Tình hình quản lý giáo dục và phương pháp dạy học trong nhà trường đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, đặc biệt là việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học và Trung học cơ sở. Hiện nay, nhiều hạn chế về việc này vẫn tồn tại do sự ưu tiên của giáo viên và phụ huynh tập trung vào kiến thức hơn là kỹ năng sống. Tuy nhiên, xã hội hiện đại đang đối mặt với nhiều thách thức mới và phức tạp, đòi hỏi con người phải có khả năng thích nghi và giải quyết các vấn đề. Do đó, việc đổi mới quản lý giáo dục và đặc biệt là quy trình đổi mới phương pháp dạy học là rất cần thiết để cung cấp cho học sinh những kỹ năng sống cần thiết trong cuộc sống hiện đại. Trong thời kỳ xã hội hiện nay, thế hệ trẻ đang đối mặt với nhiều thách thức và sự ảnh hưởng tiêu cực từ môi trường xã hội và internet. Điều này đã dẫn đến việc gia tăng các vấn đề như bạo lực học đường, hành vi không lành mạnh, và thiếu kỹ năng thực hành giao tiếp. Để giúp học sinh vượt qua những khó khăn này và phát triển toàn diện, việc giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường là một yếu tố quan trọng không thể thiếu. Để tăng cường công tác quản lý chương trình giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong giai đoạn hiện nay tôi mạnh dạn chọn đề tài “một số biện pháp quản lý để nâng cao giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường tiểu học và trung học cơ sở (TH và THCS)….” để nghiên cứu.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO … TRƯỜNG TH VÀ TRUNG HỌC ………
-ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỂ NÂNG CAO GIÁO DỤC
KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC VÀ
Trang 2MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2
4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 3
5 Phương pháp nghiên cứu 3
B NỘI DUNG 3
1 Cơ sở lý luận 3
1.1 Khái niệm Kỹ năng sống 3
1.2 Vai trò của kỹ năng sống 4
1.3 Mục tiêu giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh 5
2 Cơ sở thực tiễn 7
3 Giải pháp thực hiện 8
3.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của các lực lượng giáo dục về ý nghĩa, lợi ích của hoạt động GDKNS cho học sinh 9
3.2 Biện pháp 2: Đa dạng hoá các hình thức tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh 10
3.3 Biện pháp 3: Phát huy vai trò của cán bộ quản lý nhà trường trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác giáo dục KNS cho học sinh 11
3.4 Biện pháp 4: Phát huy tốt vai trò các lực lượng sư phạm trong giáo dục KNS cho học sinh 12
3.5 Biện pháp 5: Tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục gia đình - nhà trường - xã hội 17
C KẾT LUẬN 18
1 Kết luận 18
2 Kiến nghị, đề xuất 19
D TÀI LIỆU THAM KHẢO 22
Trang 3A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Tình hình quản lý giáo dục và phương pháp dạy học trong nhà trường đangtrở nên quan trọng hơn bao giờ hết, đặc biệt là việc rèn luyện kỹ năng sống chohọc sinh Tiểu học và Trung học cơ sở Hiện nay, nhiều hạn chế về việc này vẫntồn tại do sự ưu tiên của giáo viên và phụ huynh tập trung vào kiến thức hơn là
kỹ năng sống Tuy nhiên, xã hội hiện đại đang đối mặt với nhiều thách thức mới
và phức tạp, đòi hỏi con người phải có khả năng thích nghi và giải quyết các vấn
đề Do đó, việc đổi mới quản lý giáo dục và đặc biệt là quy trình đổi mớiphương pháp dạy học là rất cần thiết để cung cấp cho học sinh những kỹ năngsống cần thiết trong cuộc sống hiện đại
Trong thời kỳ xã hội hiện nay, thế hệ trẻ đang đối mặt với nhiều thách thức
và sự ảnh hưởng tiêu cực từ môi trường xã hội và internet Điều này đã dẫn đếnviệc gia tăng các vấn đề như bạo lực học đường, hành vi không lành mạnh, vàthiếu kỹ năng thực hành giao tiếp Để giúp học sinh vượt qua những khó khănnày và phát triển toàn diện, việc giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường là mộtyếu tố quan trọng không thể thiếu
Để tăng cường công tác quản lý chương trình giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh trong giai đoạn hiện nay tôi mạnh dạn chọn đề tài “một số biện pháp quản lý để nâng cao giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trường tiểu học và trung học cơ sở (TH và THCS)….” để nghiên cứu.
2 Mục đích nghiên cứu
Dựa trên nền tảng lý luận và đánh giá thực trạng quản lý giáo dục kỹ năngsống (KNS) cho học sinh tại các trường TH và THCS, chúng tôi đề xuất mộtloạt biện pháp quản lý nhằm tối ưu hóa chất lượng và hiệu suất của hoạt độnggiáo dục KNS cho học sinh
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu lý thuyết về quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống (KNS)cho học sinh THCS
Trang 4- Thực hiện khảo sát, phân tích và đánh giá tình hình thực tế của quản lýhoạt động giáo dục KNS cho học sinh tại các trường THCS.
- Đưa ra các đề xuất và biện pháp quản lý cải tiến hoạt động giáo dục KNScho học sinh trong trường THCS
4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
- Đề tài tập trung vào việc nghiên cứu và triển khai một loạt biện pháp quản
lý nhằm cải thiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tại các trường TH vàTHCS
- Nghiên cứu được thực hiện tại các trường Tiểu học và Trung học cơ sở(TH và THCS) để tìm hiểu và áp dụng các biện pháp quản lý nhằm nâng caochất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
5 Phương pháp nghiên cứu
- Trong phạm vi nghiên cứu lý thuyết, chúng tôi đã tiến hành thu thập tàiliệu từ sách, báo, và các văn bản có liên quan đến đề tài Dựa trên nguồn thôngtin này, chúng tôi đã thực hiện phân tích, tổng hợp, và điều này giúp chúng tôirút ra các vấn đề quan trọng liên quan đến đề tài
- Đối với phần nghiên cứu thực tiễn, chúng tôi đã thực hiện một loạt phươngpháp nghiên cứu thực địa để hiểu rõ tình hình thực tế
B NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận
1.1 Khái niệm Kỹ năng sống
Trong thời kỳ phát triển hiện nay, khái niệm "kỹ năng sống" đã trở nên phổbiến trong xã hội Việt Nam, đặc biệt sau chương trình của UNICEF năm 1996
về "Giáo dục kỹ năng sống để bảo vệ sức khỏe và phòng chống HIV/AIDS chothanh niên trong và ngoài nhà trường." Chương trình này giới thiệu một loạt kỹnăng sống cốt lõi, bao gồm tự nhận thức, giao tiếp, xác định giá trị, ra quyếtđịnh, kiên định và đạt mục tiêu
Dựa trên cơ sở này, chương trình tiếp tục phát triển và mở rộng trong giaiđoạn 2 với tên gọi "Giáo dục sống khỏe mạnh và kỹ năng sống." Ngoài ngànhGiáo dục, sự tham gia của Trung ương Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh
và Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam đã định nghĩa kỹ năng sống như là các kỹnăng thiết thực giúp con người có cuộc sống an toàn, khỏe mạnh và hiệu quả.Các kỹ năng này bao gồm ra quyết định, từ chối, thương thuyết, đàm phán, lắng
Trang 5Khái niệm về kỹ năng sống được hiểu rộng rãi hơn, bao gồm:
Khả năng thực hiện các chức năng hàng ngày
Hành vi thích ứng và giải quyết các thách thức của cuộc sống
Kỹ năng liên quan đến tri thức và giá trị
Năng lực để đối phó với các yêu cầu và thách thức của cuộc sống.Trong quá trình phát triển giáo dục kỹ năng sống, các quốc gia có nhữngđiểm nhấn và ưu tiên khác nhau dựa trên tình hình chính trị, kinh tế và văn hóa.Một số quốc gia tập trung vào kỹ năng tư duy, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợptác và cạnh tranh, kỹ năng thích ứng, và kỹ năng chuyển đổi công việc Trong đềtài này, chúng tôi hiểu khái niệm "kỹ năng sống" như là tất cả những kỹ năngtrực tiếp giúp cá nhân sống thành công và hiệu quả, tích hợp khả năng, phẩmchất, hành vi tâm lí, xã hội và văn hóa phù hợp để đương đầu với môi trườngxung quanh Các kỹ năng sống cốt lõi bao gồm tư duy, giao tiếp, ra quyết định,hợp tác và cạnh tranh, thích ứng cao, và làm chủ bản thân
1.2 Vai trò của kỹ năng sống
Sự thành công thực sự chỉ đến với những người biết thích nghi và có khảnăng chinh phục mọi hoàn cảnh Vì vậy, kỹ năng sống trở thành một phầnkhông thể thiếu trong cuộc sống Biết cách sống, làm việc và đạt được mục tiêu
là ước mơ không hề xa vời, mà đó là khát vọng chính đáng của những người biếttrang bị cho mình những kỹ năng sống cần thiết và hữu ích
Kỹ năng sống xuất sắc thúc đẩy sự thay đổi trong cách chúng ta nhìn nhậnbản thân và thế giới, xây dựng niềm tin, lòng tự trọng, thái độ tích cực và độngviên bản thân, cho phép tự quyết định vận mệnh cá nhân
Kỹ năng sống giúp chúng ta giải phóng và tận dụng tiềm năng tiềm ẩn bêntrong mỗi con người để hoàn thiện bản thân, tránh suy nghĩ theo lối mòn vàhành động theo thói quen trong hành trình biến những ước mơ thành hiện thực.Khối lượng kiến thức của chúng ta trở nên lỗi thời nhanh chóng trong thờiđại mới Trong môi trường đầy biến động này, con người luôn phải đối mặt với
áp lực cuộc sống từ các yêu cầu ngày càng đa dạng và cao trong các mối quan
hệ xã hội, công việc và gia đình Sự hội nhập vào cộng đồng quốc tế đòi hỏichúng ta phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của mình, và kỹ năng sốngngày càng trở nên quan trọng Thiếu kỹ năng sống, con người dễ dàng rơi vàothái độ tiêu cực và trở nên cảm giác bất lực Giáo dục cần trang bị cho học sinhnhững kỹ năng thiết yếu như tự nhận thức về bản thân, tự quản lý, đồng cảm, tôntrọng người khác, học cách hợp tác và giải quyết xung đột một cách hợp lý
Trang 61.3 Mục tiêu giáo dục Kỹ năng sống cho học sinh
Chúng ta đều hiểu rằng cuộc sống thường đặt ra nhiều thách thức để conngười phải vượt qua, và những mất mát làm cho chúng ta trân trọng những gìmình đang có Vì vậy, mỗi cá nhân cần phải sở hữu những kỹ năng cụ thể để tồntại và phát triển Là những nhà giáo dục, chúng ta thấu hiểu mức độ quan trọngcủa việc giáo dục kỹ năng sống (KNS) cho học sinh KNS là một hành trangquan trọng giúp họ hướng dẫn bản thân trong cuộc sống đầy thách thức của xãhội hiện đại, trong ba khía cạnh quan trọng sau:
Trong quan hệ với chính bản thân: Giáo dục KNS giúp học sinh biết cách ápdụng kiến thức vào thực tế, biến chúng thành những hành động cụ thể và tạothành thói quen tích cực Họ học cách tạo ra những thói quen tích cực để địnhhình tương lai của mình
Trong quan hệ với gia đình: Giáo dục KNS giúp học sinh thấu hiểu và trântrọng gia đình, biết cách tôn trọng ông bà, hiếu thảo với cha mẹ, và chăm sócngười thân khi họ gặp khó khăn hoặc bệnh tật Họ học cách động viên và an ủilẫn nhau trong gia đình
Trong quan hệ với xã hội: Giáo dục KNS giúp học sinh hiểu cách tương tácthân thiện với môi trường tự nhiên và cộng đồng Họ học cách giữ gìn trật tự và
an toàn giao thông, giữ vệ sinh đường phố, và bảo vệ môi trường tự nhiên Điềunày góp phần tạo nên một môi trường sống sạch sẽ và lành mạnh và giảm thiểucác vấn đề xã hội và tệ nạn
Đối với học sinh tiểu học, giáo dục KNS nhằm mục đích trang bị cho họkiến thức về chuẩn mực đạo đức và pháp luật trong các tình huống cụ thể, giúp
họ xác định hành vi và quyết định của bản thân Họ được khuyến khích pháttriển kỹ năng nhận xét, thái độ tích cực và quyết đoán Họ học cách tự tin vàokhả năng của mình và biết yêu thương gia đình, cộng đồng và môi trường
Đối với học sinh phổ thông, giáo dục KNS nhằm mục đích trang bị cho họkiến thức, giá trị, thái độ, và kỹ năng phù hợp để:
Hình thành hành vi tích cực và loại bỏ hành vi tiêu cực
Phản ứng một cách phù hợp và linh hoạt trong các tình huống cuộc sốnghàng ngày
Ứng dụng kiến thức vào thực tế
Phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức
Tóm lại, giáo dục KNS là một phần quan trọng để hướng dẫn học sinh xâydựng cuộc sống tích cực, phát triển tốt trong xã hội đang biến đổi nhanh chóng
và đầy thách thức
Trang 72 Cơ sở thực tiễn
* Thuận lợi
Nhà trường tự hào về việc 100% cán bộ giáo viên đạt chuẩn về trình độchuyên môn Đội ngũ giáo viên trẻ, nhiệt tình, và hết sức cam kết trong côngviệc, với nền tảng chuyên môn vững vàng và lòng ham học cao để liên tục nângcao năng lực của họ Họ thể hiện ý thức kỷ luật xuất sắc và tinh thần tráchnhiệm cao trong mọi khía cạnh của công việc Đặc biệt, tinh thần đoàn kết và sự
hỗ trợ giữa các thành viên của Hội đồng sư phạm nhà trường được coi là yếu tốthen chốt, đóng góp quan trọng vào mọi thành tựu của nhà trường
Về phần cơ sở vật chất, nhà trường đã đầu tư một cách tương đối hoànchỉnh, đảm bảo đáp ứng ít nhất nhu cầu dạy và học trong bối cảnh thay đổi vàđổi mới hiện nay
* Khó khăn:
Đội ngũ giáo viên, mặc dù đông về số lượng, nhưng vẫn chưa đồng đều vềchất lượng
Mặc dù đã có sự tăng trưởng đáng kể về cơ sở vật chất, nhưng vẫn chưa đủ
để đáp ứng đầy đủ nhu cầu dạy và học của nhà trường hiện nay Một số phòngchức năng vẫn thiếu hụt so với thực tế
Cùng với sự phát triển về kinh tế và các mặt khác, tình hình xã hội trong địaphương vẫn còn một số vấn đề bất cập Tình hình an ninh trật tự có nơi chưađược quản lý tốt Các tệ nạn xã hội như rượu chè, cờ bạc, bạo lực, mê tín dịđoan vẫn còn tồn tại trong một bộ phận nhân dân, ảnh hưởng không ít đến sựphát triển kinh tế, văn hóa xã hội, và tác động không tốt đến học sinh trongtrường
* Một số tồn tại, hạn chế trong công tác giáo duc ̣ Kỹ năng sống cho học sinh
Một trong những hạn chế của giáo dục phổ thông hiện nay là chưa đặt đủ sựchú trọng vào việc giáo dục kỹ năng sống (KNS) cho học sinh Nội dung vàphương pháp giáo dục trong các nhà trường hiện nay thường tập trung vào việc
Trang 8dạy chữ, thiếu sự quan tâm đúng mức đối với việc giáo dục con người, đặc biệt
là việc giáo dục KNS cho học sinh
Công tác giáo dục KNS trong các nhà trường còn gặp một số hạn chế, chẳnghạn như việc tích hợp KNS vào các môn học chưa đủ sâu và chưa được xâydựng thành môn học riêng trong chương trình phổ thông, do đó việc thực hiệnchưa đạt hiệu quả mong muốn
Cơ sở vật chất và thiết bị trong trường học hiện chỉ đáp ứng nhu cầu giảngdạy kiến thức cho học sinh, chưa đáp ứng được hoạt động giáo dục KNS Côngtác đào tạo, bồi dưỡng và tập huấn cho đội ngũ cán bộ, giảng viên dạy KNS cònkhó khăn; hình thức tổ chức hoạt động giáo dục KNS chưa đa dạng và linh hoạt,
và phương pháp thường còn hạn chế
Vì vậy, tình trạng học sinh thiếu KNS vẫn diễn ra, thể hiện qua các hành viứng xử không phù hợp trong xã hội, sự hạn chế trong việc đối phó với các tìnhhuống trong cuộc sống, chẳng hạn như thiếu văn hóa trong giao tiếp ở nơi côngcộng, thiếu tôn trọng đối với thầy cô giáo, cha mẹ và người lớn tuổi, thiếu ý thứcbảo vệ môi trường và giữ gìn vệ sinh công cộng, gây phiền hà cho người kháckhi sử dụng điện thoại di động và nhiều hành vi khác
3 Giải pháp thực hiện
Hiện nay, trong quá trình đổi mới đất nước và theo đường lối "Đẩy mạnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với mục tiêuđộc lập dân tộc kết hợp với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ và văn minh", chúng ta đặt con người là trung tâm, xem conngười là mục tiêu và động lực chính của phát triển kinh tế và xã hội Đất nướccần nguồn nhân lực đủ số lượng, chất lượng và cơ cấu đồng bộ
Đối với học sinh, ngoài việc trang bị tri thức khoa học phổ thông cơ bản,chúng ta cũng cần chú trọng đến việc giáo dục về lý tưởng cách mạng và đạođức để xây dựng các công dân tương lai có sự phát triển toàn diện Để đạt đượcmục tiêu này, nhà trường cần thực hiện những biện pháp quản lý giáo dục phùhợp, để hướng dẫn học sinh theo những tiêu chuẩn mà xã hội đang hướng tới.Tóm lại, nhà trường cần là nơi trang bị kiến thức cơ bản và giáo dục nhâncách cho học sinh, để họ có thể đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nướctrong tương lai
Trang 93.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của các lực lượng giáo dục về ý nghĩa và lợi ích của hoạt động giáo dục kỹ năng sống (GDKNS) cho học sinh
Tổ chức các buổi hội thảo và khóa đào tạo: Nhà trường và các tổ chức giáodục có thể tổ chức các buổi hội thảo, khóa đào tạo dành cho giáo viên và cán bộquản lý để trình bày và thảo luận về ý nghĩa và lợi ích của GDKNS Trong cáckhóa đào tạo này, nên giới thiệu các nghiên cứu khoa học và thực tiễn hiện tại
về tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng sống cho học sinh
Tạo nội dung giáo dục hấp dẫn: Cần phát triển nội dung GDKNS hấp dẫn vàthú vị để giới thiệu cho giáo viên và học sinh Các ví dụ thực tế và trải nghiệmthực tế có thể được tích hợp để minh họa ý nghĩa và lợi ích của các kỹ năngsống trong cuộc sống hàng ngày
Tương tác và chia sẻ kinh nghiệm: Khuyến khích giáo viên, học sinh và phụhuynh tương tác và chia sẻ kinh nghiệm về cách GDKNS đã thay đổi cuộc sốngcủa họ Các câu chuyện thành công và ví dụ cụ thể về việc áp dụng các kỹ năngsống có thể giúp lan tỏa thông điệp về ý nghĩa của GDKNS
Sử dụng tài liệu tham khảo: Các tổ chức giáo dục có thể sử dụng tài liệutham khảo, bài viết, sách về GDKNS để giải thích và minh họa những lợi ích vàứng dụng của chúng trong thế giới thực
Tạo sự nhận thức thông qua hoạt động thực tế: Tổ chức các hoạt động thực
tế, dự án, hoặc cuộc thi liên quan đến GDKNS có thể giúp mọi người thấy rõcách mà các kỹ năng này có thể áp dụng trong cuộc sống hàng ngày
Liên kết với cộng đồng: Hợp tác với các tổ chức trong cộng đồng để tổ chức các hoạt động hỗ trợ GDKNS, như làm từ thiện, tình nguyện xã hội, hoặc các chương trình phát triển kỹ năng cho học sinh.
Trang 10Tuyên truyền phòng chống cháy nổ và tai nạn đuối nước
cho học sinh tại trường THCS
3.2 Biện pháp 2: Đa dạng hoá các hình thức tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Để tạo sự hứng thú cho học sinh trong quá trình học tập và rèn luyện kỹnăng sống (KNS) và đảm bảo hiệu quả trong công tác giáo dục KNS, trườngTHCS đã áp dụng nhiều biện pháp đa dạng như sau:
Lồng ghép KNS vào các bộ môn học: Trường đã tích hợp nội dung KNS vàocác chuyên đề của các bộ môn Ví dụ, trong lĩnh vực tự nhiên, học sinh đượcgiảng dạy về kỹ năng sử dụng tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường Trongmôn toán học, học sinh được học về kỹ năng đo đạc và bố trí tổ chức hiệu quả.Các bộ môn xã hội giáo dục học sinh về kỹ năng ứng xử, nhận thức và thực hiệnpháp luật
Tổ chức các hoạt động thực tế: Trường tổ chức các cuộc tham quan di tíchlịch sử, phòng truyền thống của trường, và tham quan các mô hình sản xuất tạiđịa phương Trong quá trình tham quan, học sinh được yêu cầu viết bài thuhoạch để học hỏi và áp dụng kiến thức từ trải nghiệm thực tế
Buổi sinh hoạt tập trung và câu lạc bộ: Trường tổ chức các buổi sinh hoạttập trung và câu lạc bộ để rèn luyện KNS cho học sinh Các hoạt động này giúpnhiều học sinh tham gia cùng một lúc, tạo sự hứng thú và động viên cho họ Cácchuyên gia hoặc đơn vị khác có thể được mời để giúp tăng cường chất lượnggiáo dục
Đa dạng hóa các hình thức tổ chức giáo dục KNS giúp tạo sự hứng thú chohọc sinh và khuyến khích họ tham gia tích cực Điều này đồng thời tạo điều kiệncho học sinh tham gia chủ động trong quá trình học tập và rèn luyện, góp phầntăng cường hiệu quả của công tác giáo dục KNS cho học sinh