Dạy tốt tập đọc không những rèn luyện cho học sinh kĩnăng đọc mà còn phát triển cho các em vốn từ ngữ phong phú tạo điều kiện đểcác em học tốt các phân môn khác.. Rèn kĩ năngđọc đúng, ch
Trang 11 Lí do chọn đề tài
Tôi còn nhớ có một nhà văn đã từng nhắc nhở chúng ta : “ Ngôi trường Tiểu học, người thầy giáo Tiểu học là những hình ảnh thân thiết sẽ theo suốt cuộc đời mỗi con người như một thứ hành trang tinh thần có sức dìu đỡ, động viên để vượt khó khăn và sống cho xứng đang Trình độ văn hóa của chúng ta có thể bộc lộ rõ và phổ biến ở các ngôi trường Tiểu học, hãy chăm lo tỉ mỉ và chu đáo hơn nữa cho con người ngay từ tuổi thơ Hãy bắt đầu từ trường Tiểu học.
Ta muốn khắc sâu trong tâm trí những người dân Việt Nam về sự giàu có, về rừng vàng, biển bạc của đất nước.” Có lẽ khởi nguồn của lời nhắc nhở này
chính bởi bậc Tiểu học là bậc học đặt nền móng cho việc hình thành nhân cáchhọc sinh Đây là bậc học cung cấp những tri thức khoa học ban đầu về tự nhiên,
xã hội, trang bị những phương pháp và kĩ năng ban đầu về hoạt động nhận thứcthực tiễn Bên cạnh đó nó còn bồi dưỡng, phát huy tình cảm đạo đức và nhâncách tốt đẹp của con người trong tương lai.Các môn học ở Tiểu học có mối quan
hệ chặt chẽ với nhau, hỗ trợ cho nhau Đặc biệt môn Tiếng Việt có vị trí quantrọng vào bậc nhất trong tất cả các môn học ở Tiểu học Ngay từ ngày đầu đếntrường, các em đã được làm quen với bộ môn này Đó là chiếc chìa khóa mởcánh cửa tri thức, đưa các em đến với kho tàng văn hóa của nhân loại
Tập đọc là một phân môn có vị trí quan trọng hàng đầu trong chương trìnhTiếng Việt ở tiểu học Dạy tốt tập đọc không những rèn luyện cho học sinh kĩnăng đọc mà còn phát triển cho các em vốn từ ngữ phong phú tạo điều kiện đểcác em học tốt các phân môn khác Thông qua môn tập đọc rèn cho các em kĩnăng đọc như: Đọc đúng, đọc nhanh, đọc chính xác, rõ ràng, diễn cảm để họcsinh có những hiểu biết về kiến thức văn học, ngôn ngữ và ngược lại Đọc giúpcác em lĩnh hội được ngôn ngữ, dùng trong giao tiếp và hoạt động học tập Nó làđiều kiện để cho học sinh có khả năng tự học và tinh thần học tập cho cả đời Tập đọc còn trau dồi cho học sinh kiến thức Tiếng Việt, kiến thức văn học, kiếnthức đời sống giáo dục tình cảm, thẩm mĩ Tập đọc là môn khởi đầu, đồng thờicũng là công cụ học tập không chỉ trong nhà trường mà còn trong cuộc sống nói
skkn
Trang 2chung Trước hết môn tập đọc giúp cho học sinh rèn kĩ năng đọc đúng, ngắtgiọng, nhấn giọng , đọc diễn cảm một bài văn, khổ thơ làm tiền đề cho việc tìmhiểu bài Các quá trình đó có liên quan mật thiết với nhau, bổ sung và hỗ trợ chonhau Qua việc đọc, học sinh chiếm lĩnh được tri thức văn hóa của dân tộc, tiếpthu nền văn minh của loài người thông qua sách vở, biết đánh giá cuộc sống xãhội, tư duy Qua hoạt động học, tình cảm thẩm mĩ của các em được nâng caonên tầm hiểu biết để nhìn ra thế giới xung quanh và quá trình nhận thức của các
em có chiều sâu hơn Đọc đúng, đọc hay cũng là kĩ năng của ngôn ngữ văn học.Qua đó có tác dụng bồi dưỡng tình cảm, đạo đức cao đẹp cho người học sinh.Đồng thời phát huy óc sáng tạo và khả năng tư duy như quá trình phân tích tổnghợp cho các em
Tập đọc có nhiệm vụ rèn kĩ năng đọc cho học sinh Dạy đọc có một ý nghĩarất to lớn ở Tiểu học Nó đã trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với người
đi học Đọc là một khả năng không thể thiếu được của con người trong thời đạivăn minh
Hiện nay trong nhà trường Tiểu Học có rất nhiều học sinh mặc dù đã họcđến lớp năm nhưng vẫn còn đọc, viết ngọng phụ âm N/L Vì vậy rèn kĩ năngphát âm chuẩn N/L là vô cùng quan trọng trong mỗi nhà trường Rèn kĩ năngđọc đúng, chuẩn nhằm trang bị cho các em biết cách giao tiếp Với ý nghĩa trênrèn kĩ năng đọc không những có quan hệ mật thiết với chất lượng các môn họckhác mà còn góp phần rèn luyện một trong kĩ năng hàng đầu của việc học Tiếng việt.Với thực tế GV, HS và nhân dân địa phương còn nhiều người nghe, nói,đọc, viết chưa chính xác với ngữ âm, trước hết là nói, đọc chưa chuẩn hai phụ
âm đầu Tiếng Việt N và L chẳng hạn:
- Hôm lay nớp mình vắng lăm em
- Mẹ em nàm lông nghiệp
- Núa lếp lăm nay bị sâu cắn nhiều lắm
Chính vì vấn đề quan trọng đó mà năm học 2022-2023 này tôi đã nghiên
cứu, tìm hiểu và mạnh dạn viết kinh nghiệm về“ Một số biện pháp sửa lỗi phát
âm L/Nqua tiết tập đọc cho HS lớp 2”
skkn
Trang 3Để áp dụng thành công các biện pháp rèn đọc cho HS lớp 2, tôi đã nghiêncứu thực trạng dạy và học Tập đọc lớp 2 ở trường Tiểu học Ngũ Hiệp và đề xuấtcác giải pháp với các giáo viên trong tổ, khối nhằm nâng cao chất lượng dạy Tậpđọc lớp 2.
Để cập nhật thông tin, tôi tìm tòi, đọc tài liệu liên quan, nghiên cứu SGK,chương trình, nội dung môn Tiếng Việt và môn Tập đọc, đối chiếu, so sánh vớithực tế giảng dạy ở trường Tiểu học Ngũ Hiệp
Sau khi nghiên cứu tôi đã áp dụng phương pháp mới, dạy thử nghiệm ở lớp vàđánh giá kết quả dạy học theo phương pháp mới trong năm học 2022-2023
2.Mục đích nghiên cứu:
Tập đọc là một môn quan trọng trong chương trình Tiểu học Qua việchọc tập đọc các em nắm, biết được cách phát âm đúng, chuẩn Tiếng Việt, hìnhthành kỹ năng, kỹ xảo trong quá trình đọc Từ đó các em có thói quen đọc đúngvăn bản, nhưng trên thực tế hiện tượng phát âm sai phụ âm L/N vẫn còn tồn tạikhi các em học môn tập đọc cũng như trong giao tiếp hằng ngày Vì vậy, tôi tìm
hiểu và mạnh dạn viết kinh nghiệm về“ Một số biện pháp sửa lỗi phát âm L/N
qua tiết tập đọc cho HS lớp 2”
3 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh lớp 2, đặc biệt là học sinh lớp 2I trường Tiểu học Ngũ Hiệp
4 Phạm vi nghiên cứu:
Áp dụng cho học sinh lớp 2 để hướng dẫn học sinh vận dụng phươngpháp giải toán có nội dung hình học
5 Phương pháp nghiên cứu:
a Phương nghiên cứu lý luận:
Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến vấn đề sửa lỗi phát âm trong dạyhọc môn tập đọc ở lớp 2 để có căn cứ cho việc thực hiện
b Phương phap khảo sát:
Khảo sát học sinh để đánh giá thực tế, qua đó xây dựng kế hoạch nghiêncứu phù hợp, chính xác đối tượng
skkn
Trang 4PHẦN II NỘI DUNG 1.Cơ sở lí luận của vấn đề sửa lỗi phát âm qua phân môn tập đọc cho học sinh lớp
1.1 Một số khái niệm cơ bản của đề tài :
Đất nước ta đang bước vào thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước Trong thời đại bùng nổ thông tin, xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa trongkinh tế, vấn đề hội nhập và phát triển để gìn giữ, phát huy bản sắc dân tộc đòihỏi phải có sự đổi mới trong giáo dục- đào tạo.Vì vậy, dạy tiếng mẹ đẻ mộtcách cẩn thận, khoa học là cực kì quan trọng để giúp HS học tập, chiếm lĩnh trithức, có kĩ năng giao tiếp hàng ngày
Muốn vậy, việc dạy Tiếng Việt cần chú trọng rèn cả bốn kĩ năng nghe –nói - đọc - viết, phải hướng tới sự giao tiếp và sử dụng phương pháp giao tiếp.Việc rèn các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt được dạy ở tất cả các môn học Phânmôn Tập đọc có nhiệm vụ rất quan trọng là rèn kĩ năng phát âm chuẩn để qua
đó, các em hiểu được cái hay, cái hồn của văn bản; giúp các em đọc hay Phânmôn Tập đọc là một cơ hội rất tốt để bồi dưỡng học sinh về ngôn ngữ nói giúpcác em biết nói đúng, rõ ràng, lịch sự, thể hiện sự văn minh trong giao tiếp
Kĩ năng đọc là vô cùng quan trọng giúp cho con người tự học, sử dụng được
các nguồn thông tin Muốn dạy đọc hiệu quả mỗi GV phải hiểu bản chất của quátrình đọc
Đọc là một dạng hoạt động ngôn ngữ, là quá trình chuyển dạng hình thức
chữ viết sang lời nói có âm thanh và thông hiểu nó ( đọc thành tiếng ), là quátrình chuyển trực tiếp từ hình thức chữ viết thành đơn vị nghĩa không có âmthanh ( đọc thầm )
Như vậy, ta thấy rằng nhiệm vụ sửa lỗi phát âm là rèn kĩ năng đọc đúng, đọc rõ ràng, rành mạch, đọc thông thạo, lưu loát rồi đọc hiểu và đọc hay ( tức là đọc diễn cảm ).
1.2 Mục tiêu, ý nghĩa, vai trò của vấn đề rèn đọc cho HS:
Quá trình dạy học gồm 2 mặt có quan hệ hữu cơ với nhau: Hoạt động dạycủa giáo viên và hoạt động học của học sinh Người giáo viên là chủ thể của
skkn
Trang 5hoạt động dạy với hai chức năng truyền đạt và chỉ đạo tổ chức Người học sinh
là đối tượng (khách thể) của hoạt động dạy nhưng lại là chủ thể của hoạt độnghọc tập với hai chức năng tiếp thu và tự chỉ đạo, tự tổ chức
Hoạt động học tập của học sinh chỉ có thể đạt hiệu quả nếu học sinh tiếnhành các hoạt động học tập một cách tích cực, chủ động, tự giác với một động
cơ nhận thức sâu sắc Bằng hoạt động học tập, mỗi học sinh tự hình thành vàphát triển nhân cách của mình mà không ai có thể làm thay được
A.Komexi đã viết: "Giáo dục có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm, phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách Hãy tìm ra phương pháp cho phép giáo viên dạy ít hơn, học sinh học nhiều hơn "
Phân môn Tập đọc có vị thế đáng kể, Tập đọc là nhóm bài học khởi đầugiúp học sinh chiếm lĩnh tri thức, chiếm lĩnh công cụ ( năng lực đọc, nghe, nói,viết ) từ đó mở rộng cánh cửa cho HS nắm lấy kho tàng tri thức loài người
Rèn đọc có ý nghĩa cực kì quan trọng với HS tiểu học, đó là yêu cầu cơbản, đầu tiên với mỗi người Vì suốt thời gian học tập từ nhỏ đến lớn HS sửdụng hoạt động đọc nhiều nhất Các em đọc bài học, đọc bài ghi, đọc SGK, đọcbài tập, sách báo Đọc để chiếm lĩnh ngôn ngữ dùng trong giao tiếp và học tập,đọc là công cụ để học tập tốt và tạo ra hứng thú, động cơ học tập
Chính vì vậy, bản thân tôi luôn nghiên cứu các phương pháp để rèn đọccho HS một cách hệ thống và hiệu quả
1.3 Những yêu cầu cần đạt của vấn đề rèn đọc cho HS lớp 2:
Trong chương trình Tiếng Việt lớp 2 thì môn Tập đọc chiếm thời lượngnhiều nhất 4 tiết / tuần
Mục tiêu môn Tập đọc lớp 2 là : Phát triển kĩ năng đọc và nghe nói cho HS.
+ Đọc thành tiếng ( phát âm đúng, ngắt nghỉ hợp lí, cường độ hợp lí, tốc
độ vừa phải, tốc độ đọc 50 tiếng / phút)
+ Đọc thầm và hiểu nội dung
+ Nghe và nắm được cách đọc đúng; nghe – hiểu các câu hỏi của GV;nghe – hiểu nhận xét ý kiến
skkn
Trang 6+ Nói : Rèn kĩ năng biết trao đổi với các bạn, biết trả lời các câu hỏi củabài đọc.
Trau dồi vốn Tiếng Việt, vốn văn học, phát triển tư duy, mở rộng hiểubiết của HS về cuộc sống
Bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm và tâm hồn lành mạnh, trong sáng, tình yêucái đẹp, cái thiện và thái độ ứng xử đúng mực trong cuộc sống, hứng thú đọcsách, yêu thích Tiếng Việt
Như vậy ta thấy Tập đọc là một phân môn thực hành để rèn kĩ năng đọccho HS Bản thân tôi luôn nghiên cứu để nắm vững vị trí, vai trò, mục tiêu củamôn Tập đọc để tìm tòi, đổi mới phương pháp dạy đọc hiệu quả cho HS
2 Thực trạng của việc sửa lỗi phát âm L/Ncho học sinh lớp 2 trường Tiểu học Ngũ Hiệp:
Chương trình thay sách giáo khoa mới đã được 2 năm , bản thân tôi luôn
áp dụng đổi mới phương pháp dạy học hiệu quả ở các môn học, đặc biệt là việcđổi mới phương pháp dạy học Tập đọc
Thuận lợi: Ban giám hiệu trường Tiểu học Ngũ Hiệp đã tổ chức nhiều
chuyên đề Tập đọc để bồi dưỡng giáo viên Bản thân tôi đã học hỏi được rấtnhiều về phương pháp giảng dạy từ đồng nghiệp Hơn nữa, điều kiện kinh tếphát triển, phụ huynh cũng quan tâm hơn rất nhiều đến việc học của con emmình Đa phần phụ huynh đều dành thời gian kèm con học tập, đầu tư sách vở,liên hệ chặt chẽ với giáo viên,… để con em mình có điều kiện học tập tốt nhất
Khó khăn:
Thực tế, khi giảng dạy ở khối 2, tôi nhận thấy : Khả năng tiếp thu mônhọc Tiếng Việt của các em cũng nhiều hạn chế so với các môn Toán hay Tựnhiên xã hội Ở phân môn Tập đọc lớp 2, đa phần các em đó đọc được, song một
số em đọc cũng chưa được rõ ràng, nhiều em phát âm chưa phân biệt rõ phụ âmđầu l/n; tr/ch; s/x; ngọng thanh hỏi, thanh ngã
Đặc biệt, do ảnh hưởng của phương ngữ địa phương phát âm không chuẩn âmđầu L/Nnên HS thường đọc, nói sai và không phân biệt được cách phát âmchuẩn Một số trường hợp học sinh ở trên lớp đã có ý thức rèn đọc đúng, phát
skkn
Trang 7âm chuẩn; tuy nhiên khi về nhà, bị ảnh hưởng từ việc phát âm sai của các thànhviên trong gia đình nên việc sửa lỗi phát âm chưa đồng bộ và chưa đạt hiệu quả cao.
Để lựa chọn phương pháp, hình thức rèn đọc phù hợp với từng đối tượng
HS thì việc khảo sát chất lượng đọc của HS là vô cùng quan trọng Qua đó GVnắm bắt được điểm mạnh, điểm yếu của các em để có biện pháp giúp đỡ kịpthời, phù hợp ở mỗi tiết học
Chính vì vậy, ngay từ đầu năm học, tôi đã kiểm tra kĩ năng đọc của HS đểnắm bắt nguyên nhân các em đọc chưa tốt và phân loại thành các nhóm, thể hiện
ở bảng sau:
Bảng khảo sát:
Đề bài : Đọc đúng đoạn thơ sau, đoạn văn sau :
a Bài “ Lũy tre” ( TV lớp 2, tập 2 , trang 34) có đoạn thơ:
Mỗi sớm mai thức dậy
Lũy tre xanh rì rào Ngọn tre cong gọng vó Kéo mặt trời lên cao
b Nắng thu vàng óng như tấm áo choàng rực rỡ khoác lên khu rừng Sơn
Ca cao hứng hát vang : Líu lo, líu lo….Tiếng hát của Sơn Ca mới tuyệt vời làm sao Cả khu rừng đều im lặng lắng nghe Hình như trong tiếng hát của Sơn Ca có
cả tiếng suối reo róc rách, có nắng vàng long lanh, có hoa thơm đầu cành
skkn
Trang 8bị thầy cô và các bạn chê cười Điều này làm hạn chế việc đọc của các em, mất
đi sự hứng thú với môn học này
Chính vì vậy khi dạy Tập đọc chúng ta phải chú ý quan tâm đến tất cả cácđối tượng học sinh trong lớp mình và khi dạy học chúng ta phải phụ thuộc vàotrình độ của học sinh, phải hướng dẫn cho các em đọc đúng, phát âm chuẩn.Nếu học sinh đọc chưa tốt, đọc còn ngọng, sai và ấp úng thì giáo viên phải dừnglại ở bước 1 là luyện đọc đúng Nếu học sinh đọc đúng, đọc tốt rồi thì giáo viêndành cho luyện đọc nâng cao Động viên các em và giao nhiệm vụ cho cả lớpcùng giúp bạn bằng cách không trêu ghẹo, đùa mà tạo cơ hội cho bạn sửa chữa
Từ những bất cập và hạn chế của HS, tôi đã học tập, tích lũy kinh nghiệm quýbáu của đồng nghiệp, nghiên cứu tài liệu, nâng cao nghiệp vụ, áp dụng phươngpháp nâng cao kĩ năng rèn đọc cho HS Từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy.Hơn nữa, tôi nhận thấy người giáo viên tiểu học là người thầy đầu tiên đặt nềnmóng trang bị cho cac em ý thức về chuẩn ngôn ngữ và chuẩn văn hoá của lờinói, đồng thời ở trường Tiểu học có điều kiện rèn cho học sinh phát âm chuẩnqua các tiết học
3 Các biện pháp sửa lỗi phát âm cho học sinh:
Sau khi phân loại chất lượng đọc, tôi thành lập các đôi bạn cùng tiến, cácnhóm học tập giúp đỡ nhau rèn đọc trong giờ truy bài, tiết hướng dẫn học để emđọc tốt kèm các em đọc yếu Ngay trong các tiết tập đọc, tôi chia thành cácnhóm rèn đọc có đối tượng HS đọc tốt và đọc yếu, sửa đọc giúp nhau rất hiệuquả
Trong buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi gặp gỡ, trao đổi riêng với từngphụ huynh có HS đọc yếu cụ thể về chất lượng đọc để phụ huynh kết hợp chặtchẽ với GV kèm cặp, rèn đọc cho HS hiệu quả
3 1 Biện pháp thứ nhất : Chuẩn bị bài chu đáo của GV và HS
a Chuẩn bị của GV:
Muốn cho học sinh phát âm đúng, trước tiên cô giáo phải là người phát
âm chuẩn xác và có ý thức rèn luyện, thường xuyên tham khảo các tài liệu, giáotrình “ngôn ngữ Tiếng Việt”, chú trọng tới lời nói khi giao tiếp với học sinh, với
skkn
Trang 9mọi người, ở mọi lúc mọi nơi Giáo viên phải gần gũi, nắm bắt được đặc điểmtâm sinh lý của học sinh, quan tâm chú trọng tới lời nói của học sinh trong cáchoạt động cũng như khi giao tiếp với bạn, với cô và với mọi người để rèn luyệnuốn nắn học sinh kịp thời Giáo viên linh hoạt, sáng tạo và biết tận dụng mọi cơhội tìm ra những biện pháp hữu hiệu nhất để sửa ngọng cho học sinh, giúp họcsinh dễ nhớ Đồng thời biết kết hợp chặt chẽ với phụ huynh, tuyên truyền vậnđộng phụ huynh tham gia rèn luyện cách phát âm cho học sinh có kết quả tốt
Ngoài ra, muốn dạy học đạt hiệu quả thì sự chuẩn bị bài của GV có vai trò
vô cùng quan trọng Bởi vì có nắm vững được nội dung, mục tiêu mỗi bài Tậpđọc và sự hiểu biết sâu sắc về “ vốn tập đọc” của HS thì GV mới tổ chức quá trìnhdạy học thành công Muốn thành công, GV cần chuẩn bị những nội dung sau :
* Nghiên cứu chương trình, sách giáo khoa.
Việc nghiên cứu chương trình, sách giáo khoa sẽ giúp GV nắm được nộidung, mục tiêu môn học, hiểu rõ được kĩ năng rèn đọc cho HS và thấy được mốiliên quan giữa các bài Tập đọc để lựa chọn phương pháp, hình thức dạy học phùhợp, thu hút HS tích cực học tập
Với mỗi bài Tập đọc, tôi thường đọc rất nhiều lần bài đọc để hiểu rõ nộidung, mục tiêu văn bản, tìm ra cách đọc phù hợp với từng câu, từng đoạn, cảbài, lỗi sai mà HS hay mắc phải để tìm phương pháp hướng dẫn HS luyện đọc
Ví dụ : Bài “Những con sao biển” ( Tiếng Việt 2, tập 2, trang 61)
Tôi xác định những lỗi sai mà đối tượng học sinh lớp tôi thường gặp đó là:+ Ngọng âm đầu L/Nnhư : liên tục, tiến lại, nước, liệu, …
Với những HS đọc sai âm đầu, tôi sẽ cho HS luyện đọc từng từ, sau đóthực hành đọc dần vào câu, vào đoạn và sau đó vào cả bài
Nếu trong giờ, HS đọc chưa tốt, tôi sẽ dành thời gian cùng HS luyện đọc tronggiờ hướng dẫn học, giờ ra chơi, …Đồng thời, tôi cũng phân công đội ngũ cán bộlớp, đôi bạn cùng tiến cùng giúp đỡ nhau trong học tập
* Tìm hiểu trình độ đọc của HS :
Để tiến hành dạy Tập đọc tốt tôi tìm hiểu kĩ trình độ đọc của HS, nắmvững điểm mạnh của các em về kĩ năng đọc thành tiếng và đọc hiểu để phát huy
skkn
Trang 10và tìm ra hạn chế về phát âm sai để luyện đọc trong tiết học Sự hiểu biết nàygiúp tôi tổ chức dạy phân hóa, tạo điều kiện phát triển năng lực đọc cho từng HS
* Xây dựng kế hoạch dạy học chi tiết :
Sau khi xác định được nội dung, mục tiêu mỗi bài Tập đọc, tôi xây dựng
kế hoạch dạy học chi tiết, thể hiện rõ hoạt động của thầy và trò, dự kiến các tìnhhuống sai, thời gian hợp lí từng hoạt động, lựa chọn đồ dùng, phương tiện,phương pháp, hình thức dạy học phù hợp, hiệu quả với HS
b Chuẩn bị của HS.
Muốn tiết học thành công thì việc chuẩn bị bài của HS là một nhân tốquan trọng Vì vậy tôi đã hướng dẫn các em chuẩn bị chu đáo Mỗi bài tập đọc,tôi dặn dò, yêu cầu HS đọc trước nhiều lần, tập sửa những lỗi phát âm mìnhthường mắc trước ở nhà
Ví dụ : Bài “ Bạn của Nai Nhỏ” ( TV2 , tập 1 , trang 22)
Tôi dặn dò HS đọc thành tiếng trước bài từ ba đến năm lần cho bố mẹnghe, tập ngắt nghỉ đúng dấu câu
Dùng bút chì gạch chân dưới những từ các em thấy khó đọc và luyện đọcnhiều lần : Nai Nhỏ, nói, nước uống, lão Hổ, Dê Non, lo lắng, nào, nữa
Qua phần chuẩn bị bài chu đáo như vậy, đến giờ tập đọc các em sẽ yêuthích, hứng thú với bài đọc, GV dành thời gian sửa lỗi cho các em đọc yếu vàrèn đọc diễn cảm cho các em đọc tốt, các em khắc sâu nội dung bài đọc
3 2 Biện pháp thứ hai : Vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phương pháp và hình thức sửa lỗi phát âm cho HS.
Muốn tổ chức dạy học hiệu quả thì mỗi giáo viên cần nắm vững nội dung,chương trình, phương pháp dạy học đặc trưng từng môn học Trong quá trìnhdạy học Tiếng Việt giáo viên sử dụng kết hợp nhiều phương pháp: Làm mẫu,thực hành giao tiếp, hỏi đáp, nêu và giải quyết vấn đề, hoạt động nhóm, thựchành, trò chơi…Dù sử dụng phương pháp nào, nguyên tắc quan trọng nhất làphát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh nhằm tạo điều kiện cho các em tựchiếm lĩnh tri thức mới, kĩ năng sử dụng Tiếng Việt
skkn
Trang 11Ở mỗi bài học, giáo viên cần vận dụng linh hoạt, sáng tạo các phươngpháp dạy học, thực hiện tốt quy trình dạy học, đảm bảo đúng chuẩn kiến thức, kĩnăng từng môn học Đó là nghệ thuật sư phạm mang tính quyết định nhằm nângcao chất lượng dạy học.
3.2.1 Sửa đọc lỗi phát âm L/N:
Đây là lỗi phát âm thường gặp nhất Do ảnh hưởng của lối phát âm địaphương, không phân biệt L/Nnên khi đọc cũng như khi giao tiếp, HS thườngnhầm lẫn và phát âm sai những từ có âm đầu là L/ N
Muốn sửa đọc lỗi phát âm l/ n, trước hết giáo viên phải nắm chắc đượcnghĩa của các từ có phụ âm hay đọc ngọng như L/ Nđể định hình được lời nói vàchữ viết Giáo viên cần xem lại phương thức phát âm phụ âm đầu L/ Nvà tự mỗigiáo viên phải luyện bằng thời gian dài và phải kiên trì
3 2 1 1 Nắm lại phương thức phát âm và vị trí phát âm của phụ âm đầu l/ n :
3 2 1 1 1.Bộ máy phát âm:
Bộ máy phát âm của người gồm 13 bộ phận đó là Khoang yết hầu, khoang miệng, khoang mũi, môi, răng, lợi, ngạc cứng, ngạc mềm, lưỡi con, đầu lưỡi, mặt lưỡi trước, mặt lưỡi sau, nắp họng
Khi phát âm không khí từ phổi đi ra thanh hầu làm dây thanh rung động
và tạo ra những sóng có tần số khác nhau; những sóng âm với tần số này sẽđược cộng hưởng ở các khoang phát âm (Khoang miệng, khoang mũi, khoangyết hầu) Sự khác biệt giữa các khoang phát âm ở mỗi người tạo nên những âmsắc khác nhau mà ta thường gọi là những giọng nói khác nhau
Theo đặc điểm sinh học, các âm được phân thành nguyên âm và phụ âm
Sự khác biệt giữa nguyên âm và phụ âm được nhận diện chủ yếu qua cách phát
âm Nếu một âm khi phát âm luồng không khí từ phổi đi qua các khoang phát
âm mà không bị cản ở bất cứ một vị trí nào thì âm đó là nguyên âm Nếu một âmkhi phát âm luồng không khí từ phổi đi qua các khoang phát âm mà bị cản ở một
vị trí nào đó thì âm đó là phụ âm
3 2 1 1 2 Cách phát âm và vị trí phát âm của N và L:
skkn
Trang 12- Khi phát âm âm L: Lưỡi cong lên chạm lợi, lúc này miệng hơi mở Cuốnnhanh đầu lưỡi lên, luồng hơi từ họng đi qua hai mép lưỡi tạo thành âm L.
- Khi phát âm âm N: Để đầu lưỡi sát chân răng hàm trên Lúc này miệnghơi mở Bật nhanh đầu lưỡi xuống, hàm dưới hơi trễ luồng hơi từ họng đi quahai lỗ mũi tạo thành âm N
Ví dụ : Khi dạy bài “Mẹ” ( Tiếng Việt 2, tập 2, trang 116 )
- HS lớp tôi thường phát âm sai các tiếng có âm đầu do ảnh hưởng phát
âm địa phương nên các em không phân biệt được L / N
- Khi phát hiện lỗi sai : “ lời ru, lặng” thành “ nời ru, nặng” tôi gọi các emđọc giỏi phát âm mẫu rồi yêu cầu các em đọc sai phát âm lại
- Cũng có em phát âm lại 3- 4 lần vẫn chưa được, tôi hướng dẫn các như sau:+ Khi phát âm mẫu tôi sẽ phát âm thật rõ ràng, yêu cầu học sinh phải quansát cô khi cô phát âm để học sinh nhận biết miệng cô khi phát âm, đồng thời tôinêu rõ cách phát âm để học sinh biết:
L: Khi phát âm lưỡi cong, đầu lưỡi hơi chạm vào lợi trên và bật lưỡi ra N: Khi phát âm để đầu lưỡi sát chân răng hàm trên Lúc này miệng hơi
mở Bật nhanh đầu lưỡi xuống, hàm dưới hơi trễ
3 2 1 2 Luyện phát âm đúng các phụ âm đầu L/N:
Mục đích luyện phát âm là để cho bộ máy phát âm hoạt động thuần thục,nhất là luyện đầu lưỡi thẳng khi phát âm N (nờ) và cong khi phát âm L (lờ) choquen, mềm mại, linh hoạt
Cách luyện: Hai âm vị trên được phát âm nhiều lần, lúc đầu phát âm với tốc
độ chậm, sau nhanh dần Lúc đầu phát âm từng âm vị, sau phát âm đổi chỗ xen kẽ
l, n; n, l tốc độ chậm rồi nhanh, mục đích làm tăng thêm sự linh hoạt của đầu lưỡi.Tiếp theo là luyện phát âm tiếng, từ (Có chứa L/ N) ( Cách tiến hành tương tự)
Trong các tiết học, tôi tiến hành việc luyện phát âm đúng cho HS như sau:+ Giáo viên phát âm thật chuẩn, chậm ( có thể 2- 3 lần) quay về phía học sinh.+ Hướng dẫn học sinh cách phát âm, vị trí các bộ phận của cơ quan, mô tảbằng cách: Nêu rõ cách đặt lưỡi, vị trí của răng với lưỡi, độ mở của miệng khibắt đầu hoặc kết thúc
skkn
Trang 13+ Trước mỗi lỗi sai cụ thể của học sinh, giáo viên phải phân tích lỗi đểtìm nguyên nhân mắc lỗi và tiến hành sửa lỗi cho học sinh.
+ Có thể tiến hành sửa lỗi như sau:
Cho học sinh phát âm nhiều lần theo sự hướng dẫn của giáo viên
Cho học sinh luyện từng em nhiều hơn, sau đó luyện theo cặp đôi
Trong quá trình phát âm các em sẽ tự điều chỉnh theo mẫu
Luyện phát âm cơ bản trong lúc đọc tiếng, từ có âm vừa học
Ví dụ : Khi dạy bài “Đất nước chúng mình” ( Tiếng Việt 2, tập 2 , trang
110 ) có các từ sau : Đất nước, lá cờ, làm….
Trước hết, tôi phát âm thật chuẩn các từ trên Khi phát âm mẫu, tôi cũnglưu ý chọn vị trí đứng phù hợp để học sinh cả lớp có thể quan sát Sau đó, tôi gọimột số HS phát âm sai lên trước lớp phát âm lại Có thể chia nhóm ( trong nhóm
có HS đọc giỏi kèm cặp, giúp đỡ bạn ) để HS luyện đọc trong nhóm Sau khi HS
đã phát âm chuẩn các tiếng, từ, tôi cho HS đọc lại cả câu có chứa tiếng, từ vừasửa như : Việt Nam là đất nước tươi đẹp của chúng mình
Trong giờ học, tôi cũng rất chú trọng việc khuyến khích học sinh pháthiện và điều chỉnh lẫn nhau Bởi lẽ, hoạt động dạy – học luôn luôn được thựchiện trong mối quan hệ tương tác : giáo viên với học sinh, học sinh với giáoviên, học sinh với học sinh Một tiết học diễn ra nếu thiếu sự tương tác giữa họcsinh với học sinh thì tiết học sẽ trở nên đơn điệu, không phát huy được tích cực,chủ động của học sinh, đồng thời bầu không khí lớp học sẽ thiếu sự nhẹ nhàng,
tự nhiên; người giáo viên cũng không thể hiện rõ được vai trò là người chỉ dẫn
để giúp các em tự tìm tòi, lĩnh hội kiến thức Như vậy sẽ không thực hiện đượcmục tiêu đổi mới phương pháp dạy – học hiện nay
Trong quá trình rèn kĩ năng phát âm cho học sinh, tôi luôn đặc biệt quantâm đến mối quan hệ tương tác giữa học sinh với học sinh Tôi đã chú trọng việcrèn cho các em có kĩ năng nghe – nhận xét – sửa sai giúp bạn và tự sửa sai chomình Các em sử dụng các kĩ năng ấy thường xuyên trong các tiết học trở thànhmột thói quen, tạo nề nếp học tập tốt
skkn
Trang 14Qua quá trình nghe để nhận xét, sửa sai giúp bạn, sẽ giúp học sinh tự điềuchỉnh, sửa sai cho mình Đồng thời còn rèn luyện cho các em tác phong mạnhdạn, tự tin trong góp ý, trao đổi, trình bày ý kiến, góp phần hình thành nhâncách Thực hiện thường xuyên như thế sẽ tạo được bầu không khí học tập nhẹnhàng, thân thiện, đảm bảo được mục tiêu của việc đổi mới phương pháp dạyhọc theo hướng tích cực.
3 2 1 3 Luyện đọc các câu, đoạn văn thơ có các từ ngữ có phụ âm đầu L/N ở các tiết tập đọc.
Không chỉ dừng lại ở việc phát âm đúng các tiếng từ, HS còn cần phải rènluyện phát âm chuẩn các câu trong bài có lẫn phụ âm đầu L/N
+ Đọc câu tốt rồi chuyển sang đọc đoạn văn, đoạn thơ, đọc toàn bài
+ Giáo viên và học sinh có ý thức rèn luyện đọc đúng ở tất cả các bộ môndạy và học trong chương trình Giáo viên luôn có ý thức đọc đúng và chú ý rènsửa lỗi phát âm khi các em mắc
Ví dụ : Khi dạy bài “ Vè chim” ( Tiếng Việt 2, tập 2, trang 39 )
Đây là một bài vè vui nhộn, phù hợp với lứa tuổi học sinh Các câu thơhay, vui vẻ, hài hước; nhiều câu thơ có lẫn các phụ âm đầu N/L như :
Hay chạy lon xon
Là gà mới nở…
Hay nói linh tinh
Là con liếu điếu…
Tôi cho HS đọc đi đọc lại nhiều lần, phát âm chuẩn các từ có phụ âm đầul/ n rồi sau đó yêu cầu HS luyện đọc cả câu thơ, khổ thơ Làm như vậy nhiềulần, HS sẽ có phản xạ phân biệt các phụ âm dễ lần, có ý thức phát âm chuẩn
skkn