tìm hiểu những mối đe dọa chính cho các loài linh trưởng (primates) tại khu vực xã phước ninh huyện nông sơn tỉnh quảng nam và đề xuất một số giải pháp bảo tồn

BÁO CÁO TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆPTÊN ĐỀ TÀI: “TÌM HIỂU NHỮNG MỐI ĐE DỌA CHÍNH CHO CÁC LOÀI LINH TRƯỞNG PRIMATES TẠI KHU VỰC XÃ PHƯỚC NINH HUYỆN NÔNG SƠN TỈNH QUẢNG NAM VÀ ĐỀ XUẤT MỘ

BÁO CÁO TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

TÊN ĐỀ TÀI: “TÌM HIỂU NHỮNG MỐI ĐE DỌA CHÍNH CHO CÁC LOÀI LINH

TRƯỞNG (PRIMATES) TẠI KHU VỰC XÃ PHƯỚC NINH HUYỆN NÔNG SƠN

TỈNH QUẢNG NAM VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO TỒN”.

Người thực hiện: Nguyễn Văn Phước Lớp: Lâm Nghiệp 41A

Huế, 2011

KHOA LÂM NGHIỆP

NỘI DUNG BÁO CÁO TÓM TẮT

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1.1 Đặt vấn đề

 Việt Nam được đánh giá là quốc gia có sự đa dạng về tài nguyên thú linh trưởng với 21 loài và 3 phân loài Tuy nhiên, 62,5% các loài linh trưởng Việt nam đang bị đe dọa ở mức độ toàn cầu.

 5 trong số 25 loài linh trưởng bị đe dọa nhất trên thế giới có mặt ở Việt Nam.

 Đã có nhiều nghiên cứu linh trưởng tại Phước Ninh nhưng hầu hết chỉ tập trung cho loài Voọc chà vá chân xám mà chưa thật sự quan tâm đến những loài linh trưởng khác mặc dù số lượng chúng đang giảm mạnh và sẽ bị đe dọa trong tương lai không xa.

“Tìm hiểu những mối đe dọa chính cho các loài linh trưởng (Primates)

tại khu vực xã Phước Ninh huyện Nông Sơn tỉnh Quảng Nam và đề

xuất một số giải pháp bảo tồn”.

Nhằm xác định các mối đe dọa chính cho các loài linh trưởng ở Phước Ninh và

đề xuất một số giải pháp bảo tồn.

Nhằm xác định các mối đe dọa chính cho các loài linh trưởng ở Phước Ninh và

đề xuất một số giải pháp bảo tồn.

Bước đầu đề xuất được các giải pháp bảo tồn có tính khả thi cho các loài linh trưởng tại khu vực nghiên cứu

PHẦN 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu

Các loài linh trưởng (Primates)

Nghiên cứu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội

xã Phước Ninh

Điều tra hiện trạng và vùng phân bố

của các loài linh trưởng

Tìm hiểu các mối đe dọa chính

cho các loài linh trưởng

Đề xuất một số giải pháp bảo tồn

cho các loài linh trưởng

Nội dung

nghiên cứu

Nội dung

nghiên cứu

PHẦN 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

PHẦN 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu tài liệu Điều tra phỏng vấn Khảo sát thực địa

Kế thừa kết quả nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Điều kiện tự nhiên, đặc điểm kinh tế - xã hội xã Phước Ninh

Hình 3.1 Địa lý xã Phước Ninh

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Bảng 3.1 Diện tích và chức năng của rừng ở xã Phước Ninh

Đất quy hoạch cho lâm nghiệp (ha)

Đất lâm nghiệp

3.1 Điều kiện tự nhiên, đặc điểm kinh tế - xã hội xã Phước Ninh

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.2 Hiện trạng và vùng phân bố các loài linh trưởng

Bảng 3.2 Các loài linh trưởng hiện có tại Phước Ninh (Tham vấn chuyên gia)

T

Khoảng cách từ các thôn đến nơi bắt gặp

Lần cuối cùng bắt

gặp

1 Voọc chà vá chân xám Rừng Hòn Mỏ, độ cao 400 – 500m 6h đi bộ Cách đây 7 tháng

2 Khỉ mặt đỏ Rừng Đá Đen, Bàn Cờ, Hòn Mỏ, trừ những vùng đất thấp 2h – 6h đi bộ Cách đây 18 tháng

3 Khỉ đuôi dài Vùng đất ven suối 2h đi bộ Cách đây 7 tháng

4 Khỉ đuôi lợn Rộng khắp, ở độ cao dưới 900m 2h đi bộ Cách đây 4 tháng

5 Vượn mào má hung Rừng Hòn Mỏ 6h đi bộ Cách đây 2 năm

3.3 Các mối đe dọa

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Hình 3.2 Tỷ lệ (%) đối tượng săn bắt

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.3 Các mối đe dọa

Hình 3.3 Tỷ lệ (%) đối tượng vào rừng khai thác gỗ

 Thu hái lâm sản ngoài gỗ

3.3 Các mối đe dọa

Có 66,6% những người được phỏng vấn trước đây đã

làm công việc này và chủ yếu là vì sinh kế

Khai thác dường như được thực hiện chủ yếu do những

người không sống trong khu vực nghiên cứu

Khai thác vì nhu cầu của các trung tâm đô thị hơn là nhu

cầu địa phương.

Đe dọa trực tiếp và gián tiếp đến sinh cảnh sống

các loài động vật rừng.

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

 Khai thác khoáng sản

3.3 Các mối đe dọa

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Khai thác khoáng sản chủ yếu là làm vàng

Thải ra các chất độc hóa học như cyanua, thủy ngân và

kim loại nặng

Hủy diệt các nguồn nước ngọt, nơi mà các loài linh

trưởng sẽ bị đe doạ khi uống nước

Những người làm vàng cũng đi săn trong thời gian họ

làm vàng

Làm thay đổi sự di trú của các loài linh trưởng, đẩy

chúng vào vùng phân bố hẹp hơn

 Xây dựng cơ sở hạ tầng

Xây dựng đập thủy điện Khe Diên, nhà máy than nhiệt

điện và đường Đông Trường Sơn có những hậu quả

không thể khắc phục được

Trước tiên nó có thể hủy diệt giá trị còn lại của hệ sông

suối đai thấp duy nhất của Khe Diên

Thứ hai là sẽ có thêm rừng đai thấp bị chặt bỏ

Thứ ba là nó sẽ mở ra lối vào một số khu rừng xa xôi

nhất của xã

Và thứ tư là những công nhân xây dựng có thể tiêu diệt

nốt gỗ và động vật còn lại trong khu vực

3.3 Các mối đe dọa

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ đe dọa

 Độ cao địa hình

Hình 3.4 Nguy cơ theo cao độ địa hình

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Độ cao địa hình được tính bằng độ chênh cao của

ngọn núi có xuất hiện linh trưởng so với mực nước

biển

Độ cao địa hình càng thấp thì người dân càng dễ

tiếp cận, nguy cơ càng cao và ngược lại

Phần lớn các loài linh trưởng ở Phước Ninh phân

bố ở độ cao dưới 500m nên người dân rất dễ tiếp

cận, nguy cơ cao

 Độ dốc địa hình

Hình 3.5 Nguy cơ theo độ dốc địa hình

3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ đe dọa

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Độ dốc địa hình được tính bằng độ chênh cao giữa

2 điểm gần nhau so với khoảng cách giữa 2 điểm

đó khi chiếu xuống mặt bằng

Độ dốc địa hình càng lớn thì người dân khó tiếp

cận, nguy cơ càng thấp và ngược lại

Khu vực núi Bàn Cờ, Đá Đen có độ dốc địa hình từ

15 – 300, tương đối dễ tiếp cận, nguy cơ trung bình

Khu vực núi Hòn Mỏ có độ dốc địa hình cao > 300,

khó tiếp cận, nguy cơ thấp

 Khoảng cách đến đường giao thông

Hình 3.6 Nguy cơ theo khoảng cách từ đường giao thông vào rừng

3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ đe dọa

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Các khu vực rừng càng gần đường giao thông thì

người dân càng dễ tiếp cận, mức độ đe dọa càng

cao và ngược lại

Khoảng cách từ đường giao thông đến rừng Bàn

cờ, Đá Đen từ 2 – 5 km, nguy cơ đe dọa cao

Khoảng cách từ đường giao thông đến rừng Hòn

Mỏ là > 5km, nguy cơ thấp

 Khoảng cách đến các khu dân cư

Hình 3.7 Nguy cơ theo khoảng cách từ các khu vực dân cư đến rừng

3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ đe dọa

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Được tính bằng khoảng thời gian đi từ các thôn

đến các khu rừng xuất hiện linh trưởng

Khoảng thời gian này càng ngắn thì mức độ

tiếp cận của người dân càng lớn, nguy cơ càng

cao và ngược lại

Khoảng thời gian đi từ các thôn đến rừng Bàn

cờ, Đá Đen từ 2 – 4h, nguy cơ đe dọa cao

Khoảng thời gian đi từ các thôn đến rừng Hòn

Mỏ là > 6h, nguy cơ thấp

Hình 3.8 Các mức độ đe dọa đối với công tác bảo tồn linh trưởng ở Quảng Nam

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Nhận xét mức độ đe

dọa

Các loài Khỉ phân bố ở các khu rừng Đá

Đen, Bàn Cờ có mức độ đe dọa cao và

trung bình vì người dân dễ tiếp cận

Loài Voọc chà vá chân xám và Vượn mào

má hung ít bị đe dọa vì phân bố sâu trong

núi Hòn Mỏ, người dân khó tiếp cận

và có chế độ khen thưởng cho lực lượng kiểm lâm và thành viên các

tổ bảo vệ rừng

Phối hợp với các ban ngành liên quan luân phiên thực hiện các đợt tuần tra tháo

dỡ bẫy hàng tháng

Thiết lập một

hệ thống báo tin trên toàn huyện, người báo tin sẽ được chi trả theo chi phí vụ việc.

Giải pháp kỹ thuật

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Thành lập khu bảo tồn loài và sinh cảnh cho rừng đặc dụng

tại xã Phước Ninh

Thành lập các trạm quan sát linh trưởng

Giao đất cho người dân quản lý, tạo công ăn việc làm trên phần đất được giao nhằm giảm áp lực tác động vào rừng Thực hiện chính sách luân phiên cán bộ hiện có ở các ban ngành liên quan về hỗ trợ công tác tại khu bảo tồn

3.5 Một số giải pháp bảo tồn

PHẦN 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Giải pháp nâng cao nhận thức

về linh trưởng

Xây dựng các

quy ước, bản cam kết cho từng thôn bản

Tổ chức các cuộc thi về tầm quan trọng của động vật rừng nhằm tuyên truyền giáo dục sâu rộng cho các tầng lớp nhân dân.

4.1 Kết luận

PHẦN 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

 Diện tích đất nông nghiệp ít, kinh tế kém phát triển… người dân sống dựa vào rừng là chủ yếu.

 Qua phỏng vấn, có 5 taxa linh trưởng phân bố rộng khắp các khu rừng Bàn Cờ, Đá Đen và Hòn Mỏ ở độ cao 900m trở xuống

 Đã xác định được 5 mối đe dọa chính và 4 yếu tố ảnh hưởng đến mức độ đe dọa.

 Đã đề xuất được 3 giải pháp chính để giảm thiểu các mối nguy cơ cho các loài linh trưởng.

4.2 Kiến nghị

 Do thời gian nghiên cứu không dài và còn nhiều hạn chế nên đây chỉ là nghiên cứu cơ bản, chỉ là bước khởi đầu để làm tiền đề cho những nghiên cứu tiếp theo.

 Những nghiên cứu tiếp theo cần quan tâm nhiều hơn đến các loài Khỉ để xác định thành phần loài, sinh cảnh sống và các mối đe dọa…

 Cần tiến hành các đợt điều tra, nghiên cứu khoa học tiếp theo cho các loài linh trưởng không chỉ ở khu vực rừng Phước Ninh mà còn mở rộng ra các khu vực rừng khác ở Quảng Nam, đặc biệt là những khu vực đã xác định có phân bố linh trưởng như đảo Cù Lao Chàm, Phước Sơn, Nam Giang, Phú Ninh …để làm cơ

sở khoa học cho công tác bảo tồn linh trưởng tỉnh Quảng Nam

PHẦN 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ