nếu không có âm nhạc? Âm nhạc là một phương tiện giúp cho chúng ta giải trí, xóa bỏ căng thẳng, là cách để chúng ta học hỏi, phát triển cảm xúc bản thân Nếu như không có âm nhạc có lẽ cuộc sống
sẽ thật yên tĩnh và tẻ nhạt Âm nhạc là nghệ thuật hoàn hảo và cuộc sống của chúng ta sẽ không đầy đủ nếu không có nó Các nghiên cứu cho thấy âm nhạc ảnh hưởng rất nhiều đến bộ não của chúng ta nó tạo ra cảm xúc mạnh mẽ và rất nhiều
ký ức, tác động một cách kì diệu đến tận đáy lòng, nó khám phá ra cái phẩm chất cao quý nhất của con người Lắng nghe âm nhạc mang đến cho con người những thay đổi và sự đa dạng trong cảm xúc Chính vì vậy người lớn cần quan tâm đặc biệt đến việc giáo dục âm nhạc cho trẻ em, càng sớm càng tốt
Hoạt động ca hát là một hoạt động được thực hiện thường xuyên liên tục và được lồng ghép trong các hoạt động của trẻ trong trường mầm non nó là cầu nối giữa hoạt động này với hoạt động khác và nó là nguồn tạo hứng thú mạnh mẽ nhất để trẻ tham gia vào các hoạt động, góp phần tích cực vào việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ Trong mọi hoạt động, âm nhạc là hoạt động mà trẻ yêu thích nhất, bởi vì khi trẻ bước vào tuổi mẫu giáo, nhất là trẻ từ 3-4 tuổi trở đi,
Trang 2âm nhạc là cả một thế giới kì diệu, một thế giới đầy cảm xúc vui sướng mà trẻ đã cảm nhận được từ những bài hát, điệu nhạc hay
Để phát huy được vai trò và ý nghĩa của hoạt động giáo dục âm nhạc và nhất là hoạt động ca hát đối với sự phát triển toàn diện của trẻ mầm non, đòi hỏi giáo viên mầm non phải có những kĩ năng thực hành âm nhạc và đặc biệt là giọng hát tốt để đáp ứng được yêu cầu giáo dục âm nhạc theo yêu cầu đổi mới của bậc học
Thực tế ở trường mầm non … chúng tôi, hoạt động âm nhạc vẫn được tiến hành theo yêu cầu của chương trình Tuy nhiên một số giáo viên chưa chú ý đến việc sử dụng các biện pháp để phát triển khả năng ca hát ở trẻ một cách đúng mức, sự truyền cảm, biểu hiện, thái độ rung cảm để truyền đạt tác phẩm âm nhạc đến cho trẻ còn hạn chế Giáo viên còn nặng về kiến thức, thường hay giảng giải dài dòng hoặc phân tích sâu sắc, những kiến thức đó sẽ bị vô nghĩa với trẻ nhỏ Bởi trẻ sẽ chỉ tiếp nhận được cái hay, cái đẹp của tác phẩm âm nhạc khi trẻ cảm nhận được sự rung cảm, biểu cảm qua thái độ, cử chỉ, nét mặt, lời nói của người truyền đạt tác phẩm âm nhạc đó
Đồi với trẻ khi ca hát ta thường nhận thấy đôi lúc có phần không chính xác về giai điệu hoặc lời ca, thậm chí trẻ trẻ còn hạn chế về giọng hát, về hơi, về âm vực, tiết tấu vì thế đã làm giảm đi tính nghệ thuật của bài hát Ngoài ra cơ quan phát âm của
trẻ chưa thực sự hoàn chỉnh, âm phát ra yếu, hơi thở ngắn, nông, và đặc biệt sự phối hợp giữa tai nghe và giọng chưa thật chủ động Do đó trẻ hát chưa có tính nghệ thuật
Vậy làm thế nào để trẻ hát hay, hát chính xác một tác phẩm âm nhạc, giáo viên truyền đạt tác phẩm âm nhạc đến cho trẻ một cách nhẹ nhàng lại hiệu quả cao Chính những lý do trên mà năm học này tôi đi sâu nghiên cứu “Biện pháp rèn kỹ
Trang 3năng ca hát cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong trường mầm non” Đây là việc làm cần thiết ở trường mầm non …, nhằm góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục
âm nhạc của nhà trường
II PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN SÁNG KIẾN
Cần tìm ra biện pháp rèn kỹ năng ca hát cho trẻ
Khảo sát và xây dựng kế hoạch nghiên cứu
Xây dựng đề cương sang kiến, áp dụng sang kiến và hoàn thành sáng kiến
Trẻ thực hành trải nghiệm rèn kỹ năng ca hát
III Mục tiêu
Âm nhạc đối với trẻ là một thế giới kì diệu đầy cảm xúc Như chúng ta đã biết âm nhạc tác động vào con người ngay khi còn nằm trong nôi, khi được nghe tiếng ru à
ơi của mẹ Tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng, luôn luôn vui vẻ cho nên tiếp xúc với
âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu với trẻ Bởi chính ở đây âm nhạc được coi như một phương tiện giáo dục toàn diện nhân cách trẻ
Tại trường mầm non trẻ được tham gia rất nhiều các hoạt động khau nhau để qua
đó trẻ trải nghiệm, học tập và phát triển toàn diện cả thể chất và tinh thần Trong các hoạt động trong trường mầm non tôi nhận thấy hoạt động âm nhạc có sức ảnh hưởng rất lớn tới tất cả các hoạt động học tập và vui chơi của trẻ trong chương trình giáo dục mầm non Hoạt động giáo dục âm nhạc là một hoạt động nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn hứng thú mạnh
mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật và nó còn là phương tiện thiết thực cho các hoạt động giáo dục khác Có thể coi âm nhạc là một bộ môn không thể tách rời với công tác
Trang 4chăm sóc giáo dục trẻ, từ đó giúp trẻ phát triển một cách toàn diện: Đức, trí, thể,
mĩ, tình cảm và kỹ năng xã hội
Giáo dục âm nhạc trong trường mầm non là giáo dục cho trẻ lòng yêu âm nhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú như: Ca hát, vận động, nghe hát, trò chơi âm nhạc Khi trẻ được ca hát là trẻ được thể hiện tâm
tư, tình cảm của mình đối với mọi người xung quanh qua bài hát Đặc biệt đối với trẻ 4-5 tuổi thì ca hát là hoạt động vô cùng quan trọng không thể thiếu đối với sự phát triển của trẻ, nó đem lại cho trẻ những ấn tượng, những khái niệm âm nhạc, dần hình thành trong tâm hồn trẻ, tạo điều kiện phát triển thị hiếu âm nhạc Đây là
bước khởi đầu giúp trẻ biết lựa chọn, đánh giá tác phẩm âm nhạc và biết cách biểu diễn ở mức độ đơn giản Đó là lý do tôi chọn đề tài “Biện pháp rèn kỹ năng ca hát cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong trường mầm non”
CHƯƠNG II: MÔ TẢ SÁNG KIẾN
I VẤN ĐỀ CỦA SÁNG KIẾN
1 Phân tích đánh giá thực trang của vấn đề
* Đặc điểm chung của trường mầm non …
Trường mầm non Hy Cương thuộc địa bàn xã Hy Cương là xã thuộc thành phố Việt Trì giao thông đi lại thuận tiện, điều kiện kinh tế tương đối ổn định Trường đặt tại trung tâm xã nhà trường có 11 nhóm lớp Là trường mầm non đạt chuẩn quốc gia
Năm học 2022- 2023 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo 3 tuổi A với tổng số học sinh là 27 cháu Tổng số giáo viên là 02 cô, với trình độ đạt
Trang 5chuẩn và trên chuẩn, thực hiện theo chương trình giáo dục mầm non Lớp học có đầy đủ đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị dạy học tối thiểu dành cho trẻ 3-4 tuổi phục
vụ công tác dạy học và vui chơi
Trong quá trình thực hiện rèn kỹ năng ca hát cho trẻ tôi nhận thấy có một số thuận lợi và khó khăn sau
2 Tồn tại, hạn chế
Nhà trường có sân trường rộng, thoáng mát, sạch sẽ, có cây xanh, các khu vui chơi, tường bao được trang trí đẹp mắt, có khu vui chơi cho trẻ đã thu hút trẻ, tạo được không khí vui tươi cho trẻ khi đến trường
Lớp học rộng, khang trang, được trang bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị dạy học tối thiểu dành cho trẻ 3-4 tuổi phục vụ các hoạt động Ban giám hiệu nhà trường đã tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên Gửi tài liệu để giáo viên tham khảo, học hỏi Có máy chiếu phục vụ cho giáo viên dạy học sử dụng trình chiếu Powerpoint
Bản thân tôi là một giáo viên trẻ, có tác phong nhanh nhẹn, có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình trong mọi phong trào Có trình độ trên chuẩn, có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, đã nhiều năm phụ trách lớp mẫu giáo 3-4 tuổi nên có kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động dạy trẻ Có khả năng lĩnh hội và tiếp thu chọn lọc những kinh nghiệm từ thực tế xã hội, đồng nghiệp vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ tại trường mầm non Luôn mong muốn tìm ra những giải pháp hay sáng tạo mang lại hiệu quả cao
Trang 6trong giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong đơn vị công tác và các đơn vị khác trên địa bàn huyện …
Tại lớp tôi phụ trách trẻ có cùng một độ tuổi, đa số trẻ có nhận thức đồng đều Trẻ
đi học đều tỉ lệ chyên cần đạt 98%, trẻ hứng thú, tích cực tham gia các hoạt động
Phụ huynh quan tâm đến trẻ, thường xuyên trao đổi với giáo viên về sức khỏe và tình hình học tập của trẻ, phối hợp với giáo viên chủ nhiệm để có phương pháp dạy trẻ tốt nhất
* Khó khăn: Một số giáo viên chưa gây được hứng thú của trẻ đến các tác phẩm
âm nhạc Chưa chú trọng rèn kỹ năng ca hát cho trẻ, giảng giải dài dòng hoặc phân tích lan man Chưa lựa chọn được nhiều tác phẩm âm nhạc hay, ý nghĩa để giới thiệu với trẻ
Trẻ chưa tích cực tham gia vào hoạt động ca hát, hát chưa đúng giai điệu, hát không rõ lời hoặc hát sai lời Chưa tạo được âm thanh hợp lý khi hát (Hát nhỏ hoặc
la hét) Khi hát trẻ chưa hoà quyện giọng hát của mình vào giọng hát của tập thể, chưa biết nghe nhạc để hát kết hợp nhạc
Căn cứ vào tình hình thực tế của lớp mẫu giáo do tôi phụ trách, tôi đã tiến hành khảo sát kết quả thể hiện kỹ năng ca hát của trẻ giai đoạn đầu năm với kết quả như sau:
Kết quả khảo sát đầu năm:
+ 3/27 trẻ thể hiện tốt kỹ năng ca hát 11%
+ 5/27 trẻ đã thể hiện được kỹ năng ca hát 18%
+ 19/27 trẻ chưa thể hiện được kỹ năng ca hát 70%
Trang 7Từ kết quả điều tra tìm cho thấy giáo viên và trẻ có một số hạn chế như sau:
3 Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế
* Về phía trẻ
- Trẻ chưa tích cực tham gia vào hoạt động ca hát
- Trẻ hát đúng giai điệu, hát không rõ lời hoặc hát sai lời
- Trẻ chưa tạo được âm thanh hợp lý khi hát (hát nhỏ hoặc la hét căng cứng)
- Khi hát trẻ chưa hoà quyện giọng hát của mình vào giọng hát của tập thể
* Về phía giáo viên
- Chưa gây được hứng thú với trẻ đến các tác phẩm âm nhạc
- Chưa chú trọng đến rèn kỹ năng ca hát cho trẻ, gò ép trẻ học hát theo kiểu ''Học thuộc lòng''
- Giáo viên chưa thực sự đầu tư về nghệ thuật, kỹ năng ca hát
- Chưa lựa chọn các tác phẩm khi giới thiệu với trẻ Các tác phẩm giới thiệu đến trẻ còn nghèo nàn, đơn điệu và phụ thuộc vào chương trình chung Giáo viên chưa chịu khó sưu tầm các bài hát hay, nó nội dung hấp dẫn ngoài vì đưa vào dạy trẻ
Để khắc phục giải quyết thực trạng và một số hạn chế trên tôi đã áp dụng một số ''Biện pháp rèn kỹ năng ca hát cho trẻ như sau''
4 Phân tích đánh giá tính cấp thiết cần tạo ra sáng kiến
Ca hát là một trong những nội dung của giáo dục âm nhạc, nó là loại hình nghệ thuật có giá trị biểu cảm cao vì nó tác động đến người nghe cả về âm nhạc và lời
ca, nó phản ánh cuộc sống sinh hoạt, tâm tư tình cảm của con người và nó gấn gũi
với con người, được đông đảo công chúng yêu thích Trong trường mầm non ca hát
là 1 hoạt động được thực hiện thường xuyên liên tục và được lồng ghép trong các hoạt động của trẻ, nó là cầu nối giữa hoạt động này với hoạt động khác và nó là nguồn tạo hứng thú mạnh mẽ nhất để trẻ tham gia vào các hoạt động Tuy nhiên
Trang 8khi trẻ ca hát ta thường nhận thấy đôi lúc có phần không chính xác về giai điệu hoặc về lời ca, thậm chí trẻ còn tự sáng tác lời không phù hợp nội dung) để Mặt khác kỹ thuật hát của trẻ còn hạn chế về giọng, về hơi, vì âm vực tiết tấu vì thế nó làm giảm đi tính nghệ thuật của bài hát Ngoài ra cơ quan phát âm của trẻ chưa thực sự hoàn chỉnh, âm phát ra yếu, hơi thở ngắn, nông và đặc biệt sự phối hợp
giữa tai nghe và giọng chưa thật chủ động Do đó trẻ hát chưa có tính nghệ thuật
II GIẢI PHÁP ĐỂ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN
* Biện pháp 1: Tự rèn luyện nâng cao khi hát mẫu cho trẻ nghe.
- Để chuẩn bị dạy hát cho trẻ tôi tìm hiểu và phân tích bài hát trên cơ sở đó luyện hát diễn cảm, thể hiện sắc thái tình cảm phù hợp nội dung bài hát Lời ca trong bài hát cần ngắn gọn dễ hiểu, có giai điệu vui tươi trong sáng, nên chọn những bài hát có nội dung gắn với hiện tượng thiên nhiên xã hội gần gũi với trẻ và phù hợp với chủ đề
VD: Chủ điểm ''TG ĐV'' tôi lựa chọn bài hát về các con vật trẻ yêu thích như :
‘ Đàn gà con’- Nhạc Phi Líp Pen Cô - Lời Việt Anh
“ Con chuồn chuồn” – Vũ Đình Lê
“Voi làm xiếc” - Nhạc Anh- lời Phan Hiển
“ Con cào cào”
+ Chủ điểm ''Tết và mùa xuân'' tôi chọn bài - ''Mùa xuân đến rồi '' Hoàng
Hà… Xúc xắc xúc xẻ…Xắp đến tết rồi – Hoàng Vân
Tôi lựa chọn các bài hát phản ánh hiện thực gần gũi với trẻ những bài dân ca
VD:
+ Dân ca ''Trồng bông luống đậu'';, ‘ Xe chỉ vá may” Dân ca Phú Thọ, “ Lý cây xanh” dân ca nb
+ Các bài có t/c vui vẻ ; “ Cái mũi”, ''Chú ếch con''
Trang 9* Biện pháp 2: Sửa sai cho trẻ
Thông thường khi tiến hành dạy ca hát cho trẻ, giáo viên hay sửa sai cho trẻ theo
dự kiến
của mình 1 cây máy móc mà chưa nghĩ đến kỹ năng cho trẻ Vì vậy giáo viên sửa sai khi trẻ đã nắm được khái quát toàn bài nên chú ý sửa khi trẻ hát sai về một số lỗi sau:
+ Sai về tiết tấu, giai điệu
+ Sai về âm điệu luyến láy
+ Sai về lời ca
+ Sai về âm thanh, phong cách thể hiện
VD: Bài1 “Trường chúng cháu đây là trường mầm non” Câu hát: “Cô là mẹ và các cháu là con” Trẻ thường hát thành “Cô và mẹ và các cháu là con” Tôi đọc lại câu
đó cho trẻ nghe 2- 3 lần sau đó hát lại kết hợp với đàn để cho trẻ hát theo cho đúng VD2: Bài ''Đu quay''
Khi hát trẻ chưa hát ngân được từ “ rất” trong bài tôi đã hát mẫu lại cho trẻ nghe
và cho trẻ nghe trên đàn nhiều lần, sau đó cho trẻ hát lại cả câu hát
Tôi đọc lại câu đó cho trẻ nghe 2 - 3 lần sau đó hát lại kết hợp với đàn để cho trẻ hát theo cho đúng
Vd 3: bài “ Mời bạn ăn” luyến ở từ “ nước’ mịn da
*Biện pháp 3: Rèn luyện ca hát kết hợp biểu diễn văn nghệ vào cuối chủ đề và các
ngày hội, ngày lễ
Thực hành biểu diễn ca hát là cơ hội để trẻ bộc lộ rõ nhất khả năng ca hát của mình Tôi kết hợp với giáo viên cùng lớp tổ chức cho trẻ biểu diễn văn nghệ vào thứ sáu tuần cuối chủ đề, tổ chức cho trẻ hát, múa các bài hát trong chủ đề trẻ vừa được học
Trang 10Trẻ được tham gia biểu diễn dưới các hình thức khác nhau: tổ, nhóm, cá nhân, hai trẻ, ba trẻ, Để trẻ có thể biểu diễn với nhiều hình thức thể loại, giáo viên có thể đưa ra các chủ đề phong phú, các hình thức đa dạng thông qua các chủ đề trẻ đã được học và đã thuộc các bài hát đó để có được kết quả tốt nhất Tôi kết hợp với giáo viên cùng lớp xây dựng một chương trình cụ thể, chi tiết cho việc thực hành biểu diễn của trẻ, lựa chọn tác phẩm âm nhạc, hình thức biểu diễn phù hợp với đối tượng trẻ lớp tôi phụ trách và phù hợp với một số cá nhân trẻ
Ví dụ: Ở chủ điểm “Gia đình” tôi chuẩn bị sân khấu, trang phục và trang trí phông với chủ đề “Giao lưu âm nhạc, gia đình hạnh phúc” Cô là người dẫn chương trình,
cô mời lần lượt các tiết mục văn nghệ lên sân khấu biểu diễn Hoạt động này giúp rèn luyện kỹ năng biểu diễn văn nghệ tự tin, mạnh dạn, giúp trẻ hát đúng lời, cao
độ, âm thanh và nhịp điệu của các tác phẩm âm nhạc
Việc thực hành biểu diễn văn nghệ không chỉ giúp cho trẻ nâng cao kỹ thuật ca hát, mà còn rèn luyện các kỹ năng biểu diễn, kỹ năng mạnh dạn, tự tin, mang lại nhiều hiệu quả cho việc biểu diễn các tiết mục văn nghệ phục vụ các ngày hội, ngày lễ trong nhà trường
Việc rèn luyện ca hát thường xuyên cũng hình thành được sự mạnh dạn và tâm lý chủ động cho trẻ, trong bất cứ hoàn cảnh nào trẻ cũng sẽ tự tin biểu diễn các bài hát Quá trình tổ chức cho trẻ biểu diễn theo tổ, nhóm giúp trẻ có cơ hội được lắng nghe và học hỏi từ các bạn, tự điều chỉnh cho phù hợp và hài hòa về giọng hát và phong cách biểu diễn của mình Như vậy, rõ ràng quá trình luyện tập và biểu diễn theo hình thức tổ, nhóm, cá nhân sẽ là môi trường trải nghiệm, học tập trực quan
và hiệu quả rất cao cho trẻ, bởi, muốn hát được tốt cần phải được lắng nghe để có
sự cảm nhận sâu sắc về hình tượng và lời ca của bài hát