Ðánh giá các công trình kiến trúc cũ có giá trị của thành phố ðà nẵng và giải pháp bảo tồn tu tạo khai thác sử dụng

Những cơng trình như nhà ở, cơng sở, nhà thờ hay các ngơi chùa, ngơi đình mang nhiều giá trị vẻ lịch sứ văn hố, nhưng qua nám tháng và dưới sức ép của việc phát triển kinh tế đã làm cho

UBND Thành phố Đà Nẵng

Sử Khoa học và Công nghệ

Ar: ĐÁNH GIÁ CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC CŨ CÓ

GIÁ TRỊ CỦA THÀNH PHỐ ĐÁ NÂNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP

BẢO TỔN, TU TẠO, KHAI THÁC SỬ DỤNG

„squan.thự tr” để tài ; Cơ quan phối hợp:

/600:ÄSV Km ung Đà Năng lỀ-Trường ĐH Xây Dụng - Hà nội

NGUYẾN NGỌO TUẤN

Ban chủ nhiệm để tài: Pøs, Ts Kẹs Phạm Đình Việt (chủ tì)

Thế Kts Nguyễn Thị Tuyết Ngã (thư ký) Kis Trin Van Hoang ~e

Nhiing ngudi tham gia: ThS Kts Dang Viet Long

ThS Kis Nguyễn Đức Vinh

Kts Nguyễn Tuấu Anh

Muc luc:

Phần mở đầu

Ly do chon để

Giới hạn của đề tài

Phương pháp nghiên cứu

Mục tiêu của đề tài

Mô tả quá trình nghiên cứu

3 Những yếu tố địa phương

4, Để xuất tiêu chí đánh giá

5 Đánh giá các giá tị của những công trình kiến trúc TP Đà Nẵng

5.1 Những ngôi nhà ở có giá trị cần bảo tồn,

3.5.2 Những công trình cộng cộng có giá trị cần bảo tôn,

3.5.3, Những công trình tôn giáo và tín gnưỡng có siá trị cần bảo tồn

43.2 Nha cong cong

433 Công trình tôn giáo tín ngưỡng

434 Công trình khác à khai thác sử đụng

ich sit va những dặc điểm của TP Đà Nâng

ương 2 : Hiện trạng vẻ những công trình kiến trúc tai TP Da Nang

Quản lý Khai thác sử dụng

69

60 TH

Phan mé dau

Lý do chọn đề tài:

+ Di sản độ thị và kiến trúc là một phần

của di sản văn hoá của con người, nó có vai trò

lớn trong trong việc tạo nên lịch sử và bắn

của mỗi thành phố trong quá trình tổn tại vi

phát triển Để bảo vệ và phát huy trong cuộc

sống hiện tại là công việc hết sức cẩn thiết,

nhưng dòi hỏi phải có một phương pháp tiếp

cận và can thiệp thích hợp mới không phá

hòng những giá trị vốn có của nó, Đây là công

việc khó khán và tương đối mới đối với chúng

Những công trình như nhà ở, công sở,

nhà thờ hay các ngôi chùa, ngôi đình mang

nhiều giá trị vẻ lịch sứ văn hoá, nhưng qua nám

tháng và dưới sức ép của việc phát triển kinh tế

đã làm cho nó xuống cấp về nhiều mát, nên

đến hiện nay đang đứng trước một nguy cơ bị

mất dần những giá trị của nó

Không phải chúng ta không nhìn thấy những nguy cơ này, nhưng chúng ta

hứng táng trong cách ứng xử Do vậy việc kiểm kẻ đánh giá các giá trị của chúng

rất cần thiết để đưa ra những những giải pháp phù hợp để vừa gìn giữ được những

giá trị của công trình, những vẫn phù hợp với sự phát triển của thành phố

Giới hạn của để tài

Trong diễu kiện kinh phí không thể diểu tra trên toàn bộ các quận và

huyện của thành phố nên vẻ mặt không gian chỉ giới hạn trong phạm ví những

quận nội thành nơi tập trung tương nhiều và khá điển hình

Về thể loại công trình gới hạn ở nhóm nhà ở, nhà công cộng, công irình tôn giáo - tín ngưỡng và một số công trình đặc thù

Vẻ thời gian từ nghiên cứu các công trinh dy 1888 dén 1975

Phương pháp nghiên cứu

Để tài sử dụng một số phương pháp sau:

- Phương pháp bản đồ và ánh dể nghiên cứu quy hoạch và lịch sử đô thị,

- Phương pháp thống kế để thu thập các số liệu vẻ các ngôi nhà

- Phương pháp xã hội để phỏng vấn

Mục tiêu cửa đề tài

Thứ nhất: Lập dược danh sách các công trình có giá trị cẩn bảo tồn

Thứhai: — Đưa ra những để xuất về phương pháp bảo tổn và sử dụng cũng như khai thác các công trình

Mô tả quá trình nghiên cứu

Để tài đã thực hiện qua các bước

Bước 1: Điều tra nghiên cứu XHH bằng

cách phát phiếu và phỏng vấn về các vấn đề như,

tình tạng nghẻ nghiệp, điều kiện sống, những

vấn đề bất cập hiện nay và những mong muốn

Điều tra về tinh trạng nhà và các

thể loại nhà cũng như quyền sở hữu đất và nhà

Bước 3: Tổ chức thảo luận với các nhà

chuyên món vẻ ý tưởng để xuất của nhóm

nghiên cứu,

dự báo những vấn đề

Đà Nẵng nằm ở toạ độ 180” kinh tuyến 16"17,30 vĩ tuyến Bắc, kéo dai từ

đình đèo Hải Văn đọc theo một vùng vịnh lớn đến cửa con sông Hàn rồi lượn

hình cánh cung đọc theo bờ biển Đông từ núi Sơn Trà đến các ngọn núi Ngũ

Hành Sơn và trai mình trên đấy núi Bạch Mã Trường Sơn hùng vĩ phía Tây - Tây

Nam/1/

Phong cảnh Đà Nẵng đẹp tuyệt vời với non xanh, nước biếc núi một bên và biển một bên, có đồng sông Hàn uốn lượn vỗ đôi bờ, có bờ vịnh dọc biển

Đông.có Sơn Trà và Ngũ Hành Sơn

Đà Nẵng một địa đanh theo ngôn ngữ Chăm có nghĩa là * sóng lớn “ hay

là cửa sông cái, xuất hiện trên bản đổ Đại Việt từ thế ký XV, Người Châu Âu từ thế kỷ XVI đến XVHI thường gọi Turon hãy Touron để nhắc tới độ thị này, từ

1888 tới 1943 người Pháp đạt tên mới là Tourane, nhưng đối với người Việt Nam

luôn sọi cái tên Đã Nẵng cho thành phố biển này

Thành phố Đà Nang chinh thie thinh lap vao nam 1888, duoc trích ra từ

một phần lãnh thổ của tỉnh Quảng Nam, Đây là miền đất trù phú và quan trọng

nhất của xứ Đàng Trong, dưới thời các Chúa Nguyễn Chính vì vậy từ thúa khai sinh, Đà Nắng đã không thể tách rời đất Thuận Quảng / 1 / Từ thế ký XVIIL, Hội

An bat đầu sa sút Đà Nẵng càng tô rõ tính tụ việt đầy tiểm năng của một cảng

thế kỷ XIX ở Việt Nam đã hình thành 5 thành phố hiện dai dầu tiên Trong 5 thành phố đó có 3 thành phố cấp Ï (Sài Gòn, Hà Nội, Hải Phòng) và bai thành phố cấp II (Chợ Lớn, Da Nẵng) Hà Nội, Hải Phòng, ăng là 3 thành phố nhượng địa còn Sài Gòn, Chợ Lớn là 2 thành phố thuộc địa /2 /

Mac dit thành phố Đà Nẵng ra đời muộn hơn các thành phố ở Nam Kỳ và

Bác Kỳ, nhưng nó là thành phố cận đại ra đời sớm nhất ở Trung Kỳ Sau khi Triều

đình Huế ký kết Hiệp ước 1862, Pháp đòi ngay nhượng địa ở Đà Nẵng để lập cỡ

sở thương mại và đặt lãnh sự ở đây Đà Nẵng từ một vùng đất gần như bị bỗ quên

đã trở thành một thành phố lớn thứ tư sau Sài Gòn, Hà Nội và Hải Phòng Thành

phố Huế lúc đó tuy là kinh đỏ nhưng buồn tẻ vắng lặng với mội khu đô thị ở bên

Kia sông Hương, đối điện với kinh thành Các đô thị khác cũng được gọi là thành phố nhưng thực ra còn rất nhỏ bé và không có tầm quan trọng /2/

‘Thanh phi g được thay da đổi thịt cho đến năm [940 trước khi

chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ

Tháng Ÿ năm1945 cách mạng thành công, Việt Nam tuyên bố giành độc lap từ tay Nhật - Pháp, Nhà nước Việt Nam Dân Chủ Công Hoà vừa mới thành

lập được vài tháng thì quân Pháp quay trở lại đánh Việt Nam Quan Pháp chiếm

đồng thành phi ä Nắng trở thành một thành phố phục vụ chiến tranh Chúng

mở rộng sân bay, xây thêm các cầu tầu quân sự, đưa nhiều đầu máy xe lửa đến

Đã Nẵng Song song, với sự gia tăng của các đơn vị quân đội, hoạt động thương mại của Đà Nắng cũng phát triển, dô thị tràn ngập dân cư từ các nơi dé về để

phục vụ cho bộ mị chiến tranh đang lớn lên từng ngày Đây là thời kì cực kì hỗn loan của Đà Nẵng Cửa biển Đà Nẵng là nơi các tàu chiến của Pháp đổ bộ vào miễn Nam Đà Nẵng đã trở thành căn cứ quản sự lớn, một cứ điểm chiến lược cho

toàn bộ miền Trung của xứ Đông Dương Trong thời gian này đoạn dường quá

đèo Hải Vân ở Đà Nẵng là nơi chiến sự xảy ra ấc liệt nhất / 3 #

Tháng 5 năm 1954, quan Pháp thất bại hoàn toàn trên chiến trường Điện Biên Phú, hiệp nghị Genevợ về hoà bình ở Đông Dương dược kí kết Việt Nam tạm thời chia làm hai miễn với ranh giới là con sông Bến Hải nằm doc theo vi tuyến L7, Người Mỹ đưa quân trực tiếp tham gia chiến tranh ở miễn Nam năm

1965 Đà Nắng có cảng biển lớn, có hạ tầng quản sự hiện đại, có sân bay vận t

cỡ lớn, có hệ thống đồn bốt, có đường thông sang Lào nên người Mỹ

xây dựng thành phố này thành một tổ hợp quân sự, tổng kho hậu cần và là nơi tập kết quân đội

Bán đảo Sơn Trà trở thành khu vực cấm, dành tiêng cho quân đội Một đặc

khu huấn luyện người nhái và biệt kích được xây dựng ngay đưới chân núi Người

Mỹ đã cho xây dựng thêm một chiếc cầu bác qua sông Hàn để dành riêng cho

vận tải quân sự Đà Nắng trở thành trung tâm đầu não quân sự của cả vùng miền Trung Ngoài ra Mỹ cho xây dựng hàng rào Macnamara cất ngang con đường,

mòn Hồ Chí Minh từ ngoài Bắc tiếp tế vào Nam và con đường sang Lào

Đà Nẵng đã thành một đặc khu quân sự có tới hàng ngần binh lính và sĩ quan Mỹ Các quán bar, vũ trường, tụ điểm ãn chơi mọc lên san sát ven bờ sông Hàn phục vụ cho quân đội Mỹ Nhịp sống thành phố trở nên sôi động ,các nhà

thấu cuna cấp dịch vụ cho Mỹ giảu lên rất nhanh Nghề buôn bán, xuất nhập

ăng với nước ngoài để cung cấp dich vụ cho binh lính tâng nhanh nhưng nghành

công nghiệp, ngư nghiệp và nông nghiệp phát triển chậm Tuy nhiên, do sự tập

trung quân đội binh lính đồn trú ở đây, do sự lưu thông hàng hoá địch vụ, do hoạt

động của các sân bay cửa cảng cho-nên du lịch Đà Nẵng trong thời kỳ này đã có

những bước phát triển Các địa danh du lịch thu hút là Ngữ Hành Sơn, bãi biển

Mỹ Khê, dèo Hải Văn, báo tàng Champa cảnh quan dọc 2 bên sông Hàn

Đân số của thành phố đã tang từ 150.000 người năm 1964 lên tới 500.000 người vào năm 1975 Người dân sống chủ yếu vào nghẻ công chức, thợ thuyền,

phu bốc vác, buôn bán nhỏ và làm dịch vụ /3/ Ngày 29 tháng 3 quân đội chủ lực

tiến vào Đà Nắng, lực lượng cách mạng hoại động bí mật trong nội thành phối hợp với bộ đội chủ lực đã tấn công vào các cứ điểm quân sự, hành chính cúa địch

và thành phố Đà Nẵng được hoàn toàn giải phóng Chiến dịch Đại thang mùa

xuân [975 kết thúc, nước Việt Nam hoàn toần thống nhất

Từ năm 1975 đến nay thành phố không ngừng phát triển về mọi mặt, từ một đô thị nghèo nàn đã trở thành một thành phố có vai trò quan trọng của Việt Nam

Những nét đặc trưng văn hoá Việt Nam được thông qua con người Đà nẵng

ất rõ nét Người đân sống với nhau có tình cảm nồng hận, trọng đạo đức nhân nghĩa, thích cuộc sống thanh bình

Nhưng trước sự tấn công của văn hoá Pháp từ cuối thế ký XIX dấu thế ký

XX, những đặc trưng đó đã bị chao đảo và dần mai một, Nền văn hóa Pháp đã du

nhập vào Đà Nẵng cả văn hoá vật chất lẫn văn hoá tỉnh thần Bảo tăng Chăm với

tên ban đầu "Phòng Bảo tàng CÍ ø "đã được xây dựng năm 1915 thực

đán Pháp, Đây là một cơ sở văn hoá đặc sắc nổi lên giữa không khí hoạt động,

giao thông nhộn nhịp của thành phố thương mai, lưu giữ hàng tràm cổ vật quý

của người Chăm /2/

Neudi dan Da Nang bắt đầu bị ảnh hưởng lối sống phương Tây Họ thích di nha

hàng, chơi vườn hơa, sinh hoạt câu lạc bộ Các câu lạc bộ Đà Nẵng, câu lạc bộ

của người Hoa, câu lạc bộ của người Âu được thành lập và hoạt động thường xuyên trong thành phố Đà Nẵng Ngoài ra, còn có nhiều hoạt động thể thao thu hút thanh niên, thi đân và trí thức: sân quần ngựa ở khu người Âu, sản túc cầu

ngoài trời Khoảng năm 1943 ~ 1944, thành phố đã xây dựng sân vận động mới Các hoạt động giao lưu văn hoá thường xuyên diễn ra Các đoàn cải lương danh tiếng từ Sài Gòn ra, các đoàn ca kịch từ Huế vào, các gánh xiếc của Tạ Duy Hiển Long Tiên , gánh xiếc người Anh đều đã đến đây và được chào đón nông nhiệt Người đân thành phố thích nghe hát tuổng (hát bội), Rạp Thông Quang ở đường Quảng Nam (nay là đường Trưng Nữ Vương) và rạp Hoà Bình ở dường Mare Pourpr (nay là đường Phan Châu Trinh) thường xuyên đông khách

Khu nghỉ mát trên núi Bà Nà được xây dựng và chính thức khai thác từ

nấm 1919, Khách sạn, nhà nghỉ,biệt thự mọc lên như nấm để phục vụ cho người

Về Thiên chúu giáo

Nhà thờ đầu tiên dược xây cất ở Đà Nẵng là nhà nguyện trong thành Điện Hải Đến năm 1903 Thiên chúa giáo ở Đà Nẵng vẫn thuộc giáo phận Qui Nhơn, giáo khu Huế, Năm 1923 mới xây dựng Toà thánh thành phố

Nhân dân Đà Nắng theo Phat gi

truyền Một số chùa được xây dựng kháp thành

phố: Chùa Phỏ Đà, Võ Man, Diệu Pháp, Từ Tòn,

Tường Quang, Từ Ván, Bảo Nghiêm, Vụ Lan „ Ÿ

Trong đó có hai chủa lớn là chùa Phổ Đà và

chùa Vụ Lan, Nhiều chùa nổi tiếng như chùa

‘Tam Thai, Từ Tâm, Ứng Chơn ở núi Ngũ Hành

và chùa Phước Hải ở làng Hải Châu được tụ bổ

nhiều lầu đưới thời Minh Mạng cho đến thời

Thanh Thai (116)

ao Đài Đạo Cao Đài xuất hiện ở Nam Kỳ từ năm 1926

nhưng đến nfm 1934 mới được lập Hội thánh

truyền giáo Cao Đài ở Đà Nẵng Sau 4 năm Ì

truyền đạo, đến năm 1938, Cao Đài xây dựng

“Thánh thất Trung Thành trên đường Đỏ Hữu Vị,

đây là một trong những cơ sở đầu tiên của Cao

Đài ở miền Trung, Hiện vật trong bảo tầng Chăm

Sau khi Nhật đảo chính Pháp tháng 3/1945, một tổ chức thanh niên của Cao Đài gọi là Tráng Anh Đoàn thành tập để tập hợp giới trẻ học hỏi giáo lý

- VềTin Lành

Cuối năm 1911, mục sư Paul Hostirer đến Đà Nắng bất đầu công cuộc truyền đạo Năm 1913 họ đã dựng được ngôi nhà tranh làm nhà thờ Tin Lành, đặt

cơ sở đầu tiên cho Đạo Tìn Lành ở Việt Nam

Thời kỳ đầu nhà cảm quyền Pháp gây khó khăn cho công việc truyền bá

đạo Tin Lành vì sợ ảnh hưởng tư tường của Mỹ,

Năm 1916 các mục sư mới được phép truyền

giáo tên dịa phận thành phố Năm 1921 giáo

phái Tìn Lành mở trường Thánh Kinh Đà Nẵng

đào lạo các tuyên truyền viên Thời gian của

khoá tao kéo đài 3 năm Hoạt động tru

giáo của Thiên Chúa giáo và Tin Lành đã góp

lực cho việc du nhập văn hoá Pháp

Việc du nhập văn hoá Pháp với mục dích

nó địch phục vụ cho nên thống trị lâu đài nên họ

tuyên truyền tư tưởng hưởng lạc, bi quan, thất

bại, hoài nghỉ, an phận và ngăn chặn mọi yếu tố

tiến bộ của người Việt Nam Như vậy về van

hoá Đà Nẵng dười thời Pháp thuộc vừa giữ gìn

được những giế trị tốt đẹp của vún hoá truyền

thống, vừa tiếp nhận các yếu tố mới trong qué

trình giao lưu văn hoá,

Đà Nẵng có hai hệ thống giáo dục dưới thời Pháp thuộc: hệ thống giáo dục

công lập do nhà nước thực dân đầu tư xây dưng và hệ thống giáo dục tư thục

phần

Hệ thống giáo dục cóng lập : trường học đầu tiên duge x;

Alliance Trường này hoạt động bằng ngân xách nhà nước thực dân, nhưng nguồn kinh phí rất ít ôi, Đến nấm 1909 chính quyền thực đân lập ở Đà ^

Pháp dành cho con gái, 1 viện nghiên cứu Tại trường Allianee có gần 100 học sinh bản xứ, giảng dạy và học bằng chữ quốc ngữ,

Theo niên giam thong ké Dong Duong tit nam 1918 - 1922 6 Da Nang có

2 trường tiểu học Pháp - Việt, trong đó có ! lớp trọn khoá, 1 lớp sơ yếu lược

- ăn hoá dân gian

Văn hoá dân gian ö Đi

nông thon Đà Nẵng lưu truyền miệng các câu ca dao, bài chồi, bát hội, bò khoan Hát tuồng được tổ chức trong các ngày lễ hội Văn hoá truyền thối

Nẵng mang nết đặc trưng của miền Trung, với văn hoá Quảng Nam là chủ yếu 72/ Văn hoá phát triển có chọn lọc, tuy nhiên đa đạng, lai rạp Văn hoá truyền thống thì đậm đà nhưng văn hoá hiện đại thì nghèo nần, không có bản sắc riêng

Ngày nay, qua các âm điệu của giọng nói địa phương, qua một số từ ngữ hàng

qua các món án dân dã chứng tỏ văn hoá Champa đã dể lại dấu vết dậm nét

ở Đà Nẵng, Trên, sóng Hàn và bờ biển Đã Nông hiện này, ngư dân vẫn đùng một loại thuyền dánh cá ghép bằng ván gỗ, mũi thuyề g với hai con mắt vẽ

màu ở hai bên đó là kiểu thuyển Champa (ghe bầu) Đà Nẵng cũng là nơi có nhiều nhà nghiên cứu và sưu tấm văn hoá Champa, có nhiều hoa sĩ và nhạc sĩ

sáng tác dựa trên nền văn hoá cổ Champa

10

, Xã h

Đà Nẵng là một thành phố mang nhiều tính tu việt về cảnh quan, thiên nhiên Trên một diện tích 1.248 km”, quy ra hình vuông mỗi cạnh chỉ vừa 35 km, vậy mà có đủ cả biển rộng sông sâu, núi cao rừng thắm, động Phật linh thiêng, bản làng cổ kính, ải đốc hiểm yếu Tất cả đêu quây quanh một đô thị trung tâm đang lớn lên từng ngày /3/

Mái đến Đà năng là nói đến:

~ Thành phố biển loại I, đô thị cấp quốc gia, trung tâm vùng kinh tế trọng điểm miễn Trung vẻ cảng, công nghiệp thương mại, du lịch dịch vụ, tài chính ngân hàng

- Đầu mối giao thong quan trọng về cảng biển, sân bay quốc tế, đường

it

quốc gia, quốc lộ xuyén Viet, xuyén A giao lưu thuận lợi trong nước và quốc tt

- Một trong những trung tâm văn hoá, thể dục thể thao, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, bưu chính viễn thông, cé vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh của khu vực Trung bộ, Tây Nguyên và cả nước./6/

Thành phố Đà Nẵng là đầu mối giao thông, giao lưu thương mại nên cố sự

ao lưu với các khu vực Xã hội ổn định, có tính cộng đồng, đời sống nhãn dan

y càng được cải thiện Dan từ nơi khác đến định cư nhiều nên xã hội có đa thành phản, cuộc sống lành mạnh, nhe nhàng, đơn giản xã hội đang trên đà phát triển nhưng không quá nóng vội

Con người Đà nẵng: Hiển hoà, nhân hậu, cẩn cù, chịu khó, hiếu khách, nhiệt tình và thích tranh luận, Giao lưu nhiều nên rất năng động và dễ thích nghỉ

1.2.3 Quy hoạch và Kiến trúc

giữa thế ký XIX, người Pháp chiếm đóng Việt Nam, họ đã chọn Đà

y dựng cảng biển và thành phổ Dau thé ky XX, su phát triển của

thành phố lãnh địa ban đầu không đáp ứng được nhu cầu phát triển nên thực đân Pháp đã yêu cầu mở rộng điện tích nhượng địa Thực tế là họ đã quy hoạch, xây dựng cơ sở hạ rắng như đường xá, bến cảng, công sở của thành phố vượt ngoài phạm vi nhượng địa ban đầu /2/ Khi xây dựng thành phố Đà Năng, người ta da quy hoạch đô thị bám vào mội con đường chạy dọc theo bờ sông Hàn Đó là đường Bạch đẳng ngày nay mà đặc điểm của nó chí có một bên phố còn bên kia

Tà bờ sông, ở cuối con đường là bến cảng trưng tâm

Song song với đường Bạch Đằng là hai con đường nhỏ hơn cũng chạy suốt

theo chiều dài thành phố đó là đường Lê Lợi - Phan Châu Trinh và Ông Ích

Khiêm (H1 I) Nằm giữa ba dãy phố này là khu trung tâm thành phố với đường phố ngang đọc tạo thành hình bần cờ khá căn đối

Ngoài việc mở rộng sản bay, bến công, nhà máy điện Đà Nẵng cũng tâng công suất gấp đôi, đô thị cũng dẫn phát triển dọc theo các con đường lộ mới mở, Cho đến mãi 1990 thành phố Đà Nẵng hầu như không có sự thay đổi vẻ quy hoạch và xây dựng/4/, Năm 1931 về cơ bản đã xây dựng hoàn chỉnh hệ thống đường giao thông nội thị Hàng chục con đường mới trải nhựa Các con đường

hoặc chạy theo trục đường chính Bạch Đằng, song song với bờ tả ngạn sông Hàn,

hoặc chạy cất vuông góc với đường Bạch Đằng tạo ra những ngã ba, ngã tư rộng lớn làra thay đổi bộ mật đô thị /2/ Người Pháp đã tu bổ tuyến đường sảt, đưa them nhà máy vẻ ga DA Nẵng và quy hoạch lại các khu dân cư hành chính, ản định hoạt động kinh tế thương mại

từ những ngày đầu Đà Nẵng được giải phóng năm 1975, lãnh đạo thành phố đã chỉ đạo cho nghiên cứu quy hoạch thành phố Mặc dù c|

phác thảo ban đầu nhưng đa số những ý tưởng đó đã được cụ thể hoá trong quá

trình xây dựng, phát triển thành phố Đà Nẵng ngày nay Đây là những tiên để quí

giá để tới những năm 8Ô các kiến trúc sư Đà nẵng thực sự bắt tay vào nghiên cứu

quy hoạch chung xây dựng thành phố, là bước đi có ý nghĩa quyết dịnh cho việc định hình phát triển Đà Nẵng trong tiến trình đô thị hoá,

Nam 1993 Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đồ án quy hoạch chưng xây đựng thành phố Đà Nẵng đến năm 2010 Nội dung của đồ án :

- Khẳng định tính chất đô thị trung tâm của thành phố Đà Nẵng với tỉnh QN-DN và khu vực

- Dự kiến hình thành bộ khung của thành phố, hình thành các trục giao

thông đối ngoại chính, kết nối với nhau bằng mạng lưới giao thông khu vực

- Các khu chức năng đỏ thị được phân khu rõ rằng, đặc biệt là khu rung tâm thành phố cũ, các khu trung tâm mới được hình thành

- Dự kiến mở rộng và định hướng các khu trung tám đô thị mới theo hướng Tây- Bắc, hướng Dong-Nam, Tay-Nam của khu vực nói thị thành phố,

Xác định cơ bản về vị tí và quy mô các khu công nghiệp, khu du lich trong đó có xét đến sự tương quan với chức năng đô thị khác trong quá trình chính trang và xây dựng mới./?/

Thành phố thực sự thay đa đổi thịt và phát triển nhanh chóng Đã Nẵng lập nhiều quy hoạch chỉ tiết, trong đó đã hoàn thành 90% quy hoạch chỉ tiết nội thị và ven

đỏ thành phố /8/, Trong quá trình nghiên cứu hoàn chỉnh quy hoạch chung thành

với tính chất đỏ thị mới, các quy hoạch ch: tiết (1/2000, 1/500}

được triển khai song song Tháng 6/2002, khi Thủ tướng Chính phủ phê quy hoạch chưng thành phố Đà Nẵng đến nám 2020, thì thành phố cũng đã

phẻ duyệt gần 950 dé dn quy hoạch chỉ tiết với điện tích gần 10.000 ha/7/,

Tại Quyết định số 145/2003/QĐ-TTg ngày 15/7/2003 của thủ tướng Chính phủ, thành phố Đà Nẵng đã dược công nhận là đô thị loại Ï Day là bude ngoat dang

ghỉ nhớ trong lịch sử phát triển đô thị Đà Nẵng

Thành phố hiện nay đang phái triển nhanh trên điện rộng, các công trình xây đựng có sử dụng nhiều vật liệu mới nhưng chưa chú ý đến chiều yâu, còn nóng vội trong đô thị hoá, chưa đồng bộ, chồng chéo, bất cập

Nhìn chung Đà nẵng là một đô thị mới đang phát triển cơ sở hạ tầng nhưng,

không có bản sắc riêng do thay đổi công nắng nhiều theo chiến tranh, đơn giản, it đột phá, phát triển nhanh nhưng không đồng bô.Trong những năm gin đây hạ tầng kỹ thuật như đường điện, nước kế cả cây xanh đường phố đã thay đổi nhanh chóng

Phan lớn đường đất trong thành phố đã được nâng cấp, nhiều tuyến đường

ải bê tông nhựa nhưng vẫn còn không ít tuyến đường có tên mà chưa được

íp Nhiều dự án cải tạo và làm mới hệ thống cấp thoát nước đã được triển khai Với đà phát triển nhanh chóng của Đà Nẵng các vấn đẻ môi trường trở thành bức xúc và không theo kịp xu thế phát triển Đà Nẵng dang và sẽ triển khai nhiều dự án xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải để thành phố sạch và

Đà Nẵng là thành phố lớn đồng thời còn là nơi có cảng biển và cảng hàng

khong qué lùng mạnh, nối đi năm châu bốn biển Bước vào thế ky XIX, hoạt động thương nghiệp ở Đà Nẵng có phần nhộn nhịp hơn so với thể kỷ trước cả về

nội thương và ngoại thương Những hoạt động này làm cho ta không thể không nhấc đến mạng lưới chợ và các làng xưa của thành phố Đà nẵng

Tại trung tam Đà Nẵng, các hoạt động thương mại, dịch vụ đều x:

từ một làng buôn bán là Hải Châu, nơi có khu chợ Hần lâu đời và nổi tiếng, có bến chợ Hàn là nơi ghé bến của các thương thuyền từ thời các chúa Nguyền Đầu thé ky XIX, đây là nơi Triều đình đón tiếp các tàu chở các phái đoàn ngoại giao thương mại,

Chợ Hải Châu (nằm trên địa bàn là xã Hải Châu, sát bờ sông), tục gọi là chợ Hàn, ra đời sớm ở Đà Nẵng, đến thế kỷ XIX phát triển mạnh Chợ Hàn là nơi

tập trung các nguồn hãng ở tả ngạn của cảng Đà Nẵng Ở hữu ngạn có chợ liên

An Hải gồm 7 xã Hai chợ lớn Hải Châu và An Hải, mỗi chợ thu hút đân cư

a 6.7 làng đến họp Đà Nẵng có nhiều làng nổi tiếng: Làng Lại Hiên vốn là lốc của Đà Nắng Địa giới của làng ban đầu là vùng tả ngạn sông Hàn (Khoảng từ chia An Long (gan Bảo tàng Điêu khắc Cham) dường Trưng Nữ Vương đến đầu đường Núi Thành hiện nay) Vẻ sau mở rộng ra gọi là Nại Hiên

w ở rộng vẻ phía nam (Nại Hiên Nam) và phía đông (Nại Hiện Dong nằm phía hữu ngạn sông Hàn)

Lang Hải Châu ở ngay trung tâm thành phố về phía tả ngạn Làng nằm trên khu vực bên bờ sông (từ bờ sông nơi có chợ Hàn đến đường Phan Chư Trịnh và từ đường Hùng Vương đến đường Thái Phiên hiện nay) Đây là một làng được thành lập sớm ở Đà Nắng Làng này có nhà thờ 42 tộc họ được sắc phong của vua bạn với biển để "Kính Ái Tự", tức vừa là nhà thờ lại vừa là nhà chùa (đây là trường hợp hiếm có) Nối theo nhà thờ tộc là chùa Hải Châu Đến thời các chúa Nguyễn

có ngôi chùa Phước Hài nổi tiếng ở “Hải Châu chính xã, huyện Hoà Vang, có bia của Hiển Tông Hiếu Minh Hoàng đế Nguyễn Phúc Chu

Làng An Hải là một làng lớn nằm trải đài cả một vùng ở hữu ngạn sông Hàn Ban đầu, khu vực dân cư tập trung ở ven sông, nơi có đình làng và chợ Đến dau thé ky XIX, ling mở rộng địa bần tai các vùng An Thượng, An Trung, An Thị, An Đồn, An Thuần, An Vĩnh, An Tân Cạnh làng Hà Thân là làng Phước

Mỹ do Đàm Văn Đôn từ do quy dân lập nên thời chúa Nguyễn Hoàng Ngày 26/11/1891 vua Thành Thái truyền chỉ dụ thực hiện xác định địa giới nhượng địa Đà Nẵng Từ dây thành phố Da Nẵng phát triển rất nhanh: "Thành

phố Đà Nẵng ngày càng phát triển Nhà từ đất mọc lên như nấm; một kè được

dựng và các tàu vận chuyển hàng hoà từ vịnh vào cảng Một đại lộ song song

ới dòng sông, hai bên có nhà xây b Moi việc chỉ rõ rằng một thành phố thương mại đang hình thành và sẽ nổi tiếng trong tương lai từ khí tàu hơi nước có khuynh hướng phỏ cập, Hội Án xuống đốc, nhường tẩm quan trọng lại cho Đà Nẵng"

Đà Nẵng đã trở thành một thành phố kiểu Châu Âu dưới thời Pháp thuộc Các công xưởng, nhà máy, công sở, ngân hàng, khách sạn, câu lạc bộ nhà hàng

và hằng tram ngôi nhà gạch cao tẳng, kiên cố theo kiểu kiến trúc phương Tây ra đời Hệ thống công viên, công sở, vila cấu trúc thành những đường mới phố mới Một thành phố kiểu hiện dại Châu Âu mọc lên thay chơ các làng quê nghèo khó Nhiều nhà gạch xuất hiện thay cho nhà tranh, có nhà xây theo kiến trúc mới có

vườn tược theo kiểu biệt thự của người Pháp, có nhà xảy theo kiểu hàng phố để

kinh doanh Các phương tiện giao thông hiện dạ : dường sát, đường nhựa, tàu hoả, tàu điện, ô tô tạo ra một nhịp sống mới sôi động, ồn ào của đô thị /2/

Từ năm 1954 trở đi Đà Nắng đã thay đổi rất nhiều Với sự viện trợ của Mỹ, sản bay Da Nang được mở rộng à Nẵng xây thêm nhiều cầu tẩu để khái

thác, chuyên chờ vũ khí quân đội Một số cơ sở công, kỹ nghệ thương nghiệp phát triển khá mạnh, Dựa vào thế lực chính quyền trị, gia đình họ Ngô trở thành

tư sản mại bản mắm trong tay nên kinh tế Đà Nẵng đã đầu tư xây dựng nhà máy dei Hoà Thọ, mở khu kỹ nghệ Hoà An sẵn xuất phân trẻ

Đầu năm 1965 sân bay Đà Nẵng được mở rộng để máy bay B52 có thể hạ cánh Hai sân bay mới được xây them ở Nước Mận và Xuân Thiều Các cầu tâu ở

Đà Nẵng đã được kéo dài hai bên bờ sông Hàn Riêng cảng Tiên Sa được xây dựng thành một cảng quân sự hiện đại Các khu vũ khí, Kho xăng đâu, đồn bốt mọc lên rất nhiều quanh sản bay và bến cảng,

Đường mới mở chạy ven biển từ Nam Ô vào tới Điện Ngọc

Từ sau 1975, kiến trúc Đã Nắng chuyển sang sắc mầu mới, Các công trình Kiến trúc đơn siản, trong sáng và đẹp Hình thức kiến trúc phong phú đã chứng tỏ

óc thẩm mỹ kiến trúc của người Đà Nẵng, Khu phố mới phía Tây Bắc, phía Nam

thành phố và khu vực 3 (bờ Đông sông Hàn, từ Sơn Trà đến Ngũ Hành Sơn từ

những năm 1996, nay đã có những thay đổi rõ nét Nhà mới, phố mới, khu dân cư mới Những đổi cát nhà tạm, nghĩa địa , giờ lên phố Kiến trúc Đà Nẵng lần lượt đã trải qua từ việc trở lại với phong cách "Kiến trúc Đông Dương”, rồi xu

hướng "Kiến trúc hiện đại kết hợp với các chỉ kiến trúc nhiệt đới hoá" hoặc nhập ngay vào kiến trúc "hiện đại quốc tế” Các Kiến trúc sư Đà Nẵng đã tìm tòi

sắng tạo để có nhiều kiến trúc sáng giá /5/ Đặc biệt gần đây một số công trình

các phố mới, nhà vườn, biệt thự có nhiều Iìm tòi nghiên cứu đa dạng và kiến trúc khá đẹp Đường phố có nhiều công trình riêng rẽ là công trình đẹp, nhưng nhà

còn lên , chưa mang tính chất hiện đại cần có cho a

hướng Đông Nam đến chùm 5 ngọn núi đá: Kim- Mộc-Thuỷ-Hoả-Thổ được gọi

là Ngũ Hành Sơn, xen đan với các xóm làng nghẻ chạm trổ điêu khắc đá Phía

„ Tây- Bắc đến Tây,Tây - Nam bat dau ti day núi Phước Tường quanh co, chấp nối các ngọn núi bát úp nhấp nhỏ trải dài đến bến sông Trường Định rồi vươn cao dần đến Suối Mơ - Bà Nà - Núi Chúa ở độ cao 600 - 1.487m của dãy Trường Sơn hùng vĩ, hoà quyện giữa mây trời bao la Phía Đông tiếp cận với biển Đông là dài cát trắng mịn màng chạy dài từ Sơn Trà đến Non Nước; giữa lòng

thành phố là dong sông Hàn trong xanh, uốn khúc êm ả, thơ mộng

Được thiên nhiên ưu đãi, có núi sông biển với nhiều cảnh quan đẹp, phong, phú, hùng vĩ, không khí trong lành, thành phố được bao bọc bởi biển, tuy nhiên khí hậu tương đối khắc nghiệt và thường có lñ lụt ven đô,

Lời giới thiệu dưới đây thay cho lời kết nói

rõ tiêm năng của thành phố Đà năng: Chính nhờ

có Hội An mà cách đây bốn thế kỷ, Đà Nẵng dã trở

thành một đô thị cảng biển Lại cũng nhờ có Đà

Nẵng mà khu phố cổ Hội An mới còn tổn giữ được

cho đến hôm nay để trở thành một Di sản thế giới

Đã nhiều tram nam, Da Năng là cái sân sau của Hội

An để rồi sau đó thé ky XIX, XX, Hội An lại là cái

nhà kho bị bỏ quên của Đà Năng Và ngày hôm nay,

cá hai đêu trở thành hai địa danh du lịch nồi tiếng

của Việt Nam, như hai anh em gần gũi Quây quản

quanh Đà Năng là bốn Di sản thế giới : Mỹ Sơn, Hội

An, Huế và Phong Nha Từ ngày cầu Hiển Lương

trên sông Bến Hải được tự do lưu thông, căn cứ đồn

bốt chiến tranh đã lùi vào dĩ vãng, nếu đến tham các

bảo tầng hay di tích chiến tranh như thành cổ

Quang Tri, địa đạo Vĩnh Mốc, Củ Chí, Buôn Ma

Thuột, Dinh Độc Lớp xin nhớ là vào thời kỳ máu

lửa ở các nơi ấy, dường phố Đà Nẵng đang trần ngập

lính Mỹ, xe tầng, máy bay, chiến hạm, kho tầng vũ

khí, đổn bốt Tuy nhiên hiện nay thật khó có thể tùm

được các vết tích chiến tranh trong thành phố du lịch thanh bình và thịnh vượng này, Đà Nẵng chính là trung tâm của tuyến đường du lịch Di sản miền Trung,

hay nói cách khác: "Đà Nẵng là một Việt Nam thu nhỗ"./3/

Để TP Đà Nẵng thực sự là điểm thu hút tất cả mọi người, ngoài việc không ngừng làm cho nó trở thành một đô thị văn mình hiện đại cần phải giữ chơ nó

những giá trị mà đất trời ban tặng là những khung cảnh thiên nhiên đa dạng

phong phú và cũng rất cần giữ những giá trị mà con người đã tạo ra Một trong, những cái đó tà các công trình kiến trúc và bộ mật đô thì qua từng giai đoạn phát

triển

lễ

Chương 2: Hiện trạng các công trình kiến trúc có giá trị

của thành phố

Quá trình khảo sát được tiến hành đồng thời theo hai hình thức:

- Thứ nhất điễu tra qua việc phỏng vấn người dân trong thành pi

- Thứ hai đi khảo sát vẽ ghi các nhà trong danh sách cần nghiên cứu và phòng vấn người dân sống tại công trình đó,

Thăi gian thực hiện:

Lây ý kiến qua phiếu điều tra 52%

Nội dung phòng vần trực tiếp và qua phiếu điều tra là mội

trước 1975 chiếm 30% và sau 1975 chiếm 70%

trả lời qua phiếu điều tra cho thị

+ Đã sống ở

Với câu hỏi Đà Nẵng cĩ những đặc đi

tố thiên nhiên, 70% cho là yếu tố con người, các

văn hố chiếm 60%,

Cĩ 60% ý kiến cho rằng các yếu tố thiên nhiên và xã hội là những yếu tố

cĩ tác động lớn đến con người, cịn các yếu tổ Kiến trúc — xây dựng và văn hố chiếm 30% và 40%

Đánh giá vẻ sự phát triển của kiến trúc - xây dựng TP Đà Nẵng cĩ 55% đánh giá là khá tốt, 25% đánh giá là chưa tốt và 20% cho là tốt

nỗi trội? cĩ 85 % cho là yếu

ấu tổ về kiến trúc - xây dựng,

Vẻ hướng phát triển xây dựng TP theo phong cách nào, cĩ 75% cho rằng

nên theo phong cách Hiện đại + Thiên nhiên, 24% cho rằng nên theo phong cách

Hiện đại + Địa phương cịn với phong cách hiện đại hộc chú trọng yếu tố địa

Những cơng trình của TP cần được giữ gìn như một cơng trình lịch sử, van hố hoặc cĩ giá trị về Kiến trức, Mỹ thuật cĩ 36 địa chỉ được nêu ra trong đĩ

Bảo tầng Chàm chiếm 84, Thành Điện Hải 35%, Uỷ ban nhân dân Tp.Đà Nẵng

27%, một số cơng trình kiến trúc lâu đời như nhà ởIrường học,nhà thờ 22%, cầu

ng Hàn, cầu Nguyễn Văn Tiỗi, thư viên TP, một số đình làng, đền, miếu, chùa chiếm 12% cịn những địa chỉ khác rất phân tần ý kiến nên khơng vượt dựoc 9%,

Nhĩm nghiên cứu đã cĩ nhiều cố gắng trong việc phịng trực tiếp

người dân Đà Nẵng cũng như những người am hiểu vẻ Đà Nẵng Cúc đối tượng

được phòng van rat da dang về thành phần: như cán bộ CNVC ở các cơ quan khác

nhau trình độ chuyên môn, chuyên nghành khác nhau: người dân Đà Nẵng với nhiều nghề nghiệp, nhiều lứa tuổi khác nhau, sống 6 Da Nang đã lâu hoặc mới

chuyển đến Kết quả thu được từ các phiếu điều tra đã cung cấp được một số

thong tin có giá trị nhất định còa lại là những thông tin để tham khảo, Dựa vào những thông tin đã có kết hợp với các tài liệu viết về Đà Nẵng, chúng tôi đã chọn lọc, phân tích các thông tin có liên quan đến để tài nghiên cứu để đưa ra những

dữ liêu trình bày ở những phân tiếp theo

Phố Bạch Đăng là khu vực khởi thuy của TP, Đà Nẵng

Qua các phiếu điều tra và phỏng vấn cùng với các tài liệu thu thập đã giúp nhóm nghiên cứu xây dựng được một danh sách các công trình, các địa điểm cần Khảo sát

Các công trình cần Khảo sát được chia thành 4 nhóm:

Nhóm nhà ở

Nhóm công trình công cộng,

Nhóm công trình tôn giáo và tín ngưỡng,

„ Nhóm các công trình khác (thành, cầu, nghĩa trang )

2.2 Khao sat vé ghi các công trình

Nhóm khảo sát đã thực hiện công tác điều tra, khảo sắt trên một số lượng,

lớn các các công trình của thành phố Đà Nẵng, trong đó có 64 công trình nhà ở, L7 cóng trình công cộng, 33 công trình tôn giáo và 3 công trình khác Các dữ liệu

thu thập được bao gồm các bản vế hiến trạng, các ảnh chụp công trình và các phiếu điều tra và phông vấn Qua quá trình xử lý tổng kết dữ liệu nhóm khảo sát

có thể đưa ra những đặc điểm cơ bản của từng thể loại công irình, những đánh giá

xơ lược vẻ giá trị của các công trình,

2.3.1 Các công trình nhà ở

Trong đợt khảo sát cuối năm 2004, nhóm thực hiện đã tiến hành điều tra được 64 công trình nhà ở( chỉ tiết của từng ngôi nhà xem trong phụ lục 2) Sau quá trình tổng hợp và phân tích đữ liệu, chúng toi đã đưa ra những tổng kết về thể loại công trình này

2.2.1.1 Sự phân bố của các công trình

Những công trình được khảo sát hầu hết đều tập trung ở khu vực trung tâm

thành phổ, chủ yếu nằm trong địa bàn quan Hải Châu Cụ thể là các trên các phố:

Bach Dang : 4 nhà (CÁC số nhà 94, 102, 120, 132)

Hùng Vương : Ø nhà (4, 5, 6, 10, 12, 14, 44, 80, 91)

Hoàng Diệu : 9 nhà (71, 282, 284, 285, 344, 453, 489, 493, 549) Hoàng Văn Thụ :2 nhà G6, 55)

Lê Lợi 2 nhà (ó1, 142)

Nguyễn Chí Thanh: 4 nhà (2A, 56, 64, 164A)

Phan Chu Trinh: 14 nha (2, 72, 82, 84, 168, 172, 174, 200, 202, 319,

3.2.1.2, Phân loại theo kiểu nl

Trong quá trình tiến hành at và tổng kết đữ liệu, nhóm khảo sát nhận thấy các công trình nhà ở có thể phân thành 3 kiểu nhà ở chính là nhà có vườn , nhà biệt thự, nhà ở liền kể £ nhà mật phố )

a, Nha có sản vườn

Đây là đạng công trình nhà ở có sự tiếp giáp với nhà kể bên nhưng có

những khoảng sản vườn (có thể trồng cây được) tương đối cộng phía trước nhà

Đà số các công trình loại này chỉ là nhà ! tảng Nhà ở dạng này thường chỉ sử dụng với mục đích ở mà không có thêm những chức năng mang tính thương mài, dịch vụ khác, Với cách bố trí không gian tương đối thoáng, mật độ xây dựng ở mức trung bình, đây cũng là dạng nhà ở có điển kiện vi khí hậu tương đổi tốt

Loại này có 21 nhà trên các phố

Đây là dạng nhà ở cồn lại không nhiều Các biệt thự có sân bao quanh và

đều có khuôn viên tương đối độc lập Phần lớn c

nay của những công trình này thường là những người có điều kiện kinh tế

c Nha mat pho (nha liên kẻ)

Đây là dạng nhà ở tương đối phỏ biến, phần lớn được tập trung ở những

khu vực đông dân cư, thuận tiện cho việc kinh doanh, buôn bán ví dụ khu vực

quanh chợ Hàn, tuyến phố Phan Chư Trinh.vv Các công trình nhà liễn kế

thường có từ 2 tẳng trở lên với mật độ xây dựng khá cao Tầng 1 có không gian

tiếp giáp trực tiếp với hề, đường và thường không gian đó được sử dụng với mục

đích kinh doanh, Tầng 2 của nhà ở liễn kể chủ yến sử dụng với mục đích ở Một

điểm đáng chú ý của các công trình loại này đó là sự tổn tại của những khoảnh

sân trong Chính yếu tỡ này đã giải toả bớt phẩu nào những bức bối, chật chội của những không gian nhỏ hẹp với mật độ ở cao

2.2.1.3 Phân loại theo tuổi thọ công trình

Sự phát triển của nhà ở là sự phát triển liên tục theo thời gian Mỗi giải đoạn lịch sử lại có những đặc điểm khác nhau vẻ chính trị, kinh tế, xã hội

š yếu tố đó tác động và ảnh hưởng rất lớn tới sự hình thành và phát triển của

nhà ở, do đó nhà ở của từng thời kỳ xẽ có những đặc diém, những tính chất riêng

Qua những phân tích và đánh giá, nhóm khảo sát phân loại theo3 mốc thời gian :

a Nhà xây trước khoảng năm 1900 có 6 nhà hiện còn trên các phố:

Nguyễn Chí Thanh: 4 nhà (2A, 56, 64)

Phan Chu Trinh : I4 nhà (2, 2A, 82, 84, 168, 172 174, 200, 202, 319,

©, Nhà xây sau 1954 có 2 nhà hiện còn trên các phố:

Nguyễn Chí Thanh: 1 nhà (164A)

Phan Chu Trinh; Ì nhà 72)

Phản loại theo phong cách kiến trúc

uá trình khảo sát chúng tôi tạm đưa ra ba dạng phong cách Kiến trúc:

a Phong cách Châu Âu

Gọi chung cho những phong cách kiến trúc du nhập từ Châu Âu khoảng

cuối thế kỉ L9, đầu thế kí 20 như Tân cổ điển, Địa phường Pháp, Modern

2 nhà

Hoàng Văn Thụ 1 nhà (36)

Trên Quốc Toản ; 1 nha (56)

c Phong cach Đông Dương

Chúng tôi tam đặt tên này cho những công trình mang tính kết hợp giữa

phong cach Chau Âu và phong cách có truyền

Hoàng Văn Thụ : 1 nhà (55)

Lê Lợi 2 nhà (61, 142)

Nguyễn Chí Thanh: 4 nhà (2A, 56, 64, 164A)

Phan Chu Trinh =: 6 nha (2, 2A, 168, 336, 336A, 338)

Phân loại theo mức độ xuống cấp

Sự xuống cấp là điều không thể tránh khỏi đối với các công trình kiến trúc lâu

năm có giá trị, Việc đánh giá mức độ xuống cấp của các công trình là yếu tố

quan trang trong việc đưa ra các giải pháp bảo tồn, tụ tạo và khai thác sử đụag

: 3 nhà (2, 72, 337) :2 nhà (83, 172) : 2 nhà (103, 251)

: 15 nhà

:2 nhà (94, 120)

:2 nhà (36, 55)

: Ì nhà (17) : 1 nhà (56) : 1 nhà (6) : Š nhà (138, 140, £90, 271, 391)

lần lượt như sau:

1 nhà (61)

1 nhà (164A)

2 nhà (82, 84) [ nhà (54)

: 24 nhà :2 nhà (102, 132)

: Ì nhà (57) : 2 nhà (90, 260)

4-91 Hùng Vương ; b- 102 Bạch Đằng ; c- 95 Hùng Vương

d Xuống cấp nguyhiểm — :l6nhà

Hùng Vương

Hoàng Diệu :7 nhà (4, 5, 6, 10, 14, 44, 80)

: 4 nhà (285, 453, 489, 493) Nguyên Chí Thanh: | nhà (2A)

Phan Chu Trinh

8 nhà (71,282, 284, 285, 344, 489, 493, 440) : 2 nhà (36, 55)

1 nhà (61)

Nguyễn Chí Thanh; 3 nhà (56, 64, 164A)

Phan Chu Trinh

1 nhà (56) : 1 nhà (20-22)

† nhà (6)

10 nhà (90, 92, 103, 138, 140, 190, 251, 260, 271,

b Sử hữn nhà nước i ft nha

Nguyễn Chí Thanh: I nhà (2A)

2.3.1.7, Các số liệu liên quan đến ý kiến người dan

“Tổng số 86 hộ tham gia phỏng vấn (những hộ có nhà được vẽ ghủ) với ba ý

Phân vàn

si

c nếu cần phải chuyển đi để nhà nước giữ ngôi để bảo tổn thì

Chuyển nhà nhưng gần nơi ở cũ :13(15.1%)

Chuyển tới chưng cư trong nội thành 0 (0%)

Chuyển tới ở bất cứ đâu 22 (2.3%)

ysis cide

Kế học với nhả nước Cân lại ha nhà nưặc gtằnvàn

Số lượng người được phỏng vấn cho câu trả lời "phân vân” chiếm tỷ lệ khá nhiều

vì người dân chưa thực sự hiểu về công việc bảo tổn

2.2.8 Đánh giá các công trình nhà ở

Nhóm điều tra dé xuất đưa ra 37 ngôi nhà để tiến hành dánh giá Xem bang

( Phần đánh giá theo các tiêu chí xem cụ thể ở chương 3)

a

2.3.2 Các công trình công cộng

2.2.2.1 Sự phân hố của các công trình,

Những công trình khảo sát đợt này gồm 17 công trình hầu hết đều tập trung ở khu vực trung tâm thành phố, chủ yếu nằm trong địa bàn quận Hải Châu Cụ thể

2, Phan loại theo tuổi thọ công trình

Nhóm khảo sát phân loại theo 3 mốc:

a Nhà xây trước hoặc khoảng năm 1900: 5 công trình

{Đây hâu hết là những công trình đáng chú ý)

1890: 34 Yén Bái (Trường Phù Đồng)

1900: 20 Trần Phú (Chí nhánh Viettrans Đà Nẵng)

1906: 35-43 Trần Phú (Dãy nhà dài thuộc KS Bach Dang)

32 Bạch Đằng (Toà phúc thẩm TAND Tối cao)

34 Bạch Đăng (Cty cổ phân cung ứng tàu biến)

b, Nhà xây giai đoạn 1900— 19584: 5 công trình

1915: Bảo tàng Cham

1945: 99 Hùng Vương (Trường TH Kĩ thuật Y tế II)

1950: 126 Bạch Đằng (Công ty cổ phần vận tải đa phương thức)

411 Phan Chu Trinh (Bệnh viện y học cổ truyền)

87 Trần Phú (Trụ sở đội thi hành án Q.Hải Châu)

c Nhà xảy sau 1954 : 1 công trình

1966: 165 L.ẽ Lợi (Trường Phan Chu Trính)

d, Chưa xác dịnh dược : § công trình

Những nhà này chưa thụ thập được số liệu chính xác, nhưng theo đánh giá, hầu hết chúng được xây vào giai đoạn 1900-1954

$8 Bạch Đăng (Văn phòng làm việc ROODINCO )

07 Pasteur (Văn phòng cho thuê)

Phân loại theo phong cách kiến trúc

ng quá trình khảo sát chúng tôi thấy có 2 dạng phong

a Phong cách Châu Ân : 8 công trình

(Tên gọi chung cho những phong cách kiến ưúc du nhập từ Châu Âu như Tân cổ điển, Địa phương Pháp, Modern .)

To

h kiến trúc:

Bach Ding :2 công trình (34, 58)

Hùng Vương :1{99

Phan Chu Trính : 1(411)

Trần Phú :3 (20, 12, 18, 150)

b Phong cách Đông Dương _ :9 công trình

(Chúng tôi tạm đặt tên này cho những công trình mang tính kết hợp giữa

phong cách Châu Âu và phong cách cổ truyền)

Các công trình công cộng nhìn chung đều vẫn đang hoạt động, sử dụng bởi các

cơ quan nhà nước vì vậy chất lượng các công trình vẫn còn tương đối tốt, không

có công trình nào ở trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng,

2.2:2.5 Phân loại theo quyền sử hữu

a Sử hữu Lư nhân z1 công trình

Phan Chu Trinh; 1 (411)

Trần Phú :6 (12, 18, 20, 35-43, 87, 150)

2.2.2.6 Đánh giá các giá trị công trình công cộng

Nhóm điều tra đề xuất đưa ra các giá trị sau để tiến hành đánh giá:

- Giá trị về phong cách : 1Š công (rình

- Không có giá trị : 1 công trình

Phan Chu Trinh: 1 (421)

2.2.2.7 Đánh giá sơ bộ các công trình công cộng

Bước đầu chúng tôi có thể để cử một số công trình tiêu biểu nhất và có giá trị nổi bật để đánh giá Kem bang

(đánh giá theo tiêu chí xem chương 3 }

2.2.3, Các công trình tôn giáo và tín ngưỡng

1.2.3.1 Sự phân bố của các công trình

Những công trình khảo sát đợt này gồm 33 công trình tập trung ở một phạm vi tượng đối lớn nằm ở 3 quận Hải Châu, Sơn Trà và Thanh Khê Cụ thể

như sau:

Bản đồ các công trình tôn giáo và tín ngưỡng được khảo sát

Quận Hải Châu: 19 công trình

Chùa An Long, Chùa Báo Ân, Chùa Bát Nhã, Chùa Bảo Quang, Chùa Bửu Nghiêm, Chùa Hải Lạc, Chùa Phổ Đà, Chùa Phước Linh, Chùa Tăng Ninh, Chùa Tương Quang, Chùa Tam Bảo, Chùa Tử Tôn, Chùa Thọ Nhơn, Chùa Thanh Bình, Chùa Thuận Châu, Chùa Viên Quang, Chùa Vụ Lan, Nhà thờ tin lành, Thành hội Phật giáo

Quận Sơn Trà: LU công trình

Đình làng Án Hải, Đình làng Mỹ Khê, Đền Lãng Ông, Đẻn thờ Bà Thân

Hạ Xứ, Chùa Đông Quang, Chùa Án Hải, Chùa Hải Hội Mãn Quang, Chùa Mỹ Khe, Chita Liên Trì, Chùa Phố Quang, Lãng Ông

Quan Thanh Khê: 3 công trình

Chùa Chiêu ứng, Chùa Tâm Giác, Chùa Tân Án

Phan loại theo tudi tho công trình

Các công trình tôn giáo của Đà Nẵng có tuổi thọ cao không nhiều, phản

tớn là các công trình xây dựng sau 1954; các công trình xây trước đó cũng đã

được tu sửa khá nhiều và không cồn giữ lại được nhiều những giá trị của công

trình gốc Nói chung ngoài những công trình mang tính lịch sử thì không tìm

được nhiều công trình tôn giáo đậc sắc có giá trị

Sự phát triển của công trình tôn giáo mang đậm đấu ấn của chính trị và xã hội trong từng thời Kì lịch sử Một trong những chỉ tiết lịch sử đáng chú ý có liên

quan đến sự phát triển của các công trình tôn giáo đó là: Giai đoạn 1954 - 1963, dưới chế độ Ngô Đình Diệm, Phật Giáo không được sự ủng hộ của chính phủ, các công trình chùa chiến xuống cấp nhiều, không được sự quan tam chăm sóc Những năm đầu thập kỉ 60, khi chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ, đạo Phật đã nhận được sự quan tâm trở lại, một loạt ngôi chùa được xây mới, các công trình xuống

cấp được cải tạo, nâng cấp

Nhóm khảo sát phân loại công trình theo 4 mốc thời gian:

a Công trình xây trước hoặc khoảng năm 1900: 3 công trình

Chùa Tương Quang (1898), Chùa Từ Tôn (1900)

Đình làng An Hải (1900)

b, Công trình xây giai doạn 1909 - 1954: 9 công trình

Quận Hải Châu: 6

Chùa Phổ Đà (1927), Thành hội Phật giáo (1939), Chùa Bửu Nghiêm

11945), Chùa An Long (1950), Chùa Bát Nhã (1950), Chùa Tam Bảo (1950)

Đình làng Mỹ Khe (1920), Dén Lang Ong (1937), Chita An Hai (£945)

c Cong trinh xay giai doan 1954 - 1975: 12 cong trink