II/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI : Như chúng ta cũng đều được biết: “Vì lợi ích mười năm trồng cây Vì lợi ích trăm năm trồng người” Đây là hai câu nói bất hủ thật hay của Chủ Tịch Hồ Chí Minh, vi
Trang 1MỤC LỤC
A/ ĐẶT VẤN ĐỀ :.………Trang 2 I/ TÊN ĐỀ TÀI :………Trang 2 II/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :…… ……….Trang 2 III/ ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH: :…… ……… ……… Trang 3 1/ Thuận lợi : :…… ……… Trang 3 2/ Khó khăn: :…… ……….……… Trang 3 B/ VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT: :…… ……… ……… Trang 4 I/ NHẬN THỨC VỀ TÂM TƯ SUY NGHĨ CỦA HỌC SINH Ở ĐỘ TUỔI LỚP
8 (Bậc THCS): :……… ……… Trang 4 1/ Thực trạng trong việc giáo dục đạo đức và hướng tự rèn luyện của học sinh: :……….……… ……Trang 4 2/ Uốn nắn cách xử sự của học sinh biểu hiện qua hành vi, thái độ, cử chỉ lời nói: :…… ……….……….Trang 5 II/ QUÁ TRÌNH TIẾN HÀNH CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH THÔNG QUA MÔN HỌC GDCD8: :…… ………Trang 6
1/ Phối kết hợp 3 mối liên hệ: Gia đình, nhà trường, xã hội trong việc giáo dục
đạo đức học sinh: :…… ……….……….Trang 11 2/ Bản thân học sinh cần có hướng tự rèn luyện: :…….……….Trang 14 C/ KẾT LUẬN : :…… ……….……… Trang 16 1/ Kết quả đạt được trong quá trình nghiên cứu đề tài: :……….Trang 16
2/ Kiến nghị đề xuất : :…… ……… Trang 17
Trang 2A/ ĐẶT VẤN ĐỀ :
I/ TÊN ĐỀ TÀI :
Một vài kinh nghiệm giáo dục đạo đức học sinh lớp 8 thông qua môn học GDCD
II/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Như chúng ta cũng đều được biết: “Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người”
Đây là hai câu nói bất hủ thật hay của Chủ Tịch Hồ Chí Minh, việc trồng Người không dễ nhưng giáo dục đạo đức lại càng không thể dễ hơn đặc biệt là lứa tuổi học sinh lớp 8 bậc trung học cơ sở Bởi vì theo xu hướng phát triển của xã hội cũng như cơ chế kinh kế thị trường ngày một hiện đại ít nhiều cũng làm tác động trực tiếp đến đạo đức, phẩm chất, nhân cách con người chủ yếu là học sinh làm phiền toái đến gia đình, các bậc phụ huynh cũng như nhà trường và thầy cô giáo, mọi người xung quanh
Với góc độ một người thầy, người mẹ tôi thấy đau lòng về việc đạo đức trong độ tuổi thanh thiếu niên bị sa sút, thiếu tự chủ bản thân dễ sa ngã vào những tệ nạn xấu sẽ làm gánh nặng cho gia đình và xã hội nhất là lứa tuổi học sinh độ tuổi bồng bột non nớt
dễ cảm thụ và tin tưởng, mà đây là những chủ nhân tương lai của đất nước sau này cũng như Bác Hồ kính yêu của chúng ta có nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng”, không những thế mà chúng ta còn phải giáo dục các em biết “ Sống và làm việc theo pháp luật” Với tâm huyết bản thân tôi quyết định áp dụng vài kinh nghiệm của mình nhằm mục đích giúp đỡ học sinh lớp 8 tự uốn nắn, rèn luyện đạo đức, định hướng đúng,
có lý tưởng sống trong thời đại công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước
III/ ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH:
Trang 3Trường THCS An Bình thuộc địa bàn xã An Bình nằm cạnh trục đường ĐT 741 thuộc xã vùng xa của tỉnh Bình Dương, tiếp giáp tỉnh Bình Phước, địa bàn xã rộng dân
cư thưa thớt đa số học sinh là con em nông dân, công nhân thật thà, chất phác, ít được tham quan du lịch đi đây đi đó, thông tin đại chúng, sách báo… có phần hạn chế, việc liên lạc giữa giáo viên với phụ huynh gặp nhiều khó khăn Với đề tài: “ Một vài kinh nghiệm giáo dục đạo đức học sinh lớp 8 thông qua bộ môn GDCD8” bản thân người viết ít nhiều có phần thuận lợi và khó khăn như sau:
1/ Thuận lợi :
Được sự phân công giảng dạy GDCD8 trong 2 năm qua, và là phụ huynh có con
em đang học lớp 8, bản thân chứng kiến những trường hợp học sinh của lớp chủ nhiệm nhiều em có hành vi vi phạm về mặt đạo đức trong nhiều góc độ khác nhau như: đặc điềm về lứa tuổi, sự hiếu động, cá tính riêng, tầm nhìn hiểu biết của gia đình, tác động của môi trường và xã hội
Đứng trước thực trạng suy thoái về đạo đức của học sinh hiện nay cũng như những nỗi đau lòng của các bậc phụ huynh đau khổ về con cái, bất khả kháng về thiên chức cha mẹ Với góc độ là giáo viên giảng dạy bộ môn GDCD đã thôi thúc tôi bắt tay vào cuộc, cũng giống như một y Bác sĩ cần phải chẩn đoán lâm sàng, những dấu hiệu lan dần từ các em học sinh thân yêu để kịp thời uốn nắn phòng ngừa, tránh sự đáng tiếc xảy ra
2/ Khó khăn:
Phần đông gia đình các em cách xa trường khoảng 5 đến 7 cây số, việc quan tâm của cha mẹ có nhiều hoàn cảnh khác nhau:
- Bận bịu việc lo toan kinh tế
- Nỗi khổ bất hạnh con cái phải chịu
- Tầm nhìn hiểu biết còn nhiều hạn chế Bên cạnh đó còn nhiều nguyên nhân khác xảy ra, các em thiếu sự tự chủ của bản thân, ảnh hưởng lớn từ môi trường xã hội tác động đầy rẫy những hiện tượng tiêu cực như: game online, chair, sách báo, truyện tranh phản giáo dục, đồi trụy, tệ nạn xấu đập vào ánh mắt thơ ngây dại dột sẽ làm các em trở thành nạn nhân suy thoái đạo đức
Trang 4B/ VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT:
I/ NHẬN THỨC VỀ TÂM TƯ SUY NGHĨ CỦA HỌC SINH Ở ĐỘ TUỔI LỚP 8 (Bậc THCS)
Nhìn về nhiều góc độ khác nhau cả nam lẫn nữ như: Tâm sinh lý, độ tuổi dậy thì, phát triển, tư tưởng bộc bạch bắt đầu hình thành ở các em có nhiều tâm tư tình cảm, suy nghĩ vẩn vơ, hay hình dung tưởng tượng Ngay cả lối sống gia đình, xung quanh ít nhiều
có ảnh hưởng đến các em
* Đối với học sinh nam : Tính khí mạnh mẽ hơn nữ tính thậm chí có em dẫn đến hung tính, thích bạo lực, bất chấp, nghênh ngang, liều ẩu…
* Đối với học sinh nữ : Nhiều em thì ma mãnh lộn xộn, ương bướng, mộng mơ, ảo tưởng…
Kinh nghiệm giáo dục nhận thức về tâm tư suy nghĩ của học sinh lớp 8 không phải thẳng thừng đường đường một mạch đòi hỏi người giáo viên cần thể hiện qua tâm
sự, tìm hiểu về sở thích, hoàn cảnh gia đình, địa bàn nơi sinh sống, những bức xúc bản thân, nối đau buồn phiền, đặc biệt những vấn đề nhay cảm
1/ Thực trạng trong việc giáo dục đạo đức và hướng tự rèn luyện của học sinh:
- Muốn giáo dục con người có tính ngoan ngoãn, hình thành và phát triển những yếu tố nhân cách tốt đẹp để trở thành người công dân chân chính trong tương lai không phải chỉ mỗi nhiệm vụ giáo dục ở nhà trường mà cần phải phối kết hợp nhiều mối liên
hệ khác nhau như gia đình, xã hội… Bởi vì bất cứ thời đại xã hội nào con người cũng phải trải qua những chiếc nôi của môi trường ấy
- Hiện nay việc uốn nắn giáo dục đạo đức con người đang đứng trước những thử thách lớn lao, khi nền kinh tế theo cơ chế thị trường đang vô cùng bề bộn
- Quy luật tiến bộ của xã hội và kinh tế được coi như một tất yếu để tồn tại, phát triển cải thiện đời sống, vì vậy trong nhiều gia đình chức năng kinh tế đã cuốn hút quá nhiều công sức của đôi vợ chồng, có khi cả ông bà, con cái vào việc thu nhập lợi nhuận Việc chăm chút gia đình về tâm lý tình cảm cũng như việc giáo dục, học tập của con em thiếu sự quan tâm, theo dõi, giám sát dẫn đến bỏ bê buông lỏng
- Môi trường xã hội bao quanh gia đình và nhà trường bị ô nhiễm trầm trọng trên nhiều bình diện Nhiều giá trị của các nguồn văn hóa thế giới ồ ạt du nhập vào chưa được gạn lọc, kiểm định đang tạo ra biết bao tệ nạn xã hội lan tràn, len lỏi làm ảnh hưởng xấu, đảo lộn nhiều giá trị nhân văn, tổn hại trực tiếp đến sự phát triển nhân cách của
Trang 5nhiều lứa tuổi đặc biệt là lứa tuổi thanh thiếu niên, lứa tuổi ngây thơ, bồng bột non nớt,
dễ cảm nhận, thiếu tự chủ, mất bình tĩnh, hụt hẫng tự tin, chán nản thất vọng… Bên cạnh
đó một số phương tiện thông tin đại chúng quá hiện đại của những gia đình có điều kiện đầy đủ, khá giả mà các ông bố bà mẹ thiếu quan tâm phó mặc cho thầy cô trường lớp chỉ đáp ứng theo yêu cầu ăn ngon , mặc đẹp, giải trí, thỏa mãn nhu cầu, yêu sách của con trẻ dễ dàng dẫn đến hậu quả đáng tiếc xảy ra
Chính vì thế việc uốn nắn giáo dục đạo đức học sinh kịp thời, phối kết hợp 3 mối liên hệ gia đình, nhà trường, xã hội là điều cần thiết
2/ Uốn nắn cách xử sự của học sinh biểu hiện qua hành vi, thái độ, cử chỉ lời nói:
Chúng ta đều biết: “ Con người muốn trở thành con người cần phải có giáo dục”
Đó là chân lý đã được đúc kết trong lịch sử phát triển của nhân loại Từ nhỏ, con người không được giáo dục, lớn lên không khác gì cây hoang, cỏ dại ở ngoài đồng và nếu không được sống trong môi trường giáo dục, gia đình hoàn mỹ thì cũng không khác gì cây non thiếu hụt nước Chính vì thế đứng trước cảnh suy thoái đạo đức học sinh, những thành viên có trách nhiệm như chúng ta cần kịp thời nhanh chóng bắt tay vào việc uốn nắn các em trước những hành vi, vi phạm về đạo đức con người trong các mối quan hệ
xã hội để trở nên lành mạnh, trong sáng, lịch sự Biết xác định những việc được thực hiện, những gì không nên làm và có tác hại đến bản thân, gia đình, mọi người xung quanh, qua những thái độ, cử chỉ, lời nói sỗ sàng lố bịch thiếu suy nghĩ văn hóa kém, nghênh ngang cục mịch thậm chí dẫn đến thiếu tự chủ bản thân, không kiềm chế, các
em thốt lên những ngôn từ câu cú quá thô tục sỗ sàng kể cả những người thần tượng nhất trong cuộc đời em, đó chính là cha mẹ em Ở lớp 8A2 có em Đỗ Xuân Kiên không biết kính trọng công lao trời biển của người mẹ vất vả sớm hôm tần tảo nuôi em khôn lớn mà còn cãi tay đôi, nói năng thô tục, lười nhác trong việc phụ giúp gia đình Sự bất lực của người mẹ trong gia đình đã nhờ đến giáo viên chủ nhiệm
Ngoài em Xuân Kiên ít nhiều cũng có một số em khác như tính khí rất khó cảm hóa Trước những vấn đề bức xúc và đạo đức học sinh trong độ tuổi (14 – 15 hiện nay) bản thân tôi rất quyết tâm xây dựng giúp đỡ uốn nắn các em sửa chữa những hành vi sai trái của mình thông qua chuyên môn nghiệp vụ nhằm mục đích mang lại sự tin tưởng
hy vọng cho các bậc phụ huynh tâm sự gửi gắm
Trang 6II/ QUÁ TRÌNH TIẾN HÀNH CÁC BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH THÔNG QUA MÔN HỌC GDCD8
Với đặc trưng và mục tiêu của môn GDCD8 bao gồm cả việc trang bị kiến thức, bồi dưỡng tình cảm, thái độ và hình thành các kỹ năng, hành vi của người công dân cho học sinh, trong đó mục tiêu hình thành nhân cách là mục đích quan trọng nhất, việc giáo dục đạo đức, những kỹ năng sống là rất cần thiết để giúp các em trở thành người công dân tốt của đất nước có ý thức, hành vi phù hợp với các chuẩn mực của đạo đức và pháp luật
Việc giáo dục đạo đức học sinh ở độ tuổi 14 – 15 hiện nay không phải là một ngày một bữa mà có thể trong một quá trình lâu dài cũng như không phải cầm tay chỉ việc đòi hỏi người nghiên cứu cần sự khéo léo, tế nhị và nắm bắt được nhiều thông tin kịp thời bên cạnh đó sự nhiệt huyết đầy trách nhiệm, mới đem lại kết quả trong quá trình thực hiện
Ví dụ như : Trong một số bài học từ bài 1 đến bài 3
- Tôn trong lẽ phải
- Liêm khiết
- Tôn trọng người khác
Có những nội dung như nhau về sự nhận thức tốt, trong sáng, thể hiện văn hóa của con người … Giáo viên cần phải uốn nắn dần dần đưa các em nào có những biều hiện trái ngược đi vào quỹ đạo theo hướng tích cực, từ đó dẫn chứng những việc cụ thể
- Không nên bảo thủ ý kiến sai của bản thân
- Hiểu được “ Đói cho sạch rách cho thơm”, không lấy trộm của gia đình, người xung quanh rồi dối lừa để chơi những trò vô bổ ích
- Xử sự có văn hóa với ông bà cha mẹ, thầy cô bạn bè và mọi người xung quanh Qua thực tế phản hồi từ phụ huynh của em Đỗ Xuân Kiên lớp 8A2 rằng : em có nhiều biến chuyển tiến bộ hơn trước, không hỗn láo, không dối trá với bố mẹ, giảm bớt
số tiền đi tiêu pha lãng phí
Cũng như sự nhận thức đúng, biết tôn trọng chấp hành những quy định, nội quy của pháp luật và kỷ luật (Bài học số 5) đã hạn chế được những trường hợp học sinh không đi xe máy phân khối lớn vào trường học, tác phong gọn gàng đúng quy định người học sinh Năm học 2008 – 2009 có em Nguyễn Văn Ri lớp 8A2 thường xuyên vi phạm nội quy của trường như:
Trang 7• Không đeo khăn quàng
• Đi dép không quai hậu
• Bỏ áo ra ngoài quần
• Trễ tiết, bỏ giờ
Qua biện pháp phạt nghiêm khắc của giáo viên chủ nhiệm
- Kiểm điểm một đến hai lần đọc trước lớp
- Báo điện thoại về gia đình
- Mời phụ huynh đến dự sinh hoạt chủ nhiệm với lớp
Sau thời gian em Ri ý thức, sửa chữa không còn tái phạm nữa vã lại rất mẫu mực hơn Trong thời đại ngày nay, nền văn minh công nghiệp nói chung, kinh tế theo cơ chế thị trường nói riêng ít nhiều đã tác động mạnh mẽ cho tốc độ phát triển tâm sinh lý của trẻ rất nhanh, có khi đột biến, bất thường trong mối quan hệ xã hội nhất là trong tình bạn cùng sách cùng trường trong sáng, lành mạnh hình thành ít hơn mà nẩy sinh ra những tư tưởng mênh mang, lệch lạc, mờ mờ ảo ảo Từ những chẩn đoán trên người giáo viên thực hiện tiết dạy
Bài 6: Xây dựng tình bạn trong sáng, lành mạnh
Ngoài việc phối kết hợp các phương pháp phát huy tính tích cực từ học sinh để phân biệt nhiều loại tình bạn, người giáo viên khéo léo dìu dắt những em có mối quan
hệ vượt phạm vi bạn bè sách vở tỉnh táo, tự chủ bản thân trước những cám dỗ của xã hội
để định hướng đúng trong tương lai, nghề nghiệp ổn định cho bản thân Bằng những dẫn chứng thực tế trong cuộc sống như:
- Học hành không đến nơi đến chốn dẫn đến những cơ cực, vất vả
- Nhận thức, suy nghĩ thiếu chính chắn trong tình bạn đem đến hậu quả nặng nề cho bản thân, gia đình và xã hội
Từ đó người giáo viên cần hướng dẫn và tháo gỡ cho các em có những tư tưởng luẩn quẩn bằng hình thức phải tích cực tham gia các hoạt động chính trị - xã hội (Bài học số 7) để bản thân mối các nhân có điều kiện bộc lộ, rèn luyện phát triển khả năng
và đóng góp trí tuệ, công sức của mình vào công việc cho đất nước, xã hội mới thấy được ý nghĩa của cuộc sống, giá trị của con người
Trang 8Hình ảnh vui chơi tham gia sinh hoạt tập thể
Trang 9Hình ảnh tham gia các hoạt động thể dục thể thao
Trang 10Giáo viên trực tiếp tổ chức làm bài kiểm tra bằng hình thức thảo luận nhanh với nội dung cụ thể như sau:
Em hãy chọn và khoanh tròn những câu mà em thấy cần thiết có bổ ích cho bản thân
a/ Học để có được kiến thức sau này góp phần xây dựng đất nước
b/ Muốn có nhiều tiền chỉ cần buôn bán hàng cấm là đủ
c/ Đạo đức trong sang là nguồn gốc quý báu của con người
d/ Lý tưởng sống đúng đắn của con người là cần phải có đạo đức
e/ Em chọn ý tưởng nào sau đây
- Sự giàu sang
- Nhiều quà biếu
- Lắm tiền nhiều của
- Đạo đức thanh cao
Kết quả từ buổi thảo luận nhanh, giáo viên thu nhận được 100% sự lưa chọn đúng của học sinh, những lời giải thích nhiều ý nghĩa thiết thực như:
- Tiền của vật chất không chính đáng không thể tồn tại lâu bền với con người
- Chỉ có sự thanh cao, phẩm chất trong sáng mới giúp con người vững vàng, đúng đắn trong mọi thử thách của cuộc sống
Trang 111/ Phối kết hợp 3 mối liên hệ: Gia đình, nhà trường, xã hội trong việc giáo dục đạo đức học sinh
- Gia đình là “Tổ ấm” nơi mà mỗi người được sinh ra, lớn lên và “Chiếc nôi nhân cách” đầu tiên của con người Việc giáo dục con cái trong gia đình không phải không phải là công việc riêng tư của bố mẹ, mà còn là trach nhiệm đạo đức và nghĩa vụ công dân của những người làm cha làm mẹ Điều 19 của Luật Hôn Nhân và Gia đình đã ghi rõ: “ Cha mẹ có nghĩa vụ thương yêu, nuôi dưỡng giáo dục con về thể chất, trí tuệ, đạo đức…Cha mẹ phải làm gương tốt cho con về mọi mặt và phối hợp chặt chẽ với nhà trường và các tổ chức xã hội trong việc giáo dục con.”
Sự quan tâm chăm sóc yêu thương của ông bà, cha mẹ đối với con, cháu
Trang 12Chúng ta cùng biết gia đình và nhà trường là hai thiết chế cùng có chức năng xã hội hóa cá nhân cho con em về mặt đạo đức, thể chất lao động… Nhằm mục đích để các
em trở thành những công dân chân chính có ích cho xã hội, với mối quan hệ ruột thịt và tình yêu thương sâu sắc của ông bà cha mẹ đối với con cháu vô cùng bao la rộng lớn vì thế góc độ giáo dục từ gia đình mang tình xúc cảm mạnh mẽ, có khả năng cảm hóa rất lớn, có nhiều cơ sở như: tâm sinh lý, sở thích, lối sống, cá tính … Chính vì thế các bậc cha mẹ:
* Phải quan tâm thường xuyên đến con về mọi mặt
* Có trách nhiệm liên hệ chặt chẽ với nhà trường, các tổ chức xã hội để thống nhất mục đích, nội dung giáo dục
* Tích cực tham gia vào tổ chức hội phụ huynh học sinh của trường, lớp
* Tham gia đầy đủ các buổi họp từ đầu năm, giữ học kỳ, theo quý, đột xuất… để
dễ dàng nắm bắt thông tin kịp thời về tinh hình học tập cũng như hạnh kiểm của con em
* Thường xuyên liên hệ với giáo viên chủ nhiệm lớp, hoặc giáo viên bộ môn
* Gia đình cần xây dựng, phát huy truyền thống “Tôn sư trọng đạo”
- Nhà trường với vai trò là trung tâm văn hóa, giáo dục, nhiệm vụ truyền đạt tri thức khoa học, kiến thức, phương pháp, biện pháp giáo dục, tổ chức các hoạt động tích