Bài tập thảo luận kỹ năng thực hành pháp luật

Bản án số 022013 với nội dung cơ bản như sau: Ngày 1102010 công ty Basf kí hợp đồng mua bán hàng hóa là chất phụ gia với công ty Hải Âu. Hai bên đã thỏa thuận về phương thức thanh toán là: bên mua phải thanh toán bằng chuyển khoản trong thời hạn là 90 ngày kể từ ngày giao hàng trên giấy giao hàng. Ngày thanh toán được tính là ngày ngân hàng của bên bán nhận được tiền. 1.Tóm tắt nội dung bản án. Đây là tranh chấp về hợp đồng mua bán hàng hóa. Nguyên đơn là Công ty TNHH Basf Việt Nam khởi kiện bị đơn là Công ty cổ phần bê tông Hải Âu.

BÀI TẬP KỸ NĂNG THỰC HÀNH PHÁP LUẬT

HỒ SƠ DÂN ĐẶC BIỆT

Bài 1:

Bản án số 02/2013 với nội dung cơ bản như sau:

Ngày 1/10/2010 công ty Basf kí hợp đồng mua bán hàng hóa là chất phụ gia với công ty Hải Âu Hai bên đã thỏa thuận về phương thức thanh toán là: bên mua phải thanh toán bằng chuyển khoản trong thời hạn là 90 ngày kể từ ngày giao hàng trên giấy giao hàng Ngày thanh toán được tính

là ngày ngân hàng của bên bán nhận được tiền Tất cả các khoản thanh toán chậm phải chịu lãi suất không kì hạn của ngân hàng Vietcombank, cộng thêm 0,5% mỗi tháng tính từ ngày quá hạn thanh toán đến ngày kết thúc việc thanh toán Trong quá trình thực hiện hợp đồng, công ty Basf đã nhiều lần cung cấp hàng hóa và xuất hóa đơn cho công ty Hải Âu Theo biên bản đối chiếu công nợ tính đến ngày 30/4/2011 công ty Hải Âu còn nợ công ty Basf số tiền là 493.375.600 đồng Công ty Basf đã tạo điều kiện cho công ty Hải Âu đã trả nợ Nhưng Công ty Hải Âu chỉ trả tiền tính đến ngày 13/10/2011 thì ngưng Do đó công ty Basf khởi kiện công ty Hải Âu để yêu cầu thanh toán khoản tiền nợ vốn là 293.375.600 đồng và tiền lãi chậm trả tính đến ngày 29/01/2013 là 53.934.249 đồng.

1.Tóm tắt nội dung bản án.

Đây là tranh chấp về hợp đồng mua bán hàng hóa

Nguyên đơn là Công ty TNHH Basf Việt Nam khởi kiện bị đơn là Công ty cổphần bê tông Hải Âu Buộc công ty Hải Âu phải thanh toán cho công ty Basf sốtiền vốn và lãi chậm thanh toán của hợp đồng mua bán số AS10C – 008 với tổng

số tiền là 347.310.249 đồng

Bị đơn là công ty cổ phần bê tông Hải Âu Bị đơn không có yêu cầu phản tố màchỉ xin được thanh toán làm nhiều đợt, bắt đầu từ tháng 4/2014.

2 Tòa án nhận xét:

a/ Về quan hệ tranh chấp tòa án xác định đây là tranh chấp về hợp đồng mua

bán hàng hóa giữa 2 tổ chức có đăng kí kinh doanh với nhau đều có mục đích lợinhuận

-Tòa có thẩm quyền giải quyết tranh chấp trên là Tòa án Quận 1 TPHCM

- Cơ sở pháp lý: điểm a khoản 1 Điều 29, điểm b khoản 1 Điều 33, điểm a khoản

1 Điều 35 BLTTDS 2004

b/ Về nội dung: hợp đồng giữa công ty Basf và công ty Hải Âu có hình thức và

nội dung không trái luật và đạo đức xã hội; nguyên đơn và bị đơn không tranhchấp về quá trình thực hiện hợp đồng và thống nhất xác định số tiền nợ vốn, thờigian chậm thanh toán, lãi suất và tiền lãi chậm trả tính đến thời điểm xét xử; bịđơn đề nghị được trả chậm tiền vốn và lãi nhưng không được nguyên đơn đồngý

-Cơ sở pháp lý: khoản 1,2 Điều 50, khỏn 1 Điều 55, Điều 306 LTM 2005 thì cầnchấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là buộc bị đơn phải thanh toán chonguyên đơn số tiền vốn còn nợ 293.375.600 đồng và tiền lãi trả chậm là53.934.649 đồng, tổng cộng là 347.310.249 đồng

-Về án phí: công ty Hải Âu phải chịu án phí ( Cơ sở pháp lý: khoản 1 phần III

TT 01/TTLT – TANDTC…., Điều 5 và khoản 2 Điều 27 pháp lệnh án phí, lệphí.)

-Trong thời hạn 15 ngày tuyên Các bên có quyền kháng cáo ngày kể từ án (Điều6,7, 9, 30 luật thi hành án dân sự và Điều 243 và khoản 1 Điều 245 BLTTDS2004)

3/ Đánh giá nhận xét của bản thân:

-Thứ nhất về luật hình thức: Căn cứ theo điểm a khoản 1 Điều 29, điểm b khoản

1 Điều 33 và điểm a khoản 1 Điều 245 BLTTDS 2004

+ Tòa án nhân dân quận 1 có thẩm quyền giải quyết vụ án

Như vậy Tòa án nhân quận 1 TPHCM giải quyết vụ án về tranh chấp hợp đồngmua bán hàng hóa giữa công ty Basf và công ty Hải Âu là đúng theo quy địnhcủa pháp luật

+ Tòa án phán quyết về án phí là phù hợp Tuy nhiên tòa án đưa ra cơ sở pháp lýchưa đầy đủ Ngoài Điều 5 và khoản 2 Điều 7 pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án thìcần phải bổ sung khoản 1 Điều 131 BLTTDS 2004

+ Thời hạn kháng cáo là 15 ngày CSPL: Điều 245 BLTTDS 2004

Thứ hai về luật nội dung thì đây là tranh chấp về hợp đồng mua bán hàng hóanên theo nguyên tắc áp dụng luật sẽ do Luật thương mại 2005 điều chỉnh Hìnhthức giải quyết tranh chấp giữa 2 công ty được quy định tại khoản 3 Điều 317LTM 2005 đó là sẽ được giải quyết tại Trọng tài hoặc tòa án Mà theo quy địnhtại Điều 5 Luật trọng tài năm 2010 thì điều kiện giải quyết tranh chấp bằngTrọng tài:

1 Tranh chấp được giải quyết bằng Trọng tài nếu các bên có thoả thuậntrọng tài Thỏa thuận trọng tài có thể được lập trước hoặc sau khi xảy ratranh chấp

2 Trường hợp một bên tham gia thoả thuận trọng tài là cá nhân chết hoặcmất năng lực hành vi, thoả thuận trọng tài vẫn có hiệu lực đối với ngườithừa kế hoặc người đại diện theo pháp luật của người đó, trừ trường hợp cácbên có thoả thuận khác

3 Trường hợp một bên tham gia thỏa thuận trọng tài là tổ chức phải chấmdứt hoạt động, bị phá sản, giải thể, hợp nhất, sáp nhập, chia, tách hoặcchuyển đổi hình thức tổ chức, thỏa thuận trọng tài vẫn có hiệu lực đối với tổ

chức tiếp nhận quyền và nghĩa vụ của tổ chức đó, trừ trường hợp các bên cóthoả thuận khác.

Do không đáp ứng được điều kiện trên nên Trọng tài thương mại sẽ khônggiải quyết tranh chấp này mà sẽ do Tòa án giải quyết tranh chấp

Căn cứ theo khoản 1, 2 Điều 50, khoản 1 Điều 55 và Điều 306 LTM 2005thì bên công ty Hải Âu có nghĩa vụ phải thanh toán tiền mua hàng và nhận hàngtheo thỏa thuận; bên cạnh đó công ty phải tuân thủ theo phương thức thanh toán

mà 2 bên đã thỏa thuận là thanh toán bằng chuyển khoản trong thời hạn là 90ngày kể từ ngày giao hàng trên giấy giao hàng Ngày thanh toán được tính làngày ngân hàng của bên bán nhận được tiền Tất cả các khoản thanh toán chậmphải chịu lãi suất không kì hạn của ngân hàng Vietcombank, cộng thêm 0,5%mỗi tháng tính từ ngày quá hạn thanh toán đến ngày kết thúc việc thanh toán

Mà theo bản án bị đơn cũng thừa nhận lời khai của nguyên đơn là đúng sự thật.Như vậy bên công ty Hải Âu đã không thực hiện đúng nghĩa vụ của mình tronghợp đồng mua bán hàng hóa với công ty Basf và việc yêu cầu tiền lãi do chậmthanh toán của công ty Hải Âu đối với công ty Basf là đúng pháp luật

Phán quyết của Tòa án hàng tháng công ty Hải Âu còn phải trả cho công tyBasf tiền lãi trả chậm theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thờiđiểm thanh toán tương ứng với thời gian chậm trả kể từ ngày công ty Basf cóđơn yêu cầu thi hành án cho đến khi thi xong Phán quyết này là không phù hợp

vì số tiền lãi do chậm trả đã được hai công ty này thỏa thuận ở phương thứcthanh toán rồi Công ty Basf không có nghĩa vụ phải trả số tiền này

Về phía yêu cầu từ Bị đơn Tòa không xem xét đến như vậy là chưa thỏađáng vì bị đơn gặp hoàn cảnh khó khăn

Nhận xét chung: Để tránh những tranh chấp như thế này thì trong khi kí hợp

đồng các bên cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình đã thỏa thuận trong hợp

đồng Nếu gặp khó khăn trong việc thanh toán hai bên có thể thỏa thuận lại vớinhau và sửa nội dung hợp đồng cho phù hợp.

Bài 2:

1 Các vấn đề giải pháp về công việc

Quan hệ pháp luật: Tranh chấp về hợp đồng lao động

- Đơn khởi động của bà Nguyệt và đơn bổ sung của bà Nguyệt

-Lệnh cấmtự khai báo của công ty Park Vie ngày15/7/2015: (nhận bànguyệtthựctự ý đơn phương nghỉ việc với công ty)

- Bản tự độngkhai của ông Lê Văn Quý (14/08/2015) cónội dung là31/01/2015 được tổ trưởng giao thông báo là không cho chị nguyệt vào công

ty làmjob

- Bản tự khai của ông Nguyễn Ngọc Cương (06/08/2015) có nội dunglà31/01/2015 được tổ trưởng giao thông báo là không cho chị trăng vàocôngviệc của công ty

- Change text ý kiến của công ty Huỳnh Thanh Toàn (08/07/2015) về việclàm thay đổi nội dung công việc trong quan hệ lao động giữa công ty và bàNguyệt.

3.Xác định bằng chứng có lợi và bằng chứng bất lợi cho khách hàng?

Có lợi:

- Văn bản ý kiến về việc cung cấp chứng cứ số 7112 ngày 23/9/2015:

“côngxác nhận không có hình đơn phương, không có hình thức sa thảitạicông ty

- Đơn yêu cầu cung cấp chứng cứ của Phạm Văn Tài (người đại diện theoyêu cầuquyền của công ty) ngày 15/07/2015

- Phần trình bày của Bị đơn: ông Phạm Văn Tài đồng ý với ông HuỳnhThanhTàn về công việc btrong tháng tự động nghỉviệc làm từ ngày 02/01/2015

- Đơn khởi động của bà Nguyệt và đơn bổ sung của bà Nguyệt

- Change text ý kiến của công ty Huỳnh Thanh Toàn (08/07/2015) về việclàmthay đổi nội dung công việc trong quan hệ lao động giữa công ty và bàNguyệt

4 Định hướng xây dựng bảo trì đã:

- Bà Nguyệt chỉ có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao độngtheokhoản 1 Điều 37 BLLĐ 2012 và khi chấm dứt hợp đồng đồng bà Nguyệt

là hợp đồng đồng lao độngcó thời hạn Việc bà Nguyệt tự động nghỉ việc từngày 01/01/2015 và khôngthông báo cho công ty là tự ý đơn phương chấmdứt hợp đồng lao đông vớicông ty Mặc dù công ty đã nhiều lần đưa ra thôngbáo yêu cầu bà Nguyệtđi làm nhưng không nhận được phản hồi từ phía bàNguyệt Làm như vậy, có căncứ xác định bà Nguyệt đã đơn phương chấmdứt hợp đồng trái pháp luậtside công ty Đồng thời, bà Nguyệt cũng phải chịucác nghĩa vụ đối vớicông ty theo Điều 43 Bộ luật lao động 2012

- Nguyên đơn không cung cấp bằng chứng về công việc Bị đơn là công tyParkXem đã chấm dứt hợp đồng hay quyết định kỷ luật sa thuận choBàNguyệt Bà Nguyệt cũng không có đơn khiếu nại, tranh chấp lao độngđốivới công ty tại Sở lao động – Thương binh và xã hội Tỉnh Bình Dương

- Công ty không có căn cứ phải bồi thường theo yêu cầu của bà Nguyệt vìbàNguyệt tự ý nghỉ việc tại công ty và công ty không có hành vi đơnphươngtiện chấm dứt hợp đồng, không có xử lý kỷ luật hình thức thuận lợiđối với bàNguyệt

- Theo khoản 1, 2 Điều 43 Bộ luật lao động 2012 Bà Nguyệt đã đơnphươngchấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật thì phải có nghĩa:

“1 Không được hỗ trợ ngừng hoạt động và phải bồi thường cho người sử dụng laođộng nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

2 Nếu vi phạm quy định về thời hạn báo trước thì phải bồi thường chongười

sử dụng lao động một khoản tiền tương ứng với tiền lương của ngườilao động trong những ngày không báo trước.”

Tuy nhiên bên công ty không yêu cầu bên bà Nguyệt phải cam chịu tráchnhiệmđối với công ty mà đồng ý nhận lại bà Nguyệt để làm việc lại Côngtymong muốn nhận được sự hợp lý thiện chí từ phía Nguyên đơn (bàNguyệt)để giải quyết nhanh chóng, tránh ảnh hưởng đến công việc kinh

doanhdoanh nghiệp của công ty cũng như quyền lợikhác của các bên.BàNguyệt tự ýnghỉ việc từ ngày 01/01/2015 và không có thông báo nào chocông ty là tự độngphương pháp chấm dứt hợp đồng lao động đông lạnh vớicông ty Dù đã có công cụ nào đónhiều lần ra thông báo yêu cầu bà Nguyệt đilàm nhưng không nhận đượcPhản hồi từ phía bà Nguyệt Như vậy, có cơ sởxác định bà Nguyệt đơnphương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật ở phíacông ty Đồng thời, bàNguyệt cũng phải chịu các nghĩa vụ đối với công tytheo Điều 43 Bộ luậtLào động 2012.

- Nguyên đơn không cung cấp bằng chứng chứng minh rằng Bị đơn là côngtyNhìn ra công viênphương pháp chấm dứthợp đồng lao độngluật độngtráibạn sẽđịnh kỷ luật thuận lợi đối với Bà Nguyệt

Bài 3: Bản án 02/2018/DS-ST ngày 19/01/2018 về tranh chấp hợp đồng vay tài sản

1 Tóm tắt nội dung vụ án

Đây là tranh chấp về hợp đồng vay tài sản

- Nguyên đơn: Bà Phan Thị C khởi kiện bị đơn ngày 11/7/2017 về việc: Do cómối quan hệ quen biết, nên vào ngày 10/02/2015 bà có cho bà Mai Thị Hiền

Tr mượn số tiền 100.000.000 đồng, đến ngày 10/5/2015 bà tiếp tục cho bà Trmượn thêm 100.000.000 đồng; tổng cộng là 200.000.000 đồng Khi cho vaycác bên thỏa thuận, bên vay phải trả lãi cho bà theo mức lãi suất do Ngânhàng Nhà nước quy định và bên vay sẽ trả toàn bộ tiền gốc cho bà khi bà cần.Tuy nhiên, đến nay bà đã nhiều lần yêu cầu bà Tr trả tiền cho bà nhưng bà Trvẫn cố tình không trả Bà yêu cầu Tòa án nhân dân quận Ngũ Hành Sơn giảiquyết buộc bà Mai Thị Hiền Tr phải trả cho bà số tiền 200.000.000 đồng vàtiền lãi theo quy định của pháp luật

- Bị đơn: bà Mai Thị Hiền Tr, bà trình bày trước đây bà có mượn của Bà PhanThị C hai lần với số tiền 200.000.000 đồng để làm ăn buôn bán nhưng dokinh doanh thua lỗ, nên chưa có tiền trả được Hiện nay Bà Phan Thị C khởi

kiện đòi bà trả số tiền 200.000.000 đồng, nhưng do khó khăn kinh tế nên bàchỉ trả mỗi tháng 1.000.000 đồng cho đến khi trả xong nợ.

- Về yêu cầu tính lãi: Hội đồng xét xử xác định đây là loại hợp đồng vay không kỳhạn và không có lãi nên đối với số tiền trên bị đơn phải chịu lãi kể từ ngày Tòa ánnhận được đơn khởi kiện; ngày 04/10/2017 đến ngày xét xử, ngày 19/01/2018.Theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự, trường hợp không rõ hoặc cótranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất theo quyđịnh tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật dân sự Theo quy định này mức lãi suất trongtrường hợp không rõ hoặc có tranh chấp sẽ là 10%/1 năm, tức 0,83%/tháng

Như vậy: (200.000.000đ x 0,83%/tháng x 105 ngày) : 30 ngày = 5.810.000 đồng.Tổng cộng tiền gốc và tiền lãi là: 205.810.000 đồng

- Hội đồng xét xử xét cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Bà Phan Thị C; buộc bàMai Thị Hiền Tr phải trả cho Bà Phan Thị C số tiền là 205.810.000 đồng (trong

đó số tiền nợ gốc là 200.000.000 đồng và tiền lãi tính từ ngày 04/10/2017 đếnngày 19/01/2018 là 5.810.000 đồng)

- Về án phí dân sự sơ thẩm bị đơn phải chịu theo giá ngạch 5% của số tiền phải trả.

- Cơ sở pháp lý: Điều 463, Điều 466, Điều 468, Điều 469 Bộ luật dân sự

3 Nhận xét đánh giá của cá nhân:

- Theo đơn khởi kiện của Bà Phan Thị C nộp tại Tòa án nhân dân quận NgũHành Sơn, TP Đà Nẵng và Tòa án đã thụ lý giải quyết là đúng thẩmquyền được quy định tại Điều 26; Điều 35 của Bộ luật Tố tụng dân sự Tại phiên tòa, bị đơn là bà Mai Thị Hiền Tr vắng mặt Xét thấy trong qúatrình giải quyết vụ án, tòa án đã thực hiện đầy đủ thủ tục tống đạt cácvăn bản tố tụng của Tòa án cho bà Tr nhưng bà Tr vắng mặt Do đó, Hộiđồng xét xử tiến hành xét xử vụ án vắng mặt bà Tr theo quy định tạikhoản 2 Điều 227 Bộ luật tố tụng dân sự

- Hội đồng xét xử xét cần chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Bà Phan Thị C;buộc bà Mai Thị Hiền Tr phải trả cho Bà Phan Thị C số tiền là205.810.000 đồng (trong đó số tiền nợ gốc là 200.000.000 đồng và tiềnlãi tính từ ngày 04/10/2017 đến ngày 19/01/2018 là 5.810.000 đồng), làphù hợp theo Điều 463, Điều 466, Điều 468, Điều 469 Bộ luật dân sự

Yêu cầu về việc công nhận và cho thi hành tại Việt Nam quyết định của trọng tài nước ngoài.

Theo quyết định thì công ty ECOM (bên bán) và công ty Hatexco (bên mua)

đã kí kết 2 hợp đồng mua bán với nhau là hợp đồng số 315510062 ký ngày 15/02/2011 và hợp đồng số 315510069 kí ngày 14/03/2011 để mua bán bông thôxuất xứ Brazil Tuy nhiên trong quá trình thực hiện hợp đồng bên mua đã vi phạm hợp đồng do không mở thư tín dụng (L/C) như đã thỏa thuận để thực hiện

cả hai hợp đồng

Hai bên đã thỏa thuận rằng: mọi tranh chấp sẽ được giải quyết một cách thiện chí hoặc sẽ đưa ra trọng tài phù hợp với các quy tắc và quy định của hiệp hội Bông quốc tế và sẽ được giải quyết bằng việc áp dụng luật pháp của Anh Trọng tài ICA sẽ giải quyết mọi tranh chấp liên quan đến kĩ thuật hay chất lượng

Do đó bên công ty ECOM đã nộp đơn khởi kiện trọng tài cho Hiệp hội Bôngquốc tế ICA và đã được Hội đồng trọng tài ban hành phán quyết để giải quyết tranh chấp đối với hai hợp đồng mua bán trên

Nhưng công ty Hatexco (bên mua) không chấp nhận yêu cầu của bên bán đề nghị công nhận và cho thi hành tại Việt Nam quyết định của trọng tài ICA với lý

do là các bên tham gia kí kết thỏa thuận trọng tài không có năng lực để kí kết thỏa thuận đó theo pháp luật được áp dụng cho mỗi bên và do bên mua không được trọng tài quốc tế ICA thông báo kịp thời và hợp thức về việc chỉ định trọngtài viên, về thu tục giải quyết vụ tranh chấp tại Trọng tài nước ngoài nên không thể thực hiện được quyền tố tụng của mình Đề nghị Tòa án không công nhận đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam quyết định của trọng tài ICA

Qua xem xét vụ việc và đơn yêu câu Tòa án Việt Nam đã quyết định:

- Không chấp nhận đơn yêu cầu của công ty ECOM về việc yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết của trọng tài nước ngoài

- Không công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết trọng tài ICA ngày 11/5/2012.

- Công ty ECOM phải chịu lệ phí xét đơn yêu cầu

2: bài học kinh nghiệm rút ra cho các bên khi tham gia, cho trọng tài.

Đối với các bên tham gia khi giải quyết bằng trọng tài ICA:

+ Cả hai bên phải xem xét tới các điều kiện để được công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài tại nơi mà hai bên mang quốc tịch Ví dụ như theo pháp luật Việt Nam không thuộc các trường hợp quy định tại Điều

c) Cá nhân, cơ quan, tổ chức phải thi hành không được thông báo kịp thời và hợp thức về việc chỉ định Trọng tài viên, về thủ tục giải quyết vụ tranh chấp tại Trọng tài nước ngoài hoặc vì nguyên nhân chính đáng khác mà không thể thực hiện được quyền tố tụng của mình;

d) Quyết định của Trọng tài nước ngoài được tuyên về một vụ tranh chấp không được các bên yêu cầu giải quyết hoặc vượt quá yêu cầu của các bên ký kết thoả thuận trọng tài Trong trường hợp có thể tách được phần quyết định về vấn đề đã được yêu cầu và phần quyết định về vấn đề không được yêu cầu giải quyết tại Trọng tài nước ngoài thì phần quyết định về vấn đề được yêu cầu giải quyết có thể được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam;

đ) Thành phần của Trọng tài nước ngoài, thủ tục giải quyết tranh chấp của Trọng tài nước ngoài không phù hợp với thoả thuận trọng tài hoặc với pháp luật của nước nơi quyết định của Trọng tài nước ngoài được tuyên, nếu thoả thuận trọng tài không quy định về các vấn đề đó;

e) Quyết định của Trọng tài nước ngoài chưa có hiệu lực bắt buộc đối với các bên;

g) Quyết định của Trọng tài nước ngoài bị cơ quan có thẩm quyền của nước nơi quyết định đã được tuyên hoặc của nước có pháp luật đã được áp dụng huỷ bỏ hoặc đình chỉ thi hành.

2 Quyết định của Trọng tài nước ngoài cũng không được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam, nếu Toà án Việt Nam xét thấy:

a) Theo pháp luật Việt Nam, vụ tranh chấp không được giải quyết theo thể thức trọng tài;

b) Việc công nhận và cho thi hành tại Việt Nam quyết định của Trọng tài nước ngoài trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.

+ Khi các bên tham gia kí kết hợp đồng trong hợp đồng cần phải chú ý ghiđầy đủ họ tên, chức danh của người đại diện công ty ký hợp đồng để dễdàng cho việc xác định năng lực ký kết thỏa thuận trọng tài của hai bên.Nếu có tranh chấp sẽ dễ dàng giải quyết hơn

+ Cả hai bên khi tham gia giải quyết tranh chấp bằng thỏa thuận trọng tài thìcần lưu ý về trị giá của vụ tranh chấp Căn cứ vào trị giá này trung tâmtính ra phí trọng tài và yêu cầu nguyên đơn nộp Các trung tâm trọng tàiquy định về phí trọng tài trong quy tắc và biểu phí trọng tài Các bênhoàn toàn có thể tự tính phí trọng tài dựa trên công thức có sẵn trênWebsite của trung tâm trọng tài Trường hợp nguyên đơn ghi trị giá của

vụ tranh chấp cao nhưng Hội đồng trọng tài trong phán quyết khôngchấp nhận toàn bộ hay một phần con số đó thì thông thường nguyên đơn

sẽ phải tự gánh chịu chi phí trọng tài cho phần trị giá không được chấpnhận Tình huống khác là trong quá trình tố tụng trọng tài, nguyên đơnphát hiện ra sai sót yêu câu được sửa đổi đơn khởi kiện theo hướng giảm

trị giá của vụ tranh chấp thì nguyên đơn cũng không được hoàn phí trọngtài cho phần chênh lệch này Như vậy, nguyên đơn cần đưa ra trị giá của

vụ tranh chấp thật hợp lý cùng với các chứng cứ, tài liệu nộp ra hội đồngtrọng tài thật thuyết phục Còn bị đơn thì cũng cần lưu ý tới quyền vànghĩa vụ chọn trọng tài viên, gửi bản tự bảo vệ, quyền nộp đơn kiện lại,lời khuyên soạn yêu cầu thật cẩn thận

+ Các bên cần nghiên cứu kĩ quy định trong điều khoản giải quyết tranh chấptrong hợp đồng giữa các bên Việc thỏa thuận giải quyết tranh chấp quyđịnh chi tiết về thương lượng, hòa giải trước khi đưa ra trọng tài, nhưngsau đó một bên không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ thỏa thuậnnay đưa khởi kiện ra trọng tài là vấn đề còn tranh cãi Có hội đồng trọngtài chấp nhận nhưng có hội đồng lại không chấp nhận

+ Các bên có thể trực tiếp hoặc ủy quyền cho người đại diện tham gia tố tụngtrọng tài Nếu ủy quyền thì người được ủy quyền nên là cá nhân cụ thểthay vì tổ chức Trong trường hợp người được ủy quyền là người kí đơnkhởi kiện thì Giấy ủy quyền cần quy định điều này trong phần nội dung

ủy quyền

 Đối với trọng tài khi được các bên lựa chọn thì khi ra phán quyết nênthông báo kịp thời và hợp thức về việc chỉ định Trọng tài viên, về thủ tụcgiải quyết vụ tranh chấp Trọng tài nước ngoài để các bên dễ dàng thựchiện quyền tố tụng của mình

HỒ SƠ VỤ ÁN HÌNH SỰ

Trích bản án sơ thẩm 45/2015/HSST NGÀY 17/12/2015 VỀ NGUYỄN HẢI DƯƠNG, VŨ VĂN TIẾN, TRẦN ĐÌNH THOẠI VỀ "TỘI GIẾT NGƯỜI" TRONG VỤ "THẢM SÁT 06 NGƯỜI Ở BÌNH PHƯỚC"

Không những phạm nhân đã giết chết người tình mà còn giết cả thân nhâncủa người tình một cách man rợ Thông thường, Nam giới có tính bạo lực rấtcao đặc biệt trong những cuộc cạnh tranh vì bạn tình còn nữ giới thường kiênnhẫn hơn, cân nhắc kỹ hơn khi thực hiện hành vi Đây là một nhân tố quan trọnggiải thích vì sao tỷ lệ phạm tội ở nam giới cao hơn nữ giới

Theo số liệu thống kê hình sự ở nước ta cũng như ở các nước khác trên thếgiới, nữ giới phạm tội ít hơn nam giới Ở Việt Nam từ năm 2001 đến năm 2005,theo thống kê thì số bị cáo là nữ bị xét xử sơ thẩm chỉ chiếm tỉ lệ 8,8% trongtổng số người bị đưa ra xét xử Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, tỉ lệ này có

xu hướng tăng lên và các tội phạm do nữ giới thực hiện ngày càng đa dạng hơn.Giai thích sự thay đổi của tội phạm do nữ giới thực hiện không chỉ đơn thuầndựa vào yếu tố sinh học Bởi vì các yếu tố sinh học của con người nói chung vàcủa nữ giới nói riêng về cơ bản là ổn định, ít thay đổi trong khi đó tội phạm nóichung và tội phạm do nữ giới thực hiện biến động theo xu hướng tang Sự thayđổi này là do có sự thay đổi vị trí, vai trò của nữ giới trong gia đình và xã hội

đặc biệt là nữ giới được giải phóng khỏi công việc gia đình, ngày càng tham gianhiều hơn vào hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và công việc xã hội kháctrong khi sự kiểm soát xã hội lại có xu hướng giảm v.v…

Nam giới thường là thủ phạm của những vụ án liên quan đến hành hung,bạo lực chẳng hạn như Tội giết người (Điều 93 BLHS), Tội hiếp dâm (Điều 111,

112 BLHS), Tội cố ý gây thương tích (Điều 104 BLHS) Trong khi đó, nữ giới

có xu hướng xâm phạm đến lợi ích vật chất như Tội trộm cắp tài sản ( Điều 138BLHS), Tội tàng trữ, vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 194 BLHS)…nhưvậy, giới tính cũng là một trong những yếu tố dẫn đến sự khác biệt trong xuhướng phạm tội của nam giới và nữ giới

Þ Kết quả thống kê xã hội học cho thấy tỉ lệ phạm tội của nam giới caohơn nữ giới Mà cả 3 bị cáo Nguyễn Hải Dương, Vũ Văn Tiến, Trần Đình Thoạiđều là giới tính Nam Do đặc điểm sinh học là giới tính nam nên những tội phạm

có yếu tố bạo lực như giết người với các hành vi bạo lực, man rợ (Vào khoảng

01 giờ ngày 07/7/2015, Dương và Tiến đi vào khu vực nhà ông Mỹ, khi cháu Vỹ

ra mở cửa thì Dương, Tiến đã dùng tay khống chế bóp cổ, bị miệng cháu Vỹ đếnbất tỉnh, Dương dùng dao đâm nhiều nhát làm cháu Vỹ tử vong Tiếp đến,Dương và Tiến trèo tường phía sau vào nhà ông Mỹ, khống chế trói Lê Thị ÁnhLinh, Dư Ngọc Tố Như, ông Lê Văn Mỹ, bà Nguyễn Lê Thị Ánh Nga và cháu

Lê Quốc Anh Sau đó Tiến dùng dây siết cổ từng người và Dương dùng dao lầnlượt đâm chết cháu Anh, bà Nga, ông Mỹ, chị Như và chị Linh; các bị cáo đãdùng dây trói tay và siết cổ, dùng khăn bị mắt và dùng súng chích điện các nạnnhân rồi sử dụng dao bấm, dao Thái Lan đâm vào tim các nạn nhân sau đó dùngdao đâm vào cổ và rạch ngang cổ các nạn nhân một cách man rợ, tàn bạo.)

“Để thực hiện việc giết cả gia đình Linh, Dương đã chuẩn bị công cụ phạmtội gồm: 01 khẩu súng bắn bi, 01 khẩu súng điện, 01 con dao bấm, găng tay, dâyrút và đã lợi dụng cháu Dư Minh Vỹ để phục vụ cho kế hoạch phạm tội củamình Ngày 04/7/2015, Dương rủ Trần Đình Thoại đến nhà ông Mỹ với mụcđích giết người rồi cướp tài sản, Thoại đồng ý Dương bàn bạc với Thoại về việc

chuẩn bị công cụ phạm tội, kế hoạch thực hiện hành vi phạm tội Đến khuyacùng ngày Dương và Thoại đến nhà ông Mỹ, nhưng do cháu Vỹ không ra mởcửa, nên không thực hiện được hành vi giết người và cướp tài sản như theo kếhoạch đã bàn bạc, cả 2 bàn nhau đi về ngày hôm sau tiếp tục đến nhà ông Mỹ đểgây án Trên đường về, Thoại bàn với Dương là Thoại sẽ mua thêm 01 con daoThái Lan để ngày mai đi tiếp, thì Dương đồng ý và đến tối ngày 05/7/2015,Thoại đã mua 01 dao Thái Lan đưa cho Dương” cho thấy giới tính nam của 3 bịcáo giữ vai trò quan trọng trong việc lựa chọn công cụ phạm tội toàn là nhữngcông cụ nguy hiểm.

Bị cáo Dương và Tiến lựa chọn phương thức và thủ đoạn phạm tội cũngliên quan đến giới tính của hai bị cáo Vì là nam giới nên 2 bị cáo này mới dámliều lĩnh chọn những hung khí nguy hiểm, thủ đoạn man rợ độc ác vô nhân tínhnhư vậy

45 tuổi Ta có thể nhận thấy rằng tùy thuộc vào từng lứa tuổi khác nhau mà tỷ lệ

phạm tội cũng như tội danh cũng sẽ không giống nhau Đặc biệt những ngườitrong độ tuổi từ 18 đến 30 hay xâm phạm quan hệ sở hữu, quan hệ về tính mạng,sức khỏe, danh dự nhân phẩm con người…Cả ba đồng phạm trong vụ án đềunằm ở lứa tuổi này và đều xâm hại đến tài sản, sức khỏe của gia đình nạn nhân.Yếu tố lứa tuổi của người phạm tội ảnh hưởng đến việc thực hiện tội phạm, đặcbiệt là ảnh hưởng đến phương thức, thủ đoạn để thực hiện hành vi phạm tội

Þ Bị cáo Nguyễn Hải Dương sinh năm 1991 (24 tuổi) , Vũ Văn Tiến sinhnăm 1991 (24 tuổi), Trần Đình Thoại sinh năm 1988 (27 tuổi) Ba bị cáo đềunằm trong nhóm tuổi từ 18 tuổi đến 30 tuổi Theo nghiên cứu của tội phạm họcthì nhóm tuổi này là lứa tuổi phạm tội nhiều nhất và thực hiện phần lớn các tộiphạm có sử dụng bạo lực Cụ thể theo bản án dân sự này thì cả ba bị cáo đềuphạm tội giết người và cướp tài sản Mà đặc trưng của 2 tội này là đều có sửdụng bạo lực Với độ tuổi này các bị cáo đã chọn phương thức và thủ đoạn thựchiện phạm tội khá là liều lĩnh và độc ác Bị cáo Nguyễn Hải Dương đã lợi dụngcháu Dư Minh Vỹ mở cổng cho bị cáo vào nhà các bị cáo đã dùng dây trói tay

và siết cổ, dùng khăn bị mắt và dùng súng chích điện các nạn nhân rồi sử dụngdao bấm, dao Thái Lan đâm vào tim các nạn nhân sau đó dùng dao đâm vào cổ

và rạch ngang cổ các nạn nhân một cách man rợ, tàn bạo

* Đặc điểm xã hội

+ Hoàn cảnh gia đình

Nguyễn Hải Dương là con ông Nguyễn Phú Hải, sinh năm 1968 và bà TrầnThị Kim Thu, sinh năm 1970 Gia đình có hai anh em, bị cáo là con thứ nhất vàchưa có vợ, con

Vũ Văn Tiến là con ông Vũ Duy Hiền, sinh năm 1958 và bà Vũ Thị Mao,sinh năm 1960 Gia đình có 05 anh chị em, bị cáo là con thứ năm và chưa có vợ,con

Trần Đình Thoại là con ông Trần Hữu Hiếu (đã chết) và bà Dương Thị KimLiên, sinh năm 1962 Gia đình có 03 anh em, bị cáo là con thứ hai và chưa có

vợ, con

Nhìn chung, hoàn cảnh gia đình của ba bị cáo không có đặc điểm gì nổi bật,chỉ giống nhau là cả ba đều chưa có vợ con Theo nghiên cứu cho thấy nhữngngười có gia đình phạm tội ít hơn những người chưa có gia đình Không nhữngvậy, cuộc sống của ba phạm nhân đều rất khó khăn, nhất là Nguyễn Hải Dương:

“Là một thanh niên có cuộc sống vật chất khó khăn, từ khi trở thành bạn trai

của Linh, cuộc sống của Dương thay đổi nhanh chóng, được sống trong gia đình bạn gái, được đi du lịch khắp nơi, được lái xe sang đưa đón người yêu, gia nhập vào thế giới thượng lưu Vì vậy, khi bị gia đình Linh ngăn cấm, quay trở

về với cuộc sống nghèo khó trước đây, Dương không thể chấp nhận điều này nên mới sinh lòng thù hận”

Hoàn cảnh gia đình cũng là một trong những nhân tố tác động đến việc hìnhthành nhân cách con người và cũng ảnh hưởng đến khuynh hướng thực hiệnhành vi phạm tội

Þ Bị cáo Nguyễn Hải Dương xuất thân từ gia đình công nhân

Sinh ra trong gia đình có 4 người gồm bố, mẹ, Dương, và một người em gái.Gia đình có cơ cấu hoàn thiện, bố mẹ cũng cho ăn học đàng hoàng đến lớp 12gia đình không có khiếm khuyết gì

Bị cáo Vũ Văn Tiến xuất thân từ gia đình có bố, mẹ bị cáo và 5 anh chị e, bịcáo là người thứ 5 Sinh ra trong gia đình có ông nội, ông ngoại và bố đẻ cócông với cách mạng Gia đình bị cáo Tiến cũng không có khiếm khuyết gì

Bị cáo Trần Đình Thoại xuất thân từ gia đình có bố (đã chết), mẹ và 3 anh em

Bị cáo là con thứ hai

+ Nghề nghiệp

Nguyễn Hải Dương làm công nhân, Vũ Văn Tiến làm thợ mộc và TrầnĐình Thoại làm đầu bếp Cả ba bị cáo đều có công ăn việc làm nhưng thu nhậpkhá thấp Đây là những nghề thuộc lao động phổ thông, không cần có chuyênmôn nghiệp vụ Những người phạm tội thường rơi vào những trường hợp không

có việc làm ổn định chiếm tỷ lệ rất cao, nếu có việc làm thì rơi những trườnghợp việc làm thu nhập thấp, không cần đào tạo, chuyên môn Nghề nghiệp quyếtđịnh trực tiếp đến đời sống vật chất của con người, đời sống vật chất còn thiếuthốn sẽ làm nảy sinh những suy nghĩ tiêu cực Đây chính là nguyên nhân lý giải

vì sao tỷ lệ thất nghiệp luôn gắn liền với tỷ lệ phạm tội của một quốc gia và nghềnghiệp khác nhau thì xu hướng phạm tội cũng khác nhau

Þ * Đối với bị cáo Nguyễn Hải Dương nghề nghiệp là công nhân Đây lànhóm ngành lao động chân tay, giản đơn nên loại tội phạm sử dụng bạo lựcthường hay xảy ra Có thể do bị cáo làm công nhân, gia đình ông Mỹ khôngđồng ý cho bị cáo yêu chị Linh nên bị cáo thấy tủi thân sau đó sinh thù hận vàlòng tham về tài sản của gia đình ông Mỹ nên đã dẫn đến hành vi phạm tội của

bị cáo

* Đối với bị cáo Vũ Văn Tiến nghề nghiệp là thợ mộc Đây cũng là nhómngành lao động tay chân, đơn giản nên có loại tội phạm sử dụng bạo lực thườngxảy ra Có thể do nghề thợ mộc làm không kiếm được nhiều tiền, một phần là dolười lao động, chán cái cảnh suốt ngày phải hít bụi gỗ trong xưởng gỗ, nghetiếng máy tiện máy khoan nên Tiến đã nảy sinh lòng tham đối với khối lượng tàisản nhà ông Mỹ mong để được đổi đời đã dãn đến hành vi phạm tội của bị cáo

* Đối với bị cáo Trần Đình Thoại nghề nghiệp là đầu bếp Đây cũng làngành lao động chân tay, giản đơn Ngành này đặc thù là cầm dao nhiều, giết mổđộng vật cũng nhiều nên bị cáo mới mua con dao Thái cho bị cáo Dương Do có

bà ngoại bệnh nên bị cáo Thoại không thể tham gia giết người cùng với bị caoDương được Nếu mà tham gia được thì chắn chắn bị cáo Thoại cũng sẽ giếtngười như Dương

+ Nơi cư trú

Nguyễn Hải Dương có hộ khẩu thường trú tại Ấp Long Hạ, xã Kiến An,huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang Lúc thực hiện hành vi, Dương tam trú tại số290/10, tổ 2, ấp 1, xã Nhị Bình, huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh

Vũ Văn Tiến có hộ khẩu thường trú tại thôn Phú Nguyên, xã Phú Riềng,huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước; tạm trú tại Ấp 1, xã Nhị Bình, huyện HócMôn, Thành phố Hồ Chí Minh

Trần Đình Thoại thường trú tại ấp Tường Hưng, xã Thới Hòa, huyện Trà

Ôn, tỉnh Vĩnh Long Chỗ ở tạm trú số 13, đường Phạm Văn Đồng, phường 3,quận Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh

ÞBị cáo Nguyễn Hải Dương cư trú tại ố 290/10, tổ 2, ấp 1, xã Nhị Bình,huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh;

Bị cáo Vũ Văn Tiến cư trú tại Ấp 1, xã Nhị Bình, huyện Hóc Môn, Thànhphố Hồ Chí Minh;

Bị cáo Trần Đình Thoại cư trú tại Số 13, đường Phạm Văn Đồng, phường 3,quận Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh;

Cả ba bị cáo đều có nơi cư trú tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh là 1 trongcác thành phố lớn của nước ta Tình hình tội phạm ở những khu vực này thườnghết sức đa dạng và phức tạp vì đang có mức độ đô thị hóa cao, có sự chuyểndịch về cơ cấu dân cư, cơ cấu kinh tế, ngành nghề Chính vì môi trường phức tạpnhư thế đã ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển nhân cách cá nhân của 3 bịcáo làm cho nhân cách cá nhân của bị cáo phát triển lệch lạc

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm lớn của cả nước về kinh tế, chính trị,văn hóa, xã hội, là đầu mối giao lưu với các nước trong khu vực và trên thế giới.Trong những năm gần đây, tình hình tội phạm diễn biến phức tạp và có xuhướng gia tăng Đặc biệt, địa bàn Gò Vấp luôn là tâm điểm của các loại tộiphạm

Theo thống kê TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA TỘI PHẠM VÀNGUYÊN NHÂN, THỦ ĐOẠN MỘT SỐ TỘI PHẠM (Tháng 05/2016) củatrang thông tin điện tử phường 6 quận Gò Vấp tp HCM:

- Giết người: Lúc 17h00 ngày 14/05/2016 tại số: 72/4/7 đường 3, P.13, Q.GVxảy ra vụ giết người Nguyên nhân trước đó lúc 16h45 cùng ngày Tôn ThanhViệt, SN: 1982, ngụ: 72/4/7 đường 3, P.13, Q.GV đi nhậu về nhà chửi và đánh

em vợ là chị Nguyễn Thị Ngọc Duyên, SN: 1987, cha vợ là ông Nguyễn VănNam, SN: 1958 biết và lấy 01 con dao cán sắt kích cỡ 10x40 chém nhiều nhấtvào vai và đầu là Việt gục tại chỗ Sau đó ông Nam dùng xe gắn máy hiệu Wavemàu đỏ biển số 54V7-3716 chở xác Việt đến CAP13, Q.GV tự thú CAP13,Q.GV lập biên bản xử lý

- Cướp giật tài sản: Lúc 07h00 ngày 04/05/2016 trước số 418 Nguyễn Văn Nghi,P.7, Q,GV chị Đỗ Thùy Trang, SN: 1977, ngụ: 278 Phạm Ngũ Lão, P.7, Q.GVđứng đón taxi thì bất ngờ bị tên Lê Hoàng Minh Tân, SN: 1996, ngụ: 163/32Nguyễn Văn Nghi, P.7, Q.GV điều khiển xe gắn máy BS: 47M8-4730 áp sát giậtdây chuyền của chị Trang Chi Trang tri hô cùng quần chúng đuổi theo bắt đượcTân cùng tang vật và phương tiện gây án CAP7, Q.GV lập hồ sơ xử lý.

Như vậy, địa bàn mà ba đối tượng trên sinh sống khá phức tạp, là nơi tồn tạirất nhiều tệ nạn xã hội Nơi cư trú của phạm nhân là nơi phát triển nhân cách cánhân của con người, nhân cách của con người bị chi phối bởi văn hóa, tập quán,thói quen, tính cách đặc trưng của địa bàn cư trú Đây cũng chính là nhân tố dẫnđến hành vi tàn bạo của ba phạm nhân, đặc biệt là Dương và Tiến

+ Địa vị xã hội

Địa vị xã hội ở đây được hiểu là vị trí xã hội của người phạm tội Dương, Tiến

và Thoại là những người không có địa vị cao trong xã hội Qua nhiều số liệuthống kê rằng người có địa vị xã hội cao ít phạm tội hơn bởi vì có sự gắn liềnchặt chẽ giữa nhận thức,nghề nghiệp, thu nhập với địa vị xã hội Mặt khác,người có địa vị xã hội cao có xu hướng phạm vào những tội có độ ẩn cao, khó bịphát hiện

+ Đặc điểm tâm lý-ý thức

Trình độ học vấn phản ánh trình độ nhận thức của mỗi cá nhân, quyết địnhcách thức xử sự của con người Tỷ lệ người phạm tội có nhận thức thấp lớn hơnrất nhiều so với những người có nhận thức xã hội cao Chính sự hiểu biết về xãhội khác nhau dẫn đến người phạm tội thực hiện những nhóm tội phạm cũngkhác nhau Chẳng hạn, đối với những tội gây rối trật tự công cộng, hiếp dâm,các tội sử dụng bạo lực mang tính chất côn đồ thường do nhóm người có trình

độ học vấn thấp thực hiện Trong khi đó, đối với những tội phạm về kinh tế, tộiphạm có động cơ vụ lợi được thực hiện bằng cách lợi dụng chức vụ, quyền hạnthì thường do những người có trình độ học vấn cao thực hiện Đặc biệt, đối với

những người có trình độ học vấn cao khi thực hiện tội phạm thường có thủ đoạn,phương pháp tinh vi, xảo quyệt hơn những người có trình độ học vấn thấp.

Trình độ học vấn của ba phạm nhân trong vụ án tương đối thấp, đặc biệt

Vũ Văn Tiến chỉ mới ở mức Tiểu học dẫn đến ý thức pháp luật của người nàyrất kém Theo lời khai của Tiến, chỉ vì lời rủ rê đi cướp tài sản của Dương màTiến đã làm theo như kế hoạch mà Dương sắp xếp từ trước Tiến không ý thứcđược hậu quả khi thực hiện hành vi gây nguy hiểm cho xã hội Còn Dương thìmặc dù có trình độ học vấn nhưng thiếu kỹ năng sống dẫn đến mối hận thù sâusắc với gia đình nạn nhân Như vậy, trình độ học vấn có mối liên hệ chặt chẽ đốivới ý thức pháp luật của phạm nhân và cũng là nguyên nhân quan trọng dẫn đến

vụ thảm sát đẫm máu

Þ Bị cáo Nguyễn Hải Dương trình độ học vấn 12/12 Với trình độ học vấnnhư vậy bị cáo có thể có phương thức, thủ đoạn phạm tội sẽ tinh vi hơn 2 bị cáocòn lại nhưng vẫn sử dụng bạo lực mang tính chất côn đồ đê hèn Đặc biệt là saukhi gây án xong bị cáo vẫn đến lế tang của nạn nhân và tỏ ra thương tiếc nhưchưa có chuyện gì xảy ra Do chỉ học đến lớp 12 nên Tiến chỉ có thể đi làm côngnhân, địa vị xã hội thấp nên có thể có ảnh hưởng đến hành vi phạm tội giếtngười và tội cướp tài sản

Bị cáo Vũ Văn Tiến có trình độ văn hóa 4/12 và bị cáo Trần Đình Thoại cótrình độ học vấn 9/12 Hai bị cáo này có trình độ văn hóa thấp Mà theo thông kêcủa nghiên cứu của tội phạm học thì đối với các tội có sử dụng bạo lức mangtính chất côn đồ thường xảy ra ở nhóm trình độ văn hóa này Do trình độ vănhóa như vậy nên có ảnh hưởng đến nghề nghiệp, địa vị xã hội của bị cáo dẫn đếnhành vi phạm tội của hai bị cáo

Dương thay đổi hẳn Vì vậy, khi bị gia đình Linh ngăn cảnh mới đâm ra hận thù

và giết chết cả gia đình nạn nhân Đối với Tiến, phạm nhân này làm nghề thợmộc cuộc sống cũng bấp bênh Xuất phát từ nhu cầu vật chất kết hợp thói quentiêu xài, lối sống hưởng thụ nên khi bị Dương lôi kéo, Tiến làm theo kế hoạchcủa Dương mặc dù Tiến có nhiều cơ hội để không làm theo những gì Dươngnói Hầu hết những người phạm tội có động cơ vụ lợi, ở họ có sự khao khát cópnhặt, tích lũy của cải Phạm nhân Dương ngoài nhu cầu vật chất, ở Dương cònnhu cầu khẳng định uy quyền của bản thân khi dùng biện pháp man rợ để giếtchết người yêu và thân nhân của người yêu Chính ham muốn vật chất và nhucầu khẳng định uy quyền bản thân mà đã gây cái chết đau thương cho sáu mạngngười

Theo kết luận của cơ quan điều tra và câu trả lời của ông Lê Đức Xuân –Viện trưởng VKSND tỉnh Bình Phước trong cuộc họp báo ngày 04/11/2015 thì

có thể thấy do xuất phát từ lòng tham của các bị can và quá trình hình thànhnhân cách lệch lạc, nảy sinh lòng thù hận, vì mục đích trả thù đê hèn đã dẫn tớihành vi phạm tội của bị cáo Dương

Trên trang blogphatgiao.com cũng cho rằng bị cáo Dương phạm tội do lòngtham vô đáy của bản thân: “Theo kết luận của cơ quan điều tra, Nguyễn HảiDương ra tay sát hại 6 người trong gia đình ông Nguyễn Văn Mỹ nhằm mụcđích cướp tài sản Trước đó, trong lời khai, Nguyễn Hải Dương từng nhiều lần

đổ lỗi cho việc gia đình ông Mỹ ngăn cấm tình cảm của Linh và Dương nên ômmối thù tức trong lòng và nảy sinh ý định trả thù Nhưng đó chỉ là lý lẽ để kẻ áctâm biện bạch cho lòng tham và dục vọng của mình Theo tìm hiểu của cá nhânngười viết thông qua phần bình luận dành cho bạn đọc (có thể là của người dânsống gần gia đình ông Mỹ) trên các trang báo điện tử: “khi quen và yêu Linh,bằng sự khéo léo của mình, Dương từng lấy được lòng tin của gia đình ông Mỹ.Nhưng sau đó, khi Linh và Dương chuẩn bị đám cưới thì bản chất xấu xa củaDương bị phát hiện qua việc đã lừa lấy của Linh 500 triệu đồng để tiêu xài nêngia đình ông Mỹ ngăn cấm Dương suy diễn chủ quan do không “môn đăng hộ

đối” nên gia đình ông Mỹ không đồng thuận và từ đó lên kế hoạch trả thù Thoạtnghe về nguyên nhân vụ án và xem xét các mối quan hệ của những người tronggia đình ông Mỹ với Dương, có lẽ không ít người nhầm tưởng Dương ra tay tànđộc vì chữ “tình” Thực ra, vốn xuất thân từ vùng quê nghèo miền Tây sôngnước, từ lâu Dương đã ôm mộng đổi đời bằng cách “chen chân” vào làm rể giađình ông Mỹ để khỏi phải chân lấm tay bùn mà nghiễm nhiên “ăn phần” trongkhối tài sản mồ hôi xương máu của ông bà Mỹ Nhưng “cây kim trong bọc lâungày cũng lòi ra” Ngoài lừa lấy số tiền lớn của Linh, Dương còn là kẻ mê cờbạc, ăn chơi tiêu xài hoang phí tại các quán bar, vũ trường… Sớm nhận ra điều

đó nên gia đình ông Mỹ đã không tổ chức đám cưới tác hợp cho Dương và congái Khi ấy, đồng nghĩa với mọi mưu toan, dự định mang tính sống còn cho

“tương lai ăn chơi sa đọa” tưởng như đã nắm chắc phần thắng trong tay thì lại bịsụp đổ, nên kẻ thủ ác lúc này với suy nghĩ ích kỷ nhỏ mọn: “không ăn được thìđạp đổ” đã lên kế hoạch ám sát cả nhà ông Mỹ một cách chi tiết và tỉ mỷ, thựchiện lần thứ nhất không thành thì lần thứ hai, bằng mọi giá nhất định phải thành.Phân tích như thế để thấy được động cơ ra tay tàn độc của Dương không phải do

“hận tình” như đã khai nhận mà xuất phát từ động cơ đê hèn là muốn cướp tàisản và giết hết những người đã là “chướng ngại vật” cản trở Dương thực hiện ý

đồ tưởng như đã thành của mình.”

Hai bị cáo còn lại cũng do lòng tham của mình mà đã đồng phạm với bị cáoDương

Như vậy chúng ta thấy do nhu cầu về vật chất, tiền bạc mà đã dẫn đến cả ba

bị cáo đã dẫn đến hành vi giết chết 6 mạng người, vô cùng độc ác và man rợ

+ Định hướng giá trị

Định hướng giá trị của mỗi cá nhân gắng liền với hoàn cảnh gia đình, kinhnghiệm sống và giáo dục Trong vụ án, mặc dù Dương đã học hết THPT nhưngkinh nghiệm sống còn quá kém Kém ở chỗ không thuyết phục được gia đìnhnạn nhân để được làm người yêu của Linh mà thay vào đó là hành động man rợ

để trả thù gia đình nạn nhân Chính kinh nghiệm sống quá yếu kém làm cho

phạm nhân mất cân đối trong hệ thống giá trị, tập trung vào lòng hận thù, tiềnbạc mà quên mất rằng bản thân sẽ phải trả giá như thế nào Đối với Tiến vàThoại do chịu ảnh hưởng của môi trường sống xung quanh kết hợp chưa đượcgiáo dục đến nơi đến chốn dẫn đến đặt giá trị, lợi ích của bản thân lên trên lợiích của người khác Tiến không hề quen biết gia đình nạn nhân nhưng khiDương đưa ra các lợi ích Tiến sẵn sàng làm trợ giúp đắc lực cho Dương Bị ảnhhưởng bởi môi trường xung quanh mà năng lực nhận thức, kinh nghiệm cá nhâncủa phạm nhân bị lệch lạc từ đó dẫn đến lựa chọn các xử sự trái quy định phápluật.

ÞKhi nghiên cứu về định hướng giá trị của 3 bị cáo, nhận thấy bị cáo có một sốbiểu hiện cụ thể như:

- Cả ba bị cáo tập trung vào những giá trị thứ yếu, giá trị thực dụng đó là khối tàisản của gia đình ông Mỹ

Các bị cáo luôn đặt lợi ích cá nhân của mình lên trên các nhóm lợi ích khác Chỉ

vì lòng tham của bản thân, vì bị gia đình nạn nhân ngăn cấm tình yêu mà sinhlòng thù hận giết chết cả gia đình nhà người ta để cướp tài sản

+ Hứng thú

Trong vụ án này, người phạm tội đặc biệt có hứng thú đối với những hànhđộng man rợ và hứng thú hưởng thụ vật chất Chính hứng thú trả thù người nhànạn nhân là động lực to lớn để Nguyễn Hải Dương có thể lên kế hoạch giết sạchngười nhà nạn nhân Có thể Dương xem phim hành động nhiều nên có hứng thú

và ghi nhớ lại những cảnh bạo lực để rồi từ đó lên kế hoạch cụ thể Hứng thúhưởng thụ vật chất đã thôi thúc Tiến làm điều sai trái mặc dù Tiến có nhiều cơhội để quay đầu Những hứng thú thấp kém, lệch lạc đã côi cuốn Dương và Tiếnlàm phát sinh những suy nghĩ và hành vi lệch chuẩn, đi ngược lại với chuẩn mựccủa đời sống xã hội Hứng thú của bản thân làm phạm nhân mất đi sự kiểm soát

và điều chỉnh của ý thức Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng thúcđẩy phạm nhân hành động

ÞCả ba bị cáo đều có hứng thú về những khoái cảm vật chất, thích hưởng thụ.

Cụ thể bị cáo Nguyễn Hải Dương có sự hứng thú về vật chất tiền bạc nhiều nhất,thích hưởng thụ mà không muốn lao động Do có lòng tham với khối tài sản củagia đình ông Mỹ, Dương đã lập kế hoạch phương án cụ thể để phục vụ cho hành

vi gây án của mình Chính hứng thú này đã tác động trực tiếp đến sự hình thànhđộng cơ đột nhập vào nhà ông Mỹ thực hiện hành vi giết cả nhà ông Mỹ vàcướp tài sản

Bị cáo Vũ Văn Tiến cũng vì có hứng thú với tiền, vật chất, mong muốn đượchưởng thụ mà không muốn phải lao động mệt nhọc nên khi Dương rủ rê Tiếnđóng vai trò là người thực hành khi được Dương rủ đi cướp tài sản và bàn bạc kếhoạch giết người thì bị cáo đồng ý ngay và tích cực thực hiện, trong quá trìnhthực hiện hành vi phạm tội, bị cáo tuy có ngăn cản Dương nhưng khi Dương nói

lỡ rồi thì bị cáo tiếp tục làm theo sự chỉ dẫn của bị cáo Dương, chính bị cáo là kẻkhống chế và dùng dây siết cổ các nạn nhân để cho Dương dùng dao đâm chết 6người

Bị cáo Trần Đình Thoại có hứng thú thấp kém về những khoái cảm vậtchất, hưởng thụ nên bị cáo đã tham gia vụ án với vai trò đồng phạm giúp sức vềmặt vật chất, chính bị cáo đã cung cấp công cụ, phương tiện phạm tội là ba lô vàdao Thái Lan cho bị cáo Dương, khi được bị cáo Dương rủ và bàn bạc kế hoạch,chuẩn bị công cụ phạm tội để đến nhà ông Mỹ cướp tài sản sau đó sẽ giết chết

06 người trong gia đình ông Mỹ thì bị cáo đồng ý ngay và đêm ngày 04/7/2015

bị cáo cùng đi với Dương đến nhà ông Mỹ thực hiện kế hoạch giết người, cướptài sản nhưng do Vỹ không ra mở cửa nên các bị cáo không thực hiện được và bịcáo đã mua thêm dao để đến đêm ngày 05/7/2015 tiếp tục thực hiện, đến chiềungày 05/7/2015, tuy bị cáo từ chối không đi cùng Dương nữa nhưng vẫn tiếp tụcgiúp bị cáo Dương bằng cách mua thêm 01 con dao Thái Lan đưa cho bị cáoDương

+ Ý thức đạo đức của phạm nhân

Ý thức đạo đức của mỗi con người bị chi phối bởi việc tiếp cận những giá trịđạo đức dẫn đến sự hiểu biết về đạo đức không sâu, không đầy đủ Cả ba phạmnhân trong vụ án đều không nhận thức được giá trị đạo đức từ đó quan niệm vềđạo đức của phạm nhân có sự sai lệch so với chuẩn mực chung của xã hội Nếu

có ý thức đạo đức thì phạm nhân đã không siết cổ rồi chém nhiều nhát vàongười nhà nạn nhân để đạt được mục đích Hành vi man rợ chỉ có thể xuất phát

từ những con người vô cảm, không có lương tâm Ý thức đạo đức chi phối rấtlớn đến phương pháp, thủ đoạn thực hiện hành vi phạm tội của phạm nhân

Þ Khi nghiên cứu về ý thức đạo đức ở bị cáo Nguyễn Hải Dương, cho thấy

bị cáo có những quan niệm đánh giá riêng biệt về nội dung của những giá trị của

bị cáo về điều thiện – ác, tốt – xấu, chính – tà, có sự lệch lạc so với những chuẩnmực chung của xã hội Bị cáo cho rằng sự phản đối của ông Mỹ không cho bịcáo và chị Linh yêu nhau chính điều xấu, không tốt Bị cáo Dương, Tiến, vàThoại có sự hạn chế trong việc tiếp cận với những giá trị đạo đức Điều này thểhiện qua sự hiểu biết của họ về các giá trị đạo đức là không đầy đủ, thiếu chiềusâu Nếu như các bị cáo hiểu biết về giáo dục thì họ đã không giết một lúc 6mạng người một cách man rợ như vậy Tuy nhiên cũng không thể nói bị cáoDương không còn một chút đạo đức nào được vì bị cáo ít nhất cũng tha cho bé

Na, ít nhất cũng có lòng thương đối với một đứa bé

+ Ý thức pháp luật

Ý thức pháp luật có ảnh hưởng sâu sắc đến hành động của người phạm tội Ýthức pháp luật tham gia vào việc hình thành những đặc điểm về nhu cầu, lợi ích,định hướng giá trị và những thuộc tính tâm lý khác của cá nhân Cả ba phạmnhân đều là người có nhận thức tuy nhiên sự hiểu biết về pháp luật của họ cònrất hạn chế Chính ý thức pháp luật còn hạn chế dẫn đến họ thực hiện hành vitheo thói quen, theo cảm tính mà không quan tâm đến hình phạt Một phần khác,Dương, Tiến khá xem thường pháp luật, không coi pháp luật ra gì Nếu phạmnhân sợ sự trừng trị pháp luật thì đã không xảy ra vụ án tàn khốc này

Þ Đối với bị cáo Dương là chủ mưu của vụ thảm sát, ý thức pháp luật của bị cáocũng được xem là có hiểu biết pháp luật vì bị cáo đã học hết cấp trung học phổthông trình độ học vấn 12/12 Trong cấp học này nhà trường, thầy cô giáo cũng

đã tuyên truyền, phổ biến giáo dục về pháp luật một cách phổ cập nhất rồinhưng bị cáo vẫn thực hiện hành vi phạm tội có thể là do bị cáo không tôn trọngpháp luật hoặc xung đột mâu thuẫn cá nhân

Đối với bị cáo Tiến với vai trò là người thực hành hành vi phạm tội cho thấy

ý thức pháp luật là không có hiểu biết về pháp luật Do trình độ học vấn của bịcáo Tiến chỉ ở mức độ 4/12 và hiệu quả của việc tuyên truyền phổ biến, giáo dụcpháp luật trong cộng đồng còn thấy nên việc tiếp cận với pháp luật rất hạn chế

Do đó không có kiến thức về pháp luật dẫn đến bị cáo đã thực hiện hành viphạm tội của mình Giả sử như nếu có hiểu biết về pháp luật thì Tiến đã khuyênDương không giết 6 người trong gia đình ông Mỹ và đã không giúp sức choDương thực hiện hành vi phạm tội và sẽ không dẫn tới hậu quả đặc biệt nghiêmtrọng như vậy

Đối với bị cáo Trần Đình Thoại với vai trò là đồng phạm với bị cáo Dương

Ý thức pháp luật của người này được xem là không có hiểu biết về pháp luật vìtrình độ học vấn của bị cáo chỉ ở 9/12, tiếp cận với pháp luật còn hạn chế

+ Mối quan hệ giữa các đặc điểm sinh học, đặc điểm xã hội và đặc điểm tâm

lý-ý thức của người phạm tội

Đặc điểm sinh học, đặc điểm xã hội và đặc điểm tâm lý-ý thức của ngườiphạm tội có mối quan hệ tác động lẫn nhau Nguyên nhân sinh ra tội phạm đượcbiểu hiện trong từng con người cụ thể Con người không chỉ là thực thể tự nhiên

mà còn là thực thể xã hội Quá trình xã hội hóa của mỗi con người dần hìnhthành nên nhân cách mỗi người Nếu cá nhân đó tiếp thu những gì tích cực thì sẽhình thành lối sống tích cực, ngược lại nếu tiếp thu những gì tiêu cực sẽ hìnhthành lối sống tiêu cực Tính sinh học là điều kiện vật chất để phát triển bản chất

xã hội của con người đó Không thể lý giải nguyên nhân phạm tội chỉ đơn thuầndựa vào tính sinh học hoặc tính di truyền mà bỏ qua quá trình hình thành nhân

cách con người và điều kiện thúc đẩy người phạm tội thực hiện hành vi Nhânthân người phạm tội là tấm gương phản chiếu những yếu tố tiêu cực ở từng môitrường xã hội mà người đó tiếp thu Các đặc điểm về sinh học, xã hội, tâm lý-ýthức của người phạm tội tác động qua lại lẫn nhau từ đó chi phối đến hành vicủa người phạm tội

Bài 2: Vụ án trộm cắp tài sản

Câu hỏi: Đối tượng chứng minh trong các vụ án trên là gì? Những chứng cứ được thu thập trong vụ án trên đã đủ để làm sáng tỏ những vấn đề thuộc đối tượng chứng minh hay chưa ? vì sao?

- Thời gian: cách ngày bị can bị bắt (04/10) tức là ngày 30/09 thì Giầu vàHiếu trộm chiếc xe đạp mini Nhật bán được 530.000đ Ngày hôm sau thìtức là ngày 01/10 hai bị can này tiếp tục trộm chiếc xe đạp nữa và bánđược 515.000đ

- Địa điểm: khu tập thể Nghĩa Tân, đường Hoàng Hoa Thám

2, Ai là người thực hiện hành vi phạm tội; có lỗi hay không có lỗi, do cố ý hay vô ý; có năng lực trách nhiệm hình sự hay không; động cơ phạm tội;