选题理由
The phrase "Food is heaven for the people" is not only central to Chinese culinary culture but also serves as the foundation of the nation's governance throughout history, highlighting the significance and intricacy with which Chinese people regard food In Chinese society, "eating" holds a crucial position closely tied to cultural values The original meaning of "eating" differs from its contemporary usage; in ancient texts like "Shuowen Jiezi," it referred to stuttering Today, "eating" is akin to the ancient term "shi," as seen in Mencius, which states that the pursuit of food and beauty is part of human nature Additionally, the "Book of Rites" records Confucius asserting that the desires for food and relationships are fundamental human cravings, suggesting that the desire for sustenance extends to a broader pursuit of material needs.
The phrases we encounter today, such as "eating fragrance," "eating tight," "eating bitterness," "eating vinegar," "eating alone," "eating tofu," "eating uncertainly," and "eating idle rice," go beyond their literal meanings; they are deeply embedded with rich cultural significance Most of these expressions originate from verbs, illustrating the complexity and depth of language in conveying cultural nuances.
The verb "eat" in modern Chinese not only retains its original meaning but has also developed numerous extended and metaphorical meanings, resulting in a rich variety of collocations that are both semantically and structurally diverse While "eat" is commonly used in daily life, understanding its metaphorical significance can be quite challenging Zhang Wei (2009) noted that metaphors in language are closely tied to ethnic culture, reflecting the sensitivity of language to cultural development and change Traditionally viewed as a decorative tool, metaphors serve as a deep cognitive mechanism Lakoff and Johnson emphasized that metaphors are ubiquitous in our language and thought, forming the foundation of human conceptual systems In recent years, linguists have increasingly explored the connection between language, natural language, and real-life experiences, with cognitive linguistics positing that metaphor is a primary mode of human thought.
Zhang Wei's 2009 master's thesis at Liaoning Normal University explores the metaphors of the Chinese word "吃" (to eat) from cognitive and cultural perspectives.
② Lakoff George, Mark Johnson (1980) Metaphors We Live By Chicago: University of Chicago Press: page 35
It is a specific psychological manifestation that influences individuals' daily thoughts, reasoning, and perceptions People construct various concepts, including abstract ones, through cognitive strategies such as metaphors, thereby forming a conceptual system This process culminates in the verbalization of these concepts, highlighting the experiential nature of language.
Trong quá trình nghiên cứu, bài viết này phát hiện rằng trong tiếng Trung, ẩn dụ của từ "吃" không bị giới hạn và có nhiều biểu hiện ẩn dụ liên quan đến văn hóa ẩm thực Từ "ăn" trong tiếng Việt cũng có tần suất sử dụng cao và đi kèm với nhiều từ phức tạp hơn Bằng cách so sánh các khía cạnh ngữ nghĩa, nhận thức và văn hóa của cả hai ngôn ngữ, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về đặc điểm văn hóa ẩm thực của hai quốc gia Do đó, bài viết chọn đề tài "Nghiên cứu so sánh ngữ nghĩa, nhận thức và nội dung văn hóa của động từ '吃' trong tiếng Trung và 'ăn' trong tiếng Việt" cho luận văn thạc sĩ Trong nghiên cứu, bài viết đã thu thập và phân tích các ẩn dụ liên quan đến "吃" trong tiếng Trung từ nhiều nguồn khác nhau, nhằm mục đích nâng cao hiểu biết về từ "吃" trong tiếng Trung và "ăn" trong tiếng Việt, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo cho các học giả.
研究目的
Language serves as the primary communication tool for humans and acts as a vessel for culture, reflecting its characteristics and cultural values Understanding the rich cultural connotations of a language is essential, especially when learning a second language like Chinese, where interference from one's native language is inevitable A thorough grasp of both the similarities and differences between the second language and one's mother tongue is crucial for confident communication This article aims to compare the modern Chinese word "吃" (to eat) with the Vietnamese word "ăn," highlighting the cultural nuances involved.
1.希望通过此次研究能加深语言和汉语文化的了解，同时还希望能
提高汉语学习的效果。
Based on the research findings, the goal is to effectively communicate in Chinese and understand Chinese culture, while also providing a reference for Chinese language teaching and Vietnamese-Chinese translation work.
3 希望能系统地总结归纳二者之间的异同，避免学习汉语受母语的
Wang Yin (2005) explores the concept of linguistic experience through the lenses of experiential philosophy and cognitive linguistics in his article "The Experientiality of Language" published in Foreign Language Teaching and Research This work emphasizes the significance of understanding language as an experiential phenomenon, highlighting how our cognitive processes shape linguistic comprehension and usage.
研究范围及对象
Bài viết này tập trung vào việc so sánh động từ "吃" trong tiếng Trung và "ăn" trong tiếng Việt, với phân tích nhận thức ngữ nghĩa và nội dung văn hóa giữa hai động từ này.
Nghiên cứu này tập trung vào động từ "吃" trong tiếng Trung hiện đại và động từ "ăn" trong tiếng Việt, tiến hành khảo sát toàn diện từ các khía cạnh ngữ nghĩa, nhận thức và văn hóa Qua đó, bài viết so sánh và đối chiếu cách sử dụng và ý nghĩa của hai động từ này trong ngữ cảnh văn hóa và ngôn ngữ khác nhau.
语“吃”动词进行系统的对比研究。
研究任务
本研究的具体任务是：
Dựa trên lý thuyết về nghĩa và trường nghĩa, bài viết thực hiện nghiên cứu so sánh giữa các nghĩa của động từ "吃" trong tiếng Trung và động từ "ăn" trong tiếng Việt.
2 以词族、义族理论为基础，描述“吃”动词和“ăn”动词的构词状况。
Dựa trên lý thuyết về nhận thức ẩn dụ và mô hình ánh xạ, bài viết phân tích hiện tượng ẩn dụ và mô hình ánh xạ của động từ "ăn" trong tiếng Việt và "吃" trong tiếng Trung Những động từ này không chỉ đơn thuần thể hiện hành động ăn uống mà còn mang ý nghĩa sâu sắc, phản ánh văn hóa và cách nhìn nhận cuộc sống của mỗi dân tộc Việc so sánh và đối chiếu giữa hai ngôn ngữ giúp làm nổi bật sự khác biệt và tương đồng trong cách thức sử dụng ẩn dụ liên quan đến hành động ăn uống.
So sánh động từ "吃" trong tiếng Trung và "ăn" trong tiếng Việt, chúng ta có thể nhận thấy nhiều điểm tương đồng và khác biệt Cả hai từ đều chỉ hành động tiêu thụ thực phẩm, nhưng ý nghĩa văn hóa và cách sử dụng trong ngữ cảnh lại khác nhau Trong tiếng Trung, "吃" không chỉ đơn thuần là ăn uống mà còn mang nhiều hàm ý xã hội, như việc giao lưu và kết nối giữa mọi người Ngược lại, "ăn" trong tiếng Việt thường tập trung vào hành động ăn uống trong bối cảnh gia đình và bạn bè, thể hiện sự thân mật và gắn kết Sự khác biệt này phản ánh những giá trị văn hóa độc đáo của mỗi dân tộc.
This study aims to explore theories of lexical semantics and cognitive linguistics, providing valuable reference material for Chinese language teaching, cultural comparisons between Chinese and Vietnamese, and related research efforts.
Bài viết này bắt đầu bằng việc tổng quan tài liệu và tóm tắt các lý thuyết liên quan đến nghiên cứu, bao gồm khái niệm, hệ thống nghĩa, từ vựng, trường nghĩa và lý thuyết nhận thức Tác giả chú trọng vào lý thuyết ẩn dụ nhận thức và tiến hành nghiên cứu so sánh giữa động từ "吃" trong tiếng Trung và "ăn" trong tiếng Việt từ góc độ ngữ nghĩa, văn hóa và nhận thức, kết hợp với lý thuyết ẩn dụ khái niệm Dựa trên việc tham khảo nhiều tài liệu liên quan, bài viết sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh, thống kê, mô tả và quy nạp để so sánh ngữ nghĩa, ẩn dụ và văn hóa giữa động từ "吃" và "ăn" Đồng thời, thông qua việc tổng hợp một lượng lớn dữ liệu, bài viết đã rút ra được những kết luận quan trọng về sự tương đồng và khác biệt giữa hai ngôn ngữ.
语“吃”与越南语“ăn”动词语义、隐喻、文化的相同点和不同点。
The majority of the Chinese language corpus used in this article is sourced from the Peking University Center for Chinese Linguistics (CCL Corpus Retrieval System), Beijing Language and Culture University (BCC Corpus), and the Modern Chinese Dictionary.
《新华词典》、《现代汉语大词典》、《汉语俗语词典》（2011）、
《新华成语词典》（2003）以及百度新闻网、汉语现代文学作品。
The majority of the Vietnamese language corpus is sourced from Huang Pi's "Vietnamese Dictionary," "Dictionary of Vietnamese Idioms and Proverbs," and "Dictionary of Vietnamese Idioms, Proverbs, and Ballads" (1995), along with linguistic journals and literary works.
第一章 语义认知的相关理论基础及研究综述
1.1 义项、义族、词族及语义场的相关概念
The fundamental unit of word meaning is the sense item, which provides a detailed explanation of a word's meaning derived from its decomposition A monosemous word has a single sense item, while a polysemous word consists of several interconnected sense items From the perspective of semantic evolution, sense items can be categorized into primary sense items, known as the original meaning, and subsequent sense items, referred to as derived meanings The original meaning evolves into various derived meanings through mechanisms such as broadening, narrowing, and shifting of meaning The relationships between the original meaning and derived meanings, as well as among derived meanings themselves, create a cohesive whole known as a semantic family.
The basic unit of language is the lexical item, which represents a combination of a meaning and its corresponding form This dual-natured unit encompasses both the phonetic or written representation of a word and its semantic meaning A polysemous word consists of multiple lexical items, and when we refer to the meaning of a specific word, we are essentially considering it at the level of lexical items In the following analysis, we will examine semantic fields using lexical items as the basis, while the analysis of word families will also focus on these units.
What does "word family" mean? There are varying opinions within academia regarding the concept of word families Broadly defined, a word family refers to a group of words that share certain connections in terms of phonetics, semantics, structural origins, and word formation materials For instance, cognates with a common "inner form" exemplify a type of word family Conversely, a more narrow definition of a word family pertains to a collection of words that contain the same morpheme.
① 周国光（2005）《语义场的结构和类型》[J].华南师范大学学报。
② 周国光（2005）《语义场的结构和类型》[J].华南师范大学学报。
Word families are a significant aggregation of vocabulary within the linguistic system, primarily focusing on the aspects of word formation While semantic groups emphasize the evolution of word meanings, word families concentrate on the structural composition of words There is a notable connection between the two; the meaning of a word serves as the foundation for its formation, and the development of word meanings enhances the capacity and range of word formation Furthermore, the structural composition of words not only reflects the value of their meanings but also illustrates the evolution of those meanings Analyzing both aspects together provides a comprehensive understanding of the development and internal structure of words.
1.1.4 语义场理论
The theory of semantic fields has made significant contributions to semantic research, rooted in the work of European structuralist linguists Swiss linguist Ferdinand de Saussure, a pioneer of structuralism, emphasized that the study of word meanings should be approached through synchronic comparison, allowing for an understanding of their abstract relationships through substantive content.
词 汇 场 （lexical field） 、 语 义 场 semantic field 或 者 概 念 场
（conceptual spheres）的理论是由德国学者易普森（G.Ipsen）、特里尔
（Trier）、维斯盖别尔（L.Weisgerber）等人提出并以发展的。易普森
The concept of semantic fields was introduced in 1924, with German scholar Trier being the first influential researcher in this area Although he did not explicitly use the term "semantic field," his work in 1931 laid the groundwork for future studies in semantics.
The concept of "lexical field" refers to the various components that make up vocabulary, where each element is interdependent with its neighboring components According to this theory, the meaning of a lexical component can only be determined through its relationship with adjacent and contrasting elements In the 1950s, Wiesinger's extensive discussion of the "field" theory demonstrated its effectiveness in studying modern German.
① 据 J.Lyons 的英译本转译，参见 Semantics I, Cambridge University Press, Reprin – ted 1978,p 251。
According to Zhou Guoguang (2005), a semantic field is defined as a cluster of words that are semantically related, mutually constraining, distinguishing, and interdependent The range of meanings encompassed by this cluster is referred to as the domain of the semantic field.
在越南语义场也受到各位学者的注意，如在这个研究领域有：杜友