Tiểu luận - Phong cách lãnh đạo của Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela

Để đối mặt với sựthay đổi và lãnh đạo đội ngũ nhân viên khác nhau về nhiều mặt như năng lực,kinh nghiệm, đặc điểm tâm lý,… thì đòi hỏi nhà lãnh đạo phải biết vận dụnglinh hoạt các phong

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nhà lãnh đạo đóng vai trò vô cùng quan trọng trong bất kì một tổ chứcnào Mỗi nhà lãnh đạo sẽ lựa chọn cho mình một phong cách lãnh đạo phùhợp dựa trên nhiều yếu tố

Trong điều kiện môi trường thay đổi liên tục như hiện nay, lãnh đạo trởthành vấn đề thu hút sự quan tâm rộng rãi không chỉ của các nhà lãnh đạodoanh nghiệp mà của cả những người lãnh đạo đất nước Để đối mặt với sựthay đổi và lãnh đạo đội ngũ nhân viên khác nhau về nhiều mặt như năng lực,kinh nghiệm, đặc điểm tâm lý,… thì đòi hỏi nhà lãnh đạo phải biết vận dụnglinh hoạt các phong cách lãnh đạo để có thể hoàn thành mục tiêu của tổ chức

Nghiên cứu về lãnh đạo của Tổng Thống Nelson Mandela sẽ cung cấpnền tảng lý thuyết cũng như bài học thực tiễn quan trọng giúp các nhà lãnhđạo có thể hiểu và vận dụng các phong cách lãnh đạo phù hợp cho tổ chức củamình

2 Mục tiêu nghiên cứu

Phân tích làm rõ phong cách lãnh đạo của Nelson Mandela để rút ranhững đặc trưng trong phong cách lãnh đạo của ông và chỉ rõ những thànhcông, tồn tại theo lối lãnh đạo này Trên cơ sở đó đề xuất một số giải phápgiúp hoàn thiện hơn phong cách lãnh đạo của Nelson Mandela

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: phong cách lãnh đạo của Cựu Tổng Thống NamPhi Nelson Rolihlahla Mandela

Phạm vi nghiên cứu: phong cách lãnh đạo của Nelson Mandela sửdụng để lãnh đạo Nam Phi vượt qua những khó khăn trong lịch sử, đấu tranhchống chủ nghĩa Aparthied, hướng đến xây dựng một nước Nam Phi kiểu mới

vì một nền độc lập dân chủ và hòa giải dân tộc Phong cách lãnh đạo mà ông

sử dụng để lãnh đạo Nam Phi trong những hoạt động hướng tới giải vô địchthế giới về môn Bóng bầu dục 1995

4 Phương pháp nghiên cứu

Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: thu thập tài liệu, tiến hành đọc,phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các nguồn tài liệu lí luận

5 Cấu trúc của bài tiểu luận

Bài tiểu luận gồm 03 chương chính như sau:

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO

Chương 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VỀ PHONG CÁCH LÃNHCỦA TỔNG THỐN NAM PHI NELSON MANDELA

Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHONG CÁCH LÃNH ĐẠOCỦA TỔNG THỐNG NAM PHI NELSON MANDELA

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO

1.1 Khái niệm phong cách lãnh đạo

1.1.1 Khái niệm lãnh đạo

Quan điểm thứ nhất cho rằng về cơ bản, lãnh đạo là khái niệm rộng hơnquản trị Quản trị được cho là một loại lãnh đạo đặc biệt, trong đó việc đạtđược mục tiêu tổ chức là tối quan trọng Do vậy, sự khác nhau căn bản giữahai khái niệm là ở vấn đề tổ chức Lãnh đạo xuất hiện bất kì lúc nào khi người

ta muốn gây ảnh hưởng đến hành vi của một cá nhân hay một nhóm người,bất kì vì lí do gì Khi nói đến lãnh đạo và nhân viên thì không nên hiểu chỉ nói

về mối quan hệ thứ bậc cấp trên – cấp dưới, mà bất kì cá nhân nào khi tìmcách gây ảnh hưởng đến hành vi của người khác, cá nhân đó là người lãnhđạo tiềm ẩn, còn người bị gây ảnh hưởng là người nhân viên tiềm ẩn

Quan điểm thứ hai cho rằng, lãnh đạo là một tổ chức của quản trị, quảntrị bao gồm nhiều vẫn đề hơn lãnh đạo Ví dụ quản trị bao gồm việc lập kếhoạch hoạt động của tổ chức, hình thành cơ cấu của tổ chức và bố trí conngười vào cơ cấu tổ chức để thực hiện các hoạt động nhằm đạt được mục tiêu.Quản trị còn là việc thực hiện kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh các hoạt độngcủa tổ chức nhằm đạt kết quả mong muốn Tuy nhiên, các hoạt động trên sẽkhông đạt được mục tiêu nếu người thực hiện thiếu năng lực, động cơ và tínhsẵn sàng, hay nói cách khác là thiếu hành động lãnh đạo có hiệu quả

Lý Quang Diệu, Nelson Mandela (Tổng thống Nam Phi) hay Bill Gates(Microsoft – Mỹ), Steve Jobs (Công ty Apple – Mỹ) … là một trong số nhữngnhà lãnh đạo tiêu biểu nổi tiếng trên toàn thế giới với hình ảnh không chỉ oaiphong, quyền lực mà còn là người có tầm nhìn chiến lược, năng động, sángtạo, có khả năng gây ảnh hưởng đến mọi người, có khả năng tập hợp mọi

Từ những phân tích trên có thể nói lãnh đạo là một quy trình, một nghệ thuật tác động hoặc gây ảnh hưởng đến con người (cá nhân hoặc nhóm) sao cho họ tự nguyện, hăng hái thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của tổ chức.

1.1.2 Khái niệm phong cách lãnh đạo

Phong cách lãnh đạo là những phương pháp hoặc cách thức nhà lãnhđạo dùng để gây ảnh hưởng đến đối tượng bị lãnh đạo

Xét trên phương diện tổng thể, phong cách lãnh đạo là hệ thống các dấuhiệu đặc trưng của hoạt động và quản lý của nhà lãnh đạo, được quy định bởiđặc điểm nhân cách của họ

Xét trên phương diện cá nhân, phong cách lãnh đạo chính là cách thứclàm việc của nhà lãnh đạo

1.2 Các mô hình phong cách lãnh đạo

1.2.1 Phong cách lãnh đạo độc đoán

1.2.1.1 Khái niệm

Lãnh đạo độc đoán là sự áp đặt công việc với sự kiểm tra và giám sátchặt chẽ Quản trị viên độc đoán thường lấy mình làm thước đo giá trị, họkhông quan tâm đến ý kiến của người khác mà chỉ dựa vào kiến thức kiếnthức, kinh nghiệm hay suy nghĩ của chính mình Hình thức này thường chỉphù hợp với lối quản trị cổ điển, hoặc khi cần ra quyết định khẩn trương trongtrường hợp gấp rút của tổ chức, hoặc khi tổ chức đang trong tình trạng cáchtân nội bộ để loại trừ những phần tử làm lũng đoạn sinh hoạt chung,… nhất làkhi tinh thần kỉ luật và trật tự của tổ chức chồng chéo, cần sửa đổi

Phong cách lãnh đạo độc đoán còn gọi là phong cách lãnh đạo chuyênquyền, lãnh đạo theo hành chính xử phạt, theo chỉ thị, phong cách lãnh đạocương quyết Nhà lãnh đạo sẽ áp tập trung hết quyền lực vào tay mình và sẽ

áp đặt nhân viên phải làm theo mệnh lệnh của mình

1.2.1.2 Nhược điểm

Người lãnh đạo không quan tâm đến suy nghĩ cũng như ý kiến của cấpdưới, nên đôi khi làm triệt tiêu khả năng sáng tạo, sự năng động, nhiệt tìnhcủa nhân viên

Với phong cách lãnh đạo này, nhân viên ít thích lãnh đạo, hiệu quả làmviệc cao khi có mặt lãnh đạo, thấp khi lãnh đạo vắng mặt

Không khí làm việc trong tổ chức phụ thuộc vào định hướng cá nhân

1.2.1.3 Ưu điểm

Nhà lãnh đạo sử dụng thành công phong cách lãnh đạo độc đoán nàytrong một tập thể, tổ chức mới thành lập, chưa thiết lập được nguyên tắc hoạtđộng, hoặc trong các tập thể, tổ chức đang mất phương hướng hoạt động,không khí trong tổ chức gấy hấn, mất đoàn kết…

Sự thành công của tổ chức phụ thuộc vào vai trò cá nhân của nhà quảntrị Nếu nhà quản trị giỏi, có “tầm nhìn xa trông rộng” và dự đoán trước đượctương lai thì sẽ mang lại nhiều thành công cho tổ chức

Trong trường hợp khẩn cấp thì sự độc đoán chuyên quyền của nhà lãnhđạo là cần thiết, đôi khi mang lại những hiệu quả bất ngờ cho tổ chức

1.2.1.4 Áp dụng

Phong cách lãnh đạo độc đoán thích hợp trong trường hợp nhân viêncòn hạn chế về kinh nghiệm hoặc thiếu kĩ năng cần thiết để hoàn thành tốtnhiệm vụ Cần độc đoán với những người hay chống đối, những người không

Quản trị viên theo phong cách lãnh đạo dân chủ là người biết tạo ranhững buổi hội thảo, thảo luận để bàn bạc công việc và tìm ra quyết địnhchung Khuyến khích nhân viên tham gia lập ra chính sách Công việc củangười lãnh đạo chủ yếu là chủ tọa các buổi họp Lối lãnh đạo này đem lại sựnhất trí trong tổ chức và giúp cộng tác viên hay nhân viên nắm quyền chủđộng trong việc thi hành công tác Nhân viên trong các tổ chức với lối lãnhđạo này thường có cơ hội phát huy sáng kiến cao, do vậy tinh thần làm việccũng cao và đạt hiệu quả tốt.

Với phong cách này, nhà lãnh đạo tạo ra bầu không khí tâm lí tích cựctrong quá trình quản lí, nhân viên không có cảm giác sợ người lãnh đạo, năngsuất làm việc cao kể cả khi không có mặt lãnh đạo, không khí làm việc cởi

mở, vui vẻ, hòa đồng và dễ chịu

Các quyết định của nhà lãnh đạo được cấp dưới ủng hộ và làm theo

1.2.2.4 Áp dụng

Phong cách lãnh đạo dân chủ này có thể áp dụng dùng trong tập thể cóbầu không khí tốt đẹp, nhân viên có tinh thần đoàn kết, khả năng tự quản, tựgiác cao.

Đối với những người có tinh thần tập thể, lối sống tập thể, có tinh thầnhợp tác

1.2.3 Phong cách lãnh đạo tự do

1.2.3.1 Khái niệm

Phong cách lãnh đạo tự do là kiểu phong cách mà nhà lãnh đạo tạo chỉ

là người cung cấp thông tin Họ thường không tham gia vào hoạt động của tậpthể và rất ít khi sử dụng quyền lực, cho cấp dưới được tự do Ở phong cáchnày, nhà lãnh đạo cho phép các nhân viên ra quyết định, nhưng nhà lãnh đạovẫn chịu trách nhiệm đối với những được đưa ra

1.2.3.2 Nhược điểm

Đôi khi tự do quá mức, mỗi người một ý kiến, không ai chịu lắng nghe

và nhường nhịn nhau, dẫn đến khó có thể thống nhất được ý kiến chung và cóthể không hoàn thành được mục tiêu chung

Nhà lãnh đạo lơ là, ít quan tâm đến tổ chức, công việc

Khi cấp dưới có khả năng phân tích thình huống, xác định được những

gì cần làm và làm như thế nào

Nên dùng kiểu lãnh đạo tự do với những người hơn tuổi, những ngườikhông thích giao thiệp hay có đầu óc cá nhân chủ nghĩa

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn phong cách lãnh đạo

Mỗi một phong cách lãnh đạo đều có những ưu và nhược điểm riêng, vìvậy việc lựa chọn đâu mới là phong cách lãnh đạo phù hợp cho tổ chức củamình là rất quan trọng đối với nhà lãnh đạo trong quản lí, điều hành côngviệc

Việc lựa chọn phong cách lãnh đạo có thể phụ thuộc vào bản thân nhàlãnh đạo: tuổi tác, tính cách, kinh nghiệm, trình độ, năng lực, trạng thái tâm lí,nghề nghiệp, vị trí công tác, đặc điểm ngành nghề và mục tiêu của bản thânhọ

Việc lựa chọn phong cách lãnh đạo còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố tácđộng từ bên ngoài: hoàn cảnh lãnh đạo, các tình huống quản trị, văn hóa quản

lí của đối tượng,…

Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO CỦA TỔNG THỐNG

NAM PHI NELSON MANDELA.

2.1 Sơ lược về tiểu sử của Nelson Mandela

Nelson Rolihlahla Mandela (18/07/1918 – 05/13/2013) là Tổng thốngNam Phi từ năm 1994 – 1999, và là tổng thống Nam Phi đầu tiên được bầu cửdân chủ theo phương thức phổ thông đầu phiếu Trước khi trở thành tổngthống, Mandela là nhà hoạt động chống chủ nghĩa Apartheid (chủ nghĩa phânbiệt chủng tộc), và là người đứng đầu Umkhonto we Sizwe, phái vũ trang củaĐảng Đại hội Dân Tộc Phi (ANC) Vào năm 1962 ông bị bắt giữ và bị buộctội phá hoại chính trị cùng các tội danh khác, và bị tuyên án tù chung thân.Mandela đã trải qua 27 năm trong lao tù, phần lớn thời gian ở tại ĐảoRobben Sau khi được trả tự do vào ngày 11/2/1990, Mandela đã lãnh đạođảng của ông trong cuộc thương nghị để tiến tới một nền dân chủ đa sắc tộcvào năm 1994

Mandela nhận chức Tổng thống da đen đầu tiên của Nam Phi vào ngày10/5/1994 ở tuổi 75 Trong nhiệm kỳ tổng thống của mình từ năm 1994 đến

1999, Mandela thường ưu tiên cho vấn đề hòa giải dân tộc

Tại Nam Phi, Mandela còn được biết tới với tên gọi Madiba, một tướchiệu mà bộ lạc của ông thường trao cho những già làng

Mandela đã nhận hơn 250 giải thưởng trong hơn bốn thập niên, trong

đó có giải Nobel Hòa bình 1993

Năm 1999 ông quyết định nghỉ hưu, sau khi rời ghế tổng thống ông vẫntiếp tục đóng vai trò tích cực trong nhiều tổ chức xã hội và vì quyền conngười Tháng 6/2004 Mandela thông báo ông sẽ không tham gia các hoạtđộng cộng đồng nữa, sức khỏe của ông dần giảm sút

Ngày 5/12/2013 lãnh tụ Nelson Mandela qua đời tại TP Johannesburg ,hưởng thọ 95 tuổi.

2.2 Thực trạng về phong cách lãnh đạo của Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela.

Cựu tổng thống Nam Phi Nelson Mandela, xuất thân trong một gia đìnhhoàng tộc, sinh ra và lớn lên trong bối cảnh đất nước chìm đắm trong cáccuộc bạo động Vì tham gia vào các hoạt động chống chủ nghĩa Aparthied,Ông từng bị bắt giữ 27 năm Phần lớn thời gian Ông bị giam giữ tại đảoRobben Khi ở trong tù, Ông đã học bằng Cử nhân luật của chương trình Đàotạo từ xa của Đại học Luân Đôn

Sau khi ra tù, Ông trở thành Tổng thống đầu tiên được bầu theo đượcbầu theo hình thức dân chủ Ông tiếp tục kiên trì đấu tranh cho một nền dânchủ Ông lãnh đạo quốc gia Cầu Vồng xây dựng một Nam Phi kiểu mới

Trong suốt cuộc đời, Ông đã nhận hơn 250 giải thưởng trong và ngoàinước, trong đó có giải Nobel Hòa Bình năm 1993

Theo một bài viết trên tạp chí Newsweek, "Mandela đã có được một vịtrí bất khả xâm phạm khi nhắc đến Nam Phi Ông là nhà giải phóng dân tộc,

vị cứu tinh, là Washington và Lincoln hòa lại làm một"

Khi làm tổng thống, Ông có trách nhiệm là phải đưa đất nước thoátkhỏi nguy cơ của một cuộc nội chiến, chấm dứt bạo động, hận thù dân tộc,phân hóa giàu nghèo, đồng thời phải vực dậy nền kinh tế trì trệ, nghèo đói,bệnh tật, thất nghiệp, v.v…

Trong quá trình lãnh đạo, Ông chủ chương theo đuổi phong cách dânchủ, dành ưu tiên hàng đầu cho vấn đề hòa giải dân tộc

Tuy nhiên, trong một vài hoàn cảnh đặc biệt Ông đã áp dụng phongcách độc đoán

Nhận thấy World Cup bóng bầu dục là thời cơ thuận lợi để xoa dịu hậnthù, hàn gắn vết thương dân tộc, Ông đã có một quyết định chiến lược là sửdụng thể thao, cụ thể là đội bóng bầu dục quốc gia Pringboks làm phương tiện

2.2.1 Phong cách lãnh đạo dân chủ

Trong hoàn cảnh Nam Phi dành độc lập phong cách lãnh đạo này đãphát huy hiệu quả, người da đen đã đỗ rất nhiều sương máu để xây dựngchính quyền mới công bằng dân chủ hơn Họ lo lắng, sợ hãi vì nỗi đau quákhứ vẫn còn ám ảnh Bởi vậy mong muốn bấy lâu nay của họ là dành lạiquyền lợi mà người da trắng đã lấy đi của họ, những quyền cơ bản và quyềnđược quyết định các vấn đề quốc gia

Nam Phi bị chia rẽ bởi màu da, không phải tất cả mọi người da trắngđều theo chủ nghĩa Apartheid, nhiều người trong số họ ủng hộ nền dân chủ.Người da trắng chiếm giữ phàn lớn tài sản quốc gia, có trình độ học thức cao

và trong số họ nắm giữ vị trí quan trọng trong quân đội và kinh tế

Nam Phi rơi vào tình thế khó khăn Mandela phải tận dụng từng viêngạch để xây dựng một nước Nam Phi kiểu mới

Word Cup Bóng bầu dục sẽ tổ chức tại Nam Phi, được thi đấu ở nhiềuđịa điểm trên đất nước, tập trung chú ý của cộng đồng thế giới Trận cung kết

sẽ trực tiếp cho hơn 1 tỷ người xem, đây là cơ hội để xây dựng 1 Nam Phikiểu mới trong lòng công chúng và giới chức quốc tế Cơ hội để người dânxóa đi hận thù và nỗi sợ hãi đoàn kết lại với nhau, cơ hội để người Nam Phi

thoát khỏi mặc cảm là nơi bẩn thiểu của thế giới Là cơ hội cho Nam Phi tintưởng vào những kì tích mà họ có thể tạo ra.

Phong cách dân chủ của Tổng thống Nelson Mandela thể hiện quanững đặc điểm sau:

Tạo nên bầu không khí cởi mở, thân thiện, quan tâm và khuyến khích nhân viên bày tỏ quan điểm.

Điều này được thể hiện qua:

- Ông luôn nở nụ cười niềm nở, quan tâm cấp dưới Ví dụ: quan tâmđến sức khỏe bà Linga (mẹ của một vệ sĩ da đen)

- Ông tiết kiệm lời khen của mình đối với nhân viên

Thể hiện sự tin tưởng tôn trọng đánh giá cao những năng lực, nổ lực của nhân viên

Người da trắng không được trọng dụng và tin tưởng trong chính Đảngcủa ông nhưng ông vẫn trọng dụng họ: giữ lại đội ngũ nhân viên da trắng, vệ

- Mandela đã nói với họ rằng: “Người da trắng quý trọng bóng bầudục, họ yêu quý đội bóng Pringboks, nàu cờ sắc áo của đội tuyển Nếu tướcđoạt những điều yêu thích của họ ta sẽ đánh mất họ Chúng ta phải tốt đẹphơn họ làm họ ngạc nhiên bằng lòng vị tha hào hiệp của chúng ta”

- Ông lắng nghe ý kiến của cô thư ký Granda cho rằng Ông nên dành

sự quan tâm của mình cho tình trạng khó khăn của nền kinh tế, sự chống đối,

và tương lai chính trị của Ông

- Và Ông đã giải thích cho cô thư ký: Mặc dù người da trắng, nhữngngười Afrikaner chỉ chiếm thiểu số nhưng thiểu số đó lại đang chi phối lựclượng cảnh sát, quân đội và nền kinh tế Nên mặc dù đang phải đối mặt vớinền kinh tế trì trệ, bạo động Ông vẫn phải quan tâm đến cái thiểu số đó Ôngmuốn dùng Bóng bầu dục như là một tính toán mang tính chính trị, hơn thế nócòn là quyết định về mặt nhân sự

Hạch định trước và đưa ra các mong đợi rõ ràng:

- Ông luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hòa giải dân tộc

- Ông nói cộng sự da trắng: “Quá khứ đã qua, chúng ta đang hướngđến tương lai, tôi cần các đồng chí giúp đỡ, đất nước cần các đồng chí Tôiyêu cầu là các đồng chỉ hãy làm việc với tất cả những khả năng của mình vàmang theo một trái tim tốt đẹp”

- Ông nói với Francois Pienaar- Đội trưởng đội Pringboks: “tôi muốnđội tuyển quốc gia Pringboks vô địch World Cup”

- Trong chiến dịch “1 đội bóng, 1 đất nước” nhằm quảng cáo choWorld Cup sẽ diễn ra tại Nam Phi, Ông yêu cầu đội tuyển Pringboks ngoàigiờ luyện tập ra, họ sẽ khắp đất nước, đến những địa điểm người da đen sinhsống, đến các bệnh viện trẻ em da đen để dạy cách chơi bóng

Hướng dẫn và truyền cảm hứng để cấp dưới có thể làm tốt hơn, giúp

họ vượt lên trên những giới hạn của bản thân họ:

- Ông gợi ý cho đội trưởng Francois Pienaar về cách lãnh đạo độibóng

- Ông đã giúp cho đội bóng có những trải nghiệm quý giá về hạnh