Nhà nước xã hội chủ nghĩa về mặt chính trị mang bản chất của giai cấp công nhân, nhưng về mặt kinh tế lại đóng vai trò vừa là một cơ quan quản lý kính tế xã hội của nhân dân lao động. Và đối với nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhà nước mang bản chất văn hóa do những tinh hoa văn hóa tiến bộ của nhân loại cùng với những nét đẹp, bản sắc riêng của dân tộc ta. Đây là mô hình nhà nước được Chủ tịch Hồ Chí minh đương thời đánh giá là phù hợp trong quá trình đấu tranh, giải phóng và xây dựng đất nước. Điều đó được Đảng ta kế thừa và phát huy trong suốt chiều dài lịch sử đến nay. Vì vậy, để tiếp tục duy trì tốc độ phát triển của Tổ quốc, những hiểu biết về cốt lõi lý luận nhà nước xã hội chủ nghĩa và đánh giá được thực trạng hiện nay của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là hết sức cần thiết. Trong thời gian qua, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã đạt được rất nhiều thành tựu trong công cuộc xây dựng Tổ quốc, đơn cử như: hệ thống luật pháp đồ sộ, công tác hành pháp nghiêm minh, đổi mới cơ cấu quản lý kinh tế nhiều thành phần vận hành theo nền kinh tế thị trường, đấu tranh quyết liệt với các hoạt động, quan điểm chống phá của các thế lực thù địch,… Tuy nhiên, trong công tác hành pháp và tư pháp còn tồn đọng một số mâu thuẫn cũng như trong công tác quản lý kinh tế xã hội vẫn còn gặp nhiều khó khăn do sự chuyển biến nhanh của tình hình thế giới, đồng thời văn hóa pháp luật, văn hóa dân chủ của người dân còn chưa cao,… Xuất phát từ tình hình thực tế trên, nhóm chọn đề tài: “Nhà nước xã hội chủ nghĩa. Thực trạng và giải pháp xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay” để nghiên cứu.
NỘI DUNG
1.1.1 Khái niệm nhà nước xã hội chủ nghĩa
Nhà nước xã hội chủ nghĩa là một tổ chức chính trị thuộc kiến trúc thượng tầng, được xây dựng trên nền tảng kinh tế xã hội chủ nghĩa và dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đại diện cho giai cấp công nhân.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa là tổ chức then chốt thể hiện ý chí và quyền lực của nhân dân, đồng thời hoạt động như bộ máy hành chính và quản lý kinh tế, văn hóa, xã hội Sứ mệnh của nhà nước này là nâng cao vị thế của nhân dân lao động, giúp họ trở thành chủ thể trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, hướng tới một xã hội phát triển bền vững – xã hội xã hội chủ nghĩa.
1.1.2 Sự ra đời và phát triển của nhà nước xã hội chủ nghĩa
Sự xuất hiện của xã hội tư bản chủ nghĩa đã tạo ra mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất tư bản tư nhân, dẫn đến khủng hoảng kinh tế và xung đột sâu sắc giữa giai cấp vô sản và tư sản Điều này đã dẫn đến sự hình thành của các Đảng Cộng sản nhằm lãnh đạo các phong trào đấu tranh, và cách mạng vô sản cùng sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa trở thành một kết quả lịch sử tất yếu.
Giai cấp vô sản được trang bị lý luận từ chủ nghĩa Mác – Lê-nin, kết hợp với sự hỗ trợ từ yếu tố dân tộc và thời đại, đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho các phong trào đấu tranh Những mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản đã trở thành động lực chính dẫn đến sự hình thành của nhà nước xã hội chủ nghĩa Các tiền đề kinh tế đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các phong trào này.
Chủ nghĩa tư bản độc quyền, xuất hiện vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, đã khiến nền kinh tế tư bản rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa tỏ ra bất lực trong việc giải quyết các vấn đề kinh tế và cứu vãn nền kinh tế.
NHÀ NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
Khái niệm và sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa
1.1.1 Khái niệm nhà nước xã hội chủ nghĩa
Nhà nước xã hội chủ nghĩa là tổ chức chính trị trong kiến trúc thượng tầng, dựa trên nền tảng kinh tế xã hội chủ nghĩa và được lãnh đạo bởi Đảng cộng sản đại diện cho giai cấp công nhân.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa là tổ chức quan trọng thể hiện ý chí và quyền lực của nhân dân, đồng thời hoạt động như bộ máy hành chính và quản lý kinh tế, văn hóa, xã hội Sứ mệnh của nhà nước này là nâng cao vị thế của nhân dân lao động, giúp họ trở thành chủ thể trong mọi khía cạnh của đời sống xã hội trong một xã hội phát triển cao – xã hội xã hội chủ nghĩa.
1.1.2 Sự ra đời và phát triển của nhà nước xã hội chủ nghĩa
Sự xuất hiện của xã hội tư bản chủ nghĩa đã dẫn đến mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất tư bản tư nhân và gây ra các cuộc khủng hoảng kinh tế, cùng với sự xung đột sâu sắc giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản Để đối phó với tình hình này, các Đảng Cộng sản đã được thành lập nhằm lãnh đạo các phong trào đấu tranh Cách mạng vô sản và sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa trở thành một kết quả tất yếu trong bối cảnh lịch sử.
Giai cấp vô sản, được trang bị lý luận chủ nghĩa Mác – Lê-nin, đã nhận được sự ủng hộ từ các yếu tố dân tộc và thời đại, tạo ra sức mạnh cho các phong trào đấu tranh Mâu thuẫn gay gắt giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản đã dẫn đến sự hình thành của nhà nước xã hội chủ nghĩa Những tiền đề kinh tế đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.
Chủ nghĩa tư bản độc quyền xuất hiện vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 đã dẫn đến khủng hoảng nghiêm trọng trong nền kinh tế tư bản Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa không còn khả năng giải quyết các vấn đề kinh tế, gây ra sự bất lực trong việc cứu vãn nền kinh tế.
Giai cấp tư sản đã nỗ lực bảo vệ tài sản và gia tăng giá trị thặng dư bằng cách duy trì quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa truyền thống, dẫn đến mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất Đặc điểm của quan hệ sản xuất quyết định bản chất của nhà nước, trong đó sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và việc khai thác giá trị thặng dư tối đa là những yếu tố cốt lõi, phản ánh bản chất chuyên chính của giai cấp tư sản.
Tích tụ và tập trung tư bản đã dẫn đến sự bần cùng hóa giai cấp công nhân Mâu thuẫn giữa lao động và tư bản ngày càng gia tăng, cùng với sự bất công xã hội và các chính sách phản động, đã khiến xã hội tư bản trở nên phân hóa sâu sắc.
Nền sản xuất tư bản chủ nghĩa với công nghiệp phát triển đã tạo ra một lượng lớn công nhân, hình thành một giai cấp tiên tiến trong xã hội Giai cấp này đóng vai trò lịch sử quan trọng trong việc lãnh đạo cách mạng vô sản, nhằm xóa bỏ nhà nước tư sản và thiết lập nhà nước nhân dân.
Giai cấp công nhân sở hữu vũ khí tư tưởng hiện đại là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, giúp họ nhận thức đúng đắn các quy luật phát triển xã hội Những lý thuyết này cung cấp cơ sở lý luận cho giai cấp công nhân trong việc tổ chức và lãnh đạo các cuộc cách mạng, đồng thời xây dựng nhà nước và xã hội của riêng mình.
Mỗi quốc gia, với những đặc điểm riêng, có những nhân tố đặc thù ảnh hưởng đến cách mạng vô sản, bên cạnh các tiền đề kinh tế, xã hội, tư tưởng và chính trị chung toàn cầu Do đó, thời điểm và hình thức diễn ra cách mạng vô sản ở các nước khác nhau không hoàn toàn giống nhau.
Bản chất và chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa
1.2.1 Bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa
Nhà nước xã hội chủ nghĩa, với bản chất khác biệt so với các kiểu nhà nước bóc lột, được xác định bởi cơ sở kinh tế xã hội chủ nghĩa và đặc điểm quyền lực chính trị trong chủ nghĩa xã hội Điều này cho thấy rõ ràng sự khác biệt giữa nhà nước xã hội chủ nghĩa và các hình thức nhà nước khác.
Trong chủ nghĩa xã hội, quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa được xây dựng trên nền tảng công hữu về tư liệu sản xuất, thể hiện sự hợp tác và tương trợ mà không có áp bức Giai cấp vô sản nắm giữ quyền lực chính trị, nhưng sự thống trị của họ khác biệt với giai cấp bóc lột Trong khi giai cấp bóc lột thống trị thiểu số để bảo vệ lợi ích cá nhân, giai cấp vô sản đại diện cho đa số, nhằm giải phóng không chỉ bản thân mà cả tất cả người lao động Sự lãnh đạo của giai cấp vô sản trong thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội và cộng sản là yếu tố cốt lõi trong sự thống trị chính trị này.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa, được hình thành từ nền tảng kinh tế xã hội chủ nghĩa, đóng vai trò là công cụ thực thi quyền lực chính trị của giai cấp vô sản Bản chất và mục tiêu của nhà nước này được thể hiện qua những đặc điểm cơ bản sau đây.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa phản ánh bản chất của giai cấp công nhân, trong đó giai cấp vô sản giữ vai trò thống trị chính trị Sự thống trị này đại diện cho đa số nhằm giải phóng giai cấp mình và các tầng lớp nhân dân lao động khác trong xã hội Tóm lại, nhà nước xã hội chủ nghĩa là đại diện cho ý chí chung của nhân dân lao động.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa được quy định bởi cơ sở kinh tế xã hội chủ nghĩa, với chế độ sở hữu xã hội về tư liệu sản xuất chủ yếu Bản chất của nhà nước này không chỉ là một bộ máy chính trị mà còn là tổ chức quản lý kinh tế xã hội phục vụ cho nhân dân lao động.
“nửa nhà nước” Mục tiêu ưu tiên của nhà nước xã hội chủ nghĩa là chăm lo cho lợi ích của đại đa số nhân dân lao động.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa được xây dựng dựa trên lý luận của chủ nghĩa Mác – Lê-nin và các giá trị văn hóa tiến bộ của nhân loại, đồng thời tôn trọng bản sắc riêng của từng dân tộc Sự phân hóa giai cấp trong xã hội được thu hẹp, đảm bảo các nguồn lực và cơ hội phát triển được phân bổ công bằng cho tất cả các tầng lớp.
1.2.2 Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa
Chức năng của nhà nước là những công việc đặc thù mà chỉ nhà nước có khả năng thực hiện, không thể bị thay thế bởi bất kỳ thực thể nào khác trong xã hội Những chức năng này thể hiện quyền và trách nhiệm của nhà nước đối với an ninh, trật tự xã hội và các vấn đề quan trọng khác Khái niệm chức năng nhà nước chỉ những hoạt động thiết yếu mà chỉ có nhà nước mới đủ điều kiện để thực hiện Hiện nay, chức năng của nhà nước được chia thành chức năng đối ngoại và chức năng đối nội.
Hoạt động đối nội là một trong những chức năng quan trọng mà nhà nước ta chú trọng, vì đây là hoạt động chủ yếu trong nội bộ đất nước Nhà nước thực hiện việc ban hành và giám sát các cơ quan nhằm đảm bảo trật tự xã hội, ổn định an ninh và kiểm soát các hành vi vi phạm như đua xe và chống đối nhà nước Chức năng này của nhà nước đóng vai trò thiết yếu trong việc thực hiện các nhiệm vụ quan trọng đối với mỗi quốc gia.
1.2.2.1 Các chức năng đối nội của nhà nước xã hội chủ nghĩa a Chức năng kinh tế
Chức năng kinh tế là một trong những chức năng cốt lõi của nhà nước xã hội chủ nghĩa, phản ánh bản chất của nhà nước này không chỉ là cơ quan hành chính và cưỡng chế, mà còn là tổ chức quản lý kinh tế và xã hội phục vụ nhân dân.
Trong từng giai đoạn phát triển của nhà nước xã hội chủ nghĩa, chức năng kinh tế thể hiện rõ ràng tùy thuộc vào nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường với đa thành phần, chức năng kinh tế của nhà nước xã hội chủ nghĩa tập trung vào việc thực hiện các nhiệm vụ quan trọng nhằm định hướng phát triển bền vững.
Đầu tiên, cần thiết lập và duy trì một môi trường lành mạnh nhằm khai thác tiềm năng phát triển kinh tế Điều này bao gồm việc xây dựng và đảm bảo các điều kiện chính trị, pháp luật và xã hội ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của tất cả các thành phần kinh tế.
Củng cố và phát triển các hình thức sở hữu là cần thiết, trong đó phải đảm bảo vai trò chủ đạo của sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể.
Thứ ba, cần thiết lập các tiền đề cho sự hội nhập của các thành phần kinh tế trong nước vào thị trường quốc tế Để thực hiện nhiệm vụ này, chức năng kinh tế của nhà nước sẽ tập trung vào những nội dung cụ thể.
Đầu tiên, cần thiết lập chiến lược, chương trình và chính sách phát triển kinh tế nhằm định hướng cho sự phát triển của nền kinh tế quốc dân trong bối cảnh kinh tế thị trường.
Thứ hai là, xây dựng, thực hiện chính sách tài chính, tiền tệ hợp lý, bảo đảm sự lành mạnh của nền tài chính quốc gia.
Thứ ba là, phát huy những mặt tích cực, ngăn ngừa và hạn chế những mặt tiêu cực của nền kinh tế thị trường.
Điều tiết lợi ích giữa các thành phần kinh tế và tầng lớp dân cư là cần thiết để đảm bảo phát triển bền vững và công bằng xã hội.
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG, HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM HIỆN NAY
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
2.1.1 Khái niệm, tính tất yếu ra đời nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
2.1.1.1 Khái niệm nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Nhà nước pháp quyền là mô hình nhà nước tôn trọng pháp luật, tập trung vào phúc lợi cho tất cả công dân, đồng thời đảm bảo tự do và bình đẳng cho mỗi cá nhân, khuyến khích họ phát huy tối đa năng lực của bản thân.
Trong bối cảnh hiện tại, khái niệm về nhà nước pháp quyền vẫn còn nhiều cách hiểu khác nhau Tuy nhiên, nhà nước pháp quyền được xác định là một mô hình nhà nước trong đó mọi công dân đều được giáo dục về pháp luật và có trách nhiệm hiểu biết cũng như tuân thủ pháp luật Pháp luật cần phải được thực thi một cách nghiêm minh, và trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, cần có sự phân công, phối hợp và kiểm soát lẫn nhau, tất cả nhằm phục vụ lợi ích của nhân dân.
Trong tiến trình đổi mới đất nước, Đảng ta ngày càng nhận thức rõ về Nhà nước pháp quyền Với chủ trương “Xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân”, Đảng khẳng định rằng Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, và mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức cùng công dân đều có nghĩa vụ chấp hành Hiến pháp và pháp luật.
2.1.1.2 Tính tất yếu ra đời nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Đối với Việt Nam, vấn đề xây dựng Nhà nước pháp quyền đang được đặt ra như một tất yếu lịch sử và tất yếu khách quan Có thể nói, quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam là một quá trình lịch sử được bắt đầu ngay từ Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 và Hiến pháp năm 1946, được định hướng trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước Quá trình này đã trải qua hơn nửa thế kỷ và ngày nay đang được tiếp tục đẩy mạnh trong thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước
Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam là một yêu cầu khách quan xuất phát từ định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), với mục tiêu kết hợp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Mục tiêu này nhằm hướng tới xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, nơi mà dân giàu và nước mạnh.
Xu thế toàn cầu hóa và nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) yêu cầu chúng ta tiếp tục cải cách hành chính và pháp luật Điều này nhằm đảm bảo sự vững mạnh và hiệu lực của Nhà nước, từ đó giải quyết hiệu quả các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, thực hành dân chủ, và giữ vững độc lập, tự chủ trong quá trình hội nhập quốc tế.
2.1.2 Đặc điểm của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong thời kỳ đổi mới có những đặc điểm cơ bản như sau: được xây dựng từ thực tiễn nhận thức, thể hiện sự phát triển và hoàn thiện trong quá trình đổi mới.
Thứ nhất, xây dựng nhà nước do nhân dân lao động làm chủ, đó là Nhà nước của dân, do dân, vì dân.
Nhà nước hoạt động và tổ chức theo Hiến pháp và pháp luật, trong đó pháp luật giữ vai trò tối thượng trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội.
Quyền lực của nhà nước là thống nhất, với sự phân công rõ ràng giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp, đồng thời có cơ chế phối hợp nhịp nhàng và kiểm soát lẫn nhau.
Thứ tư, hoạt động của Nhà nước được giám sát bởi nhân dân với phương châm:
“Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” thông qua các tổ chức, các cá nhân được nhân dân ủy nhiệm.
Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam tôn trọng quyền lợi của nhân dân, cho phép họ bầu và bãi miễn những đại biểu không xứng đáng, đồng thời củng cố sự nghiêm minh của pháp luật.
Vào ngày thứ sáu, bộ máy nhà nước được tổ chức và hoạt động dựa trên nguyên tắc tập trung dân chủ, với sự phân công, phân cấp, phối hợp và kiểm soát lẫn nhau, đồng thời đảm bảo quyền lực thống nhất và sự chỉ đạo đồng nhất từ Trung ương.
Thực trạng xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thời gian qua
2.2.1 Những mặt đạt được và nguyên nhân
2.2.1.1 Những mặt đạt được a Về thể chế
Trong giai đoạn 2005-2010, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã có sự tiến bộ rõ rệt trong việc ban hành luật, với tổng cộng 119 luật và pháp lệnh được thông qua So với 20 năm trước đó (1995-2005), khi chỉ có 7 bộ luật, 133 luật và 151 pháp lệnh được thông qua, tốc độ làm luật trong giai đoạn này đã nhanh hơn đáng kể.
Chất lượng văn bản pháp luật ngày càng được nâng cao nhờ sự lắng nghe từ các đại biểu và thực hiện dân chủ hóa Đồng thời, các đường lối và chính sách đổi mới của Đảng cũng được thể chế hóa trong các văn bản pháp luật, góp phần vào việc tổ chức bộ máy hiệu quả.
Sau hơn 35 năm đổi mới, nhận thức về mô hình tổ chức quyền lực nhà nước đã tiến bộ từ Nhà nước hành chính, quan liêu sang Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Sự chuyển đổi này đánh dấu một bước đột phá trong tư duy và lý luận, nhằm cải cách bộ máy nhà nước, xây dựng Nhà nước pháp quyền vì dân Đây là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, định hướng cho quá trình cải cách trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Bộ máy nhà nước được tổ chức theo nguyên tắc thống nhất, với sự phân công rõ ràng và phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Sự phân công này đảm bảo mỗi cơ quan thi hành hiệu quả chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình, không phải là sự chia cắt hay đối lập giữa các quyền, mà là sự phối hợp hỗ trợ nhau, tạo thành sức mạnh tổng hợp của quyền lực nhà nước.
Sau hơn 35 năm đổi mới và đặc biệt là 10 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng Những đổi mới này không chỉ thúc đẩy phát triển kinh tế mà còn nâng cao đời sống của người dân, tạo ra những bước tiến vững chắc trong công cuộc xây dựng đất nước.
Năm 2011, quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đã có những bước phát triển mới, với hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước được cải thiện Bộ máy nhà nước ngày càng được sắp xếp tinh gọn, kết hợp với việc tinh giản biên chế, dẫn đến hoạt động của chính quyền trở nên hiệu quả và hiệu lực hơn.
Ba là, cải cách hành chính và tư pháp đã đạt được những bước tiến rõ rệt trong nhiều lĩnh vực Nền hành chính quốc gia được cải cách nhằm phục vụ tốt hơn cho nhân dân và doanh nghiệp Các cơ quan tư pháp, bao gồm tòa án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân, và các cơ quan điều tra, đã được kiện toàn, nâng cao chất lượng hoạt động, từ đó bảo vệ tốt hơn lợi ích của Nhà nước và quyền lợi hợp pháp của nhân dân và doanh nghiệp.
Nhận thức về cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước ngày càng rõ nét, giúp đấu tranh hiệu quả với lạm dụng và tha hóa quyền lực trong Đảng và Nhà nước, được nhân dân và dư luận xã hội ủng hộ Cơ chế kiểm soát quyền lực giữa các quyền được tăng cường, với Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp giám sát chặt chẽ việc thực hiện quyền hành pháp và tư pháp Từ sau Hiến pháp năm 2013, việc kiểm soát quyền lực đã được coi trọng, góp phần làm trong sạch bộ máy của Đảng và Nhà nước.
Trong những năm gần đây, vai trò của pháp luật và việc thực thi pháp luật đã trở thành ưu tiên hàng đầu trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Cùng với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, công tác tổ chức thi hành pháp luật cũng được chú trọng Đặc biệt, công tác tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật đã được tăng cường, góp phần nâng cao ý thức pháp luật trong đội ngũ cán bộ, công chức.
Công tác cán bộ đã đạt nhiều thành tựu, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng Đội ngũ cán bộ chủ yếu giữ vững phẩm chất và đạo đức, có mối quan hệ gắn bó với nhân dân và được nhân dân tín nhiệm.
Công tác cán bộ đã có nhiều đổi mới, giúp đội ngũ cán bộ ngày càng đáp ứng tốt hơn yêu cầu trong bối cảnh mới Kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng được tăng cường, góp phần siết chặt kỷ luật và nâng cao pháp luật Nhà nước Đội ngũ cán bộ các cấp đã trưởng thành và phát triển, chất lượng ngày càng được nâng cao, phù hợp với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Cơ cấu độ tuổi, giới tính, dân tộc và ngành nghề trong đội ngũ cán bộ đã có sự cân đối hợp lý, với nguồn cán bộ quy hoạch dồi dào, đảm bảo sự chuyển tiếp giữa các thế hệ.
2.2.1.2 Nguyên nhân đạt được a Về thể chế
Năm 2005, Nghị quyết 48-NQ/TW của Bộ Chính Trị nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thể chế hóa kịp thời và đầy đủ đường lối của Đảng, đồng thời thúc đẩy hội nhập quốc tế dựa trên thực tiễn Việt Nam, phát huy dân chủ và đồng bộ với cải cách hành chính cũng như cải cách tư pháp.
Dựa trên Nghị quyết 48-NQ/TW, các cơ quan và cán bộ trong lĩnh vực xây dựng và thi hành pháp luật được khuyến khích củng cố và hoàn thiện hệ thống luật mới Nghị quyết còn nhấn mạnh tính dân chủ trong quá trình làm luật, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp và các nhóm xã hội khác tham gia đóng góp ý kiến và phản biện.
Tốc độ và chất lượng của luật pháp được cải thiện đáng kể, với các văn bản pháp luật mới được xây dựng trên nền tảng kế thừa và phát huy các giá trị tiến bộ của nhân loại Những điều luật này được thiết kế để điều chỉnh các quan hệ xã hội, phù hợp với các điều kiện kinh tế, chính trị và xã hội của đất nước.
Trong quá trình xây dựng hệ thống pháp luật, tính dân chủ là yếu tố cốt lõi, với các điều luật và văn bản pháp luật cần phản ánh sâu sắc ý chí và nguyện vọng của nhân dân lao động Điều này giúp các văn bản quy phạm pháp luật đạt được tiêu chí toàn diện và phù hợp với nhu cầu thực tiễn của xã hội.
KẾT LUẬN
Mục tiêu xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam là tạo ra một nhà nước vì dân, thể hiện khối đại đoàn kết dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam Việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam là một nhiệm vụ đầy thách thức cả về lý luận lẫn thực tiễn.
Việc xây dựng nhà nước pháp quyền tại Việt Nam cần sự nỗ lực chung của Đảng, Nhà nước và nhân dân, nhằm xác định các bước đi phù hợp và thực hiện đồng bộ các giải pháp Nghiên cứu về thành tựu và hạn chế của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay, cùng với việc đề xuất các giải pháp để hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, là rất cần thiết Điều này sẽ cung cấp căn cứ khoa học, hỗ trợ Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng các chính sách và biện pháp nhằm nâng cao chất lượng thực hiện dân chủ xã hội.
Mỗi cá nhân cần nâng cao hiểu biết về chính sách và pháp luật, tích cực tham gia quản lý nhà nước và xã hội, đồng thời kiên quyết đấu tranh chống lại những vi phạm dân chủ Điều này góp phần thực hiện mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" theo Nghị quyết Đại hội XII của Đảng Chấp hành tốt quy định của Đảng và nhà nước, đồng thời nâng cao tinh thần cảnh giác trước những luận điệu sai trái của các thế lực thù địch là rất quan trọng Mỗi người dân, như một tế bào trong hệ thống lớn, khi hiểu rõ vai trò và thực hiện nhiệm vụ của mình sẽ tạo nền tảng vững chắc cho định hướng của Đảng và nhà nước hướng tới thắng lợi.
Nhà nước cần nâng cao trách nhiệm của cán bộ, thực hiện nghiêm túc chức trách với tinh thần thượng tôn pháp luật Cải thiện chất lượng công tác tư pháp và hành pháp là điều thiết yếu để bảo đảm an ninh xã hội Đẩy mạnh quản lý kinh tế theo hướng dân chủ và quyết liệt chống lại các quan điểm lệch lạc, hoạt động phá hoại nhằm gìn giữ môi trường trong sạch, tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế - xã hội Vai trò chiến lược của nhà nước là định hướng lâu dài, cần tạo ra một môi trường thanh liêm và dân chủ để bảo vệ sự phát triển bền vững của Tổ quốc Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
2 Nguyễn Văn Hùng (2017) Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền
XHCN Việt Nam thực sự là nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân Tạp chí dân vận Truy cập từ http://danvan.vn/Home/MagazineStory?
3 Báo Điện tử Lý tưởng (2022) Nhà nước Xã hội chủ nghĩa là gì ? Chức năng, hình thức, bộ máy Truy cập từ https://lytuong.net/nha-nuoc-xa-hoi-chu-nghia/#2_khai_niem_nha_nuoc_xa_ho i_chu_nghia
4 Đinh Thùy Dung (01/08/2022) Chức năng của Nhà nước là gì? Chức năng của Nhà nước xã hội chủ nghĩa Truy cập từ https://luatduonggia.vn/chuc-nang- cua-nha-nuoc-la-gi-chuc-nang-cua-nha-nuoc-xa-hoi-chu-nghia/
5 Khuyết danh (01/03/2020) Bản chất, chức năng, bộ máy và hình thức nhà nước xã hội chủ nghĩa Truy cập từ https://hocluat.vn/ban-chat-chuc-nang-bo- may-va-hinh-thuc-nha-nuoc-xa-hoi-chu-nghia/
6 Bộ Chính trị (24/05/2005) Nghị quyết số 48-NQ/TW Truy cập từ https://luatvietnam.vn/chinh-sach/nghi-quyet-48-nq-tw-bo-chinh-tri-32369- d1.html#:~:text=Ngh%E1%BB%8B%20quy%E1%BA%BFt%2048%2DNQ
%2FTW%20c%E1%BB%A7a%20B%E1%BB%99%20Ch%C3%ADnh%20tr
%E1%BB%95%20sung%2C%20%C4%91%C3%ADnh%20ch%C3%ADnh
7 Khuyết danh (31/05/2019) Luận văn: Xây dựng nhà nước pháp quyền Việt
Nam Truy cập từ https://www.slideshare.net/trongthuy2/luan-van-xay-dung- nha-nuoc-phap-quyen-viet-nam-hay?