BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN CƠ SỞ LÝ LUẬN BÁO CHÍ ĐỀ TÀI TỰ DO BÁO CHÍ Ở VIỆT NAM 1 Mục lục A PHẦN NỘI DUNG 4 I Những định nghĩa về tự do báo chí 4 II Tự do báo chí của Việt Nam đang đứng đâu trên Thế giới?[.]
Trang 1BÀI TẬP LỚN HỌC PHẦN: CƠ SỞ LÝ LUẬN BÁO CHÍ
ĐỀ TÀI : TỰ DO BÁO CHÍ Ở VIỆT NAM
Trang 2
Mục lục
A PHẦN NỘI DUNG 4
I Những định nghĩa về tự do báo chí 4
II Tự do báo chí của Việt Nam đang đứng đâu trên Thế giới? 10
1 Tự do báo chí của Việt Nam đang đứng ở đâu trên thế giới và Việt Nam có tự
do báo chí hay không ? 10
2 Những liên hệ tích cực của tự do báo chí ở Việt Nam 16
2.1 Giao lưu văn hóa Việt Nam, hội chợ ẩm thực 172.2 Phát huy truyền thống dân tộc, giới thiệu Hà Nội với 36 phố phường 182.3 Sự việc Việt Nam cho Trung Quốc thuê đất trong vòng 99 năm 222.4 Vấn nạn thực phẩm bẩn “chưa bao giờ con đường từ dạ dày đến nghĩa địa lại ngắn đến thế” 29
3 Sự tác động tích cực của tự do báo chí đối với Việt Nam và tầm quan trọng của tự do báo chí 32III Trách nhiệm, điều cần làm và cần phải phấn đấu ra sao của bản thân với tư cách là một sinh viên báo chí và một nhà báo tương lai 35
B KẾT LUẬN 39
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Tự do báo chí là một trong những quyền căn bản nhất của con người, được hầu hếtcác quốc gia công nhận bằng văn bản luật, thậm chí Hiến pháp Bản Tuyên ngônNhân quyền và Dân quyền cũng đề cập và công nhận quyền tự do này của mỗi côngdân Tuy nhiên, việc thực hiện quyền tự do báo chí ở mỗi quốc gia có mức độ hoàntoàn khác nhau
Tự do báo chí có thể được hiểu là trạng thái không bị ràng buộc hay cưỡng bức,không bị hạn chế hay cấm đoán trong quá trình tìm kiếm, trao đổi giao tiếp, chia sẻ,sản xuất, phổ biến và truyền bá thông tin, thể hiện ý chí và nguyện vọng của conngười một cách công khai trên báo chí và các phương tiện truyền thông đại chúng
Tự do báo chí là một quyền đặc biệt quan trọng đối với nền báo chí trên toàn thếgiới Đã đóng góp xứng đáng vào tuyên truyền chủ trương, đường lối, chính sáchpháp luật của Nhà nước Trong phạm vi quyền hạn, nhiệm vụ của mình, các tổ chức
có quyền và nghĩa vụ cung cấp thông tin cho báo chí, giúp cho báo chí có thông tinchính xác, kịp thời và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin Đốivới vụ án đang được điều tra hoặc chưa xét xử thì các cơ quan tiến hành tố tụng cóquyền không cung cấp thông tin cho báo chí, nhưng báo chí có quyền thông tin theocác nguồn tài liệu của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thôngtin
Trong đó, tự do báo chí cũng có những điều hạn chế nhất định Một số cá nhân, tổchức lợi dụng quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhànước và lợi ích của công dân Ở Mỹ, để hạn chế sự tiêu cực mà tự do báo chí đemlại, Quốc hội Mỹ đã ban hành hàng trăm văn bản làm công cụ điều chỉnh tự do ngônluận và tự do báo chí Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng có 1 câu nói rất hay: ”Phải
Trang 4nhốt quyền lực vào trong lồng quy chế lập pháp”, với mong muốn phòng chốngtham nhũng và lạm dụng chức quyền.
Vậy liệu Việt Nam có tự do báo chí hay không?
Trang 5-David H Weaver: “Tự do báo chí là không có bất kì sự can thiệp nào của chính phủhay các thế lực khác đối với truyền thông Báo chí cần có những điều kiện cần thiết
để truyền đạt ý kiến và quan điểm tới đông đảo công chúng”
- GS.TS Paul Ansal: “Tự do báo chí là tự do phổ biến thông tin và quan điểm trêncác phương tiện truyền thông đại chúng mà không chịu sự kiềm chế của chính phủ”
- Chủ tịch Hồ Chí Minh: “ là quyền lợi tinh thần to lớn của một dân tộc, một đấtnước Bởi vì báo chí là hoạt động tinh thần quan trọng của một xã hội Đó chính làdiễn đàn để nhân dân thể hiện ý chí và nguyện vọng của mình, là thước đo tinh thầndân chủ có được của một xã hội, là gương mặt rõ nét về một trình độ văn hóa vàkhoa học.” Trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập, Hồ Chí Minh đòi cho dân tộc ViệtNam, và tất cả những dân tộc bị áp bức nói chung quyền lợi tinh thần to lớn là quyền
tự do báo chí Điều thứ ba trong tám điều Yêu sách của nhân dân An Nam màNguyễn Ái Quốc thay mặt nhân dân Việt Nam gửi đến Hội nghị Véc-xây đòi: Tự dobáo chí và ngôn luận Hồ Chí Minh luôn cho rằng, trong những quyền tự do dân chủcủa mỗi người dân, tự do báo chí, tự do ngôn luận là một trong những quyền lợi tinhthần mà mỗi người dân, mỗi người làm báo phải được hưởng.Tự do báo chí là mụctiêu phấn đấu của con người nhằm giành cho mình quyền được thông tin, trao đổi,giao tiếp thể hiện ý chí và nguyện vọng của con người một cách công khai qua các
Trang 6phương tiện truyền thông đại chúng, không hề bị một sự lệ thuộc, một sự hạn chếnào
- GS Hà Minh Đức quan niệm: “Tự do báo chí là quyền thiêng liêng của con người,phải được tự do bộc lộ chính kiến và nguyện vọng đúng đắn của cá nhân, tự do tiếpnhận thông tin, tự do trao đổi, luận bàn”
- PGS,TS Phạm Thành Hưng : “Tự do báo chí là một trong những điều kiện thiếtyếu để thực hiện chức năng xã hội cơ bản của truyền thông Hoạt động báo chí có tự
do là hoạt động bất chấp những tác động lung lạc bên ngoài báo chí, nhằm hướng tớimục tiêu cao nhất là thông tin khách quan và rộng rãi cho xã hội về sự thật đời sốngcon người, trên tinh thần phụng sự cho hạnh phúc dân tộc, nhân loại” Tự do báo chí
là một khái niệm mang tính lịch sử, được thực hiện và lý giải trong những hoàn cảnh
cụ thể, gắn liền với những điều kiện xã hội lịch sử của mỗi quốc gia, dân tộc, trong
đó trước hết là gắn liền với luật pháp mỗi quốc gia => Theo quan niệm củaPGS,TS Phạm Thành Hưng “ Tự do là khái niệm có tính tương đối, những nhà báochân chính thường ý thức được sự tự do tuyệt đối của mình khi họ tự nguyện đấutranh cho chân lý, vì tự do, hạnh phúc của nhân dân.Tự do ngôn luận, tự do báo chí
là một trong những mục tiêu phấn đấu cơ bản của con người, nhằm giành cho mìnhquyền được thông tin, trao đổi, giao tiếp, thể hiện ý chí và nguyện vọng của conngười một cách công khai, thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng Báochí ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, đặc biệt là vai tròđịnh hướng, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.”
- Mác viết về bản chất của tự do báo chí: “Báo chí nói chung là sự thực hiện tự docủa con người Do đó ở đâu có báo chí ở đó có tự do báo chí Bản chất của báo chí
tự do – đó là bản chất dũng cảm, có lý tính, có đạo đức của tự do.”
Trang 7Thực tế, luật pháp của các nước, về nguyên tắc cũng công nhận quyền tự do báo chí,
tự do ngôn luận, nhưng không nước nào coi quyền này là “tự do tuyệt đối” Ví như,với báo chí phương Tây, tuy không can thiệp vào hoạt động báo chí nhưng luật phápcủa các quốc gia đều có những quy định nhằm ngăn chặn sự lạm quyền của báo chí.Các Chính phủ đều phân biệt, những thông tin nào được phép phổ biến cho côngchúng và những thông tin nào thuộc loại phổ biến hạn chế hay tuyệt mật, không thểtiết lộ với mục đích bảo vệ lợi ích quốc gia
Trong bài phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại Hội nghị thường niênmạng thông tin Châu Á thủ tướng đã : " khẳng định quyền tự do báo chí là quyền
cơ bản của quyền công dân, tự do báo chí là xu thế chung của thế giới Tuy nhiên, tự
do báo chí phải theo quy định của luật pháp để đảm bảo tự do của người này, tổchức này không xâm phạm đến tự do và lợi ích của tổ chức và cá nhân khác " ( 1trích đoạn trong bài phát biểu )
Tại Việt Nam tự do báo chí là: Kết quả cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc trongcuộc Cách mạng tháng Tám 1945 Đều được Hiến pháp và các văn kiện chính trị củaĐảng thừa nhận Ngày 9/11/1946, Quốc hội đã thông qua bản Hiến pháp đầu tiêncủa nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, thừa nhận quyền tự do báo chí nói riêng,quyền tự do dân chủ nói chung Nhà nước ta đã tài trợ đồng bào các dân tộc thiểu số
để có thể tiếp nhận các sản phẩm báo chí Đài TNVN phát triển phát thanh tiếng dântộc thiểu số, đã phát sóng 12 thứ tiếng, với mục tiêu tuyên truyền đường lối, quanđiểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, công cuộc kháng chiến, kiếnquốc, góp phần nâng cao dân trí, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc Hệ thốngbáo chí phát triển cả về số lượng, chất lượng, chủng loại, về đội ngũ nhà báo, khoahọc công nghệ và sự tự do tiếp nhận sản phẩm báo chí của công chúng “Phát triển
đi đôi với quản lí tốt” : VD: Trên trang điện tử "Báo mới" ngày 21/6/2014 có viết:
"Tự do báo chí chỉ mang tính tương đối, bất kỳ xã hội nào cũng vậy Nói cách khác,
Trang 8tự do báo chí phải được thực hiện trong khuôn khổ của pháp luật Tự do báo chíkhông đồng nghĩa với việc tùy tiện, muốn viết gì, thích viết như thế nào thì viết " PGS, TS Nguyễn Hồng Vinh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệthuật Trung ương cũng đã khẳng định: Trên phương diện pháp lý, tất cả các bảnHiến pháp của nước ta từ trước đến nay đều có những quy định về tự do ngôn luận,
tự do báo chí và khẳng định, đây là một trong những quyền cơ bản nhất của conngười, của mọi công dân Ở mỗi bản Hiến pháp, nội dung này được kế thừa và pháttriển phù hợp từng điều kiện và hoàn cảnh lịch sử cụ thể của nước ta Nhà báo đượchành nghề hợp pháp và trong khuôn khổ quy định của pháp luật
Ngoài việc các nhà báo, phóng viên,… có quyền tự do về báo chí thì kèm theo đócũng đã có những yêu cầu đối với quyền tự do báo chí: Chống việc lợi dụng tự dobáo chí để tuyên truyền chống phá nhà nước, chia rẽ nội bộ dân tộc, tuân thủ quyđịnh của pháp luật về thông tin trên báo chí Chống việc làm lộ bí mật quốc gia, xâmphạm lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, đồng thời, chống lợi dụng tự do báo chí
để xâm hại các giá trị văn hóa cộng đồng Chống mọi biểu hiện lạm dụng côngquyền, nhân danh tổ chức, quyền lực để hạn chế tự do báo chí
Tự do báo chí là quyền cơ bản của công dân Điều này đã được cộng đồng quốc tếthừa nhận
Tuy nhiên, tự do báo chí cũng chính là chiêu bài để kẻ xấu hoặc những nhà "dânchủ" giả lợi dụng để chống phá Việt Nam, cho rằng Việt Nam đàn áp tự do báo chí,
áp đặt tư tưởng và nội dung lên báo chí, "độc quyền báo chí", vi phạm quy định vềnhân quyền, từ đó xuyên tạc, kích động các hoạt động chống lại Đảng, Nhà nướcViệt Nam, khiến cho lợi ích quốc gia bị tổn hại, nhất là trong quan hệ quốc tế Và đểminh chứng cho luận điệu này, đám "dân chủ" giả hiệu viện vào Điều 19 Tuyênngôn quốc tế về nhân quyền: " Mọi người đều có quyền tự do ngôn luận và bày tỏ ý
Trang 9kiến; kể cả tự do bảo lưu quan điểm mà không bị can thiệp; cũng như tự do tìmkiếm, tiếp nhận và truyền bá các ý tưởng và thông tin bằng bất kỳ phương tiệntruyền thông nào,và không có giới hạn về biên giới ".
Đúng là Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền có quy định như vậy và Việt Nam cũng
đã tham gia Nhưng quyền lợi bao giờ cũng đi liền với nghĩa vụ Đừng cố tình nhìn
sự việc một cách phiến diện như vậy Đừng quên rằng, Tuyên ngôn quốc tế về nhânquyền cũng quy định thế này: "Khi hưởng thụ các quyền và tự do của mình, mọingười chỉ phải tuân thủ những hạn chế do luật định, nhằm mục đích bảo đảm sựcông nhận và tôn trọng thích đáng đối với các quyền và tự do của người khác, cũngnhư nhằm đáp ứng những yêu cầu chính đáng về đạo đức, trật tự công cộng và phúclợi chung trong một xã hội dân chủ" (Điều 29)
Tương tự như vậy, Hiến pháp năm 2013 quy định: " Công dân có quyền tự do ngônluận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình Việc thực hiện cácquyền này do pháp luật quy định" (Điều 25)
Không chỉ có vậy, để cụ thể hóa quy định của Hiến pháp và để đảm bảo việc thực thiquyền tự do báo chí được cụ thể, rõ ràng hơn, Luật báo chí Việt Nam cũng quy định:
" Báo chí, nhà báo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ ;không một tổ chức, cá nhân nào được hạn chế, cản trở báo chí, nhà báo hoạt động.Không ai được lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí đểxâm phạm lợi ích của Nhà nước, tập thể và công dân." (Điều 2 Luật báo chí)
Như vậy, đừng cố tình nhìn nhận phiến diện hay chủ quan khi chỉ cho rằng tự do báochí tức là thích làm gì thì làm, thích nói gì thì nói Đừng viện vào cớ "tự do báo chí"
để biện minh cho các hành động tuyên truyền, xuyên tạc, nói xấu thậm chí chốngphá chính đất nước và đồng bào mình
Trang 10Hơn nữa, cần phải nhận thức rằng: tự do báo chí và báo chí tư nhân là hai vấn đềhoàn toàn khác nhau Tự do báo chí là quyền của công dân, quyền lợi ấy luôn songhành cùng với nghĩa vụ là không được sử dụng nó để làm ảnh hưởng, thậm chí làmmất tự do, quyền lợi, lợi ích của tổ chức, cá nhân khác.
Còn có cho phép báo chí tư nhân hay không thuộc về chức năng của nhà nước, làcông việc nội bộ và đặc thù của mỗi quốc gia khác nhau Việt Nam khác, Mỹ khác,phương Tây khác Thế nên, mọi sự so sánh ở đây đều khập khiễng cả
Mọi người cần hiểu về tự do báo chí cho đúng Đừng để bị những kẻ xấu, mượndanh hoạt động "dân chủ", mượn cớ "yêu nước" lừa gạt
Một định nghĩa đơn giản mà bản thân tôi tự rút ra về tự do báo chí đó là :
Tự do báo chí có thể được hiểu là trạng thái không bị ràng buộc hay cưỡngbức, không bị hạn chế hay cấm đoán trong quá trình tìm kiếm, trao đổi giaotiếp, chia sẻ, sản xuất, phổ biến và truyền bá thông tin, thể hiện ý chí vànguyện vọng của con người một cách công khai trên báo chí và các phươngtiện truyền thông đại chúng Vì vậy, tự do báo chí chính là việc xã hội tạođiều kiện cho các cơ quan báo chí hoạt động theo đúng quy định, cho nhà báođược hành nghề hợp pháp, được bảo hộ nhằm phục vụ cho xã hội Tuy nhiên,bất cứ hoạt động nào trong xã hội ở bất cứ quốc gia nào cũng nằm trong sựquản lý Hoạt động báo chí cũng vậy, đó là chuyện bình thường Nhưng cónhững tổ chức, những nhóm người luôn lấy “tự do báo chí” để cổ súy cho tự
do vô Chính phủ, viết cái gì cũng được, Nhà nước không được quản lý vàngăn cấm
Trang 11II Tự do báo chí của Việt Nam đang đứng đâu trên Thế giới?
1 Tự do báo chí của Việt Nam đang đứng ở đâu trên thế giới và Việt Nam có tự
do báo chí hay không ?
Một trong những tổ chức xếp hạng tự do báo chí uy tín nhất thế giới, ReportersWithout Borders (Phóng viên Không biên giới – RSF), xếp Việt Nam ở vị trí 175trên 180 nước trên thế giới trong báo cáo gần nhất của mình
Điều đó có nghĩa là báo chí Việt Nam chỉ tự do hơn được 5 nước, và đó là danh sáchcủa những “thảm hoạ báo chí”: Trung Quốc, Syria, Turmekishtan, Eritrea, và… BắcTriều Tiên Trật tự này tương đối ổn định trong ba năm vừa qua
Ngay trong khu vực Đông Nam Á nước ta là nước có tự do báo chí kém nhất, ta cònđứng sau Lào đến 5 bậc, còn Campuchia đã nằm chót vót ở vị trí thứ 132 Điều đó
có nghĩa là phạm vi tụt hậu của Việt Nam không còn có thể đo đạc ở tầm khu vựcĐông Nam Á nữa, mà đã thu hẹp lại ở một khu vực nhỏ hơn, kém phát triển hơn, nơichúng ta vẫn thường tự hào với địa vị “anh cả” của mình, đó là bán đảo ĐôngDương
Cần lưu ý rằng, khác với Việt Nam, người Campuchia có thể mở báo tư nhân vàcông khai chỉ trích chính quyền, mặc dù vẫn còn nhiều hạn chế
Trong một bảng xếp hạng khác của Freedom House, tình hình đỡ tệ cho Việt Namhơn một chút khi chúng ta xếp ngay trên Lào trong khu vực Đông Nam Á, vớikhoảng cách điểm chỉ là… 1/100
Chấm Việt Nam 77.66 điểm trong thang điểm 100 (điểm càng cao thì mức độ tự docàng thấp), RSF cho biết: “Trong điều kiện báo chí đều nhận chỉ thị từ đảng Cộngsản, nguồn tin độc lập duy nhất là các bloggers và nhà báo công dân, những ngườiphải chịu nhiều hình thức truy bức nặng nề, trong đó có cả việc bị công an thườngphục hành hung”
Trang 12Đó là khảo sát và kết luận của Phóng viên Không biên giới – RSF về tự do báo chí ởViệt Nam trong những năm trở lại đây Nhưng sau loạt đánh giá và xếp hạng củaRSF thì Việt Nam cũng đã có 1 số những phản biện và nhận định rằng xếp hạngđánh giá đó không khách quan Theo 1 bài viết trên báo Quân đội nhan dân đã viếtnhư sau :
Dựa trên những thông tin thiếu khách quan, không trung thực, bóp méo sự thật, Bảnphúc trình mang tên Chỉ số tự do báo chí 2014, của cái gọi là Tổ chức Phóng viênkhông biên giới (Reporteurs Sans Frontieres - RSF) đã xếp Việt Nam đứng gần chóttrên tổng số 180 nước trên thế giới Lý do là Việt Nam kiểm soát và ngăn chặninternet, bắt giữ, giam cầm các bloggers có tiếng nói đối lập, v.v…
Đây không phải lần đầu tiên RSF đưa ra cái nhìn thiếu thiện chí, nhận xét sai lệch vềtình hình tự do báo chí ở Việt Nam Hành động của những người đang nắm quyềnđiều hành RSF lộ rõ ý đồ, động cơ chính trị không tốt đối với Việt Nam Cần phảikhẳng định, sự thật về tự do báo chí ở Việt Nam trái ngược hẳn với những gì màRSF đưa ra
Chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam là khuyến khích, tạo điềukiện thuận lợi để người dân khai thác, sử dụng internet phục vụ phát triển kinh tế-văn hóa-xã hội, hỗ trợ cải cách hành chính, nâng cao chất lượng cuộc sống và thựchiện các quyền tự do cơ bản của nhân dân Theo tinh thần ấy, Việt Nam đã đạt nhiềuthành tựu về tự do báo chí, tự do internet Kết quả khảo sát của WeAreSocial - một
tổ chức nghiên cứu độc lập về truyền thông xã hội toàn cầu đã cho thấy, tính đếntháng 12-2012, số người dùng internet ở Việt Nam là 30,8 triệu người (tăng 10,8triệu người so với năm 2008), chiếm 34% dân số (cao hơn mức trung bình của thếgiới là 33%) Việt Nam hiện có hơn 3 triệu người dùng blog cá nhân để bày tỏ chínhkiến trên mạng xã hội, tổ chức các diễn đàn thảo luận, phản biện chủ trương, chính
Trang 13sách của Đảng và Nhà nước, gửi các góp ý, kiến nghị đến các cơ quan chức năng
Tổ chức Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) xếp hạng Việt Nam đứng thứ ba trongkhu vực Đông Nam Á và thứ 8 châu Á về số lượng người sử dụng internet Sự pháttriển nhanh của các phương tiện thông tin đại chúng và internet cho thấy, quyền tự
do ngôn luận, tự do thông tin ở Việt Nam đã có bước cải thiện và phát triển mạnh
mẽ Tuy nhiên, cũng như mọi quốc gia trên thế giới, luật pháp Việt Nam quy địnhhạn chế quyền tự do ngôn luận trong một số trường hợp, phù hợp với Công ước vềcác quyền dân sự và chính trị, nhằm tôn trọng các quyền hợp pháp và chính đáng, uytín, danh dự của người khác; nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn côngcộng, sức khỏe cộng đồng và đạo đức của xã hội
Đảng ta đặc biệt quan tâm đến báo chí Thực tế không có chuyện “Hà Nội nghiêmcấm báo chí viết về tham nhũng, lợi ích nhóm” như một số tin nêu trên mạng Trongmột lần tiếp xúc với cử tri Hà Nội, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nói rằng, sựsuy thoái về tư tưởng chính trị và đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”,rất nguy hiểm và hậu quả khôn lường Về giải pháp, Tổng Bí thư nêu rõ “Phải nhốtquyền lực vào trong lồng quy chế lập pháp”
Thực tế cho thấy, Đảng và Nhà nước ta luôn luôn khuyến khích báo giới tham giatrận chiến chống tham nhũng và hơn nữa còn xem đây là một lực lượng chống thamnhũng có hiệu quả cao Nhiều vụ việc tham nhũng, do giới báo chí phát hiện vàĐảng Cộng sản Việt Nam yêu cầu điều tra, xử lý
Ví dụ như : vụ Trịnh Xuân Thanh mở đầu từ thông tin báo chí mà Tổng Bí thưNguyễn Phú Trọng đã yêu cầu cấp ủy và cơ quan chức năng của Nhà nước vào cuộc.Sau đó, báo chí cũng nêu vấn đề tài sản “khủng” không rõ ràng về “nguồn gốc” của
bà Thứ trưởng Bộ Công Thương đã dẫn đến các cơ quan chức năng và Bộ CôngThương xác minh
Trang 14Những trường hợp mà RSF gọi là “các bloggers có tiếng nói đối lập” thực chất, họ
đã vi phạm pháp luật Việt Nam Lợi dụng đặc tính lan truyền nhanh, rộng và khókiểm soát của thông tin trên mạng, những đối tượng đó đã xem internet là một trongnhững công cụ để tuyên truyền xuyên tạc các đường lối, chủ trương, chính sách củaĐảng và Nhà nước, đồng thời, truyền bá những luận điệu phản động gây hoangmang trong xã hội nhằm chống phá công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hộichủ nghĩa của nhân dân Việt Nam Các cơ quan bảo vệ pháp luật Việt Nam bắt giữ,
xử lý họ là vì họ vi phạm pháp luật
Những thành tựu về tự do báo chí nói chung, tự do internet nói riêng của Việt Nam
là không thể phủ nhận Những tiến bộ đó được sự ghi nhận, đánh giá cao của dưluận quốc tế Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam có quyền tự hào về nhữngthành quả của mình và kiên quyết đấu tranh, phản bác mọi suy nghĩ, hành độngxuyên tạc, bóp méo sự thật về tình hình tự do báo chí nói chung, tự do internet nóiriêng ở Việt Nam
Dù nhìn nhận ở bất cứ góc độ nào thì không ai phủ nhận được, ở Việt Nam, báo chí
đã thật sự là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị, xã hội,nghệ nghiệp; là diễn đàn và công cụ quan trọng bảo vệ lợi ích và quyền tự do củacác tầng lớp nhân dân Mọi người dân đều có quyền đề đạt nguyện vọng, phát biểu
và đóng góp ý kiến trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, thông qua cácphương tiện thông tin đại chúng, trong đó có báo chí và mạng xã hội, internet Không thể phủ nhận được việc Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu về tự do báo chí, tự
do internet Kết quả khảo sát của WeAreSocial - một tổ chức nghiên cứu độc lập vềtruyền thông xã hội toàn cầu đã cho thấy, đến nay, số người dùng internet ở ViệtNam là trên 30 triệu người, chiếm 34% dân số (cao hơn mức trung bình của thế giới
là 33%) Tổ chức Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) xếp hạng Việt Nam đứng thứ
Trang 15ba trong khu vực Đông Nam Á và thứ 8 châu Á về số lượng người sử dụng internet.
Sự phát triển nhanh của các phương tiện thông tin đại chúng và internet cho thấy,quyền tự do ngôn luận, tự do thông tin ở Việt Nam đã có bước cải thiện và phát triểnmạnh mẽ Tuy nhiên, cũng như mọi quốc gia trên thế giới, luật pháp Việt Nam quyđịnh: Không được lợi dụng quyền tự do ngôn luận để xuyên tạc, vu khống, viết vàbày tỏ chính kiến sai sự thật, làm tổn hại các quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng,
uy tín, danh dự của người khác; cố tình đi ngược lại lợi ích dân tộc, nhằm phá vỡ anninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội
Từ trước đến nay, tự do báo chí luôn là một trong các quyền cơ bản của con ngườitrong một xã hội phát triển Nhưng tự do báo chí như thế nào lại là vấn đề cần phải
đề cập một cách cụ thể, căn cứ vào sự phát triển của từng quốc gia, dân tộc, nền vănhóa và hệ thống luật pháp của chính quốc gia ấy Đối với Việt Nam thì quyền tự dobáo chí của công dân được cụ thể hóa dưới các khía cạnh chính sau đây:
Thứ nhất, quyền tự do báo chí của công dân đã được cụ thể hóa trong Hiến phápnước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 và tại nhiều văn bản pháp luậtkhác Trong đó, Điều 14 Hiến pháp năm 2013 đã quy định cụ thể: “Ở nước Cộnghòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị,dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theoHiến pháp và pháp luật; Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chếtheo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốcgia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng” Đây là mộttrong những cơ sở pháp lý quan trọng để công dân Việt Nam có quyền được bày tỏ
tự do ngôn luận trên báo chí theo các quy định của pháp luật Bên cạnh đó, cụ thểhóa Điều 14 Hiến pháp 2013 thì trong Luật Báo chí ngày 5/4/2016 đã tiếp tục khẳngđịnh quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân; nêu rõ các đối tượng đượcphép thành lập cơ quan báo chí; liên kết trong hoạt động báo chí; quyền tác nghiệp
Trang 16của báo chí; quyền hạn, nghĩa vụ của nhà báo; hoạt động kinh doanh dịch vụ của cơquan báo chí; những hành vi bị cấm trong hoạt động báo chí; cải chính và xử lý viphạm; pháp điển hóa quy định tại các Nghị định của Chính phủ Điều đó đã cho thấybáo chí luôn được coi là một trong những phương tiện thông tin thiết yếu đối với đờisống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chứcchính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xãhội - nghề nghiệp; là diễn đàn của đại đa số quần chúng nhân dân
Thứ hai, báo chí ở Việt Nam có nhiệm vụ thông tin trung thực về tình hình đất nước
và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước và của Nhân dân; tuyên truyền, phổbiến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách,pháp luật của Nhà nước, thành tựu của đất nước và thế giới theo tôn chỉ, mục đíchcủa cơ quan báo chí; góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, nâng caodân trí, đáp ứng nhu cầu văn hóa lành mạnh của Nhân dân, bảo vệ và phát huytruyền thống tốt đẹp của dân tộc, xây dựng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa,tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam
xã hội chủ nghĩa; phản ánh và hướng dẫn dư luận xã hội; làm diễn đàn thực hiệnquyền tự do ngôn luận của Nhân dân; phát hiện, nêu gương người tốt, việc tốt, nhân
tố mới, điển hình tiên tiến; đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật vàcác hiện tượng tiêu cực trong xã hội; góp phần giữ gìn sự trong sáng và phát triểntiếng Việt, tiếng của các dân tộc thiểu số Việt Nam và mở rộng sự hiểu biết lẫn nhaugiữa các nước và các dân tộc, tham gia vào sự nghiệp của nhân dân thế giới vì hòabình, độc lập dân tộc, hữu nghị, hợp tác, phát triển bền vững Qua đó, chúng ta cóthể thấy rằng tự do báo chí ở Việt Nam có một vai trò tích cực trong việc tham giaphản biện những vấn đề quan trọng, nóng bỏng của đời sống xã hội Báo chí ViệtNam tham gia phản biện vấn đề quan trọng của đời sống xã hội
Trang 17Thứ ba, Quyền tự do báo chí phải được đặt trong khuôn khổ của pháp luật, phục vụlợi ích của quốc gia, dân tộc; không xâm phạm đến quyền, lợi ích của tổ chức, cánhân Điều 2, Luật Báo chí năm 1989 đã nêu rõ: Không ai được lạm dụng quyền tự
do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước,tập thể và công dân Và gần đây nhất là Điều 13 - Luật báo chí ngày 5/4/2016 đãkhẳng định: “Trách nhiệm của Nhà nước đối với quyền tự do báo chí, quyền tự dongôn luận trên báo chí của công dân: 1 Nhà nước tạo Điều kiện thuận lợi để côngdân thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí và để báo chíphát huy đúng vai trò của mình; 2 Báo chí, nhà báo hoạt động trong khuôn khổpháp luật và được Nhà nước bảo hộ Không ai được lạm dụng quyền tự do báo chí,quyền tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợiích hợp pháp của tổ chức và công dân; 3 Báo chí không bị kiểm duyệt trước khi in,truyền dẫn và phát sóng”
Như vậy cuối cùng chúng ta có thể thấy rằng Đảng và Nhà nước Cộng hòa xãhội chủ nghĩa Việt Nam luôn tạo mọi điều kiện để phát huy quyền cơ bản củacông dân nói chung cũng như quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí nói riêng.Tuy nhiên, tự do báo chí ở đây phải dựa trên cơ sở tuân thủ các quy định củaHiến pháp 2013 và pháp luật Việt Nam Mặt khác, chúng ta cũng cần phảikiên quyết đấu tranh với các đối tượng, phần tử xấu có ý đồ lợi dụng quyền
tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích củaNhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân
2 Những liên hệ tích cực của tự do báo chí ở Việt Nam
Theo đó, nếu nói rằng Việt Nam không có tự do báo chí thì sao lại có những vụviệc nhờ có báo chí mà được làm sáng tỏ, được minh bạch hơn Nhờ sự phát triểncủa mạng xã hội qua đó mà tự do ngôn luận của Việt Nam đã được nâng cao Nhờ
sự lên tiếng của cộng đồng mạng, báo chí viết bài mà bắt buộc cơ quan cấp cao
Trang 18phải vào cuộc để tiến hành điều tra những sự việc trong gian qua Ngoài ra, cũng
đã truyền bá được những truyền thống, văn hóa, bản sắc dân tộc Việt Nam với cácnước bạn trên thế giới
2.1 Giao lưu văn hóa Việt Nam, hội chợ ẩm thực.
Tháng 6/2017 vừa qua, tại khu vực nhà Bát Giác, phía sau Tượng đài Lý Thái Tổ,quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã tổ chức lễ khaimạc chương trình “Giao lưu Văn hóa ẩm thực Hà Nội với bạn bè quốc tế."
Chương trình có sự tham gia của 50 gian hàng đến từ 18 quốc gia trên thế giới Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội NgôVăn Quý cho biết Giao lưu văn hóa ẩm thực Hà Nội với bạn bè Quốc tế được tổchức nhằm tôn vinh, khai thác thế mạnh của văn hóa ẩm thực Việt Nam cũng nhưcủa các quốc gia Đồng thời, chương trình còn có ý nghĩa giúp tăng cường giaolưu, trao đổi văn hóa ẩm thực giữa Hà Nội với các nước bạn, phục vụ nhu cầuthưởng thức ẩm thực cho người dân thành phố và bạn bè quốc tế đang sinh sống,làm việc tại Hà Nội Với chủ đề “Giao lưu văn hóa ẩm thực Hà Nội với bạn bèquốc tế," ngoài việc được thưởng thức ẩm thực, công chúng và du khách còn đượchòa mình trong nhiều tiết mục nghệ thuật phong phú đến từ nhiều quốc gia khácnhau, hay được thưởng thức các trò chơi dân gian như nhảy sạp, cà kheo, nhảy bao
bố, kéo co, nhảy dây tạo nên một tổng thể không gian văn hóa ấm áp, mang đậmtình hữu nghị các nước
Trong 50 gian hàng tham gia chương trình có 25 gian hàng giới thiệu về ẩm thực
Hà Nội với các món ăn truyền thống như: Cốm Mễ Trì, trà Sen Hồ Tây, nemPhùng, bún ốc, bánh cuốn, bánh dày cùng các gian hàng của làng nghề, tổ chức,
cá nhân và một số các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ẩm thực trên địa bàn
Hà Nội
Trang 19Ngoài ra, chương trình còn có các gian hàng của các quốc gia khác có mối quan hệhợp tác với thành phố Hà Nội với nhiều món ăn đặc sắc Giao lưu văn hóa pháttriển đất nước là một trong những mục tiêu cơ bản của chính sách phát triển nềnvăn hóa và kinh tế của đất nước trong thời đại công nghiệp hóa hiện đại hóa hiệnnay Bên cạnh việc giao lưu văn hóa, thì ta còn quảng bá đất nước và con ngườiViệt Nam với bạn bè trên Thế Giới Truyền bá tư tưởng, quan điểm và qua đó thayđổi được về mặt nhận thức của bạn bè quốc tế đối với cái nhìn về Việt Nam.
2.2 Phát huy truyền thống dân tộc, giới thiệu Hà Nội với 36 phố phường
Trong nhiều bài viết mà tôi đã thu thập được, mỗi bài viết đều viết về 1 góc riêngcủa Hà Nội 36 phố phường Nhưng chúng đều có một điểm chung đó là viết về 1
Hà Nội cổ của xưa và 1 Hà Nội hiện đại của ngày nay
Sách “Hà Nội băm sáu phố phường” của Thạch Lam viết: “Người Pháp có Paris,người Anh có London, người Tàu (Trung Quốc) có Thượng Hải… Trong các sách
vở, trên các báo chí, họ nói đến thành phố của họ một cách tha thiết, mến yêu "
"Chúng ta cũng có Hà Nội, một thành phố rất nhiều vẻ đẹp vì Hà Nội đẹp thật vàcũng vì chúng ta mến yêu Yêu mến Hà Nội với tâm hồn người Hà Nội cũng nhưngười Paris chính hiệu yêu mến Paris "
"Trong những cuộc phiếm du-phiếm du ngoài các phố Hà Nội là một cái thú vôsong, chỉ người Hà Nội có… ở những hang cùng ngõ hẻm của làng xa, hay nhữngnương mật thẳm trong rừng núi, ban chiều vẫn có nhiều người ngóng về mộtphương trời để cố trông cái ánh sáng mờ của Hà Nội chiếu lên nền mây."
"Để cho những người mong ước kinh kỳ ấy, và để cho những người ở Hà Nội,chúng ta khuyến khích yêu mến Hà Nội hơn, chúng ta nói đến tất cả những vẻ đẹpriêng của Hà Nội, khiến mọi sự đổi thay trong ba mươi sáu phố phường đều cótiếng vang ra khắp mọi nơi”
Trang 20Hà Nội hiện nay có 9 quận, 5 huyện gồm 128 phường, 98 xã và 6 thị trấn, nhưng
đó là “phường và phố” Hà Nội hiện nay, còn ca dao cổ có câu: “Hà Nội băm sáuphố phường Hàng Gạo, Hàng Đường, Hàng Muối trắng tinh” Khu phố cổ "36 phốphường" của Hà Nội được giới hạn bởi đường Hàng Đậu ở phía Bắc, phía Tây làđường Phùng Hưng, phía Đông là đường Trần Nhật Duật và Trần Quang Khải,phía Nam là đường Hàng Bông, Hàng Gai, Cầu Gỗ, Hàng Thùng
Khu phố cổ được biết đến hiện nay được thiết kế và quy hoạch theo phong cáchkiến trúc Pháp với mạng lưới đường hình bàn cờ, nhưng dấu vết lịch sử thì lại inđậm ở nhiều lớp văn hoá chồng lên nhau Thăng Long-Hà Nội là một vùng văn hoátruyền thống đặc biệt bởi vì đến hết thế kỷ XVI Thăng Long-Đông Đô-Đông Kinhvẫn là đô thị độc nhất của nhà nước Đại Việt lúc ấy “Kẻ Chợ” tên gọi khác củaThăng Long-Hà Nội xưa có thành, có thị, có bến, có 36 phường buôn bán và thợthủ công, có chợ ô ven đô, có các làng nghề chuyên canh và chế biến nông sản.Dân tài tứ xứ kéo về Thăng Long-Hà Nội, họ cọ xát, đua trí, đua tài tạo nên nét tàihoa độc đáo chỉ có ở người Hà Nội, ở đất Hà Nội, đó là cách sành mặc, sành chơi,sành ăn, sành là Thương nhân và thợ thủ công sống rải rác trong tất cả các phốphường Phố giàu có như Mã Mây tập trung khá nhiều nhà buôn lớn, nhất làthương nhân Hoa Kiều Đường xá ở đây được lát sạch sẽ Các phố được ngăn vớinhau bởi những chiếc cổng lớn xây như bức tường mà bề rộng chiếm cả mặtđường, ban đêm được đóng một cách nghiêm ngặt Trong mỗi phố là những dãynhà san sát làm theo kiểu chồng bao diêm mà hiện nay chúng ta còn thấy ở các phốHàng Buồm, Hàng Bạc, Hàng Ngang, Hàng Đào Các dãy nhà này vừa là nhà ởlại vừa là cửa hiệu Dưới thời nhà Lý, nhà Trần, Phố cổ Hà Nội bao gồm nhiềuphường trong tổng số 61 phường thời đó Vào thời Lê, đầu thế kỷ XVI, Hà Nội trởthành Đông Kinh, khắp nơi đổ về buôn bán làm ăn trong 36 phường lúc bấy giờ, vàdần dần, nơi đây chính là khu Phố Cổ thời nay
Trang 21Cùng với những yếu tố nổi trội về lịch sử, khu Phố Cổ xứng đáng được xem như làmột không gian, mà tại đó một thời đã thể hiện một dấu ấn không thể phai mờ vềmột cuộc sống đô thị khá toàn diện về kinh tế, xã hội, tập quán, truyền thống.
Qua tư liệu cũ để lại thì khu vực sầm uất đông vui nhất của Hà Nội xưa là huyệnThọ Xương (tức quận Hoàn Kiếm và Hai Bà Trưng hiện nay) mà người ta quen gọi
là khu phố cổ Nơi đây là cửa hàng, cửa hiệu buôn bán hay sản xuất hàng thủ côngchen vai sát vách nhau tạo thành những dãy phố, mỗi phố bán một mặt hàng hay cómột nghề riêng biệt và người ta lấy luôn tên sản phẩm để đặt tên cho phố Điềunày, thể hiện rõ trong ca dao với đầy đủ tên 36 phố Hà Nội
“Rủ nhau chơi khắp Long Thành
Ba mươi sáu phố rành rành chẳng sai