MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 – 1969) là “Anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, Danh nhân văn hóa thế giới” (UNESCO – 1987), là một trong một trăm nhân vật ảnh hưởng nhất thế kỷ XX” (TIME – 2005). Người là con người ưu tú nhất của dân tộc Việt Nam, đã để lại chúng ta cũng như nhân loại một di sản đồ sộ và vô cùng quý báu. Đó là cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Trong kho tàng ấy, Tư tưởng Hồ Chí Minh giữ một vị trí đặc biệt. Cùng với Chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành “kim chỉ nam cho hành động” của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta. Đó là thứ vũ khí lý luận vô cùng sắc bén, là ngọn hải đăng soi đường chỉ lối cho dân tộc Việt Nam tiến về phía trước. Đại đoàn kết là vấn đề có ý nghĩa đường ruột, quyết định sự thành công của cách mạng. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết dân tộc không chỉ dừng lại ở quan niệm, ở những lời kêu gọi mà phải trở thành một chiến lược cách mạng. Nó phải biến thành sức mạnh vật chất, trở thành lực lượng vật chất có tổ chức. Tổ chức đó chính là Mặt trận dân tộc thống nhất. Ngay từ khi tìm đường cứu nước thoát khỏi ách nô lệ, Nguyễn Ái Quốc đã sớm chuẩn bị về tư tưởng và tổ chức quần chúng. Trong đó, việc thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất nhằm xây dựng khối đoàn kết toàn dân tộc là nhân tố quan trọng quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Trong lịch sử cách mạng Việt Nam từ năm 1930 đến nay, không có thời kỳ nào vắng tổ chức Mặt trận. Thắng lợi huy hoàng của Cách mạng Tháng Tám, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ngày nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam gắn liền với sự nghiệp cách mạng của Mặt trận Việt Minh. Thành tích của Mặt trận Việt Minh chính là sự kế tục sự nghiệp cách mạng đã được chuẩn bị từ trước của Hội Phản đế Đồng Minh (1930 – 1936) và của Mặt trận Dân chủ Đông Dương (1936 – 1939). Tiếp theo Mặt trận Việt Minh, Mặt trận Liên Việt đã góp phần đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thắng lợi. Kế tục sự nghiệp của Mặt trận Liên Việt, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ra đời có sứ mệnh cao cả là đoàn kết các giới đồng bào làm hậu thuẫn cho chính quyền dân chủ nhân dân ở miền Bắc đã được giải phóng, cùng với Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và Liên minh các lực lượng dân tộc dân chủ và hòa bình Việt Nam đã đoan kết quân dân cả nước làm tròn nhiệm vụ lịch sử vẻ vang là giải phóng miền Nam, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước. Mặt trận Dân tốc Thống nhất Việt Nam rõ ràng là một nhân tố thắng lợi của cách mạng, là vũ khí chính trị không thể thiếu để nhân dân ta phát huy sức mạnh tổng hợp của mình trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, giành lại độc lập – tự do. Như Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Đại đoàn kết trong Mặt trận dân tộc thống nhất là một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Cho tới nay, ở mỗi thời kỳ khác nhau có những hình thức và tên gọi tổ chức cụ thể khác nhau phù hợp với nhiệm vụ của từng thời kỳ cách mạng nhưng Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt nam nơi tập hợp các giai tầng trong xã hội vì những mục tiêu lớn của dân tộc luôn tồn tại và phát triển, Đảng Cộng sản Việt Nam người chủ xướng việc hình thành Mặt trận Dân tộc thống nhất trong thời hiện đại vừa là thành viên tích cực của Mặt trận vừa bằng sự sáng tạo, đúng dắn trong đường lối, chính sách, sự gương mẫu phấn đấu vì lợi ích chung của dân tộc đã được các thành viên của Mặt trận thừa nhận vai trò lãnh đạo. Hiện nay, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là hình thức tổ chức của Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt nam với mục tiêu tập hợp và phát huy sức mạnh của khối Đại đoàn kết toàn dân phấn đấu cho một nước Việt Nam độc lập, tự do, hạnh phúc, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh. Vì những lý do trên, em đã lựa chọn đề tài: Quan điểm Hồ Chí Minh về Mặt trận Dân tộc thống nhất và sự vận dụng vào xây dựng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hiện nay.
QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ MẶT TRẬN DÂN TỘC THỐNG NHẤT
Khái niệm cơ bản
Mặt trận là khái niệm chỉ lĩnh vực hoạt động mà mọi người hợp tác để đạt được mục tiêu chung theo kế hoạch đã định Trong bối cảnh quân sự, mặt trận đề cập đến địa điểm diễn ra các trận đánh và chiến dịch trong chiến tranh.
Mặt trận dân tộc thống nhất
MTDTTN là tổ chức nhằm đoàn kết các giai cấp và thành viên trong xã hội, bất chấp sự khác biệt về lợi ích và quan điểm, với mục tiêu chung là giải phóng dân tộc và đạt được độc lập cho quốc gia Tại Việt Nam, MTDTTN được hiểu là tên gọi chung của các tổ chức mặt trận Trong từng giai đoạn cách mạng, ĐCSVN và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựng hình thức tổ chức Mặt trận phù hợp với điều kiện lịch sử và mục tiêu chiến lược của từng thời kỳ.
Trong suốt 80 năm qua, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo cách mạng, dẫn đến sự ra đời của nhiều tổ chức mặt trận với tên gọi và mục đích khác nhau Các tổ chức này bao gồm Mặt trận Dân chủ, Mặt trận Phản đế, Mặt trận Việt Minh, Hội Liên Việt, và Mặt trận Liên Việt trong thời kỳ chống Pháp, cùng với Mặt trận Tổ quốc ở miền Bắc và Mặt trận Dân tộc Giải phóng ở miền Nam trong thời kỳ chống Mỹ Sau chiến thắng lịch sử năm 1975, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã trở thành tổ chức mặt trận chung của đất nước Việt Nam thống nhất.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
MTTQVN là tổ chức liên minh chính trị, kết hợp tự nguyện giữa các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam ở nước ngoài Liên minh này nhằm mục tiêu chính trị chung là giành và giữ chính quyền, bảo vệ tổ quốc và thành quả cách mạng, đồng thời xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân Mục tiêu này thay đổi theo từng giai đoạn, phù hợp với nhiệm vụ cách mạng và lợi ích của các lực lượng tham gia Hiện nay, mục tiêu là giữ vững độc lập, thống nhất, chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ, phấn đấu thoát khỏi nghèo nàn, hướng tới dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.
MTTQ Việt Nam được tổ chức theo 4 cấp hành chính: Trung ương, tỉnh/thành phố, huyện/thị xã và xã/phường/thị trấn Theo Điều lệ, Ủy ban MTTQ Việt Nam ở mỗi cấp là cơ quan chấp hành giữa 2 kỳ đại hội, được bầu ra thông qua hiệp thương dân chủ Tại mỗi cấp, Ủy ban MTTQ còn hiệp thương để bầu Đoàn Chủ tịch và Ban Thường trực, với quy định cụ thể cho từng cấp hành chính.
Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt trận dân tộc thống nhất
1.2.1 Vị trí và vai trò của Mặt trận dân tộc thống nhất
Vai trò của Mặt trận Dân tộc thống nhất (MTDTTN) là tập hợp và đoàn kết các lực lượng dân tộc để đánh đuổi ngoại xâm, giành độc lập và tự do cho nhân dân Tư tưởng Hồ Chí Minh về MTDTTN xuất phát từ quan điểm về vai trò quyết định của quần chúng trong lịch sử, coi cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Đảng chỉ hoàn thành sứ mệnh lịch sử khi biết tập hợp và đoàn kết các tầng lớp nhân dân trong MTDTTN rộng rãi để chống lại kẻ thù chung và xây dựng đất nước Dù trải qua nhiều thăng trầm trong quá trình phát triển của cách mạng, quan điểm này luôn giữ vững tính nhất quán.
1.2.1.1 Mặt trận dân tộc thống nhất ra đời là một tất yếu lịch sử
Sau khi tìm ra con đường giải phóng dân tộc qua cách mạng vô sản, Hồ Chí Minh quyết định trở về nước để thức tỉnh, tổ chức và đoàn kết nhân dân, nhằm đấu tranh giành độc lập và tự do Vấn đề đầu tiên Người quan tâm là hình thành khối Đại đoàn kết toàn dân, vì Người nhận định rằng Đông Dương có đầy đủ tài nguyên và lao động cần cù, nhưng lại thiếu tổ chức và người tổ chức.
Khi ở châu Âu, Hồ Chí Minh đã tích lũy kinh nghiệm tổ chức quan trọng Ông tham gia Công đoàn lao động hải ngoại tại Anh và gia nhập Đảng xã hội Pháp vào năm 1919 Cùng năm, ông tổ chức Nhóm người Việt Nam yêu nước ở Paris và tham gia các hội nghệ thuật, khoa học và du lịch không chỉ để tham quan mà còn để tìm hiểu cách tổ chức và cai trị của các quốc gia khác Qua đó, Hồ Chí Minh đã bắt đầu quá trình học hỏi và tổ chức.
Năm 1924, trong báo cáo gửi Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đã phân tích cấu trúc giai cấp xã hội ở Đông Dương và nhấn mạnh rằng cuộc đấu tranh giai cấp ở đây khác biệt so với phương Tây Ông chỉ ra rằng trong xã hội thuộc địa nửa phong kiến, mâu thuẫn chủ yếu là giữa dân tộc và đế quốc, và chủ nghĩa dân tộc trở thành động lực quan trọng cho đất nước Để cách mạng thành công, cần phát huy sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc chân chính và đoàn kết tất cả những người yêu nước chống Pháp trong cuộc đấu tranh giành độc lập.
Hồ Chí Minh, trong hành trình tìm đường cứu nước và tiếp cận lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin, đã vận dụng sáng tạo học thuyết này vào cách mạng Việt Nam, từ đó đề ra đường lối đúng đắn cho cách mạng Ông đã tìm ra phương sách hiệu quả để đoàn kết toàn thể dân tộc, thực hiện thắng lợi đường lối đó Trong tác phẩm “Đường kách mệnh”, Hồ Chí Minh nhấn mạnh luận điểm cốt lõi về tư tưởng đoàn kết: “cách mạng là việc chung của toàn dân, chứ không phải việc của một hai người.”
Cách mạng là một nhiệm vụ khó khăn, nhưng nếu biết hợp lực đồng tâm, chúng ta nhất định có thể thành công Để cách mạng đạt được mục tiêu, cần có lực lượng đủ mạnh để chiến thắng kẻ thù và xây dựng xã hội mới Sự đoàn kết là yếu tố then chốt để tạo ra lực lượng này ĐĐKDT không chỉ là quan niệm hay lời kêu gọi, mà cần trở thành một chiến lược cách mạng và khẩu hiệu hành động của toàn Đảng và toàn dân Nó phải được chuyển hóa thành sức mạnh vật chất, thành một lực lượng tổ chức có hiệu quả Tổ chức thực hiện khối ĐĐKDT chính là MTDTTN.
Để trở thành sức mạnh vô địch, cả dân tộc cần được giác ngộ về mục tiêu chiến đấu chung và tổ chức thành một khối vững chắc, hoạt động theo đường lối chính trị đúng đắn Nếu thiếu điều này, dù có hàng triệu người, quần chúng nhân dân cũng chỉ là một số đông không có sức mạnh Thất bại của các phong trào yêu nước trước đây đã chứng minh điều này Cách mạng giải phóng dân tộc là sự vùng dậy của toàn dân nhằm đánh đổ ách thống trị nước ngoài, và giai cấp vô sản không thể tự mình thực hiện điều đó mà cần liên minh với các lực lượng yêu nước trong dân tộc.
Sức mạnh của tinh thần yêu nước và chủ nghĩa dân tộc chân chính cần được tập hợp và tổ chức trong các hội, đoàn thể để tạo thành sức mạnh thực tế Việc liên kết quần chúng là điều cần thiết để phát huy tinh thần này (Nguồn: Báo Thanh niên, số ra ngày 10 – 10 – 1926)
Hồ Chí Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của tổ chức trong việc đoàn kết quần chúng nhân dân, ví von rằng "Người không có tổ chức thì như chiếc đũa lẻ loi, ai bẻ cũng gãy được." Ông đã chú trọng đến việc hình thành các tổ chức yêu nước phù hợp với từng giai tầng, giới, ngành nghề, lứa tuổi và tôn giáo, nhằm phát triển các phong trào cách mạng Các tổ chức này bao gồm hội ái hữu, công hội, đoàn thanh niên, hội phụ nữ, đội thiếu niên nhi đồng, hội phụ lão, hội Phật giáo cứu quốc, Công giáo yêu nước và nhiều nghiệp đoàn khác Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (MTDTTN) là nơi quy tụ tất cả các tổ chức và cá nhân yêu nước, không chỉ trong nước mà còn bao gồm cả người Việt Nam định cư ở nước ngoài, miễn là họ giữ tấm lòng hướng về quê hương và tổ quốc Việt Nam.
Cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân ta luôn phải đối mặt với các lực lượng xâm lược mạnh hơn, dẫn đến cuộc chiến không cân sức Để giành chiến thắng, việc tập hợp lực lượng là điều cần thiết Do đó, sự ra đời của Mặt trận Dân tộc Giải phóng là một sản phẩm tất yếu của lịch sử dân tộc.
1.2.1.2 Mặt trận dân tộc thống nhất là nhân tố quyết định thắng lợi cách mạng Việt Nam
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn xem đoàn kết trong Mặt trận Dân tộc Thống nhất (MTDTTN) là vấn đề chiến lược cơ bản có ý nghĩa lâu dài Tư tưởng của Hồ Chí Minh về việc xây dựng và phát triển tổ chức MTDTTN đã đồng hành cùng tiến trình cách mạng Việt Nam, từ việc giành độc lập dân tộc đến xây dựng chủ nghĩa xã hội Điều này không chỉ thể hiện trong cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc mà còn trong nỗ lực xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.
Từ Hội phản đế đồng minh cho đến MTTQ Việt Nam đã cho thấy chủ tịch
Hồ Chí Minh và Đảng ta đã nhất quán trong việc phát huy truyền thống yêu nước và đoàn kết dân tộc, tạo ra sức mạnh vô địch cho cách mạng Kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng cho thấy việc tập hợp nhân dân vào Mặt trận Dân tộc Thống nhất (MTDTTN) là rất quan trọng Ngay từ khi thành lập ĐCSVN, Điều lệ Hội Phản đế đồng minh đã được đề ra MTDTTN Việt Nam, với nhiều tên gọi và hình thức tổ chức khác nhau, luôn đồng hành trong cuộc đấu tranh do Đảng lãnh đạo Việt Minh đã nêu lên vai trò quan trọng của MTDTTN trong phong trào cách mạng, và để hoàn thành nhiệm vụ giải phóng dân tộc, đã chọn tên Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Việt Minh Vào tháng 10 năm 1941, Việt Minh công bố Tuyên ngôn chương trình và Điều lệ Ngày 25 tháng 1 năm 1942, báo Cứu quốc phát hành số đầu tiên Đại hội Quốc dân do Tổng bộ Việt Minh triệu tập tại Tân Trào vào ngày 16 và 17 tháng 8 đã nhất trí thông qua lệnh tổng khởi nghĩa và các chính sách lớn, đồng thời thành lập Ủy ban Giải phóng dân tộc do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.
Cách mạng tháng Tám đã thành công, với Mặt trận Việt Minh thực hiện sứ mệnh tập hợp toàn dân, đánh dấu một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc Mặc dù tổ chức Việt Minh còn phát triển hạn chế, nhưng nó đã trở thành một Mặt trận có hiệu quả và ảnh hưởng sâu rộng trong toàn dân, thể hiện sức mạnh và sự vững chắc của một thực thể chính trị - xã hội, đồng thời là đỉnh cao chói lọi trong lịch sử Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam.
Quá trình kháng chiến toàn dân, toàn diện đã giúp Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (MTDTTN) không ngừng phát triển, với sự tiến bộ của các giai cấp, tầng lớp và đoàn thể Sự trưởng thành của các tổ chức yêu nước cùng với lòng đoàn kết của toàn dân, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã tạo ra sức mạnh vật chất và tinh thần, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến sau 9 năm.
MTDTTN được coi là trụ cột quan trọng của Nhà nước dân chủ nhân dân, thể hiện sức mạnh vô biên trong cuộc kháng chiến và xây dựng đất nước Nó không chỉ là cơ sở quần chúng rộng rãi mà còn là áo giáp bền vững của Đảng, giúp đánh bại kẻ xâm lược và tay sai của chúng.
Giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt trận dân tộc thống nhất
1.3.1 Giá trị lý luận tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt trận dân tộc thống nhất
Hồ Chí Minh đã làm sâu sắc thêm quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê nin về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và giai cấp, từ đó tạo ra sức mạnh vô địch cho khối ĐĐKTD trong MTDTTN, góp phần vào thắng lợi lớn của cách mạng Việt Nam Phương pháp xây dựng Mặt trận của Người cũng là một đóng góp quan trọng cho phương pháp cách mạng Tư tưởng Hồ Chí Minh về MTDTTN đã trở thành nền tảng lý luận cho ĐCSVN trong quá trình lãnh đạo đấu tranh cách mạng.
1.3.2 Giá trị thực tiễn tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt trận dân tộc thống nhất
Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chứng minh rằng Mặt trận Dân tộc Thống nhất (MTDTTN) là vũ khí quan trọng hàng đầu giúp chiến thắng mọi kẻ thù, đặc biệt trong cuộc chiến chống đế quốc và tay sai mạnh mẽ Sức mạnh đoàn kết và thống nhất trong MTDTTN đã giúp Việt Nam, một quốc gia nghèo và lạc hậu, đánh bại các quân đội xâm lược chuyên nghiệp và bè lũ tay sai phản động, từ đó giành lại độc lập dân tộc và bảo vệ chủ quyền đất nước.
SỰ VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ MẶT TRẬN DÂN TỘC THỐNG NHẤT VÀO XÂY DỰNG MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM HIỆN NAY
Tình hình phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam hiện nay
Trong hơn 30 năm thực hiện đường lối đổi mới, Đảng bộ và nhân dân đã thể hiện tinh thần đoàn kết và nỗ lực vượt qua khó khăn, góp phần vào công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước Kết quả đạt được là sự phát triển quan trọng trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, củng cố quốc phòng và an ninh, cùng với việc xây dựng Đảng và hệ thống chính trị Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được nâng cao rõ rệt.
Trong những năm gần đây, tình hình kinh tế - xã hội đã có nhiều thuận lợi, với sự tăng trưởng trong hoạt động sản xuất kinh doanh và các ngành nghề chủ chốt Tuy nhiên, vẫn đối mặt với nhiều thách thức như thiên tai, dịch bệnh và giá đầu vào tăng cao, dẫn đến chi phí sản xuất gia tăng Mặc dù lĩnh vực xã hội còn nhiều vấn đề bức xúc và tai nạn giao thông chưa có dấu hiệu giảm, nhưng nhờ sự quyết tâm và nỗ lực của các cấp, các ngành, tình hình kinh tế xã hội đã đạt được những kết quả tích cực, tiếp tục phát triển theo hướng khả quan.
Thực trạng hoạt động Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Nam 2.2.1 Thành tựu và nguyên nhân hoạt động Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Trong những năm gần đây, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã đổi mới hoạt động, nâng cao vai trò và trách nhiệm trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội Các nội dung và phương thức hoạt động được cải tiến, thể hiện rõ tính chất liên minh chính trị và sự tự nguyện của các tổ chức chính trị - xã hội, cùng với sự tham gia của cá nhân tiêu biểu trong các tầng lớp xã hội, dân tộc và tôn giáo Mặt trận đã thực hiện trách nhiệm đại diện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhân dân, đồng thời tiến hành giám sát và phản biện xã hội, đạt được những kết quả bước đầu được nhân dân ghi nhận.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ VIII đã thực hiện thành công, nâng cao vai trò và vị trí của mình Các cuộc vận động và phong trào thi đua trở nên thiết thực hơn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, giải quyết vấn đề xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh, cải thiện đời sống nhân dân Quyền làm chủ của nhân dân được phát huy rõ rệt trong việc xây dựng Đảng và Nhà nước Những kết quả đạt được trong nhiệm kỳ qua có ý nghĩa quan trọng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường đồng thuận xã hội, nhằm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ổn định tình hình đất nước.
2.2.2 Khó khăn, hạn chế và nguyên nhân hoạt động Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Công tác Mặt trận hiện đang gặp nhiều hạn chế, như phương thức vận động và tập hợp xây dựng khối đoàn kết toàn dân chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu mới Nhiều cuộc vận động và phong trào thi đua còn mang tính hình thức và thiếu hiệu quả Vai trò đại diện và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, cũng như giám sát và phản biện xã hội, vẫn còn yếu kém Bên cạnh đó, năng lực cán bộ và điều kiện hoạt động của Mặt trận các cấp cũng chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi đổi mới cơ chế hoạt động gặp nhiều khó khăn và thiếu tính sáng tạo, linh hoạt.
2.3 Giải pháp xây dựng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam theo tư tưởng của Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay 2.3.1 Phương hướng xây dựng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, với tiềm lực kinh tế được củng cố và sự chuyển biến tích cực trong các lĩnh vực văn hóa - xã hội, đồng thời đảm bảo an ninh chính trị ổn định Tuy nhiên, dự báo cho thấy nền kinh tế trong nước sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, bao gồm thiên tai, dịch bệnh, vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội, và các vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm cũng như ô nhiễm môi trường Những thách thức này đang đặt ra áp lực lớn đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội và việc xây dựng khối ĐĐKTD.
Trong thời gian tới, cần thực hiện quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội, nhằm nâng cao vai trò trong việc xây dựng Đảng và chính quyền Mặt trận Tổ quốc các cấp cần chủ động sáng tạo, phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các tổ chức thành viên, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân vì mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" Cần xác định rõ chức năng nhiệm vụ và mô hình tổ chức của các tổ chức trong hệ thống chính trị, đồng thời tổng kết việc sáp nhập một số ban, bộ, ngành Trung ương để có chủ trương phù hợp Việc kiện toàn và nâng cao chất lượng các cơ quan tham mưu, đặc biệt ở cấp chiến lược, cũng là nhiệm vụ quan trọng.
2.3.2 Giải pháp xây dựng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hiện nay
Dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác mặt trận, cần làm rõ các đặc trưng mới trong xây dựng và phát triển Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay Điều này sẽ giúp các cấp ủy, chính quyền và toàn thể nhân dân nhận thức rõ sự cần thiết phải mở rộng và tăng cường Mặt trận Dân tộc.
Thống nhất là điểm khởi đầu cho chính sách đại đoàn kết toàn dân, nhằm xóa bỏ nghèo nàn, lạc hậu, góp phần xây dựng xã hội chủ nghĩa, với mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.
Mục tiêu của MTDTTN hiện nay là tập hợp toàn dân để phát huy chủ nghĩa yêu nước, xóa bỏ nghèo nàn lạc hậu, và xây dựng một Tổ quốc độc lập, tự do, hạnh phúc, hướng tới việc trở thành một nước công nghiệp hiện đại Để giữ vững độc lập dân tộc, cần tránh tụt hậu kinh tế, vì điều này có thể dẫn đến phụ thuộc và mất chủ quyền quốc gia Cơ sở kinh tế của MTDTTN đã có những thay đổi lớn, đặc biệt với sự gia tăng vai trò của đội ngũ trí thức trong nền kinh tế tri thức Các cuộc đấu tranh cũng đang chuyển sang hình thức mới trong bối cảnh toàn cầu hóa, vì vậy cần có những phương thức đấu tranh mới, kết hợp giữa đấu tranh và hợp tác để cùng tồn tại và phát triển.
Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trở nên vô cùng quan trọng Do đó, vai trò của Mặt trận và các đoàn thể thành viên cần được nâng cao, nhằm đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Hoàn thiện cơ chế và nâng cao năng lực hoạt động của hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một trong năm nội dung quan trọng cần tổng kết để phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ IX Để đạt được điều này, cần tập trung vào các giải pháp cơ bản như nâng cao nhận thức, cải thiện trình độ và phương pháp xây dựng cơ chế, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cũng như xây dựng tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đảm bảo tính tinh gọn và hiệu quả trong hoạt động.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tiếp tục sứ mệnh quan trọng trong việc tập hợp và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời tham gia xây dựng Đảng và chính quyền Để thực hiện hiệu quả các chức năng mới, cần nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn nhằm hoàn thiện cơ chế hoạt động Điều này sẽ nâng cao năng lực của Mặt trận Tổ quốc, đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ trong giai đoạn mới, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhân dân và thực hiện an sinh xã hội.
Đại đoàn kết dân tộc, một tư tưởng quan trọng của Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam, đóng vai trò chiến lược trong cách mạng Việt Nam Đây là nguồn sức mạnh và động lực chủ yếu, quyết định đến thắng lợi trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trải qua nhiều giai đoạn, đại đoàn kết đã chứng tỏ ý nghĩa to lớn trong việc đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân.
Trong 80 năm đấu tranh cách mạng, Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam (MTDTTN) dưới sự lãnh đạo của Đảng đã không ngừng phát triển, tập hợp các tầng lớp nhân dân thành một khối đoàn kết vững mạnh Thời gian này, mặc dù ngắn so với lịch sử hàng nghìn năm của dân tộc, nhưng MTDTTN đã có những đóng góp to lớn vào sự nghiệp giành độc lập, đánh bại các thế lực ngoại xâm, giữ vững nền độc lập dân tộc và thống nhất Tổ quốc Những nỗ lực này đã tạo ra sức mạnh to lớn cho cả dân tộc trong công cuộc xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa.
Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam đang tích cực đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức Do đó, việc tăng cường và củng cố Mặt trận Dân tộc Tổ quốc Việt Nam cùng với khối đại đoàn kết dân tộc là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững cho đất nước.