tìm hiểu tình hình quản lý và đề xuất giải pháp trồng rừng ngập mặn

Mục tiêu nghiên cứu Phân tích thuận lợi, khó khăn trong công tác quản lý rừng ngập mặn tại khu vực nghiên cứu Đánh giá thực trạng công tác quản lý rừng ngập mặn ở khu vực nghiên cứu P

TÊN ĐỀ TÀI:

TÌM HIỂU TÌNH HÌNH QUẢN LÝ VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP BẢO TỒN RỪNG NGẬP MẶN Ở HUYỆN PHÚ LỘC

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Giáo viên hướng dẫn Sinh viên thực hiện

ThS LÊ TRỌNG THỰC LÊ THỊ HÀ MY

Lớp: QLTNR & MT 41A

NĂM 2011

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN MỤC TIÊU - NỘI DUNG – PP NGHIÊN CỨU ĐẶT VẤN ĐỀ

RNM là hệ sinh thái đặc

biệt, là kiểu rừng có

nhiều chức năng, có vai

trò rất lớn đối với con

người và môi trường

sinh thái

Hiện nay RNM ở nước

ta đang bị suy giảm

nghiêm trọng

RNM tại tỉnh TT - Huế tuy diện

tích đất không lớn, độ đa dạng loài

không cao nhưng RNM vẫn đóng

vai trò rất quan trọng trong việc

bảo vệ vùng ven bờ, hạn chế gió

bão và góp phần tăng năng suất

sinh học thủy vực. Phú Lộc là huyện có bãi bồi hẹp, ít

Qu ản lý, bảo vệ, phục hồi và phát triển HST RNM là việc cấp bách và cần thiết

“TÌM HIỂU TÌNH HÌNH QUẢN LÝ VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP BẢO TỒN RỪNG NGẬP MẶN Ở HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ”

“TÌM HIỂU TÌNH HÌNH QUẢN LÝ VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP BẢO TỒN RỪNG NGẬP MẶN Ở HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ”

Mục tiêu

nghiên cứu

Phân tích thuận lợi, khó khăn trong công tác quản lý

rừng ngập mặn tại khu vực nghiên cứu

Đánh giá thực trạng công tác quản lý rừng ngập mặn

ở khu vực nghiên cứu

Phân tích vai trò của rừng ngập mặn đối với sinh kế

của người dân trong vùng

Đề xuất giải pháp quản lý, bảo tồn, phát triển bền vững

rừng ngập mặn ở huyện Phú Lộc

4

1

3 2

Kết quả đánh giá công tác quản lý RNM ở khu vực nghiên cứu

Đề xuất các giải pháp quản lý, bảo tồn, phát triển bền vững RNM

Thực trạng công tác quản lý RNM tại huyện Phú Lộc Tìm hiểu tình hình cơ bản của huyện Phú Lộc

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Tình hình cơ bản khu vực nghiên cứu

1 Vị trí địa lý: Phú Lộc nằm về phía Nam tỉnh TT Huế, có một vị trí hết sức quan Điều kiện tự nhiên

trọng, là nơi hội tụ đầy đủ các điều kiện tiềm năng, thế mạnh của tỉnh.

Địa hình: là một dải đất hẹp nằm dọc theo bờ biển, có địa hình tương đối phức tạp,

trên địa bàn huyện có đầy đủ các loại địa hình

2

Điều kiện kinh tế

- Tốc độ tăng trưởng kinh tế tiếp tục được duy trì ở mức tăng trưởng khá cao, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng

- Đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi

- Sản xuất lâm nghiệp là một trong những thế mạnh của huyện trong phát triển KT

Điều kiện xã hội

Dân số: 135.696 người, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên 1,06%

Y tế: có một bệnh viện trung tâm và 4 phòng khám khu vực, có 16/18 xã, thị trấn đạt

chuẩn quốc gia về y tế

Giáo dục: 30 trường cấp I, cấp II có 14 trường, 5 trường cấp III và nhiều nhà mẫu

giáo ở các xã

3

Bảng 03: Bảng phân tích SWOT về tình hình phát triển kinh tế - xã hội

Điểm mạnh (Strength) Điểm yếu (Weakness)

- Vị trí địa lý tương đối thuận lợi có tiềm

năng phát triển kinh tế

- Lĩnh vực CN - TTCN, công tác quy

hoạch được tập trung chỉ đạo tốt

- Các lĩnh vực xã hội tiếp tục phát triển

toàn diện

- Công tác xóa đói giảm nghèo có nhiều

tiến bộ

- An ninh quốc phòng và trật tự an toàn

xã hội được giữ vững

- Sản xuất nông nghiệp vẫn còn nhiều yếu

tố bất ổn

- Nuôi trồng thủy sản đạt hiệu quả chưa cao

- Chất lượng ngành dịch vụ chưa cao Một

số điểm du lịch sinh thái chưa đáp ứng được yêu cầu của khách du lịch

- Nhiều vấn đề xã hội bức xúc chưa được giải quyết triệt để

Cơ hội (Opportunities) Thách thức (Threats)

- Sự quan tâm, tạo điều kiện của cơ quan

chính quyền địa phương

Bảng 04: Bảng phân tích những thuận lợi và khó khăn trong công tác quản lý RNM

- Trình độ nhận thức của người dân địa phương về rừng ngập mặn khá cao.

- Đời sống của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn.

- Khả năng tự đầu tư gây trồng bị hạn chế như tài chính, nguồn giống.

- Thiếu kinh nghiệm trong quản lý bảo vệ rừng.

- Nguồn kinh phí đầu tư còn hạn hẹp nên việc cắt

cử người bảo vệ còn gặp nhiều khó khăn.

- Ảnh hưởng của thiên tai, dịch bệnh đến chất lượng, khả năng sinh trưởng của cây.

Lăng

Cô

- Nhận được sự quan tâm nhiệt tình và hỗ trợ

từ UBND thị trấn, lãnh đạo huyện, Sở KH và công nghệ.

- Với địa hình và thể nền ở đây phù hợp cho các loài cây ngập mặn sinh trưởng và phát triển.

- Là thị trấn có thế mạnh về NN và nuôi trồng thuỷ sản.

- Đời sống của người dân gặp khó khăn, trình độ dân trí không đồng điều.

- Nhận thức và kiến thức về RNM của người dân còn hạn chế

- Năng lực cán bộ quản lý còn hạn chế, thiếu sự phối hợp với các cơ quan liên quan trong quản lý RNM.

Thực trạng công tác quản lý bảo vệ rừng ngập mặn trên địa bàn huyện Phú Lộc

UBND xã Lộc Vĩnh và UBND T.T Lăng Cô hầu như giao việc quản lý và bảo vệ

RNM cho thôn trưởng, người dân

Hạt kiểm lâm huyện đã cử cán bộ kiểm lâm địa bàn về địa phương tham mưu cho uỷ ban xã/thị trấn về các biện pháp để quản lý, bảo vệ RNM được tốt

hơn.

Đồng thời UBND xã/thị trấn cũng giám sát sít sao những hành vi mang

tính trái phép của người dân để ngăn chặn kịp thời.

Những văn bản pháp lý, chính sách bảo vệ và phát triển RNM phần lớn được nhân dân huyện Phú Lộc đồng tình hưởng ứng và thực sự đi vào cuộc sống của bà con nên có ảnh hưởng tích cực đến công tác quản lý tài nguyên RNM

tại địa phương

Tình hình quản lý, bảo vệ rừng ngập mặn ở khu vực nghiên cứu

Thực trạng công tác quản lý bảo vệ rừng ngập mặn trên địa bàn huyện Phú Lộc

Vai trò của RNM đối với sinh kế của người dân địa phương

Giá trị kinh tế

- xã hội

Cung cấp sinh khối và chất dinh dưỡng

Cung cấp các

sản phẩm lâm

nghiệp

Tạo sinh kế cho người dân

Vai trò của RNM đối với sinh kế của người dân địa phương

Giá trị sinh thái

Bảo vệ sinh thái ven biển, gần bờ

Với hệ thống rễ dày đặc của các loài cây ngập mặn có tác dụng rất lớn trong việc bảo vệ đất ven

biển và vùng cửa sông

Cung cấp nơi cư trú,sinh

sản cho sinh vật

Do vị trí chuyển tiếp giữa môi trường biển và đất liền nên HST RNM có tính ĐDSH cao Lượng mùn bã phong phú của rừng ngập mặn là nguồn thức ăn dồi dào cho nhiều loài động vật ở nước

Duy trì tính ĐDSH

 HST RNM cung cấp các

nguồn gen vô cùng quý giá

Cần thiết lập cơ chế trong

kế hoạch hành động bảo vệ

và phát triển RNM

 Bảo vệ được ĐDSH đem

lại giá trị lớn về sinh thái và

KT

Vai trò của RNM đối với sinh kế của người dân địa phương

Giá trị môi trường

Biến đổi khí hậu và điều hòa khí hậu

Phân hủy chất thải

Đánh giá trình độ nhận thức của người dân đối với vai trò của RNM

Tầm quan trọng

Xã Lộc Vĩnh T.T Lăng Cô

Số phiếu Tỷ lệ % Số phiếu Tỷ lệ % Không quan trọng 2 6.66 4 13.3

Quan trọng 17 56.66 10 33.3

Rất quan trọng 7 23.33 1 3.33

Bình thường 4 13.33 15 50

Bảng 05: Bảng phân tích kết quả đánh giá tầm quan trọng của RNM

Người dân ở xã Lộc Vĩnh đã nhận thức được tầm quan trọng của RNM trong cuộc sống, ở T.T Lăng Cô thì người dân cho rằng RNM không ảnh

hưởng đến cuộc sống của họ

Đánh giá trình độ nhận thức của người dân đối với vai trò của RNM

Bảng 06: Nhận định của người dân về sự bất lợi của sự suy giảm các loài cây

ngập mặn ở khu vực nghiên cứu

Ý kiến

người dân

Xã Lộc Vĩnh T.T Lăng Cô

Số phiếu Tỷ lệ % phiếu Số Tỷ lệ %

Nhận xét: Trình độ nhận thức, hiểu biết của người dân về RNM nói riêng và tài nguyên rừng nói chung là động lực giúp họ quản lý, bảo vệ và sử dụng tài nguyên rừng hợp lý Việc quản lý, bảo vệ và sử dụng hợp lý RNM tạo khả năng duy trì và tái tạo tự nhiên của nguồn tài nguyên này từ đó làm tăng sự phong phú và đa dạng về thành phần loài và ĐDSH, tăng giá trị sử dụng và khả năng phòng hộ Đảm bảo đáp ứng nhu cầu trước mắt của người dân trong vùng và không ảnh hưởng đến nhu cầu của thế hệ sau.

Ở xã Lộc Vĩnh người dân

đã nhận thấy được sự bất lợi của sự suy giảm các loài cây ngập mặn, ở T.T Lăng Cô người dân chưa nhận thấy được sự bất lợi

đó

Ảnh hưởng của RNM đối với người dân địa phương và những

hoạt động của người dân làm suy giảm tài nguyên

Phú Lộc là huyện phần lớn được bao quanh bởi đầm phá, sông ngòi, biển; là một trong những khu vực có RNM tự nhiên.

Trước kia,diện tích RNM ở đây cũng rất nhiều nhưng hiện nay đã giảm đáng kể gây ảnh hưởng lớn đến các loài thực vật ngập mặn do nhiều nguyên nhân khác nhau: 1 Do phát triển nghề nuôi trồng thuỷ sản

Bảng 07: Nhận thức của cộng đồng về sự ảnh hưởng của các loài cây ngập mặn đối với vùng

Phá rừng làm hồ nuôi tôm - là nguyên nhân quan trọng nhất làm cho diện tích rừng ngập mặn ở TT Lăng Cô suy giảm nghiêm trọng

2 Khai thác lâm sản, thuỷ sản trong RNM

Ảnh hưởng của RNM đối với người dân địa phương và những

hoạt động của người dân làm suy giảm tài nguyên

Người dân khai thác cây để làm nguyên liệu chất đốt, làm các cột chóng trong nuôi trồng và đánh bắt thuỷ

sản

Ảnh hưởng của RNM đối với người dân địa phương và những

hoạt động của người dân làm suy giảm tài nguyên

Chuyển đổi mục đích sử dụng đất

TT Lăng Cô

Là hình thức mở rộng đất sản xuất, dịch vụ, xây dựng cơ bản bằng cách lấn sâu vào đất rừng, là nguyên nhân làm suy thoái tài nguyên rừng, suy thoái ĐDSH

3 Chuyển đổi mục đích sử dụng đất

Ảnh hưởng của RNM đối với người dân địa phương và những

hoạt động của người dân làm suy giảm tài nguyên

4 Nhận thức của cộng đồng còn thấp

Năng lực và trình độ nhận thức của phần lớn cộng đồng dân cư còn thấp, kiến thức đơn giản của cộng đồng với vai trò của thảm thực vật tự nhiên

và nhiều người dân không nhìn thấy lợi ích xã hội và môi trường lâu dài

từ việc bảo vệ rừng đã dẫn đến hành vi phá rừng để đáp ứng nhu cầu về kinh tế trước mắt

5 Năng lực quản lý của cộng đồng còn hạn chế

Quản lý rừng dựa vào UBND xã, thôn trưởng, các hộ gia đình chưa gắn kết quyền lợi từng cá nhân đối với rừng, chưa huy động được các hộ gia đình trong công tác quản lý bảo vệ rừng và kinh phí để quản lý là chưa có hiệu quả nên có chế độ đối với những người quản lý, bảo vệ còn chưa cao.

Kết quả đánh giá công tác quản lý rừng ngập mặn ở khu vực nghiên cứu

Bảng 08: Bảng phân tích SWOT về công tác quản lý rừng ngập mặn

- Không có kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật như kỹ thuật tạo giống mới, kỹ thuật trồng, chăm sóc cây con

- Một phần người dân chưa có ý thức bảo

vệ rừng, thiếu trách nhiệm, kiến thức còn hạn chế

- Thiếu diện tích đất nên khó mở rộng và gây trồng các loài cây ngập mặn

- Thiếu sự đầu tư, thiếu nguồn lực tài chính để thực hiện việc quản lý, bảo vệ RNM

- Một số mô hình trồng thử nghiệm gây trồng mới được thực hiện nhưng vẫn chưa mang lại kết quả khả quan

- Công tác tuyên truyền còn có những hạn chế trong việc tiếp cận với người dân

- Các tổ chức cộng đồng trong xã có vai

trò và có ảnh hưởng lớn đến công tác

quản lý bảo vệ RNM tại địa phương

- Nguồn nhân lực dồi dào

- Người dân địa phương là lực lượng

thường xuyên chăm lo, bảo vệ, giữ gìn và

- Có tiềm năng phát triển du lịch sinh

thái, hạn chế sự tác động của người dân

Kết quả đánh giá công tác quản lý rừng ngập mặn ở khu vực nghiên cứu

Cơ hội (Opportunities) Thách thức (Threats)

- Sự quan tâm hỗ trợ của các cấp chính

quyền, ban ngành liên quan đến việc quản

lý bảo vệ và phát triển RNM tại địa

- Với vẻ đẹp của khu RNM có tiềm năng

phát triển du lịch sinh thái

- Với khả năng tái sinh tự nhiên, rnm nơi

cung cấp nguồn giống cho người dân địa

phương

- Nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, hổ

trợ, hợp tác của nhiều tổ chức trong nước

và quốc tế

- Sự hợp tác của các bên liên quan trong quá trình quản lý, bảo vệ và phát triển rừng chưa đồng bộ

- Thiếu vốn đầu tư cho sản xuất

- Vai trò của người dân chưa được chú trọng đúng mức nên thiếu sự đông tinh ủng hộ

- Đa số người dân ở T.T Lăng Cô muốn phá RNM để nuôi tôm, các ĐV thuỷ sản

- Tiềm năng về tài nguyên RNM tại địa phương là nguy cơ cho việc khai thác bất hợp

lý nguồn tài nguyên này trong tương lai

- Hiểu biết và nhận thức về nguồn tài nguyên RNM và pháp luật của người dân còn hạn chế

Bảng 08: Bảng phân tích SWOT về công tác quản lý rừng ngập mặn

Kết quả đánh gíá công tác quản lý rừng ngập mặn ở khu vực nghiên cứu

Sơ đồ 01: Sơ đồ Veen thể hiện các bên liên quan trong quản lý RNM

Người dân

BQL Bắc Hải Vân

Hạt kiểm lâm huyện Phú Lộc

Sở NN&PTNT

Phòng NN

Chính quyền địa phương

Tài nguyê

n RNM

Kết quả đánh giá công tác quản lý rừng ngập mặn ở khu vực nghiên cứu

Dân số tăng => số lao động không có việc làm trên địa bàn tăng lên

sẽ gây áp lực lên tài nguyên RNM tại địa phương

1

Việc xây dựng các hệ thống hỗ trợ cho người dân nghèo trong

đó việc tạo công ăn việc làm, đất sản xuất là vấn đề quan tâm

hàng đầu

4

Khó khuyến khích được người dân tham gia trong công tác quản

lý, bảo vệ rừng vì chưa gắn với quyền lợi của họ

đề về trách nhiệm và quyền hưởng lợi tài nguyên

Hiện nay chỉ có những VB chung về quản lý TN và MT nhưng hầu hết các

VB mới chỉ tập trung khai thác sử dụng các giá trị kinh tế RNM, chưa coi trọng vai trò phòng hộ của RNM, đặc biệt bảo vệ HST RNM và ĐDSH

6

Kết quả đánh giá công tác quản lý rừng ngập mặn ở khu vực nghiên cứu

Thông qua việc phân tích kết quả phỏng vấn người dân và

các bên liên quan

Sơ đồ 02: Sơ đồ quản lý tài nguyên RNM

xây dựng cho khu vực nghiên cứu

Sở NN&

PTNT

RNM

Nhóm tình nguyện,đội,

Ban QLRPH Bắc Hải Vân

UBND Xã

Hộ Gia Đình

khuyến

lâm

Giải pháp

bảo

vệ RNM

2

Giải pháp

quản

lý RNM

5 4

Giải pháp

định hướng

cho sự phát triển bền vững

Đề xuất các giải pháp quản lý, bảo tồn, phát triển bền vững RNM ở huyện Phú Lộc

Đề xuất các giải pháp quản lý, bảo tồn, phát triển bền vững RNM ở huyện Phú Lộc

Tổ thành loài phong phú ứng với các dạng lập địa và đặc điểm khác nhau tạo thành cơ sở cho qúa trình lựa chọn công thức tổ thành trồng rừng

Khả năng tái sinh dưới tán rừng cao, có thể sử dụng cho mục đích chọn loài và làm vật liệu trồng rừng

Giải pháp tái phục hồi rừng chủ yếu là rừng phục hồi dựa trên các điều kiện lập địa tại địa phương và loài bản địa tại các vùng ven biển, các vùng

đầm phá

Bảo vệ RNM hiện có và phát triển diện tích mới

Huy động sức dân trong việc bảo tồn và phát triển các loài cây ngập

mặn ở địa phương

Khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên trong RNM

Giải quyết vấn đề kinh tế - xã hội ở nơi có RNM

Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của RNM

và hiệu quả của chính sách pháp luật

Tạo nguồn thu nhập và ngành nghề phi nông nghiệp

Mở các lớp tập huấn về KT gây trồng, chăm sóc các loài cây ngập mặn theo hướng quản lý và phát triển bền vững

Đề xuất các giải pháp quản lý, bảo tồn, phát triển bền vững RNM ở huyện Phú Lộc

Giải pháp

định hướng

cho sự phát triển bền vững

Đề xuất các giải pháp quản lý, bảo tồn, phát triển bền vững RNM ở huyện Phú Lộc

Đánh giá lại tiềm năng mở rộng đất đai ven

biển

Khai thác hợp lý nguồn lợi hải sản có trong

RNM

Duy trì tu bổ RNM hiện có,quy hoạch để mở

rộng diện tích RNM tại địa phương

Duy trì diện tích hợp lý và nâng cao năng suất NTTS, tránh thu hẹp diện tích RNM Quy hoạch lại hệ thống các đầm nuôi

Nâng cấp hệ thống kênh mương cấp, thoát

nước và đầu tư vốn, KH-CN

Giải pháp

quản

lý RNM

5

Đề xuất các giải pháp quản lý, bảo tồn, phát triển bền vững RNM ở huyện Phú Lộc

Đánh giá lại tiềm năng mở rộng đất đai ven biển

Công tác quản lý hệ sinh thái RNM cần phải có các mục tiêu quản lý rõ ràng, kế hoạch quản lý phải được xem xét

và điều chỉnh định kỳ

Ứng dụng kỹ thuật viến thám và GIS cho công tác quy

hoạch và quản lý trong tương lai

Các lựa chọn sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương phụ thuộc vào RNM cần được xác định và khuyến khích trong phạm vi cho phép

Phối hợp quản lý giữa các bên liên quan