Vaccine cho tôm, một hướng nghiên cứu đầy tiềm năng và gian khó Bệnh virus trên doc

Vaccine cho tôm, một hướng nghiên cứu đầy tiềm năng và gian khó Bệnh virus trên tôm đang là một thảm họa cho nền sản xuất nuôi trồng thủy sản cho Việt Nam và thế giới.. Hiện tại các loạ

Vaccine cho tôm, một hướng nghiên cứu đầy tiềm năng và gian khó

Bệnh virus trên tôm đang là một

thảm họa cho nền sản xuất nuôi

trồng thủy sản cho Việt Nam và thế giới Hiện tại các loại virus gây

bệnh trên tôm sú đang phổ biến tại Việt nam là virus gây hội chứng

đốm trắng (WSSV – White spot

syndrome virus), hoại tử (IHHNV – Infectious hypodermal and

haematopoietic necrosis virus), bệnh còi (MBV – Monodon baculovirus), đầu vàng (YHV – Yellow-head

virus), v.v… Theo ước tính của Bộ Thủy sản, thất thoát do bệnh virus gây ra cho tôm sú vào khoảng 30% – 50% sản lượng thu hoạch Với sản lượng tôm sản xuất hàng năm vào khoảng 350.000 tấn, Việt Nam là

nước sản xuất tôm lớn thứ hai thế

giới sau Trung Quốc (450.000 tấn) Việc nghiên cứu ngừa và phòng

bệnh virus cho tôm đang là đề tài

nóng bỏng cho các phòng thí

nghiệm thế giới

Hình 1 Tôm khoẻ mạnh (trái) và

tôm nhiễm WSSV (phải)

Đối với tôm, cũng như các loài động vật không xương sống, hệ

thống miễn dịch của chúng không giống như hệ thống miễn dịch của loài có xương sống Tôm chỉ dựa

trên hệ thống miễn dịch tế bào thông qua interferon là chính Tôm có

những hệ thống miễn dịch cơ thể

nhưng theo cơ chế chưa thật rõ ràng

Do vậy việc tiêm vaccine cho tôm dưới dạng kháng nguyên như cho

động vật máu nóng chưa mang lại kết quả Do vậy các phương pháp

khác để tăng khả năng miễn dịch

ngắn hạn cho tôm đang được thử

nghiệm

Hiện tại có hai nguyên lý tạo

miễn dịch ngắn hạn cho tôm đang được các phòng thí nghiệm tích cực đầu tư, đó là: vaccine thụ động

(passive vaccine) và vaccine bằng RNA sợi đôi

+ Vaccine thụ động dựa trên

nguyên tắc tạo kháng thể chống lại protein vỏ của virus trên động vật có xương sống, sau đó sử dụng kháng thể này bổ sung vào thức ăn cho

tôm nhằm tăng khả năng kháng

nhiễm bệnh virus cho tôm Trên thế giới, Trung Quốc và Hàn Quốc đang thử nghiệm một chế phẩm IgY của trứng gà có tiêm protein P28

(protein vỏ của WSSV) Kháng thể kháng protein P28 này được cho

tôm ăn và họ đã thu nhận được kết quả khả quan Tôm ăn IgY kháng

P28 đã sống sót nhiều hơn nhiều so với đối chứng khi nhiễm bệnh đốm trắng

+ Phương pháp thứ hai là phương

pháp gây miễn dịch bằng iRNA hay

RNA sợi đôi Những RNA sợi đôi

có chứa trình tự tương đồng với các gene của virus đã làm tăng khả năng kháng bệnh của tôm lên một cách

rất đáng kể Việc tiêm những RNA sợi đôi đã làm tăng họat động của hệ thống nhận biết virus của tế bào

tôm, làm giảm khả năng nhân lên

của virus trong tế bào tôm Nhóm

nghiên cứu của Giáo sư Warr (Hoa Kỳ) đã công bố thí nghiệm (2005) bảo vệ được 90% tôm không chết

sau 10 ngày gây nhiễm với virus

đốm trắng Trong khi đó, tôm đối

chứng đã chết hơn 95% sau 5 ngày Cũng trên nguyên lý đó, nhóm của giáo sư Vlac (Hà Lan, 2005) sử

dụng siRNA (small interfering

RNA) tiêm cho tôm cũng đạt được kết quả tương tự Đó là hai hướng chính trong chiến lược tìm vaccine cho tôm

Ở Việt Nam, hướng nghiên cứu dùng vaccine thụ động đang được

chú trọng Để tạo được kháng thể

kháng lại protein virus tôm, chúng

ta có thể dùng protein vỏ của tôm

hoặc virus tôm hoàn chỉnh Muốn có virus tôm hoàn chỉnh, chúng ta cần

số lượng virus đủ nhiều và nguồn

virus ổn định Muốn như vậy, cần

phải có một hệ thống nhân virus tôm lên nhanh từ một mẫu ban đầu

Trong nỗ lực tìm nhân tố có thể

nhân virus tôm lên trong tế bào nuôi

cấy in vitro, TS Văn Thị Hạnh

(Viện Sinh học nhiệt đới – Viện

Khoa học & Công nghệ Việt Nam)

đã thành công trong việc dùng tế

bào côn trùng để nhân các loại virus tôm Khi nhân được các loại virus tôm, việc tạo kháng thể kháng lại

các loại virus tôm trong gà hay thỏ

có thể thực hiện được mộ cách đơn giản Sử dụng các kháng thể đó để làm tăng khả năng kháng bệnh cho tôm là đề tài của Trung tâm CNSH

TP HCM đang triển khai kết hợp với TS Văn Thị Hạnh

Hình 2 Tế bào côn trùng

Song song với việc sử dụng virus nguyên, một số loại protein vỏ của virus tôm cũng đang được tổng hợp bằng con đường protein tái tổ hợp Khả năng kháng virus của các

kháng thể kháng protein vỏ virus này cũng đang được thử nghiệm Đây là đề tài trọng điểm có thể

mang lại những kết quả mang tính đột phá, song không thể nào không

được nghiên cứu một cách thấu đáo Việc nghiên cứu tìm ra vaccine cho tôm là một công việc còn nhiều ẩn

số Đó là cuộc chạy đua của các

phòng nghiên cứu trên thế giới

không chỉ vì tính kinh tế mà còn vì

sự hiểu biết của khoa học