Nghiên cứu các nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh bình thuận

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

Lý do nghiên cứu

Ngày 24/10/1995, Bình Thuận đã thu hút sự chú ý của cả nước và thế giới với hiện tượng nhật thực toàn phần, thu hút hàng trăm ngàn du khách trong và ngoài nước, đặc biệt tại Mũi Né Sự kiện này đã trở thành ngày truyền thống của du lịch Bình Thuận, góp phần thúc đẩy hoạt động du lịch tại đây với mức tăng trưởng cao Tỉnh Bình Thuận đặt mục tiêu trở thành Trung tâm du lịch – thể thao biển quốc gia và quốc tế vào năm 2020, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt.

Bình Thuận sở hữu khí hậu nhiệt đới ấm áp quanh năm, với nguồn tài nguyên biển và đảo phong phú, nhiều bãi biển đẹp và cảnh quan thơ mộng Khu vực này còn có môi trường tự nhiên trong lành, các di tích lịch sử - văn hóa phong phú và nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc Nguồn lao động trẻ năng động cùng với cơ sở vật chất kỹ thuật trong ngành du lịch ngày càng được đầu tư phát triển, với nhiều khách sạn, resort và cơ sở lưu trú phục vụ khách du lịch được xây dựng và mở rộng Những yếu tố này tạo nên tiềm năng phát triển du lịch hấp dẫn, thu hút khách quốc tế quanh năm, đặc biệt vào mùa Đông khi khí hậu nơi đây không lạnh giá, trở thành điểm đến lý tưởng cho du khách.

Lượng khách du lịch quốc tế đến Bình Thuận thể hiện tính mùa vụ rõ rệt, với những thời điểm đông đúc và thời gian vắng khách Hiện tượng này gây ra nhiều khó khăn trong hoạt động du lịch, như chất lượng phục vụ không đồng đều, rủi ro quá tải cơ sở vật chất trong mùa cao điểm, và lãng phí nguồn lực trong mùa thấp điểm Điều này đặt ra thách thức cho các nhà quản lý và doanh nghiệp du lịch trong việc duy trì hiệu quả đầu tư Hơn nữa, Bình Thuận vẫn thiếu nghiên cứu chuyên sâu về tính mùa vụ và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động du lịch, từ đó cần tìm hiểu rõ hơn về các nhân tố tác động đến sự thu hút khách du lịch.

Hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Minh Hà - Thực hiện nghiên cứu: Nguyễn Ngọc Duy Tâm

Luận văn thạc sỹ kinh tế học nghiên cứu lượng khách du lịch quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận, đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố đến mùa vụ du lịch Nghiên cứu yêu cầu phân tích định lượng để xác định các yếu tố tác động, từ đó xác định mùa cao điểm và thấp điểm trong năm, bao gồm các mùa Xuân, Hạ, Thu và Đông, cùng với lượng khách du lịch quốc tế đến Bình Thuận trong từng mùa.

Trước đây, đã có nhiều nghiên cứu liên quan đến du lịch, như mô hình phân tích định tính của Hoàng Thị Thùy Trang (2014) về tính thời vụ của du lịch biển Đồ Sơn tại Hải Phòng, và nghiên cứu của Đỗ Ngọc Quyên (2013) sử dụng phân tích định lượng để đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến lượng khách quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh Ngoài ra, Phùng Văn Thành (2014) đã nghiên cứu hình ảnh điểm đến của Khu du lịch Ngũ Hành Sơn, trong khi Chiang - Ming Chen và Yu - Chen Lin (2014) đã khảo sát tác động của thời tiết đến nhu cầu phòng lưu trú trong ngành khách sạn Đài Loan.

Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút khách du lịch quốc tế theo mùa vụ là rất quan trọng, nhằm đưa ra luận cứ khoa học về bản chất và nguyên nhân hình thành của mùa vụ du lịch Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hướng tác động và mức độ ảnh hưởng của tính mùa vụ, mà còn đề xuất các giải pháp để giảm thiểu tác động tích cực và tiêu cực đối với ngành du lịch Điều này có ý nghĩa thực tiễn không chỉ cho hoạt động du lịch của cả nước mà còn đặc biệt cho ngành du lịch Bình Thuận.

“Nghiên cứu các nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu về du lịch tại Bình Thuận, dựa trên lý thuyết phương pháp nghiên cứu và các mô hình thực nghiệm trước đó Nghiên cứu thu thập dữ liệu từ thực tế địa phương để định lượng các yếu tố ảnh hưởng đến lượng khách du lịch quốc tế theo mùa trong năm, xác định quy luật thời vụ, mùa cao điểm và mùa thấp điểm Mục tiêu là dự báo xu hướng mùa vụ cho năm tiếp theo và đưa ra khuyến nghị nhằm cải thiện tình trạng mùa vụ cao điểm và thấp điểm, từ đó phát triển du lịch địa phương và nâng cao vị thế Bình Thuận thành điểm đến du lịch quốc gia và quốc tế.

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 3

Vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu khách du lịch quốc tế theo mùa tại Bình Thuận nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến lượng khách, từ đó phân tích sự biến đổi của lượng khách du lịch và ảnh hưởng của nó đến cung du lịch Mục tiêu là xác định mùa thấp điểm và cao điểm, đưa ra giải pháp thu hút khách quốc tế trong mùa thấp điểm để tối ưu hóa hiệu suất phục vụ và giảm lãng phí đầu tư Đồng thời, nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp điều tiết lượng khách trong mùa cao điểm để tránh quá tải dịch vụ, kéo dài mùa vụ hoạt động nhằm đảm bảo có khách du lịch quốc tế quanh năm Qua đó, các kế hoạch và giải pháp sẽ được phát triển để khắc phục những hạn chế tiêu cực của mùa vụ du lịch trong những năm tới.

Mục tiêu nghiên cứu

Để giải quyết các vấn đề nghiên cứu, đề tài có các mục tiêu nghiên cứu sau:

(1) Xác định các nhân tố tác động đến lượng khách du lịch quốc tế theo mùa đến Bình Thuận

(2) Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến lượng khách du lịch quốc tế theo mùa

Để thu hút và lấp đầy lượng khách du lịch quốc tế đến với Bình Thuận, cần đề xuất các giải pháp và chính sách hiệu quả Một trong những giải pháp là điều hòa lượng khách du lịch theo các mùa vụ khác nhau, nhằm đảm bảo ngành du lịch luôn có khách quốc tế trong suốt cả năm.

Câu hỏi nghiên cứu

Để giải quyết các vấn đề trên, câu hỏi nghiên cứu đặt ra cần giải đáp, đó là:

(1) Các nhân tố nào tác động đến việc thu hút lượng khách du lịch quốc tế theo mùa tại Bình Thuận?

(2) Đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến lượng khách du lịch quốc tế như thế nào?

Bình Thuận cần triển khai các chiến lược quảng bá hấp dẫn để thu hút khách du lịch quốc tế, bao gồm việc nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo Đồng thời, cần áp dụng giải pháp cải thiện tính mùa vụ cho ngành du lịch, như tổ chức các sự kiện lễ hội quanh năm và phát triển du lịch nghỉ dưỡng, nhằm đảm bảo sự ổn định trong lượng khách và thúc đẩy sự phát triển bền vững cho du lịch tỉnh nhà.

Đối tượng, phạm vi và giới hạn nghiên cứu

Luận văn thạc sỹ kinh tế học nghiên cứu về du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận, tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến lượng khách du lịch quốc tế Nghiên cứu áp dụng biến giả trong phân tích mùa, xem xét theo từng tháng và theo quý, bao gồm các mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông để hiểu rõ hơn về xu hướng du lịch trong năm.

Hạ, Thu và Đông trong năm

Về không gian: Đề tài nghiên cứu trong phạm vi 8 huyện, 01 thị xã và 01 thành phố thuộc địa bàn tỉnh Bình Thuận

Về thời gian: 11 năm, từ năm 2005 đến năm 2015

Giới hạn nghiên cứu được giới hạn trên địa bàn tỉnh Bình Thuận và có so sánh một số địa phương khác trong phạm vi cả nước Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Bài viết trình bày quy trình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu cho luận văn, tập trung vào phân tích định lượng hoạt động du lịch tại Bình Thuận Qua việc áp dụng phương pháp phân tích hồi quy, luận văn xây dựng các mô hình kinh tế lượng nhằm đo lường ảnh hưởng của các yếu tố độc lập đến lượng khách du lịch quốc tế theo mùa Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ các đơn vị quản lý địa phương trong khoảng thời gian 10 năm (2005 – 2014), với mẫu nghiên cứu theo tháng trong từng năm.

Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã thu thập 120 quan sát trong vòng 10 năm (10 năm x 12 tháng) để phân tích lượng khách du lịch quốc tế đến tỉnh Bình Thuận theo quý Sử dụng phần mềm Excel và Eview 8.1, chúng tôi tiến hành nhập liệu và phân tích định lượng nhằm kiểm chứng các giả thuyết nghiên cứu và đạt được các mục tiêu đã đề ra Bên cạnh đó, chúng tôi cũng thu thập ý kiến từ 40 chuyên gia để xếp hạng các giải pháp được đề xuất.

Ý nghĩa ứng dụng thực tiễn của luận văn

Đề tài nghiên cứu đóng góp cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng, khẳng định tính hợp lý của phương pháp nghiên cứu định lượng trong việc đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến lượng khách du lịch quốc tế theo mùa đến Bình Thuận Mục tiêu là xác định các nhân tố chính để thu hút lượng khách du lịch này.

Luận văn thạc sỹ kinh tế học nghiên cứu về du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận, tập trung vào việc khai thác hiệu quả các yếu tố như tài nguyên du lịch, khí hậu, cơ sở vật chất, nguồn vốn đầu tư, lực lượng lao động và chính sách du lịch để thu hút nhiều khách du lịch quốc tế hơn.

Hiện tượng tăng, giảm đột biến lượng khách du lịch quốc tế tại Bình Thuận phản ánh tính mùa vụ trong du lịch, diễn ra rõ nét vào các tháng và quý cụ thể trong năm Các tháng cao điểm thu hút đông khách quốc tế thường rơi vào mùa du lịch cao, trong khi những tháng ít khách lại là kết quả của sự biến động theo mùa vụ Do đó, việc xây dựng kế hoạch và giải pháp nhằm khắc phục tính mùa vụ là cần thiết để phát triển bền vững ngành du lịch tại Bình Thuận.

Nghiên cứu này cung cấp cho các nhà quản lý và chủ doanh nghiệp du lịch cái nhìn rõ ràng về các yếu tố ảnh hưởng đến việc thu hút khách du lịch quốc tế theo mùa tại Bình Thuận Qua đó, họ có thể xác định yếu tố nào có tác động mạnh nhất và yếu tố nào chưa có bằng chứng rõ ràng Thông tin này sẽ hỗ trợ trong việc hoạch định các chính sách quản lý, bảo tồn và khai thác hiệu quả tài nguyên du lịch, đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nguồn lao động, cũng như điều chỉnh chính sách kịp thời nhằm đáp ứng nhu cầu khách du lịch quốc tế, tăng nguồn thu từ du lịch và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Kết cấu của luận văn

Ngoài mục lục, tài liệu tham khảo, các bảng biểu, đồ thị, danh mục viết tắt, bố cục luận văn này chia thành 6 chương, gồm:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu Chương này trình bày lý do nghiên cứu; vấn đề nghiên cứu; mục tiêu nghiên cứu; câu hỏi nghiên cứu; đối tượng, phạm vi và giới hạn nghiên cứu; phương pháp nghiên cứu; ý nghĩa thực tiễn của luận văn; và kết cấu của luận văn

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước Chương này trình bày tóm tắt lý thuyết về du lịch; lý thuyết cung – cầu hình thành nên tính mùa vụ du lịch; lý luận về mùa vụ du lịch; tổng hợp của một số nghiên cứu trước về phân tích những nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế và mùa vụ du lịch; các mô hình nghiên cứu trước có liên quan đến luận văn; hình thành các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút

Luận văn thạc sỹ kinh tế học này tập trung vào nghiên cứu du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận Nghiên cứu sẽ phân tích số lượng khách du lịch quốc tế theo mùa và áp dụng mô hình nghiên cứu phù hợp, đồng thời nhấn mạnh tính mới của nghiên cứu trong bối cảnh phát triển du lịch bền vững.

Chương 3: Giới thiệu về địa bàn nghiên cứu và hoạt động du lịch của tỉnh Chương 4: Phương pháp nghiên cứu Chương này đề xuất phương pháp nghiên cứu định lượng cho mô hình nghiên cứu, mô tả đo lường các biến, đặt giả thuyết và kỳ vọng cho từng biến trong mô hình nghiên cứu; quy trình nghiên cứu; việc thu thập và xử lý nguồn dữ liệu nghiên cứu của luận văn

Chương 5: Phân tích kết quả nghiên cứu định lượng: Phân tích thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu; phân tích sự tương quan giữa các biến, phân tích định lượng, kiểm tra tính dừng của chuỗi dữ liệu thời gian, ước lượng hồi quy của mô hình; kiểm định các khuyết tật của mô hình, đo lường các biến tác động, đánh giá so sánh với giả thuyết nghiên cứu đặt ra của từng biến trong mô hình và trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu của luận văn Nghiên cứu các nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận

Chương 6: Kết luận và khuyến nghị Tổng kết toàn bộ kết quả nghiên cứu thu được, từ đó gợi ý chính sách đề xuất ra các giải pháp (khả thi), khảo sát lấy ý kiến chuyên gia xếp hạng thứ tự ưu tiên các giải pháp đề ra và tổ chức thực hiện các giải pháp có hiệu quả Đồng thời nêu ra những hạn chế của nghiên cứu và những vấn đề tiếp tục cần nghiên cứu tiếp theo

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC

Lý thuyết về du lịch

2.1.1 Khái niệm về du lịch

Từ giữa thế kỷ 19, du lịch đã phát triển mạnh mẽ và trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến, với nhiều quốc gia xem chỉ tiêu du lịch của cư dân là một tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng cuộc sống (Nguyễn Văn Đính, 2006) Tuy nhiên, khái niệm "Du lịch" được hiểu khác nhau từ nhiều góc độ, cho thấy sự đa dạng trong cách tiếp cận và nghiên cứu về lĩnh vực này (Nguyễn Văn Đính, 2006; Trương Thị Thanh Huyền, 2007; Nguyễn Thị Kim Hàng, 2012).

Theo định nghĩa của Tổ chức du lịch thế giới – World Tourism Qrganization thì

Du lịch là hoạt động di chuyển nhằm mục đích giải trí và tổ chức các hoạt động liên quan Người đi du lịch được định nghĩa là người rời khỏi nơi cư trú với khoảng cách tối thiểu 80 km trong thời gian trên 24 giờ để thư giãn và giải trí.

Du lịch được định nghĩa bởi Michael Coltman (1991, dẫn theo Đỗ Ngọc Quyên, 2013) là sự kết hợp và tương tác của bốn nhóm nhân tố trong quá trình phục vụ du khách, bao gồm: du khách, nhà cung ứng dịch vụ du lịch, cư dân địa phương và chính quyền nơi tiếp đón khách du lịch.

Theo Luật Du lịch Việt Nam (2005), du lịch được định nghĩa là các hoạt động liên quan đến việc di chuyển của con người ra khỏi nơi cư trú thường xuyên của họ.

Luận văn thạc sỹ kinh tế học nghiên cứu về du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận, nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí và nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định.

Bài viết này nghiên cứu về du lịch quốc tế từ góc độ của khách du lịch, nhà cung cấp dịch vụ, cư dân địa phương và chính quyền, tập trung vào việc di chuyển của con người ra khỏi nơi cư trú để tham quan, giải trí và nghỉ dưỡng trong một thời gian nhất định Khái niệm "Du lịch" được hiểu theo Luật Du lịch Việt Nam năm 2005, phục vụ cho việc phân tích sâu hơn về lĩnh vực này.

2.1.2 Khái niệm khách du lịch, khách du lịch nội địa và quốc tế

Khách du lịch, theo Đỗ Ngọc Quyên (2013), là chủ thể thực hiện hoạt động du lịch và có nhiều cách hiểu khác nhau trên thế giới.

Theo Trương Thị Thanh Huyền (2007), khái niệm khách du lịch lần đầu xuất hiện vào cuối thế kỷ XVIII tại Pháp, khi người Pháp phân loại các chuyến hành trình của người dân từ các nước lân cận đến Pháp thành hai loại.

Cuộc hành trình nhỏ: Từ Paris đến miền Đông Nam nước Pháp

Cuộc hành trình lớn: Là cuộc hành trình theo bờ Địa Trung Hải xuống phía Tây Nam nước Pháp

Trong đó những người thực hiện cuộc hành trình lớn được gọi là khách du lịch hay du khách

Tương tự, tại Vương Quốc Anh, khách du lịch cũng được định nghĩa là những người thực hiện cuộc hành trình lớn xuyên Vương Quốc Anh

Theo định nghĩa này, du khách được hiểu là những người ngoại quốc thực hiện chuyến hành trình xuyên quốc gia, góp phần mang lại nguồn ngoại tệ đáng kể cho nước sở tại Mặc dù định nghĩa này còn hạn hẹp và phiến diện, nhưng nó đã khởi đầu cho việc xác định khái niệm về những người tham gia vào các chuyến du lịch.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, khách du lịch được định nghĩa là những người tham gia vào hoạt động du lịch hoặc kết hợp với du lịch, ngoại trừ những trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề nhằm mục đích kiếm thu nhập tại địa điểm đến.

Theo Điều 34 của Luật Du lịch Việt Nam năm 2005, khách du lịch được phân loại thành hai nhóm: khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế.

Khách du lịch quốc tế: Tại điểm 3, điều 34, Luật Du lịch Việt Nam (2005),

Khách du lịch quốc tế bao gồm người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài đến Việt Nam, cũng như công dân Việt Nam và người nước ngoài thường trú tại Việt Nam đi du lịch ra nước ngoài Bài viết này tập trung nghiên cứu và phân tích về khách du lịch quốc tế, đặc biệt là những người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài đến Bình Thuận để du lịch.

2.1.3 Khái niệm về hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế

Nhiều nghiên cứu đã được thực hiện về tình hình thu hút khách du lịch quốc tế tại các địa phương trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam Tuy nhiên, khái niệm "hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế" thường chưa được định nghĩa rõ ràng, mà chủ yếu được thể hiện thông qua danh sách các hoạt động nhằm mục đích này (Đỗ Ngọc Quyên, 2013).

Cụm từ “hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế” có thể được hiểu là những hành động nhằm mục đích tạo sự quan tâm và hấp dẫn đối với du khách từ các quốc gia khác Trong đó, “hoạt động” đề cập đến những việc làm cụ thể trong đời sống xã hội, còn “thu hút” mang nghĩa là làm cho người ta cảm thấy hứng thú và tập trung chú ý vào điều gì đó.

Hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế là những chiến lược và hành động nhằm lôi kéo sự chú ý của du khách nước ngoài Đây là sự kết hợp của nhiều hoạt động nhằm gia tăng lượng khách du lịch quốc tế đến với địa phương, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế và văn hóa của khu vực.

Lý thuyết Cung – Cầu hình thành nên tính mùa vụ du lịch

2.2.1 Các yếu tố từ “Cung du lịch”

Cung du lịch, theo Phạm Thị Hường (2014), được định nghĩa là hình thức thể hiện sản xuất hàng hóa và dịch vụ du lịch trên thị trường Đây là biểu hiện vật chất của khả năng cung ứng hàng hóa và dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng.

"Cung du lịch" được định nghĩa qua số lượng và chất lượng, trong đó khía cạnh khối lượng phản ánh số lượng và cấu trúc hàng hóa, dịch vụ có sẵn trên thị trường tại một thời điểm nhất định.

Nhiều nhà kinh tế cho rằng khái niệm sản phẩm du lịch sẽ trùng với "Cung" trong du lịch, do "Cung du lịch" rất nhỏ.

Cung du lịch là một yếu tố quan trọng trong ngành du lịch, mặc dù không có hình thức vật chất, nhưng lại có tính kém linh hoạt và chuyên môn hóa cao (Phạm Thị Hường, 2014).

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành cung du lịch

Theo Nguyễn Văn Đính (2006), các yếu tố cung trong phát triển du lịch bao gồm tài nguyên du lịch, hệ thống giao thông vận tải, chính trị ổn định, và sự sẵn sàng phục vụ khách du lịch Điều này liên quan đến tổ chức, hạ tầng xã hội, cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch, cùng với điều kiện kinh tế cần thiết để phát triển du lịch, cũng như các sự kiện và tình hình đặc biệt.

Theo Phạm Thị Hường (2014), sự hình thành cung du lịch chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm sự phát triển của lực lượng sản xuất và việc ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất hàng hóa và dịch vụ Bên cạnh đó, trạng thái của cầu du lịch và giá cả trên thị trường du lịch cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định cung du lịch.

2.2.2 Các yếu tố từ “ Cầu du lịch ”

Cầu du lịch: Theo Phạm Thị Hường (2014), định nghĩa về cầu du lịch:

Cầu là khái niệm kinh tế - xã hội, thể hiện nhu cầu có khả năng thanh toán của cá nhân đối với hàng hóa và dịch vụ Để cầu xuất hiện, cần có hai điều kiện: các cá nhân hoặc tập thể phải có phương tiện thanh toán nhất định và hàng hóa, dịch vụ phải có mặt trên thị trường.

Cầu du lịch thể hiện nhu cầu xã hội có khả năng chi trả cho hàng hóa và dịch vụ, nhằm đảm bảo cho việc di chuyển, lưu trú, vui chơi giải trí, nghỉ ngơi, và thỏa mãn nhu cầu văn hóa, nghề nghiệp cũng như tham gia các hoạt động xã hội đặc biệt.

Cầu du lịch được chia thành hai nhóm chính: cầu về dịch vụ du lịch và cầu về hàng hóa vật chất Trong đó, cầu về dịch vụ du lịch bao gồm nhu cầu về vận chuyển, lưu trú, ăn uống, giải trí, các dịch vụ đặc trưng và hàng hóa lưu niệm.

Cầu về hàng hóa bao gồm nhu cầu tại nơi cư trú thường xuyên, nhu cầu hàng hóa tại các điểm du lịch phục vụ tiêu dùng tại chỗ và nhu cầu mang hàng hóa về nơi cư trú.

Cầu du lịch có những đặc điểm nổi bật như tính dễ thay thế, tính linh hoạt và sự phân bố không đồng đều Những đặc tính này góp phần tạo nên sự hấp dẫn và đa dạng cho cầu du lịch, giúp nó thích ứng với nhu cầu và xu hướng của du khách.

Sự hình thành cầu du lịch chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm điều kiện khí hậu và tự nhiên, các yếu tố sinh lý, kinh tế - xã hội, cũng như trình độ văn hóa, nghề nghiệp và thị hiếu của du khách Tỷ giá trao đổi ngoại tệ, mức độ thuận lợi trong việc tiếp cận dịch vụ và hàng hóa cần thiết cũng đóng vai trò quan trọng Bên cạnh đó, tác động của tuyên truyền quảng cáo, phương tiện vận chuyển, thời gian rỗi, mức sống vật chất, trình độ văn hóa cá nhân, thói quen tiêu dùng và sinh hoạt của dân cư, cùng với các điều kiện chính trị và khả năng cung ứng từ "Cung du lịch" đều góp phần vào sự hình thành cầu trong phát triển du lịch.

2.2.3 Trạng thái cung – cầu hình thành nên tính mùa vụ du lịch

Trạng thái cân bằng cung - cầu du lịch:

Khi cầu về du lịch gia tăng, nhà sản xuất sẽ tìm cách đáp ứng nhu cầu đó Trạng thái cân bằng cung cầu trong ngành du lịch xảy ra khi nguồn cung đủ để thỏa mãn nhu cầu trong một khoảng thời gian nhất định, dẫn đến giá và sản lượng cân bằng Mức giá này không được xác định bởi từng cá nhân mà hình thành từ hoạt động chung của tất cả người mua và bán sản phẩm du lịch, phản ánh nguyên lý định giá khách quan theo “bàn tay vô hình” của thị trường (Đặng Văn Thanh, 2013).

Trạng thái dư thừa và thiếu hụt của thị trường du lịch hình thành mùa thấp điểm và mùa cao điểm:

Khi giá sản phẩm cao hơn mức giá cân bằng của thị trường, nhà sản xuất có xu hướng cung ứng nhiều hơn, trong khi người tiêu dùng lại giảm cầu Hệ quả là thị trường sẽ xuất hiện tình trạng dư thừa, khi lượng cung vượt quá cầu tại một mức giá nhất định Điều này dẫn đến sự thặng dư của cung, hay còn gọi là hàng hóa ế ẩm, tạo ra mùa thấp điểm trong kinh doanh.

Khi giá cả thấp hơn mức giá cân bằng, lợi nhuận của nhà sản xuất giảm, dẫn đến việc họ sản xuất ít hơn Giá thấp cũng tạo điều kiện cho người tiêu dùng dễ dàng mua hàng hóa Tuy nhiên, điều này tạo ra khoảng cách giữa cầu và cung, gây ra hiện tượng thiếu hụt trên thị trường Thiếu hụt này xuất phát từ sự mất cân bằng giữa nhu cầu và nguồn cung.

Lý luận về mùa

Trên Trái Đất, mùa là sự phân chia năm dựa trên chu kỳ thời tiết, với bốn mùa chính ở khu vực ôn đới: Xuân, Hạ, Thu và Đông Ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, mùa thường được chia thành hai mùa chính: mùa mưa và mùa khô, hoặc ba mùa: mùa nóng, mùa mưa và mùa lạnh Người Ai Cập cổ đại phân chia năm thành ba mùa: mùa ngập lụt, mùa cày cấy và gieo hạt, và mùa thu hoạch Tại Việt Nam, mùa được xác định theo âm lịch: tháng Giêng, Hai, Ba là mùa Xuân; tháng Tư, Năm, Sáu là mùa Hạ; tháng Bảy, Tám, Chín là mùa Thu; và tháng Mười, Mười Một, Mười Hai là mùa Đông, với ngày 1 tháng Giêng đánh dấu sự khởi đầu của mùa Xuân Việt Nam nằm trong vòng đai nhiệt đới của nửa cầu Bắc, ảnh hưởng đến nền nhiệt và mùa vụ của đất nước.

Luận văn thạc sỹ kinh tế học nghiên cứu du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận, nơi có nhiệt độ trung bình năm từ 22 ºC đến 27 ºC và khoảng 100 ngày mưa mỗi năm với lượng mưa trung bình từ 1.500 đến 2.000 mm Độ ẩm không khí thường xuyên trên 80%, cùng với 1.500 - 2.000 giờ nắng và nhiệt bức xạ trung bình năm đạt 100 kcal/cm² Chế độ gió mùa tác động đến tính chất nhiệt đới ẩm của Việt Nam, tạo ra một mùa nóng mưa nhiều và một mùa lạnh ít mưa Khí hậu các tỉnh phía bắc thay đổi theo bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu và Đông, ảnh hưởng đến sự phát triển du lịch và sự thay đổi hàng năm của các mùa trong năm.

Bình Thuận, tỉnh nằm trong khu vực khô nhất Việt Nam, có khí hậu nhiệt đới đặc trưng với nhiều gió và nắng, ít bão và không có sương muối Tỉnh này trải qua bốn mùa: Xuân, Hè, Thu và Đông, trong đó tháng 1, 2 và 12 có nhiệt độ trung bình là 25,5°C, mát mẻ hơn so với các tháng khác Tháng 4 và 5 là thời điểm nóng nhất với nhiệt độ có thể đạt tới 33°C, trong khi mùa Đông có nhiệt độ trung bình từ 26,5°C đến 27,5°C Lượng mưa trung bình hàng năm ở Bình Thuận khoảng 800mm.

Bình Thuận có lượng mưa trung bình hàng năm là 1600 mm, thấp hơn mức trung bình cả nước là 1900 mm, với hai mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 và mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau Độ ẩm tương đối hàng năm dao động từ 78 đến 80,7%, tạo điều kiện khí hậu và môi trường trong lành, thuận lợi cho việc phát triển các loại hình du lịch như du lịch nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái, tham quan và các hoạt động thể thao biển Đặc biệt, khí hậu mùa Đông tại đây không lạnh giá, giúp Bình Thuận trở thành điểm đến lý tưởng cho khách du lịch quốc tế trong mùa đông.

2.3.1 Khái niệm mùa du lịch

Theo Trần Đức Thanh (1999, trích bởi Hoàng Thị Thùy Trang, 2014), mùa vụ du lịch được định nghĩa là sự không đồng đều trong cường độ hoạt động du lịch tại một điểm đến cụ thể theo thời gian Trong một số thời điểm, lượng khách có thể rất thấp, trong khi vào những giai đoạn nhất định, lượng du khách quốc tế lại vượt quá khả năng tiếp nhận của khu vực Hiện tượng này tạo ra các mùa hoặc thời vụ du lịch lặp lại đều đặn trong năm.

Mùa vụ du lịch được định nghĩa bởi Nguyễn Văn Đính (2006) là khoảng thời gian trong chu kỳ kinh doanh khi cung và cầu du lịch đạt mức cao nhất.

Luận văn thạc sỹ kinh tế học nghiên cứu về du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận Tính thời vụ du lịch được định nghĩa là sự biến động lặp lại của cung và cầu trong các dịch vụ du lịch, chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau.

Theo Phạm Thị Hường (2014), tính mùa vụ du lịch tại một địa phương là sự biến động có tính chu kỳ của cung và cầu du lịch theo thời gian trong năm Tính mùa vụ này được xác định bởi khoảng thời gian lý tưởng nhất trong năm liên quan đến điều kiện khí hậu và thời tiết, ảnh hưởng đến sức khỏe của du khách quốc tế, cũng như thời gian thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động du lịch.

Theo bà Nguyễn Thị Liễu (2015, trích bởi Văn Hào, 2015), tính thời vụ du lịch tại một đơn vị lãnh thổ là sự biến động chu kỳ của “cung” và “cầu” du lịch trong năm Bản chất của tính thời vụ này được thể hiện qua cường độ, độ dài và tần số của mùa vụ du lịch Cường độ mùa du lịch phản ánh mức độ tập trung khách trong khoảng thời gian nhất định, trong khi độ dài mùa du lịch là thời gian duy trì lượng khách đủ để đảm bảo công suất sử dụng tối thiểu cho khu du lịch Tần số mùa du lịch cho biết số lần xuất hiện của mùa du lịch trong một năm trên một lãnh thổ cụ thể.

Mùa vụ du lịch được hiểu là những biến động lặp đi, lặp lại hàng năm, phản ánh sự tập trung cao nhất của quan hệ cung và cầu các dịch vụ du lịch, dưới tác động của các yếu tố xác định Tại một điểm du lịch cụ thể, cường độ hoạt động du lịch không đồng đều theo thời gian, với những thời điểm gần như không có khách quốc tế và những giai đoạn đông đúc vượt quá khả năng chịu tải của khu vực, như tại tỉnh Bình Thuận Hiện tượng du lịch lặp lại vào những thời điểm nhất định trong năm được gọi là mùa hay thời vụ du lịch.

2.3.2 Đặc điểm của tính thời vụ trong du lịch

Theo Nguyễn Văn Chiến và ctg (2014), thời vụ du lịch chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố khác nhau, dẫn đến những đặc điểm riêng biệt Những đặc điểm quan trọng nhất của thời vụ du lịch bao gồm sự biến động về lượng khách, sự thay đổi trong nhu cầu dịch vụ, và sự khác biệt về thời tiết, tất cả đều ảnh hưởng đến trải nghiệm du lịch.

Tính thời vụ trong du lịch là hiện tượng phổ biến ở mọi quốc gia và khu vực có hoạt động du lịch Về lý thuyết, nếu một khu vực có khả năng kinh doanh nhiều loại hình du lịch và duy trì cường độ hoạt động ổn định suốt năm, thì tính thời vụ sẽ không tồn tại Tuy nhiên, việc đạt được điều này là rất khó khăn do nhiều yếu tố tác động đến hoạt động kinh doanh du lịch, dẫn đến việc khó duy trì cường độ hoạt động liên tục và do đó, tính thời vụ vẫn tồn tại trong ngành du lịch.

Theo Nguyễn Văn Thanh và ctg (2010) và Hoàng Thị Thùy Trang (2014), mùa vụ trong du lịch đây là đặc điểm điển hình của ngành du lịch

Một quốc gia hoặc khu vực du lịch có thể có nhiều mùa du lịch khác nhau, phụ thuộc vào các loại hình du lịch phát triển tại đó (Phạm Thị Hường, 2014; Hoàng Thị Thùy Trang, 2014).

Khi một quốc gia hoặc khu vực chỉ tập trung phát triển một loại hình du lịch như nghỉ biển hoặc nghỉ núi, thì thường chỉ có một mùa du lịch chính, thường là vào mùa Hè hoặc mùa Đông Ví dụ, các khu vực biển nổi tiếng của Việt Nam như Đồ Sơn, Sầm Sơn, Vũng Tàu, Nha Trang và Bình Thuận chủ yếu phát triển du lịch nghỉ biển, với mùa du lịch cao điểm diễn ra vào mùa Hè khi lượng khách du lịch tăng cao nhất.

Tại các khu nghỉ mát biển có nguồn nước khoáng quý giá, du lịch được chia thành hai mùa chính: mùa Hè cho du lịch nghỉ biển và mùa Đông cho du lịch nghỉ dưỡng chữa bệnh Tương tự, một số vùng núi châu Âu như Áo và Pháp cũng phát triển hai mùa du lịch, với mùa Đông dành cho trượt tuyết và mùa Hè cho leo núi và nghỉ dưỡng Thời gian và cường độ du lịch không đồng đều giữa các loại hình; du lịch chữa bệnh thường có mùa dài hơn và cường độ cao hơn vào mùa chính, trong khi du lịch nghỉ biển và nghỉ núi có mùa ngắn hơn nhưng cường độ mạnh hơn, phụ thuộc nhiều vào yếu tố thiên nhiên.

Tổng hợp các nghiên cứu trước của một số tác giả về phân tích những nhân tố tác động đến thu hút khách du lịch quốc tế và mùa vụ du lịch

2.4.1 Các nghiên cứu trước về phân tích những nhân tố tác động đến thu hút khách du lịch quốc tế

Bảng 2.1 Các nghiên cứu trước về phân tích những nhân tố tác động đến thu hút khách du lịch quốc tế

STT Tác giả nghiên cứu Tên đề tài Những nhân tố tác động đến khách du lịch

Các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế của thành phố Hồ Chí Minh

1) Các nhân tố liên quan đến cầu, bao gồm: (Dân số của nơi cư trú thường xuyên của du khách; Doanh thu bình quân đầu người GDP/người; Thời gian rỗi của người dân; Trình độ văn hóa)

2) Các nhân tố liên quan đến cung, gồm: nhóm các nhân tố về tài nguyên con người, văn hóa và thiên nhiên cho du lịch; nhóm các nhân tố về môi trường kinh doanh và cơ sở hạ tầng cho du lịch; nhóm các nhân tố về khung chính sách và quy định cho hoạt động du lịch và các nhân tố cản trở khác)

Thu hút khách quốc tế đến tỉnh Thừa Thiên Huế

1) Sản phẩm du lịch văn hóa ở Huế;

2) Du lịch văn hóa Huế gắn với chương trình

“Con đường di sản miền Trung”;

Luận văn thạc sỹ kinh tế học: Nghiên cứu KDL quốc tế theo mùa đến tỉnh Bình Thuận Trang: 27 thông qua loại hình du lịch văn hóa

3) Cơ sở hạ tầng phục vụ khách du lịch;

4) Quy hoạch đầu tư các địa điểm tham quan, bảo tồn các di sản văn hóa;

5) Tình hình đào tạo, phát triển nguồn nhân lực cho ngành du lịch;

6) Nhận thức và đóng góp của cộng đồng về phát triển du lịch văn hóa;

7) Công tác tuyên truyền, quảng bá du lịch văn hóa đến du khách quốc tế;

8) Các chính sách phát triển du lịch văn hóa của Chính phủ và chính quyền địa phương

Hồ Kỳ Minh và ctg

Nghiên cứu hành vi và đánh giá của khách du lịch nội địa đối với Đà Nẵng

1) Đặc điểm của du khách đến Đà Nẵng;

2) Hành vi của du khách khi đến Đà Nẵng;

3) Đánh giá của du khách du lịch đối với Đà Nẵng

Lê Văn Huy và Hà

Nghiên cứu hành vi khách du lịch Thái Lan đến Đà Nẵng và đề xuất đối với xây dựng chính sách thu hút khách

1) Nhân tố mục đích và nguồn tham khảo thông tin của chuyến đi;

2) Lý do chọn Đà Nẵng là điểm đến;

3) Phương tiện và các hình thức tham gia du lịch;

4) Mức độ cảm nhận đối với cơ sở lưu trú, nhà hàng và các điểm vui chơi giải trí;

5) Những sản phẩm mà khách hàng quan tâm và chi tiêu tại Đà Nẵng;

6) Các điểm tham quan (ngoài Đà Nẵng) trong cùng chuyến đi

Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách du lịch đối với khu du lịch sinh thái Gáo Giồng

1) Nhân tố hình ảnh du lịch;

2) Nhân tố sự đáp ứng;

3) Nhân tố sự đảm bảo;

Nghiên cứu sự hài lòng của du khách nội địa về chất lượng dịch vụ du lịch tại làng cổ Đường Lâm

6) Giá cả các hàng hóa dịch vụ;

7) Sự hài lòng chung của khách du lịch nội địa

Nghiên cứu đặc điểm nguồn khách du lịch cộng đồng của Công ty cổ phần Đào tạo và dịch vụ HueTourist

Khách Việt và Việt Kiều;

Thị trường khách Châu Á (Nhật);

Thị trường khách Mỹ - Canada

Nghiên cứu thị hiếu của khách du lịch Nga đến Khánh Hòa

1) Các nhân tố thuộc về nhân khẩu học, bao gồm: (Tuổi đời của du khách; Giới tính của du khách; Trình độ học vấn của du khách; Mức doanh thu của du khách; Tình trạng hôn nhân của du khách)

2) Các nhân tố thuộc về điểm đến, gồm: (Tài nguyên du lịch điểm đến; Chất lượng dịch vụ du lịch tại điểm đến; Các tổ chức kinh doanh và quản lý du lịch; Con người tại điểm đến)

Nghiên cứu hình ảnh điểm đến KDL thắng cảnh Ngũ Hành Sơn

1) Tài nguyên thiên nhiên của du lịch và điều kiện vật chất;

3) Vui chơi, giải trí ăn uống, tham quan, mua sắm;

4) Di tích lịch sử và văn hóa tâm linh;

Nguồn: Tổng hợp của tác giả (2015) 2.4.2 Tổng hợp các nghiên cứu trước về phân tích những nhân tố tác động đến mùa vụ du lịch

Bảng 2.2 Tổng hợp các nghiên cứu trước về phân tích những nhân tố tác động đến mùa vụ du lịch

STT Tác giả nghiên cứu Tên đề tài Những nhân tố tác động mùa vụ du lịch

Một số giải pháp phát triển du lịch ở Việt Nam

1) Nhân tố mang tính tự nhiên;

2) Nhân tố mang tính kinh tế xã hội;

5) Các nhân tố khác (Chất lượng dịch vụ du lịch; Yếu tố tâm lý; Tâm lý bắt chước)

Nghiên cứu tính thời vụ của hoạt động du lịch biển Đồ Sơn

3) Phong tục tập quán (Lễ hội);

4) Các nhân tố khác (Hiện tượng quần chúng hóa trong du lịch; Điều kiện và tài nguyên du lịch; sự sẵn sàng đón tiếp)

Tìm hiểu tính thời vụ trong du lịch

1) Nhân tố mang tính tự nhiên; nếu điều kiện tự nhiên, cảnh quan thiên nhiên là nguồn tài nguyên du lịch tạo nên sức hấp dẫn cho mỗi điểm đến thì mặt khác chính các yếu tố về khí

Luận văn thạc sỹ kinh tế học nghiên cứu về du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận, chỉ ra rằng các yếu tố như thời tiết, địa hình và mùa vụ có ảnh hưởng đáng kể đến tính thời vụ trong ngành du lịch Điều này tác động trực tiếp đến nhu cầu của khách du lịch và khả năng cung ứng dịch vụ từ các nhà cung cấp.

2) Nhân tố mang tính kinh tế - xã hội;

3) Nhân tố mang tính tổ chức – kỹ thuật;

Lê Thị Liên và Trần

Kích cầu mùa thấp điểm cho các khách sạn ở thành phố Đà Nẵng dưới gốc độ kinh tế học vi mô

1) Tiến hành giảm giá riêng lẻ nên thay bằng sự giảm giá đồng bộ để gây tiếng vang chung;

2) Còn phải có những yếu tố hấp dẫn khác ngoài giá trong mùa thấp điểm Yếu tố thời tiết, doanh thu của du khách, các sản phẩm bổ sung … ảnh hưởng đến lượng tiêu thụ)

Các giải pháp hạn chế tính mùa vụ của hoạt động du lịch biển Cửa Lò

1) Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành “Cầu du lịch”, gồm: Điều kiện khí hậu – tự nhiên;

Yếu tố tâm sinh lý;

Các yếu tố kinh tế - xã hội;

Trình độ văn hoá, nghề nghiệp và thị hiếu của du khách;

Tỷ giá trao đổi ngoại tệ;

Mức độ thuận lợi trong việc tiếp cận dịch vụ và hàng hóa thiết yếu đáp ứng nhu cầu của khách hàng phụ thuộc vào nhiều yếu tố Tác động của tuyên truyền quảng cáo và sự phát triển của các phương tiện vận chuyển đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng cung cấp và tiếp cận sản phẩm.

Các điều kiện chính trị;

Khả năng cung ứng của “ Cung du lịch”

2) Các yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành

Sự phát triển của lực lượng sản xuất và ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất các hàng hoá và dịch vụ;

Trạng thái của cầu du lịch;

Giá cả của thị trường du lịch

Nguồn: Tổng hợp của tác giả (2015) 2.4.3 Các mô hình nghiên cứu trước có liên quan đến luận văn

(i) Mô hình nghiên cứu định tính của Hoàng Thị Thùy Trang (2014)

Theo nghiên cứu của Hoàng Thị Thùy Trang (2014), hoạt động du lịch biển Đồ Sơn tại Hải Phòng có tính thời vụ rõ rệt Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính để phân tích nguyên nhân gây ra tính thời vụ này Kết quả cho thấy cần có các giải pháp hiệu quả nhằm tăng cường hoạt động du lịch trong mùa chính vụ và thu hút khách du lịch ngoài mùa.

(ii) Mô hình của Đỗ Ngọc Quyên (2013)

Theo Đỗ Ngọc Quyên (2013), các yếu tố ảnh hưởng đến việc thu hút khách du lịch quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh bao gồm cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch, và chính sách quảng bá Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ giai đoạn trước đó để phân tích những yếu tố này.

Từ năm 1990 đến 2011, nghiên cứu định lượng đã được áp dụng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh Tác giả sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính để đo lường các yếu tố này.

Trong đó : Yi : Biến phụ thuộc của quan sát i; Xi.j : Biến độc lập; i: Hệ số tự do; βj: Hệ số hồi quy; εi: Sai số hồi quy

Mô hình phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu hút khách du lịch quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh bao gồm: nguồn nhân lực (LABOUR), tài nguyên du lịch (HRTG), cơ sở hạ tầng du lịch (ROOM), quy định về nhập cảnh (VISA), giá cả (RATE) và doanh thu đầu người (GDPPC).

Mô hình VISIT được xây dựng dựa trên các yếu tố LABOUR, HRTG, ROOM, VISA, RATE và GDPPC, với công thức VISIT = f(LABOURt + HRTGt + ROOMt + VISAt + RATEt + GDPPCt) Tác giả đã chọn sử dụng mô hình lô-ga-rít với biến phụ thuộc là VISIT và các biến độc lập được thể hiện theo dạng lô-ga-rít Đặc biệt, biến VISA được giữ nguyên giá trị tuyệt đối do có một số quan sát nhận giá trị bằng 0.

LnVISITt = β0 + β1LnLABOURt + β2LnHRTGt + β3LnROOMt + β4LnVISAt

Trong đó: β0 là hệ số tự do của mô hình; β1, β2, β3, β4, β5, β6, là hệ số hồi quy của mô hình; u t là sai số

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng trong số 6 nhân tố được phân tích, ba nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả thu hút khách du lịch quốc tế tại TP.HCM bao gồm nguồn tài nguyên du lịch, cơ sở hạ tầng du lịch và chính sách nhập cảnh của Nhà nước.

(iii) Mô hình nghiên cứu của Phùng Văn Thành (2014)

Nghiên cứu của Phùng Văn Thành (2014) tập trung vào hình ảnh điểm đến của khu du lịch thắng cảnh Ngũ Hành Sơn tại Quận Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng Dữ liệu được thu thập từ cả nguồn sơ cấp và thứ cấp, với 370 quan sát và 358 bảng câu hỏi hợp lệ được phân tích trong khoảng thời gian từ tháng 01 đến tháng 3 năm 2014 Tác giả áp dụng kết hợp hai phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính bội để phân tích dữ liệu.

Hình ảnh điểm đến = β0 + β1*ENT + β2*ENV + β3*REC + β4*CUL

Các nhân tố có khả năng tác động đến hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế theo mùa

Theo nghiên cứu của Nguyễn Văn Thanh và ctg (2010), có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến khách du lịch quốc tế theo mùa, với các tác giả đưa ra những cách phân loại khác nhau Một số tác giả phân chia thành 3 yếu tố, trong khi những người khác lại xác định 4 yếu tố chính tác động đến mùa vụ trong du lịch Tuy nhiên, dù phân loại theo cách nào, bản chất của quan điểm vẫn không thay đổi.

Theo nghiên cứu của Term Bawn và Svend (2001), có ba yếu tố chính ảnh hưởng đến tính mùa vụ du lịch, dựa trên các yếu tố cung và cầu.

Yếu tố cầu trong ngành du lịch bao gồm nhu cầu du lịch theo các mùa tự nhiên, các kỳ nghỉ chính thức, lễ hội truyền thống và sự thay đổi trong sở thích của du khách.

Yếu tố cung cấp du lịch bao gồm điều kiện khí hậu thuận lợi, sức hấp dẫn của cảnh quan tự nhiên, cùng với các cơ hội cho các hoạt động và sự kiện văn hóa, xã hội diễn ra theo từng mùa trong năm.

(3) Các yếu tố khác bổ sung: Sự khác biệt về giá cả, những sự kiện hay những yếu tố mới thu hút, sự khác biệt của thị trường

Theo Phạm Thị Hường (2014), cầu du lịch chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố như điều kiện khí hậu và tự nhiên, tỷ giá ngoại tệ, các yếu tố kinh tế - xã hội, trình độ văn hóa và nghề nghiệp của du khách, cũng như mức độ thuận lợi trong việc tiếp cận dịch vụ và hàng hóa cần thiết Ngoài ra, yếu tố tâm sinh lý, các điều kiện chính trị và tác động của quảng cáo cùng phương tiện vận chuyển cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành cầu du lịch.

Vận dụng các lý thuyết cung - cầu du lịch, bài viết đề cặp đến các nhân tố sau để xây dựng các biến trong mô hình:

2.5.1 Nhóm các nhân tố liên quan đến cầu du lịch có khả năng ảnh hưởng khách du lịch quốc tế theo mùa

Nhân tố doanh thu từ khách du lịch quốc tế (TNKDLQT)

Doanh thu là yếu tố quyết định trong việc cung cấp sản phẩm du lịch của các doanh nghiệp du lịch, theo Đồng Thị Hường (2012) Khách du lịch quốc tế thường có thu nhập cao, dẫn đến nhu cầu đi du lịch nhiều hơn, đặc biệt ở các quốc gia phát triển Điều này tạo ra sự gia tăng cường độ du lịch trong mùa cao điểm và khuyến khích khách du lịch chuyển sang mùa thấp điểm Để thực hiện chuyến đi, khách du lịch cần chi tiêu cho nhiều khoản như vé máy bay, thuê phòng và tham quan, do đó, doanh thu du lịch tăng thì lượng khách du lịch cũng gia tăng, góp phần vào tăng trưởng doanh thu cho quốc gia và địa phương Theo Trần Ngọc Quyền (2013), người có thu nhập trung bình thường chỉ đáp ứng nhu cầu cơ bản, nhưng khi có thu nhập cao, họ sẽ tìm kiếm những trải nghiệm mới và khẳng định bản thân.

Theo Đỗ Ngọc Quyên (2013), doanh thu từ khách du lịch phản ánh mức sống vật chất của con người, với mức sống cao đóng vai trò quan trọng trong việc xác lập nhu cầu du lịch Các nghiên cứu của Bashagi và Muchapondwa (2009), Chumni (2001) đã chứng minh rằng chỉ tiêu này có tác động đáng kể đến lượng khách du lịch quốc tế đến điểm đến được nghiên cứu.

Doanh thu từ khách du lịch quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng lượng khách du lịch quốc tế Khi doanh thu từ du khách quốc tế tăng cao, nhu cầu đi du lịch cũng sẽ gia tăng.

Thời gian lưu trú khách du lịch quốc tế (TGLTQT)

Theo Đỗ Ngọc Quyên (2013), thời gian lưu trú của khách du lịch quốc tế là khoảng thời gian mà họ ở lại điểm đến để tham gia các hoạt động như tham quan, mua sắm, giải trí, ăn uống và nghỉ ngơi Đây là chỉ tiêu quan trọng phản ánh mức độ hấp dẫn và khả năng giữ chân du khách của địa phương Thời gian lưu trú càng dài chứng tỏ sức hút của điểm đến càng lớn, khiến du khách muốn tận hưởng trọn vẹn trải nghiệm và có thể kéo dài thời gian lưu lại hơn so với dự kiến ban đầu.

Khách du lịch quốc tế thường có thời gian lưu trú dài, điều này cho thấy họ cần có khoảng thời gian nhàn rỗi để thực hiện chuyến đi Nguyễn Hồng Giáp.

Thời gian rỗi đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nhu cầu du lịch của con người, vì chỉ khi có thời gian, họ mới có thể thực hiện chuyến đi Số ngày làm việc trong năm là một chỉ số thể hiện thời gian rỗi của mỗi người; khi số ngày làm việc tăng, thời gian rỗi giảm, dẫn đến nhu cầu du lịch cũng giảm theo Điều này có nghĩa là những quốc gia có số ngày lao động cao sẽ gặp khó khăn trong việc thu hút khách du lịch quốc tế, mặc dù người dân rất muốn đi du lịch nhưng lại thiếu thời gian.

Theo nghiên cứu của Trương Thị Thanh Huyền (2007), thời gian lưu trú của khách du lịch quốc tế ảnh hưởng lớn đến nhu cầu du lịch Khi khách có nhiều thời gian nhàn rỗi, họ có xu hướng đi du lịch nhiều hơn và lưu trú lâu hơn, từ đó gia tăng số lượng khách du lịch quốc tế đến địa phương.

Thời gian lưu trú của khách du lịch quốc tế là yếu tố quan trọng có khả năng tác động tích cực đến sự gia tăng lượng khách du lịch quốc tế, đồng thời cũng ảnh hưởng đến việc kéo dài tính mùa vụ trong ngành du lịch.

2.5.2 Nhóm các nhân tố liên quan đến cung du lịch có tầm ảnh hưởng khả năng cung ứng nhu cầu khách du lịch quốc tế theo mùa

Nhân tố về tài nguyên du lịch (TNDL)

Theo Pirojnik (1985, dẫn theo Lê Thị Thanh Phương, 2011), tài nguyên du lịch bao gồm tổng thể tự nhiên, văn hóa và lịch sử, cùng với các thành phần của chúng Những tài nguyên này không chỉ giúp phục hồi và phát triển thể lực tinh thần của con người mà còn ảnh hưởng đến khả năng lao động và sức khỏe Chúng đáp ứng nhu cầu du lịch hiện tại và tương lai, đồng thời có thể được sử dụng để tạo ra các dịch vụ du lịch và nghỉ ngơi một cách trực tiếp và gián tiếp.

Theo Pháp lệnh Du lịch Việt Nam năm 1999, tài nguyên du lịch bao gồm cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng, giá trị nhân văn và các công trình sáng tạo của con người Những yếu tố này không chỉ đáp ứng nhu cầu du lịch mà còn là cơ sở hình thành các điểm và khu du lịch, góp phần tạo ra sức hấp dẫn cho ngành du lịch.

Mô hình nghiên cứu

Dựa trên các khung phân tích từ mục 2.4.1 và 2.4.2, cùng với các mô hình nghiên cứu trước đây của Đỗ Ngọc Quyên (2013), Hoàng Thị Thùy Trang (2014), Phùng Văn Thành (2014) và mô hình của Chiang – Ming Chen và Yu – Chen Lin, bài viết sẽ tổng hợp và phân tích các yếu tố quan trọng trong lĩnh vực nghiên cứu này.

(2014) nêu trên tại mục 2.4.3 Từ đó đề xuất mô hình nghiên cứu như sau:

Hình 2.1 Mô hình nghiên cứu đề nghị

LỊCH CÓ TẦM ẢNH HƯỞNG ĐẾN KDL

DU LỊCH TÁC ĐỘNG ĐẾN

Tính mới của nghiên cứu

2.7.1 Điểm giống nhau với các nghiên cứu trước

Mô hình dự kiến của luận văn tương đồng với các nghiên cứu trước, tập trung vào việc tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến khách du lịch quốc tế thông qua phương pháp định lượng Cụ thể, mô hình này bao gồm các biến như tài nguyên du lịch, lao động, và cơ sở vật chất, tương tự như mô hình của Đỗ Ngọc Quyên (2014) Ngoài ra, mô hình của Phùng Văn Thành (2014) cũng có sự tương đồng với biến tài nguyên du lịch, biến giá, và biến thời tiết khí hậu Đặc biệt, khía cạnh lý luận mang tính định tính về mùa trong nghiên cứu này cũng có phần giống với công trình của Hoàng Thị Thùy Trang.

2.7.2 Điểm khác biệt so với các nghiên cứu trước

Luận văn này có những điểm khác biệt so với các nghiên cứu trước, như nghiên cứu của Hoàng Thị Thùy Trang (2014) chỉ dừng lại ở phương pháp định tính, trong khi đề tài này áp dụng phương pháp định lượng để hiểu rõ quy luật mùa vụ du lịch quốc tế tại Bình Thuận Đặc biệt, luận văn đưa vào nhiều biến số trong mô hình nghiên cứu, như doanh thu từ khách du lịch quốc tế, thời gian lưu trú, và các yếu tố cung cấp du lịch như tài nguyên, vốn đầu tư, cơ sở vật chất, và lao động du lịch Ngoài ra, các yếu tố tác động đến cung và cầu du lịch như khí hậu và giá cả cũng được phân tích Cuối cùng, luận văn kiểm chứng tính mùa vụ qua các biến giả theo tháng và phân tích theo quý, từ đó làm nổi bật tính mới trong nghiên cứu về mùa vụ trong hoạt động du lịch.

Chương 2 của bài viết tập trung vào các khái niệm cốt lõi liên quan đến nghiên cứu du lịch, bao gồm định nghĩa về khách du lịch, phân loại khách du lịch quốc tế và nội địa, cũng như các hoạt động thu hút khách du lịch quốc tế Ngoài ra, chương này cũng đề cập đến mùa vụ du lịch và các lý thuyết áp dụng trong lĩnh vực này.

Luận văn thạc sỹ kinh tế học nghiên cứu về du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận, tập trung vào lý thuyết du lịch, lý thuyết cung – cầu, và tác động của mùa vụ đến việc thu hút khách du lịch Nghiên cứu tổng hợp các luận điểm từ các nghiên cứu trước để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến du lịch quốc tế, đồng thời vận dụng các mô hình nghiên cứu để xây dựng mô hình cho luận văn Chương này cũng khái quát những điểm tương đồng và khác biệt so với các nghiên cứu trước, nhằm chuẩn bị cho việc phân tích và định lượng trong các chương tiếp theo để trả lời các câu hỏi nghiên cứu theo mục tiêu của luận văn.

GIỚI THIỆU VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU VÀ THỰC TIỄN CÁC HOẠT ĐỘNG DU LỊCH Ở TỈNH BÌNH THUẬN

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU

PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Tiêu đề	Nghiên cứu các nhân tố tác động đến khách du lịch quốc tế theo mùa tại tỉnh Bình Thuận
Tác giả	Nguyễn Ngọc Duy Tâm
Người hướng dẫn	PGS. TS. Nguyễn Minh Hà
Trường học	Trường Đại Học Mở Thành Phố Hồ Chí Minh
Chuyên ngành	Kinh tế học
Thể loại	Luận văn thạc sỹ
Năm xuất bản	2016
Thành phố	Thành phố Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	170
Dung lượng	2,18 MB