Bài giảng thống kê ứng dụng trong kinh tế (statistics in economics) chương 1 tổng quan về thống kê ứng dụng trong kinh tế

Bộ môn Thống kê-Phân tíchKhái quát về khoa học thống kê Ứng dụng thống kê trong kinh tế Hệ thống chỉ tiêu thống kê của Việt Nam Nội dung chính... thống kê • Thống kê là một nghành khoa

Bộ môn Thống kê-Phân tích

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

Bộ Môn: Thống kê – Phân tích

THỐNG KÊ ỨNG DỤNG TRONG KINH TẾ

(Statistics in economics)

TÀI LIỆU HỌC TẬP

• Giáo trình:

- Giáo trình thống kê ứng dụng trong kinh tế và kinh doanh- Chủ biên Hoàng

Trọng-Nhà xuất bản kinh tế TPHCM-Năm 2017.

-Giáo trình nguyên lý thống kê – Chủ biên:TS Đặng Văn Lương- ĐHTM xuất bản

2016

• Bài tập:

- Bài tập Thống kê ứng dụng trong kinh tế - BM: TK-

PT-• Tài liệu khác:

Luật Thống kê; Niên giám thống kê, Một số thuật ngữ thống kê; tạp chí

con số và sự kiện; www.gso.gov.vn

CHƯƠNG I

TỔNG QUAN VỀ THỐNG KÊ ỨNG DỤNG

TRONG KINH TẾ

Bộ môn Thống kê-Phân tích

Khái quát về khoa học thống kê

Ứng dụng thống kê trong kinh tế

Hệ thống chỉ tiêu thống kê của Việt Nam

Nội dung

chính

Thống kê là gì?

• Thống kê là một hình thức hoạt động thực tiển của con người nhằm thu thập,,tổng

hợp và phân tích các số liệu thống kê trong các lĩnh vực của đời sống xã hội.

thống kê

• Thống kê là một nghành khoa học nghiên cứu hệ thống các phương pháp thu

thập,xử lý và phân tích mặt lượng(con số) của những hiện tượng nghiên cứu để

tìm hiểu bản chất và tinh quy luật của chúng trong điều kiện cụ thể Thống kê học ra

đời,phát triển từ nhu cầu của hoạt động xã hội và là khoa học có lịch sử phát triển lâu dài

Quá trình phát triển của thống kê học là quá trình phát triển từ đơn giản đến phức tạp, từ

hoạt động thực tiễn đúc rút thành lý luận và phương pháp khoa học, và đã trở thành một

môn khoa học độc lập Ngày nay thống kê là một công cụ quản lý vĩ mô quan trọng,có vai trò

cung cấp thông tin phục vụ cho công tác quản lý vĩ mô cũng như trong các đơn vị cơ sở

1.1Khái quát về khoa học thống kê

kê học

3

Thang

đo trong thống kê

1.1.5

Tổ chức công tác thống kê

ở Việt Nam

6

Sử dụng SPSS trong quản lý

dữ liệu thống kê

4

Quá trình nghiên cứu thống kê

5

Tổ chức công tác thống kê

ở Việt Nam

1.1.1.Đối tượng nghiên cứu của thống kê học

1.1.1.Đối tượng nghiên cứu của thống kê học

Thống kê nghiên cứu hiện tượng số

lớn

Đối tượng nghiên cứu của thống kê học là mặt lượng trong mối liên hệ mật thiết với mặt chất của hiện tượng và quá trình kinh

tế xã hội số lớn trong điều kiện thời gian và không gian cụ thể

Trong điều kiện lịch sử cụ thể

1.1.2 Một số khái niệm cơ bản trong thống kê học

1.1.2.1 Tổng thể thống kê

Là hiện tượng số lớn, bao gồm nhiều đơn vị (phần tử) cấu thành hiện tượng

cần được quan sát, phân tích mặt lượng của chúng theo một hay một số tiêu

chí nào đó Những đơn vị cấu thành nên tổng thể gọi là đơn vị tổng thể.Mẫu là

Chỉ tiêu thống kê là khái niệm biểu hiện một cách tổng hợp đặc điểm về mặt

lượng trong sự thống nhất với mặt chất của tổng thể thống kê

1.1.2.4.Hệ thống chỉ tiêu thống kê

Hệ thống chỉ tiêu là tập hợp các chỉ tiêu thống kê có quan hệ mật thiết với

nhau, phản ánh các mặt, các mối liên hệ cơ bản của hiện tượng hay quá trình kinh tế - xã hội trong điều kiện thời gian và không gian cụ thể

Bộ môn Thống kê-Phân tích

1.1.3 Thang đo trong thống kê

Thang đo định danh

Thang đo định danh sử dụng cho các tiêu thức thuộc tính, trong đó biểu hiện của các dữ liệu không có sự hơn kém, khác biệt về thứ bậc, không theo một trật nhự nhất định

Thang đo thứ bậc Thang đo thứ bậc sử dụng cho các tiêu thức thuộc tính, trong

đó biểu hiện của dữ liêu có sự hơn kém, khác biệt về thứ bậc

Thang đo khoảng Là thang đo thứ bậc có khoảng cách giữa các biểu hiện đều nhau nhưng không có điểm gốc thực tế

Thang đo tỷ lệ

Là thang đo khoảng với giá trị không tuyệt đối được coi là điểm xuất phát của độ dài đo lường trên thang đo

:

1.1.4 Quá trình nghiên cứu thống kê

Tổng hợp thống kê Phân tích và dự báo Điều tra thống kê

Thu thập thông tin

- Là nêu lên một cách tổng hợp bản chất và tính quy luật của hiện tượng qua biểu hiện bằng về lượng và xác định mức độ trong tương lai

Phân tích thông tin

Bộ môn Thống kê-Phân tích

1.1.5 Tổ chức công tác thống kê ở Việt Nam

Tổ chức công tác thống kê được chia thành hai hệ thống

Thống kê tổ chức, cá nhân

Phòng thống kê

Thống kê nhà nước

Tổng cục

phòng

Thống kê

phường-xã

1.1.6.Sử dụng SPSS trong quản lý dữ liệu thống kê

• Giới thiệu chung về SPSS

SPSS (Statistical Package for Social Sciences) là phần mềm chuyên dụng xử lý thông tin sơ cấp.Các màn

- Quan sát (Observation): chứa thông tin về 1đối tượng điều tra:

- Biến (variable): thể hiện các thuộc tính củaquan sát

• Khai báo biến trong SPSS ::

tên biến (Variable Name ); Kiểu biến (Variable Type ) nhãn biến (Labels); giá trị của từng

mã hoá (Value ) giá trị khuyết (Missing) thang đo (Measure); Xác định số lượng ký tự hiện thị (Width); số lượng số hiện thị sau dấu phẩy (Decimals); Định kích cỡ cho cột- độ rộng của cột (Column format ); Định ra vị trí hiện thị các giá trị - căn phải/trái/giữa (Align).

1.2 Thống kê ứng dụng trong kinh tế

Thống kê ứng dụng trong quản lý vĩ mô

Thống kê ứng dụng trong quản lý ngành

Thống kê ứng dụng trong quản

lý doanh nghiệp

2

1.2.1 Thống kê ứng dụng trong quản lý vĩ mô

Thống kê ứng dụng trong quản lý vĩ mô và hoạch định các chính sách phát triển kinh tế

xã hội của quốc gia,cụ thể:

a) Quản lý nguồn lực quốc gia(lao động, tài nguyên thiên nhiên, nguồn vốn, nguồn tài

sản quốc nguồn vốn, nguồn tài sản quốc dân) và việc sử dụng hợp lý nguồn lực

b)Phản ánh kết quả và hiệu quả hoạt động sản xuất và lưu thông sản phẩm xã hội theo ngành, vùng kinh tế và toàn bộ nền kinh tế quốc dân

c)Thống kê ứng dụng quản lý vĩ mô hoạt động thị trường bao gồm nhu cầu thị trường,

nguồn lực của thị trường, giá cả, tài chính,ngân sách nhà nước…

d)Thống kê ứng dụng quản lý quan hệ kinh tế với nước ngoài bao gồm các chỉ tiêu

thống kê ngoại thương và thống kê thanh toán quốc tế

1.2.2.Thống kê ứng dụng trong quản lý ngành

a)Thống kê ứng dụng trong hoạch định chiến lược, định hướng và xây dựng

1.2.3.Thống kê ứng dụng trong quản lý doanh nghiệp

a) Ứng dụng trong quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp(Quản lý

nguồn lực kinh doanh,quá trình sản xuất kinh doanh,kết quả hoạt động SXKD)

b) Ứng dụng trong quản lý hoạt động tài chính của doanh nghiệp(quản lý

vốn,tài sản,kết quả và hiệu quả hoạt động tài chính)

c)Cung cấp thông tin phục vụ hoạch định chiến lược, phương hướng sản xuất kinh doanh.

d)Thống kê cung cấp và xử lý thông tin đảm bảo lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp

e)Thống kê phục vụ quản lý hành chính củađơn vị

1.3.Hệ thống chỉ tiêu thống kê của Việt Nam.

1 Hệ thống chỉ tiêu quốc gia

1.3.1.Hệ thống chỉ tiêu quốc gia

Hệ thống chỉ tiêu quốc gia gồm nhiều nhóm chỉ tiêu Mỗi nhóm chỉ tiêu phản ánh từng

mặt của quá trình tái sản xuất về cơ bản hệ thống chỉ tiêu quốc gia bao gồm:

+ Nhóm chỉ tiêu nguồn lực phản ánh các điều kiện của quá trình tái sản xuất xã hội:của nguồn lao động xã hội, nguồn vốn, nguồn tài sản quốc dân và tài nguyên thiên nhiên…

+ Nhóm chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt động sản xuất và lưu thông sản phẩm xã hội bao gồm các chỉ tiêu tổng giá trị sản xuất, giá trị tăng thêm, tổng sản phẩm trong nước…

Theo ngành, vùng kinh tế và toàn bộ nền kinh tế quốc dân

+ Nhóm chỉ tiêu hiệu quả phản ánh hiệu quả sản xuất – kinh doanh của nền kinh tế bằng các chỉ tiêu hiệu quả nguồn lực, hiệu quả đồng vốn, hiệu quả đầu tư, lợi nhuận kinh

doanh…

+ Nhóm chỉ tiêu phản ánh hoạt động thị trường

+ Nhóm chỉ tiêu thống kê tài chính

+ Nhóm chỉ tiêu thống kê quan hệ kinh tế với nước ngoài bao gồm các chỉ tiêu thống kê ngoại thương và thống kê thanh toán quốc tế

+ Nhóm chỉ tiêu thống tích lũy bao gồm các chỉ tiêu thống kê vốn đầu tư cơ bản và thống

kê vốn lưu động

1.3.2.Hệ thống chỉ tiêu bộ, nghành,tổng cục.

• Hệ thống chỉ tiêu thống kê ngành tập hợp các chỉ tiêu thống kê, là công cụ

để thu thập và tổng hợp thông tin thống kê bộ, nghành,tổng cục, đồng thời,

là căn cứ để xây dựng Chế độ báo cáo thống kê bộ, nghành,tổng cục.

• Hệ thống chỉ tiêu thống kê được ban hành riêng cho các bộ, nghành,tổng

cục,thường bao gồm:

-Nhóm chỉ tiêu quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực.

-Nhóm chỉ tiêu quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi

hoạt động.

-Nhóm chỉ tiêu quản lý doanh nghiệp và đơn vị hành chính sự nghiệp thuộc trực thuộc.

• Ví dụ: Hệ thống chỉ tiêu thống kê ngành Công Thương- bao gồm: Nhóm

chỉ tiêu quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực công nghiệp; Nhóm chỉ

tiêu quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực thương mại; Nhóm chỉ tiêu

quản lý doanh nghiệp thuộc Bộ và đơn vị hành chính sự nghiệp thuộc Bộ.

Bộ môn Thống kê-Phân tích

1.3.3.Hệ thống chỉ tiêu doanh nghiệp.

a) Hệ thống chỉ tiêu phục vụ cho quản lý hoạt động doanh nghiệp

Hệ thống chỉ tiêu này bao gồm các thông tin đầu vào (lao động, vốn, tài sản, chi phí,…), các chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh (doanh thu, lợi nhuận,

thuế, tình hình tài chính của doanh nghiệp,…), các hoạt động đầu tư tài chính,… các

thông tin về thị trường, khách hàng,…

b) Hệ thống chỉ tiêu phục vụ cho báo cáo điều tra của cơ quan thống kê

• Những chỉ tiêu chung áp dụng đối với toàn bộ các doanh nghiệp, gồm có:

- Thông tin định danh của doanh nghiệp;

-Các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp

-Lao động và thu nhập của người lao động;

-Vốn đầu tư thực hiện trong năm chia theo nguồn vốn và khoản mục đầu tư;

- Các khoản chi và đầu tư cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, xử lý và bảo

vệ môi trường;

- Các chỉ tiêu về ứng dụng công nghệ thông tin của doanh nghiệp;

- Các chỉ tiêu phản ánh tình hình xử lý rác thải doanh nghiệp và bảo vệ môi trường

• Những chỉ tiêu chuyên ngành theo lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp: