TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
Điều kiện cơ sở tại chỗ thực tập
Phòng khám thú y Vi Hoàng An được xây dựng ngày 18 tháng 10 năm
Phòng khám thú cưng Vi Hoàng An, tọa lạc tại số 52, đường Hoàng Hoa Thám, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên, đã nhanh chóng trở thành địa chỉ tin cậy cho nhiều chủ thú cưng từ khi hoạt động vào năm 2016 Với vị trí thuận lợi, chỉ cách trường trung học phổ thông Lương Ngọc Quyến 5 nhà, phòng khám ngày càng thu hút đông đảo khách hàng đến chăm sóc và khám chữa bệnh cho thú cưng của họ.
Phòng khám thú cưng Vi Hoàng An tọa lạc tại thành phố Thái Nguyên, nơi có khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng với bốn mùa rõ rệt: Xuân, Hạ, Thu, Đông.
Hạ - Thu - Đông chủ yếu có hai mùa chính là mùa mưa và mùa khô, với hai con sông chính là sông Cầu và sông Công chảy qua khu vực này, ảnh hưởng lớn đến chế độ thuỷ văn.
Về mùa Đông còn có gió mùa Đông Bắc gây rét và có sương muối ảnh hưởng xấu sức khỏe của vật nuôi
- Dân cư: Thành phố Thái Nguyên có tổng dân số là 362.921 người trong đó phường Hoàng Văn Thụ dân số 27.018 người, trên địa bàn hiện có hơn
1.000 hộ kinh doanh cá thể, gần 200 cơ quan, doanh nghiệp, trường học và nhiều công trình kiến trúc văn hóa, tín ngưỡng, di tích lịch sử
Thành phố Thái Nguyên nổi bật với hệ thống giáo dục phong phú, bao gồm nhiều trường đại học, cao đẳng, và trung cấp nghề, cùng với các viện nghiên cứu khoa học Tại phường Hoàng Văn Thụ, các cơ sở giáo dục như Trường Chính trị tỉnh Thái Nguyên, trung tâm Giáo dục thường xuyên tỉnh và thành phố Thái Nguyên, cũng như các trường trung học như Bưu Chính Viễn Thông, Lương Ngọc Quyến, Nguyễn Du, Chu Văn An, và trường tiểu học Đội Cấn đều góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.
Khu vực thương mại là trung tâm của thành phố với nhiều tòa nhà lớn nổi bật như Victory, Đông Á, Sao Việt, Quang Đạt New World và FCC Hoạt động thương mại tại đây rất phát triển, với các tuyến phố thương mại sầm uất như Hoàng Văn Thụ, Bắc Kạn, Lương Ngọc Quyến, Minh Cầu, Phù Liễn và Bắc Sơn.
2.1.3 Mô tả sơ lược về phòng khám thú cưng
Phòng khám thú cưng Vi Hoàng An được đưa vào hoạt động từ năm
Năm 2016, phòng khám thú y tại thành phố Thái Nguyên không chỉ cung cấp dịch vụ chăm sóc và làm đẹp cho thú cưng mà còn thực hiện khám và điều trị cho động vật, đặc biệt là chó và mèo.
- Phục vụ thực hành, thực tập cho sinh viên, học viên
- Tư vấn, khám chữa bệnh và các dịch vụ về chăn nuôi thú y cho vật nuôi, đặc biệt là thú cảnh
- Tuyên truyền, tư vấn cho người dân về công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho vật nuôi, đặc biệt là thú cảnh
- Cung cấp, buôn bán vật tư, thức ăn, thuốc, phục vụ nhu cầu chăn nuôi
* Cơ cấu tổ chức của phòng mạch:
- Chủ cơ sở: chị Vi Thị An
- 1 nhân viên quản lý: chị Vi Thị An
- 3 nhân viên bán hàng part time
* Cơ sở vật chất: Phòng mạch được xây dựng trên tổng diện tích 200m 2 Gồm các phòng:
+ Phòng bày bán hàng hóa
+ Phòng lưu trú chó mèo bệnh
Phòng khám được trang bị đầy đủ thiết bị hiện đại như máy siêu âm, tủ lạnh, đèn mổ và dụng cụ ngoại khoa, nhằm phục vụ hiệu quả cho việc chẩn đoán bệnh cho thú cưng.
Kể từ năm 2016, phòng mạch không chỉ tập trung vào chẩn đoán, phòng ngừa và điều trị bệnh cho thú cưng mà còn cung cấp các dịch vụ spa làm đẹp như tạo mí, cắt tai, tắm, tỉa lông, cắt móng, vệ sinh tai Ngoài ra, phòng mạch còn có dịch vụ ký gửi thú cưng, khám sức khỏe định kỳ, phối giống, mổ đỡ đẻ, triệt sản, cùng với việc buôn bán vật tư, thức ăn và thuốc cho thú cưng.
* Dịch vụ Đến nay, phòng khám có các dịch vụ sau:
+ Khám và điều trị các bệnh như: nội khoa, sản khoa, bệnh ngoài da + Dịch vụ tiêm vacxin phòng bệnh
+ Siêu âm để chẩn đoán hình ảnh như: siêu âm thai, sỏi bàng quang, + Phẫu thuật: mổ đẻ, triệt sản, sỏi bàng quang, cắt mộng mắt,
+ Hướng dẫn kĩ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc vật nuôi
+ Phòng khám nhận các ca cấp cứu cho vật nuôi 24/7.
Cơ sở khoa học
2.2.1 Hiểu biết chung về loài chó
2.2.1.1 Giống chó nội (chó ta) Ở nước ta có tập quán nuôi chó thả rông rất phổ biến vì thế sự phối giống một cách tự nhiên giữa các giống chó khác nhau kết quả là tạo ra nhiều các chó con lai với đặc điểm ngoại hình rất đa dạng và nhiều tên gọi dựa vào màu sắc bộ lông và từng địa phương để gọi tên a Giống chó Ta (Chó Cỏ)
Chó ta có bộ lông ngắn sát da với nhiều màu sắc đa dạng như đen, vàng, đen trắng, vàng trắng, xám, trắng và nâu nhạt Đôi tai của chúng có thể dựng đứng hoặc cụp tùy theo từng con Chân chó ta thường cao và dài, cơ thể săn chắc, không quá mập hay vạm vỡ, với dáng dong dỏng cao, thể hiện sự nhanh nhẹn và cứng cáp Mõm chó ta dài bằng nửa chiều dài của đầu, đầu thon gọn, và mắt thường có màu đen hoặc nâu đen.
* Ngoài ra còn một số giống chó ta khác như: Chó bắc hà, chó lào, chó phú quốc,…
Chó Bắc Hà là giống chó cảnh trung bình, mạnh mẽ và săn chắc, nổi bật với khả năng di chuyển nhanh nhẹn, linh hoạt trên địa hình đồi núi hiểm trở Với sự nhạy bén trước tiếng động, chúng thường được lựa chọn làm chó săn hoặc chó nghiệp vụ.
Với đặc điểm nổi bật và tính cách thân thiện, chó Bắc Hà lông xù luôn là lựa chọn hàng đầu cho những ai yêu thích loài cảnh khuyển đa năng, thu hút sự quan tâm của nhiều người.
2.2.1.2 Một số giống chó nhập ngoại a Giống chó Poodle (Toy)
Chó cảnh có đặc điểm đầu tròn, kích thước nhỏ, tai dài rũ, lông mượt hơi xoăn và đuôi thẳng cao hoặc bị cắt ngắn Chúng có màu lông đa dạng như đen, nâu, vàng, trắng và được nuôi phổ biến tại Việt Nam với ba kích cỡ khác nhau.
Chó Toy Poodle có chiều cao tối đa khoảng 25 cm và nặng từ 2 - 5 kg, rất được ưa chuộng ở Việt Nam nhờ kích thước nhỏ gọn, phù hợp làm thú cưng Giống chó Chihuahua, hay còn gọi là "chó phốc hươu" hoặc "chó bỏ túi", có kích thước nhỏ với trọng lượng từ 2,1 - 2,7 kg, chiều cao 16 - 20 cm và chiều dài 30 cm Chó Chihuahua khỏe mạnh, với mũi dài, tai dựng đứng, bụng thon, chân mảnh và đuôi ngắn, không thích người lạ và có thể tỏ ra hung dữ, làm cho chúng vừa là thú cưng vừa là chó giữ nhà hiệu quả Chó Phốc sóc cũng là một lựa chọn thú vị cho những ai yêu thích chó nhỏ.
Chó Phốc Sóc là giống chó nhỏ với ba kích thước phổ biến: tiêu chuẩn (cao khoảng 25 - 30 cm), mini (cao khoảng 20 cm) và teacup (dưới 15 cm) Trọng lượng của chó Phốc Sóc mini và tiêu chuẩn dao động từ 1 - 3 kg Đặc điểm nổi bật của chúng là gương mặt hơi giống mặt cáo, với hai má hóp, đôi mắt to màu sẫm và mõm nhỏ dài Chó Phốc Sóc có bộ lông dài, phổ biến nhất là màu trắng, nhưng cũng có thể có các màu khác như vàng, kem và nâu.
* Ngoài ra còn một số giống chó ngoại khác như: chó Pug, chó Husky, chó becgie, chó PitBull,
2.2.2 Cấu tạo và sinh lý của chó
Thân nhiệt của gia súc được đo qua trực tràng khi chúng yên tĩnh, thường ổn định và chỉ thay đổi trong phạm vi hẹp tùy thuộc vào tuổi, trạng thái sinh lý, bệnh lý, trạng thái thần kinh và mùa Gia súc giống cao sản có thân nhiệt cao hơn giống thấp sản, trong khi gia súc non có thân nhiệt cao hơn gia súc trưởng thành do cường độ trao đổi chất mạnh hơn Thân nhiệt cũng tăng lên sau khi ăn, trong thời gian động dục và khi có thai Sự điều hòa thân nhiệt phụ thuộc vào sự cân bằng giữa quá trình sinh nhiệt và tỏa nhiệt, dưới sự kiểm soát của hệ thần kinh và thể dịch.
Theo Vũ Như Quán (2011), nhiệt độ cơ thể chó trong trạng thái sinh lý bình thường dao động từ 38 - 39 o C Khi mắc bệnh, thân nhiệt có thể thay đổi tùy thuộc vào tính chất và mức độ bệnh lý Giảm thân nhiệt thường xảy ra do mất máu, nhiễm lạnh, hoặc sốc, trong khi tăng nhiệt độ thường liên quan đến môi trường nóng, cảm nắng, hoặc các bệnh truyền nhiễm Ngoài ra, nhiệt độ cơ thể chó cũng bị ảnh hưởng bởi tuổi tác, giới tính, và tình trạng hoạt động hoặc mang thai Theo Nguyễn Thị Ngân và cộng sự (2016), việc kiểm tra thân nhiệt giúp xác định tình trạng sốt của chó; sốt nhẹ khi thân nhiệt tăng 1 - 2 o C và sốt cao khi tăng 2 - 3 o C, từ đó hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân và đánh giá hiệu quả điều trị.
Da là cơ quan lớn nhất của cơ thể chó, thực hiện nhiều chức năng quan trọng để duy trì cân bằng nội môi và đóng vai trò tích cực trong phản ứng miễn dịch thông qua hệ thống miễn dịch bẩm sinh và mắc phải.
Da được hình thành từ nhiều lớp tế bào, tuyến nhờn, mạch máu, dây thần kinh và các nang lông, có vai trò quan trọng trong việc điều hòa thân nhiệt và cảm nhận khi tiếp xúc.
Da có 3 lớp chính: Lớp biểu bì (hay lớp ngoài cùng), lớp trung bì và lớp hạ bì
Phần quan trọng khác của da bao gồm phần phụ da - như lông và móng vuốt, các cơ dưới da và mỡ
Lớp biểu bì là lớp da ngoài cùng, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ da khỏi các tác động bên ngoài và chất lạ Nó bao gồm các tế bào như keratinocytes, melanocytes, tế bào Langerhans và tế bào Merkel, mỗi loại có chức năng riêng biệt Khu vực đầu và lưng có lớp biểu bì dày hơn so với nách và bụng Khi tế bào sừng hóa chết, các tế bào trưởng thành sẽ thay thế chúng, dẫn đến việc trong mùa hanh khô, ta thường thấy những vẩy nhỏ trắng bong ra, đó là tế bào lớp ngoài cùng đã chết.
Lớp trung bì: Một số bệnh về da, trong đó có một số bệnh tự miễn, có thể làm hỏng lớp trung bì của da
Lớp hạ bì trên da đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ và nuôi dưỡng lớp biểu bì cùng các phần phụ của da Các mạch máu nằm trong lớp hạ bì cung cấp chất dinh dưỡng cần thiết cho biểu bì và cũng giúp điều chỉnh nhiệt độ cơ thể.
Dây thân kinh cảm giác cũng nằm ở lớp hạ bì và nang lông Làn da của chó có phản ứng vì những cảm giác đau, ngứa, nóng và lạnh
Lớp hạ bì đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất collagen và elastin, giúp duy trì tính đàn hồi của da Bên cạnh đó, lớp hạ bì còn chứa các tế bào miễn dịch, góp phần bảo vệ da khỏi các tác nhân gây bệnh thông qua lớp biểu bì.
* Phần phụ khác cấu tạo nên da chó
Ngoài ba lớp chính thì da của chó được cấu thành nhờ các yếu tố sau đây:
Lông là đặc tính quan trọng của động vật có vú, giúp bảo vệ cơ thể theo nhiều cách Chiều dài và mật độ lông cung cấp khả năng cách nhiệt, trong khi màu sắc và độ bóng của lông đóng vai trò điều hòa nhiệt độ Ngoài ra, lông xúc giác đã được phát triển để nhận biết các kích thích giác quan.
Một số bệnh ngoài da và bệnh sinh lý thường gặp ở chó
2.3.1 Bệnh mò bao lông (do Demodexcanis)
2.3.1.2 Đặc điểm hình thái và cấu tạo
Hình 2.1 Mò bao lông Demodexcanis
Theo Bùi Khánh Linh và c.s (2014) [7]: mò bao lông là loại mò nhỏ, dài 0,1 - 0,39 mm, cơ thể dài không có lông, kí sinh ở tuyến nhờn bao lông
Bệnh mò bao lông ở chó (Demodicosis) là một bệnh ngoài da phổ biến, với các triệu chứng như ngứa, tổn thương da, và rụng lông Bệnh thường xuất hiện quanh vùng mắt, hai chân trước hoặc toàn bộ cơ thể, kèm theo viêm da sâu có dịch rỉ viêm, mủ và mùi hôi tanh, tạo thành vảy.
Bệnh ghẻ ở chó do ký sinh trùng Demodex canis gây ra, sống trong nang lông và tuyến bã dưới da Chúng phát triển và sinh sản trên cơ thể chó, với vòng đời kéo dài từ 20 đến 35 ngày.
Ký sinh trùng có hình dạng mũi nhọn, chuyên đào khoét và hút chất dinh dưỡng, gây ra những vết thương nghiêm trọng trên da chó, khiến chúng ngứa ngáy và khó chịu Chúng thường ưa thích trú ngụ ở những vùng ẩm ướt trên cơ thể chó, như mí mắt, kẽ bàn chân hoặc gang bàn chân.
2.3.1.4 Đặc điểm hình thái và cấu tạo
Hình thái của D.canis trưởng thành: thanh mảnh và thon dài, chiều dài phần bụng là 91 - 115 μm, chiều rộng cơ thể là 40 - 45 μm và tổng chiều dài cơ thể là
Kích thước của thân D.canis dao động từ 167 đến 244 μm (theo Sakulploy và Sangvaranond, 2010) Theo nghiên cứu của Phạm Văn Khuê và Phan Lục (1996), thân D.canis dài khoảng 0,25 mm, với đầu giả rộng và lồi cạn Phần phụ miệng của chúng bao gồm một đôi xúc biện, kìm và một tấm dưới miệng Xúc biện có hai đốt, trong đó đốt cuối ngắn, trong khi kìm có hình trâm, dẹp và mỏng.
Bệnh Demodex ở chó thường xuất hiện ở những chú chó có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, đặc biệt là chó dưới 12 đến 18 tháng tuổi Khi chó trưởng thành, hệ miễn dịch sẽ dần hoàn thiện hơn, nhưng những chú chó trưởng thành mắc bệnh thường có hệ miễn dịch suy yếu Bệnh này cũng có thể xảy ra ở chó lớn tuổi do hệ miễn dịch giảm sút theo thời gian Những chú chó có hệ miễn dịch suy giảm thường là do bệnh tật hoặc đang sử dụng một số loại thuốc làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Ghẻ Demodex canis là loại ký sinh trùng gây ra bệnh ghẻ ở chó, sống trong bao lông và tuyến mỡ dưới da Toàn bộ vòng đời của ghẻ này diễn ra trên cơ thể chó, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tình trạng da của chúng.
Rụng lông ở chó thường bắt đầu từ vùng mặt, đặc biệt là quanh mắt Khi chỉ có một vài mảng lông bị rụng, tình trạng này được gọi là bệnh ghẻ lở Demodex cục bộ Nếu bệnh lây lan ra nhiều vùng da khác nhau trên cơ thể chó, nó sẽ được xác định là bệnh ghẻ lở.
Thường xuất hiện ở hai dạng:
Ghẻ khô là giai đoạn đầu của bệnh, biểu hiện bằng việc chó rụng lông ở vùng trán, mí mắt và bốn chân, kèm theo da dày cộm và màu đỏ sẫm Chó thường cảm thấy ngứa và dùng chân để gãi Trong khi đó, ghẻ mủ xuất hiện với những mụn mủ sưng mọng, chứa đầy mủ màu vàng xám Tại các vùng này, da trở nên nhăn nheo, lông rụng, và sau thời gian dài, các tổ chức chết cùng dịch viêm sẽ kết lại, tạo thành những vảy khô cứng và dày cộm.
Việc không được điều trị tại các cơ sở uy tín có thể dẫn đến tình trạng sức khỏe suy kiệt nhanh chóng, thậm chí có thể gây ra suy mòn và nhiễm khuẩn mãn tính, là nguyên nhân tiềm ẩn dẫn đến tử vong.
- Giữ cho chó sạch, nên cho chó tắm nắng thường xuyên, hạn chế để chó bị ẩm ướt quá, vệ sinh chuồng chó
Để bắt đầu tiêu diệt bọ lông trên da chó, cần tắm cho chó bằng dung dịch 1% Cloroform và xịt hantox - spray Đồng thời, việc vệ sinh và tiêu độc khu vực chăn nuôi cùng với dụng cụ chăm sóc cũng rất quan trọng.
Đối với những tổn thương nhỏ trên da (1 - 3 ổ nhỏ), cần cắt sạch lông tại vùng bị tổn thương, sau đó dùng tăm bông thấm xăng hoặc Aether, axeton để bôi lên bề mặt da, và tiếp theo là bôi cồn Iod 14% Sau 3 ngày, nên sử dụng các loại mỡ chống viêm Quy trình này có thể được lặp lại từ 2 đến 4 lần, với khoảng cách giữa các lần là 5 - 6 ngày.
Đối với những tổn thương trung bình (3 - 5 ổ trên cơ thể), cần bôi dung dịch 2% cloroform lên da và cho uống Quy trình này nên được thực hiện 5 - 6 lần, với khoảng cách giữa các lần là 5 - 6 ngày.
Trong trường hợp tổn thương nặng nề với các ổ tổn thương rộng trên cơ thể, phương pháp điều trị hiệu quả là sử dụng dung dịch cloroform 2% bôi lên da và cho uống sau mỗi 5 - 6 ngày Tiếp theo, cần bôi mỡ kháng viêm và mỡ kháng sinh chứa kẽm hàng ngày lên các vùng tổn thương cho đến khi có dấu hiệu bình phục.
- Tiêm dưới da ivermectin 1% với liều 1ml/50kg thể trọng, ở dạng nhẹ tiêm 1 - 2 lần còn ở dạng lan rộng cần tiêm từ 5 lần trở lên với quãng cách 7 -
- Nếu chó có sự nhạy cảm với Ivermectin, cần tiêm liều tối thiểu 0.2ml sau khi đã tiêm dự phòng Dimedrol
Ivermectin có thể gây ra phản ứng dị ứng ở một số động vật, với các triệu chứng như chảy nước dãi và mẩn đỏ ở vùng da mỏng không sắc tố Những biểu hiện này thường tự biến mất sau 2 - 3 ngày, tuy nhiên trong những trường hợp nghiêm trọng, cần điều trị dị ứng bằng dimecdrol.
Doramectin và Han-mectin là các chế phẩm hiệu quả trong việc điều trị bệnh do mò Demodex canis gây ra ở chó Liều dùng khuyến nghị là 1ml cho mỗi 10kg trọng lượng cơ thể, tiêm 1 lần mỗi tuần trong ít nhất 5 tuần Mỗi lần tiêm thuốc cần được kết hợp với việc tổng vệ sinh và khử trùng khu vực nuôi chó để đạt hiệu quả tốt nhất.
Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
2.4.1 Tình hình nghiên cứu trong nước
Theo nghiên cứu của Nguyễn Phước Trung (2002) và Bùi Thị Tho (2003), thuốc amitraz 0,025% có thể được sử dụng để điều trị ghẻ trên da, kết hợp tiêm ivermectin với liều 0,2 mg/kg, thực hiện 2 - 4 lần, mỗi lần cách nhau 14 ngày Ngoài ra, việc bôi DEP (diethyl-phthalate) lên vùng da bị ghẻ ở chó cũng cho thấy hiệu quả điều trị cao Theo Phạm Sỹ Lăng và cộng sự (2006), cũng như Đỗ Dương Thái và Trịnh Văn Thịnh (1975), nấm thường xuất hiện ở cổ, u vai, và bề mặt lưng, với các mảng tròn có đường kính từ 2 - 3 cm.
Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [5] cho biết: Chó bị ghẻ hay gãi, cắn chỗ ngứa, cọ xát nền chuồng, nền nhà
Theo nghiên cứu của Đặng Quỳnh Như và cộng sự (2017), tỷ lệ chó nhiễm ngoại ký sinh cao nhất ở lứa tuổi 1-2 năm, đạt 34,88% Tiếp theo là nhóm chó dưới 1 năm tuổi với tỷ lệ 14,28%, chó từ 2-5 tuổi có tỷ lệ 8,82%, và chó trên 5 tuổi chỉ đạt 4,87%.
Tỷ lệ mắc bệnh da, bao gồm cả các bệnh do ngoại ký sinh, ở chó tại thành phố Thái Nguyên là 22,78%, thấp hơn so với các công bố trước đó.
Nguyễn Phi Bằng và cs (2018) [1], tác giả cho biết chó nuôi tại An Giang có tỷ lệ nhiễm ký sinh là 42,11%
Một số ngoại ký sinh trùng trên chó, như bọ chét, có khả năng lây lan sang người, gây ra các tổn thương da và đóng vai trò là vật chủ trung gian truyền bệnh.
2.4.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước
Theo Currier R W (2011), chó nhiễm Demodex dạng cục bộ thường gặp ở chó nhỏ, đặc biệt trong độ tuổi từ 3 đến 6 tháng, trong khi dạng toàn thân có thể xuất hiện ở cả chó nhỏ và chó lớn.
Theo Mueller R.S và cs (2011) [19] cho biết: trường hợp bị
Demodicosis nặng có thể có hạch to, hôn mê và sốt do nhiễm khuẩn da kế phát nặng, con vật đau đớn
Theo nghiên cứu của Sudan V và cộng sự (2013), chó có thể gặp phải các triệu chứng như tổn thương da ở mặt, tai, cổ, chân, bụng và lưng, kèm theo mùi hôi tanh Ngoài ra, chó sẽ trở nên đờ đẫn, không nhanh nhẹn, mệt mỏi, ủ rũ và gầy đi mặc dù ăn uống vẫn bình thường.
Theo nghiên cứu của Fiorucci Fogel và Paradis (2015), có 78% trong tổng số 23 con chó được phát hiện có Demodex canis trên da, trong khi chỉ có 22% là Demodex cornei Điều này cho thấy số lượng Demodex canis luôn cao hơn so với Demodex cornei.
Theo Halit Umar M (2005) cho biết, sự xuất hiện của Demodex ký sinh có thể dẫn đến các triệu chứng như ban đỏ và vẩy ở những vùng bị ảnh hưởng Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển với sự xuất hiện của dịch viêm, huyết tương, mủ, máu và mùi hôi khó chịu.
Theo Ron Hines (2013), việc phát hiện sớm, cách ly và điều trị triệt để cho chó bị ghẻ là rất quan trọng Cần thực hiện vệ sinh chăm sóc tốt, bao gồm tắm chải hàng tuần và vệ sinh môi trường xung quanh Trước khi sử dụng thuốc, chó bị ghẻ cần được tắm rửa sạch sẽ và cắt lông tại vùng bị ghẻ.
Theo nghiên cứu của Theo Singh S.K và cộng sự (2011), liều khởi đầu của thuốc Ivermectin là 50 mg/kg/ngày, sau đó tăng dần liều lượng thêm 50 mg/kg trong những ngày đầu điều trị cho đến khi bệnh nhân hồi phục.
ĐỐI TƯỢNG VÀ NỘI DUNG, CÁC PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
Đối tượng
Đối tượng là chó đến khám và chữa bệnh tại phòng khám Vi Hoàng An.
Địa điểm, thời gian
- Địa điểm: phòng khám thú cưng Vi Hoàng An, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên
Nội dung thực hiện
- Thực hiện các công việc khám, chữa bệnh ngoài da và một số bệnh hô hấp cho chó tại phòng khám
- Xác định tỉ lệ chó mắc các bệnh về da và bệnh hô hấp tại phòng khám
- Điều trị bệnh cho chó đến khám và chữa bệnh ngoài da, bệnh hô hấp tại phòng khám.
Chỉ tiêu, phương pháp thực hiện
3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi
- Tình hình chó đến khám, chữa bệnh tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An
- Kết quả tiêm phòng vắc-xin cho chó tại phòng khám
- Tình hình mắc bệnh ngoài da và bệnh hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh
- Kết quả khám và điều trị bệnh ngoài da và bệnh hô hấp cho chó tại phòng khám
3.4.2.1 Phương pháp đánh giá tình hình chó được đưa đến khám chữa bệnh tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An
* Phương pháp xác định bệnh tại phòng khám Vi Hoàng An
Chó mèo bị nấm thường bị nhầm lẫn với bệnh ghẻ, do đó việc thực hiện xét nghiệm soi kính hiển vi là cần thiết để xác định chính xác xem đó là nấm hay ghẻ.
Chó mèo có thể mắc một số bệnh hô hấp, do đó cần được điều trị lưu trú để theo dõi triệu chứng một cách kỹ lưỡng và sử dụng thuốc một cách đúng đắn và hiệu quả nhất.
Khi chó mèo bị nấm, cần cạo lông để xác định mức độ nhiễm nấm Nếu tình trạng nhẹ, có thể sử dụng thuốc xịt chứa Miconazole hoặc Ketoconazole sau khi cạo lông.
- Đối với trường hợp bị nặng thì cần kết hợp tắm ngâm thuốc Protec nano từ 10-15 phút, hoặc có thể sử dụng lá chè đun đặc để ngâm
Để điều trị nấm cho chó mèo, cần sử dụng sữa tắm chuyên dụng nhằm ngăn chặn sự lây lan và hỗ trợ quá trình điều trị hiệu quả Quan trọng là phải sấy khô lông cho thú cưng sau khi tắm để đạt được kết quả tốt nhất.
Để chăm sóc chó mắc bệnh hô hấp, cần xác định mức độ nghiêm trọng của bệnh Nếu chó bị bệnh nặng, nên cho chó nằm dưới đèn sưởi và sử dụng thuốc kháng sinh với liều cao.
- Đối với trường hợp chó mắc bệnh nhẹ thì kết hợp cho chó nằm dưới đèn sưởi và dùng kháng sinh liều thấp
Trong quá trình thực tập tại phòng khám, tôi đã ghi chép số liệu hàng ngày về số lượng chó được đưa đến khám chữa bệnh Dựa trên những dữ liệu này, tôi tiến hành thống kê tổng số lượt chó được khám trong suốt thời gian thực tập.
3.4.2.2 Kết quả tiêm phòng cho chó tại phòng khám
Hàng ngày, phòng mạch ghi chép số liệu về chó đến tiêm phòng vắc xin, bao gồm loại vắc xin, lứa tuổi, giống chó và mức độ an toàn của vắc xin Mỗi chó đến khám đều được theo dõi sức khỏe và lưu giữ thông tin tại phòng mạch.
3.4.2.3 Xác định tình hình nhiễm bệnh, cách phòng trị bệnh cho chó
Trong quá trình thực tập chẩn đoán bệnh cho chó, tôi đã theo dõi các ca bệnh đến khám hàng ngày, ghi chép lại và học hỏi từ chẩn đoán của bác sĩ phụ trách Qua đó, tôi nắm được cách kết luận bệnh và quy trình kê đơn thuốc, điều trị cho chó.
3.4.3 Phương pháp và cách xử lý số liệu
Các số liệu thu thập được xử lý bằng Microsoft Excel
Tỷ lệ con mắc bệnh (%) = Tổng con mắc bệnh x 100%
Tổng số con theo dõi
Tỷ lệ con khỏi bệnh (%) = Tổng con khỏi bệnh x 100%
Tổng số con điều trị
KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
Kết quả theo dõi tình hình chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An
Từ ngày 28/11/2022 đến 01/06/2023, tôi đã tiến hành điều tra và theo dõi tình hình dịch bệnh trên chó tại Thái Nguyên, đồng thời ghi chép và thống kê hồ sơ bệnh án để hiểu rõ hơn về tình hình khám và điều trị tại phòng khám.
Các bệnh được theo dõi bao gồm bệnh nội khoa, ngoại khoa, tiêm phòng vắc xin
Trong quá trình thực tập tại phòng khám thú y Vi Hoàng An, em đã theo dõi số lượng chó được đưa đến khám chữa bệnh Kết quả chi tiết được trình bày trong bảng 4.1.
Bảng 4.1 Kết quả chăm sóc, nuôi dưỡng và vệ sinh làm đẹp cho chó
Công việc Số ca thực hiện
Số ca an toàn (lần)
Cắt móng, vắt tuyến mồ hôi, vệ sinh tai
Kết quả bảng 4.1 cho thấy: trong thời gian từ tháng 12/2022 đến đầu tháng 6/2023, phòng khám đã tiếp nhận chó đến khám và chữa bệnh
Bảng thống kê cho thấy lượng chó đến spa chăm sóc sức khỏe rất đông, từ đó tôi đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm quý báu trong việc chăm sóc chó mèo tại spa.
Kết quả theo dõi số chó được đưa đến tiêm phòng vắc-xin phòng bệnh tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An
Trong quá trình thực tập tại phòng khám thú cưng, em đã theo dõi số lượng chó được đưa đến tiêm phòng vắc-xin phòng bệnh Kết quả ở bảng 4.2
Bảng 4.2 Kết quả theo dõi số chó được đưa đến tiêm phòng vắc-xin tại phòng khám thú cưng Vi Hoàng An Tháng
Số chó được tiêm phòng
Kết quả từ bảng 4.2 cho thấy rằng trong số 122 chó được đưa đến phòng khám tiêm phòng, chủ yếu sử dụng ba loại vắc-xin: vắc-xin dại, vắc-xin phòng 5 bệnh (bao gồm bệnh carê, parvo, viêm gan truyền nhiễm, ho cũi chó, phó cúm) và vắc-xin phòng 7 bệnh (gồm các bệnh tương tự như vắc-xin 5 bệnh cùng với bệnh do leptospria và coronavirus) Trong đó, số lượng chó tiêm phòng vắc-xin 7 bệnh là cao nhất, tiếp theo là vắc-xin 5 bệnh, và thấp nhất là vắc-xin dại.
Trong quá trình tiêm phòng cho chó, chủ nuôi thường lựa chọn tiêm phòng 5 hoặc 7 bệnh để bảo vệ thú cưng khỏi nhiều bệnh tật, bao gồm cả bệnh dại.
Bảng 4.2 cho thấy rằng số lượng chó được đưa đến tiêm phòng chủ yếu là chó ngoại, trong khi tỷ lệ chó nội rất thấp Điều này phản ánh thực trạng chó nội thường được nuôi theo cách dân dã và chưa nhận được sự quan tâm đầy đủ, dẫn đến số lượng chó nội đến phòng mạch tiêm phòng không nhiều Mặc dù các địa phương thường tổ chức tiêm phòng dại hàng năm, nhưng tỷ lệ tiêm phòng bệnh này tại các phòng mạch vẫn còn khá thấp.
Tuy nhiên, trong quá trình tiêm vắc-xin cho chó cũng cần lưu ý:
Chúng tôi cung cấp tư vấn chuyên sâu cho chủ vật nuôi về các loại vắc-xin cần thiết, tác dụng phòng ngừa các bệnh nguy hiểm, cũng như thông tin về tác dụng phụ có thể xảy ra Ngoài ra, chúng tôi cũng đề cập đến những trường hợp xấu có thể xảy ra sau khi tiêm vắc-xin, giúp chủ nuôi có cái nhìn tổng quát và chuẩn bị tốt nhất cho thú cưng của mình.
- Tiêm phòng đúng cách, có biện pháp xử lý nếu chúng có phản ứng lại với thuốc hay sốc phản vệ
- Trước khi tiêm cần kiểm tra thông tin đầy đủ về sức khỏe và lịch sử tiêm phòng của vật nuôi
- Không tiêm vắc-xin khi thú cưng có biểu hiện bệnh lý, khi vật nuôi bị sốt (phải kiểm tra sức khỏe và nhiệt độ trước khi tiêm phòng)
Sau khi tiêm phòng cho chó, chủ vật nuôi cần được tư vấn về cách chăm sóc tốt nhất, bao gồm việc kiêng tắm và tránh cho chó ăn những thực phẩm có chứa nhiều mỡ, sữa, và đồ tanh ít nhất trong vòng một tuần.
- Một số trường hợp tiêm phòng sai có thể làm thú cưng mắc bệnh
- Tiêm không đúng cách vắc-xin sẽ không có tác dụng, gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe của thú cưng.
Kết quả chẩn đoán một số bệnh ngoài da thường gặp ở chó được đưa đến khám tại phòng khám
4.3.1 Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám
Bệnh ngoài da ở chó là một vấn đề phổ biến, ảnh hưởng đến sức khỏe và thẩm mỹ của chó, đồng thời có khả năng lây lan sang người Theo thống kê từ tháng 12/2022 đến đầu tháng 06/2023, số lượng chó mắc bệnh ngoài da được đưa đến khám tại phòng khám thú cưng đã được ghi nhận và trình bày trong bảng 4.3.
Bảng 4.3 Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó trong thời gian thực tập
Ve, rận, bọ chét Ghẻ Nấm da, viêm da
Từ ngày 28/11/2022 đến 01/06/2023, kết quả cho thấy trong tổng số chó ngoại được theo dõi, có 528 con chó nội bị ve bọ, chiếm 87,01% Ngoài ra, 59 con bị nấm da và viêm da, chiếm 8,74%, trong khi 28 con bị ghẻ, chiếm 4,14%.
Bảng 4.4 Kết quả theo dõi chó mắc bệnh ngoài da theo kiểu lông tại phòng khám thú cưng
Kiểu lông Số con theo dõi
Kết quả từ bảng 4.4 cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ngoài da ở chó lông dài cao hơn với 52 con, chiếm 59,77%, trong khi chó lông ngắn chỉ có 35 con, chiếm 54,68% Điều này cho thấy mối liên hệ giữa bệnh ngoài da và đặc điểm lông của chó Nguyên nhân có thể là do nhiều chủ nuôi chó lông dài thường thả rông trong thời tiết ẩm ướt hoặc không chăm sóc lông chó đúng cách, dẫn đến tình trạng lông bết và tạo điều kiện cho vi sinh vật gây bệnh phát triển.
Kết quả điều trị bệnh ngoài da cho chó đến khám tại phòng khám
Sau khi được chẩn đoán và lấy mẫu xét nghiệm, em đã sử dụng phác đồ điều trị bệnh ngoài da cho 89 con chó bị bệnh Kết quả ở bảng 4.5
Bảng 4.5 Kết quả điều trị một số bệnh ngoài da cho chó tại phòng khám thú cưng Chỉ tiêu
Số con điều trị (con)
Trong 28 con chó mắc bệnh ghẻ Demodex có triệu chứng ban đầu là rụng lông, da đóng vảy và tiết dịch, sau khi điều trị theo phác đồ của phòng mạch sử dụng thuốc nexgard cho uống 1 viên duy nhất theo trọng lượng của chó nexgard 11 mg afoxolaner dùng cho chó rất nhỏ (2 - 4 kg), nexgard 28 mg afoxolaner dùng cho chó nhỏ (> 4 - 10 kg), nexgard 68 mg afoxolaner dùng cho chó kích cỡ trung bình (> 10 - 25 kg), nexgard 136 mg afoxolaner dùng cho chó lớn (> 25 - 50 kg) Kết quả điều trị cả 28 con chó đều khỏi bệnh (tỷ lệ khỏi đạt 100%) và chó mọc lông trở lại sau khoảng 1 tháng
Trong 59 con chó mắc bệnh nấm da khi đem đến có biểu hiện rụng lông theo mảng tròn, nhìn toàn thể bộ lông lốm đốm các đốm tròn trụi lông Các vùng da tổn thương bị đỏ hoặc loét Các vùng da nấm khi khô lại tróc vảy tạo thành vỏ bọc giống như gàu Đối với những chó bị nấm da, chúng em sử dụng phán đồ điều trị như sau: tiến hành cạo lông cho chó để bôi thuốc vào vùng da bị nấm Sau đó tiến hành vệ sinh bề mặt da cho chó bằng dung dịch cồn i- ốt lau vào vùng da bị nấm ít nhất 2 lần/ngày Sử dụng sữa tắm kháng nấm 3 ngày/lần, kết hợp với điều trị Bôi thuốc trị nấm thảo dược miconazole hoặc xịt nấm mitecyn 2 lần/ngày Kết quả điều trị 59 con chó đều khỏi bệnh (tỷ lệ khỏi đạt 100%)
Trong 2 con chó mắc bệnh ghẻ ngầm, sau khi điều trị theo phác đồ của phòng mạch sử dụng thuốc bravecto cho uống 1 viên duy nhất theo trọng lượng của chó Kết quả điều trị cả 2 con chó đều khỏi bệnh (tỷ lệ khỏi đạt 100%)
Bảng 4.6 Triệu chứng lâm sàng của chó nhiễm bệnh ngoài da đến khám chữa bệnh tại phòng mạch Tên bệnh Triệu chứng
Số con có biểu hiện (con)
Tỷ lệ có biểu hiện (%)
Da đóng vẩy tiết dịch 28 100%
Kết quả từ bảng 4.6 cho thấy, trong số 585 chó mắc bệnh ve rận bọ nhảy, 100% số con có triệu chứng ngứa ngáy và kích ứng da Trong đó, tỷ lệ chó có biểu hiện nhiễm trùng da là 24,78%.
Trong 59 con chó bị mặc bệnh nấm da khi đưa đến khám có biểu rụng lông theo mảng tròn, toàn bộ lông lốm đốm các vùng da bị tổn thương bị đỏ hoặc loét, các vùng da nấm khi khô lại tạo thành vỏ bọc giống như gầu xuất hiện các viết thâm đen có mùi hôi với 100% tỷ lệ chó mang đến khám có biểu hiện trên
Trong 28 con chó mắc bệnh ghẻ do Demodex và Sarcopter có triệu chứng ban đầu là rụng lông da đóng vẩy, có tiết dịch có tỷ lệ 100%
4.5 Kết quả chẩn đoán và điều trị bệnh đường hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y
4.4.1 Kết quả điều trị bệnh đường hô hấp ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng khám Thú y
Bảng 4.7 Kết quả điều trị một số bệnh đường hô hấp ở chó tại phòng khám Thú y
Tên bệnh Thuốc điều trị
Liều lượng (ml/kgTT) Đường tiêm
Thời gian dùng thuốc (ngày)
Số con điều trị (con)
Kết quả từ bảng 4.7 cho thấy, trong số 28 con chó mắc viêm phế quản cata, các triệu chứng khi đến khám bao gồm lừ đừ, bỏ ăn, và ho ngắn, sâu Sau khi áp dụng phác đồ điều trị tại phòng khám với mycotin (doxycyclin, tiamulin) nhằm giảm ho và hen suyễn, cùng với Bio-sone (prednisolone, oxytetracycline, thiamphenicol, bromhexine) cho chó bỏ ăn và vitamin ADE B Complex, liệu trình kéo dài 3 ngày đã được thực hiện.
5 ngày có 22/28 (78,57%) con khỏi bệnh hoàn toàn
Trong 17 con chó mắc phế quản phế viêm, khi đến khám có biểu hiện khó thở, thở nhanh và nông, thở thể bụng, phồng môi để thở Quan sát thấy chó tím tái, nhất là lúc vận động Mũi chảy mủ màu vàng, sốt cao Sau khi điều trị theo phác đồ tại phòng khám sử dụng BX100 (G20, canxi, cafein, vitamin C, urotropin), mycotin (doxycyclin, tiamulin), Bio - sone (prednisolone, oxytetracycline, thiamphenicol, bromhexine), Brom có tác dụng trị ho, khó thở và vitamin ADE B Complex liệu trình 5 - 7 ngày có 12/17 (70,59%) con khỏi bệnh hoàn toàn Trên thực tế, tùy theo bệnh nguyên, diễn biến và triệu chứng lâm sàng của bệnh mà dùng các loại thuốc khác nhau cho phù hợp.
Kết quả thực hiện một số công tác khác tại phòng khám
Trong thời gian thực tập, tôi không chỉ tham gia chẩn đoán và điều trị bệnh ngoài da cho chó mà còn hỗ trợ các công việc thường xuyên tại phòng mạch Kết quả chi tiết được trình bày trong bảng 4.8.
Bảng 4.8 Kết quả thực hiện một số công việc khác tại phòng khám
Công việc Số lần thực hiện
Hỗ trợ mổ đẻ 3 100 Đỡ đẻ 2 100
Dọn vệ sinh phòng mạch 150 100
Ngoài ra còn các công việc hàng ngày như:
Vệ sinh chuồng nuôi chó, quét dọn khu nhốt chó, quét dọn trong và ngoài phòng khám, lau khử trùng và phun sát trùng định kỳ,…
