Cho đến giờ đây kinh tế và xã hội đã phát triển các món đồ dùng đồ chơi mầm non được nghiên cứu và phát triển cho phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi, đồ dùng đồ chơi trong trường mầm
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LÀM ĐỒ DÙNG ĐỒ CHƠI
Mọi trẻ em mầm non không phân biệt giai cấp, màu da, sắc tộc đều yêu thích
và mong muốn có một món đồ chơi để chơi. Từ xa xưa con người đã tự làm
và sáng tạo ra các món đồ chơi để khỏa lấp niềm đam mê và thỏa mãn nhu cầu chơi của mình. Cho đến giờ đây kinh tế và xã hội đã phát triển các món
đồ dùng đồ chơi mầm non được nghiên cứu và phát triển cho phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi, đồ dùng đồ chơi trong trường mầm non quan tâm, cấp phát theo thông tư 02/2010/TT-BGDĐT ngày 11 tháng 02 năm 2010 danh mục đồ dùng đồ chơi mầm non, thiết bị dạy học tối thiểu rất nhiều nhưng vẫn chưa thể là đủ với trẻ em mầm non vì vậy mà đồ dùng đồ chơi tự tạo mầm non ra đời như là để bù đắp và chỗ còn thiếu so với nhu cầu của trẻ vừa là để giáo viên thể hiện tài năng nghiên cứu ứng dụng và làm đồ dùng đồ chơi phục vụ dạy và học
Từ một món đồ lấp vào chỗ trống và bù đắp những thiếu thốn trong dạy và học, đồ dùng đồ chơi tự tạo đã trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống giáo dục mầm non
skkn
Trang 2Mỗi món đồ dùng đồ chơi mầm non tự tạo ngoài việc giải trí, nó còn có tác dụng giáo dục rất cao, nhất là trong những năm đầu đời của trẻ, nó cung cấp
cơ hội để trẻ tìm hiểu, khám phá, tham gia vào quá trình nhận thức, tác động tích cực tới các giác quan của trẻ, khuyến khích phát huy trí tưởng tượng, cơ hội học tập, kỹ năng tương tác , khi trẻ hoạt động với đồ dùng đồ chơi tự tạo
sự tham gia tích của hệ xương, hệ cơ và sự điều khiển của hệ thần kinh, gân,
cơ, khớp cùng phối hợp vận động và phát triển. Nó giúp cho thể lực của trẻ phát triển một cách cân đối, hài hòa.
Với đồ dùng đồ chơi mầm non tự tạo trẻ được vui chơi và học tập cùng một lúc, thông qua đồ dùng đồ chơi tự tạo giúp trẻ hình thành thái độ tích cực với việc học tập. Việc giáo viên sử dụng nó để dạy các kiến thức về môi trường xung quanh, văn học, các biểu tượng toán học, tạo hình…, sẽ cung cấp và rèn luyện những kỹ năng xã hội cần thiết cho trẻ và cho sự trưởng thành sau này của trẻ. Do đó đồ dùng đồ chơi tự tạo có ý nghĩa như đồ dùng để dạy và học. Việc sử dụng đồ dùng đồ chơi mầm non tự tạo hợp lý trong dạy học giúp cho giáo viên có thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non.
Để thỏa mãn nhu cầu chơi của trẻ trong suốt những năm qua giáo viên mầm non đã không ngừng nỗ lực tự làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ. Các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, các đồ phế liệu, các vật phẩm tự nhiên khi qua bàn tay giáo viên trở thành một món đồ dùng đồ chơi mới cho cô và trẻ sinh động hấp dẫn.
Trên thực tế việc làm đồ dùng đồ chơi tự tạo của giáo viên những năm gần đây đã có nhiều bước đột phá nhưng nhìn chung các món đồ dùng đồ chơi tự tạo chủ dừng lại ở sự bắt chước, mô phỏng lại các đồ dùng trong danh mục các đồ dùng đồ chơi theo thông tư 02/2010/TT-BGDĐT ngày 11 tháng 02 năm 2010. Các hoạt động làm đồ dùng đồ chơi tự tạo chủ yếu mang tính chất
là cho có thêm nhiều đồ dùng mà chưa chú ý đầu tư vào các đồ dùng mẫu mã
skkn
Trang 3đa dạng, mới lạ, sinh động, nhiều công năng, dễ dàng sử dụng, bền đẹp đảm bảo tính thẩm mỹ và đảm bảo an toàn cho trẻ
7 Mô tả bản chất của sáng kiến:
7.1 Về nội dung của sáng kiến
7.1.1 Cơ sở lý luận
skkn
Trang 4* Khái niệm đồ dùng đồ chơi
Theo Wikipedia Đồ chơi là một đồ vật được sử dụng để chơi đặc biệt là đồ chơi được thiết kế để sử dụng. Chơi với đồ chơi có thể là một phương tiện
thú vị để rèn luyện trẻ nhỏ về cuộc sống trong xã hội. Các vật liệu khác nhau như gỗ, đất sét, giấy và nhựa được sử dụng để làm đồ chơi. Nhiều mặt hàng được thiết kế để phục vụ như đồ chơi, nhưng hàng hóa được sản xuất cho các mục đích khác cũng có thể được sử dụng. Ví dụ, một đứa trẻ nhỏ có thể gấp một mảnh giấy thông thường thành hình máy bay và "bay nó".
Nguồn gốc của đồ chơi là từ thời tiền sử. Đồ chơi chủ yếu được làm cho trẻ
em Món đồ chơi búp bê lâu đời nhất được cho là có niên đại 4.000 năm tuổi.
* Vai trò, ý nghĩa của đồ dùng đồ chơi
Chơi với đồ chơi được coi là quan trọng khi chúng ta lớn lên và học hỏi về thế giới xung quanh. Trẻ nhỏ hơn sử dụng đồ chơi để khám phá bản sắc của chúng, giúp cơ thể chúng phát triển mạnh mẽ, tìm hiểu nhân quả, khám phá các mối quan hệ và thực hành các kỹ năng mà chúng cần khi trưởng thành Đôi khi, người lớn sử dụng đồ chơi để hình thành và củng cố mối liên kết xã hội, dạy dỗ, giúp đỡ trong việc trị liệu, và để ghi nhớ và củng cố các bài học từ thời trẻ của họ.
Đồ chơi là nhu cầu tự nhiên không thể thiếu đối với cuộc sống tinh thần đối với mỗi đứa trẻ. Đồ chơi được lựa chọn đúng đắn sẽ thúc đẩy hoạt động trí tuệ của trẻ em. Có những đồ chơi mầm non giúp phát triển các cơ quan thụ cảm, những đồ chơi mầm non mô phỏng các đồ vật giúp trẻ nắm được hình dáng, cấu tạo, công dụng và phương thức sử dụng. Có những đồ chơi mầm non thôi thúc trẻ tập nói, phát triển ngôn ngữ và làm phong phú thêm vốn từ Những đồ chơi mầm non lắp ráp hay đồ chơi phương tiện giao thông giúp trẻ rèn luyện các thao tác trí tuệ như phân tích, tổng hợp, so sánh, phân loại… làm phát triển tư duy ở trẻ thơ một cách hoàn thiện.
skkn
Trang 5Trẻ càng lớn lên nhu cầu giao tiếp gia tăng theo và không còn thích các hoạt động vui chơi hay học tập đơn lẻ. Chính vì lẽ đó, khi trẻ vui chơi với những món đồ chơi mầm non trẻ sẽ bắt đầu làm quen với các mối quan hệ xã hội, cùng đoàn kết và chia sẻ đồ chơi mầm non và cách chơi cùng từng món đồ chơi mầm non. Và thậm chí các bé còn có thể tự phân vai và biết sắp xếp các nhiệm vụ cho từng người khi tham gia một trò chơi những trò chơi tập thể như: Bán cửa hàng tạp hóa trẻ vận dụng được những điều mà trẻ tiếp thu được từ cuộc sống xung quanh, trẻ quan sát được để vận dụng cho cuộc chơi Thông qua đó, trẻ đã học được cách giải quyết những vấn đề, thỏa hiệp, hợp tác, đồng ý, tha thứ, và lựa chọn như những gì diễn ra trong một xã một xã hội thực thụ. Cuộc vui chơi “giả tưởng” cũng sẽ giúp các bé học cách biểu lộ cảm xúc, vui buồn, đồng ý hoặc trẻ đưa ra những ý kiến của riêng mình một cách quyết đoán hơn. Bên cạnh đó, hoạt động vui chơi với bạn bè yêu cầu các
bé phải giao tiếp nến bé sẽ phát triển ngôn ngữ tốt hơn. Các bé sẽ học hỏi lẫn nhau những ngôn ngữ mới từ ngôn ngữ nói cho tới ngôn ngữ hình thể.
Đồ chơi mầm non giúp bé có được những cơ hội gia tăng phát triển trí tuệ. Ví dụ: khi trẻ chơi các món đồ chơi mầm non bằng gỗ, đồ chơi mầm non xếp khối… Thì trẻ sẽ bắt đầu học làm quen với màu sắc, hình dạng, kích thước, âm thanh hay cả kết cấu của đồ chơi ngoài trời mầm non… Với mỗi loại đồ chơi trong lớp mầm non khác nhau trẻ sẽ có những thử thách và khám phá khác nhau để kích thích trẻ tư duy giải đố.
Một món đồ chơi trong lớp mầm non như xếp hình, lắp ráp, đồ chơi mầm non làm quen với toán học… sẽ giúp trẻ biết thêm cách chơi, nhận biết đặc điểm của các sự vật, hiện tượng xung quanh trẻ… trẻ sẽ tự tin hơn, háo hức chấp nhận nhiều thử thách khó khăn hơn. Vì vậy đồ chơi mầm non sẽ mang đến
skkn
Trang 6cho trẻ những cơ hội phát triển trí tưởng tượng, rèn luyện sự khéo léo, cẩn thận hơn khi chơi
7.2 Thực trạng cơ sở vật chất trường mầm non thị trấn Yên Lạc.
Trường được xây dựng trên địa bàn thị trấn Yên Lạc, huyện Yên Lạc tỉnh Vĩnh Phúc và được thành lập, hoạt động từ năm 1961. Diện tích toàn trường
là 10.357 m 2 Trường có hai điểm trường, một điểm trung tâm (thôn Đoài) và một điểm lẻ (thôn Trung). Trường nằm ở giữa các khu dân cư, thuận tiện cho phụ huynh đưa đón trẻ đến trường. Trường được xây dựng kiên cố, hiện đại.
Có đủ các phòng chức năng, phòng học; có tương đối đầy đủ trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi phục vụ các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ Trường có 21 lớp học được xây dựng theo chuẩn đủ diện tích, khang trang sạch đẹp, công trình vệ sinh khép kín đảm bảo an toàn cho trẻ, đủ các thiết bị điện, điều hoà, ánh sáng, được trang bị đầy đủ các thiết bị, đồ dùng dạy học,
đồ chơi phục vụ cho các hoạt động học tập và vui chơi, trải nghiệm của trẻ, 21/21/ nhóm lớp.
7.2.1 Nhận thức của giáo viên
Hiện tại trường mầm non thị trấn Yên Lạc có 21 nhóm lớp trong đó
có 39 giáo viên giảng dạy. Trong đó có 30 giáo viên có trình độ Đại học, 6 giáo viên có trình độ Cao Đẳng, 3 giáo viên có trình độ trung cấp. Các giáo viên đều được hưởng mọi chế độ và quyền lợi theo đúng Bộ luật lao động nên các giáo viên đều yên tâm công tác.
Qua việc trao đổi thảo luận và dự các hoạt động học tập, vui chơi có làm đồ dùng đồ chơi tự tạo của 39 giáo viên trực tiếp giảng dạy tại 22 nhóm, lớp, trường mầm non thị trấn Yên Lạc-Huyện Yên Lạc-Tỉnh Vĩnh Phúc. Tôi thu được kết quả cụ thể như sau:
* Kết quả trao đổi thảo luận:
skkn
Trang 7Nghiên cứu cải tiến mẫu cũ, sáng tạo mẫu mới trong hoạt động làm đồ dùng đồ chơi tự tạo cho trẻ mầm non
Cho trẻ tham gia vào các hoạt động làm đồ dùng đồ chơi tự tạo
* Nhận xét chung:
Giáo viên đã ý thức được vai trò và tầm quan trọng của đồ dùng đồ chơi tự làm trong trường mầm non đối với sự phát triển toàn diện của trẻ. Nhưng hầu hết giáo viên mới chỉ chú trọng đến việc làm thêm cho thật nhiều đồ dùng và làm lại các mấu cũ mà chưa chú trọng đến việc tìm tòi, sáng tạo, cải tiến đồ dùng để có được những đồ dùng đồ chơi mầm non tự tạo mới đẹp hơn, sáng tạo hơn, nhiều công năng và hấp dẫn trẻ hơn. Mặt khác giáo viên còn chưa biết tận dụng những đồ dùng, đồ chơi sẵn có ở lớp, ở môi trường tự nhiên để vận dụng vào tiết dạy.
Bên cạnh đó giáo viên ít đầu tư thời gian nghiên cứu về nội dung chương trình của trẻ để làm các đồ dùng phục vụ các tiết học của trẻ cho phù hợp với nội dung chương trình, nếu có làm đồ dùng để phục vụ tiết dạy thì lại chưa chú trọng vào hình thức cho đẹp, màu sắc cho tươi sáng.
skkn
Trang 87.2.2 Về nhận thức của trẻ.
Năm học này tôi được phân công chăm sóc, giáo dục trẻ lớp mẫu giáo 4-5 tuổi B1, lớp tôi phụ trách có 1 giáo viên và 18 cháu; các cháu trong lớp có độ tuổi đồng đều và sức khỏe tốt, trẻ đi học đều tỷ lệ bé ngoan - bé chuyên cần đạt 95-98%. Tuy nhiên, trẻ trong lớp còn nhút nhát, thiếu tự tin khi tham gia vào các hoạt động. Qua khảo sát nhận thức, và thái độ sẵn sàng tham gia vào các hoạt động chuẩn bị các nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi tự tạo cùng
Số trẻ Tỉ lệ
Về giáo
dục
Trẻ hứng thú tham gia hoạt động 8/18 44% Thái độ sẵn sàng tham gia vào các hoạt động
Trang 9đồ chơi, chuẩn bị các nguyên vật liệu là những trẻ thường xuyên hoạt động tích cực trong các hoạt động khác trong lớp vì vật các trẻ đó rất nhanh nắm bắt và hưởng ứng tham gia. Còn các trẻ chưa tích cực tham gia do nguyên vật liệu chưa đủ hấp dẫn để lôi cuốn trẻ, các nội dung sáng tạo chưa phù hợp với nhận thức và độ tuổi của trẻ phù hợp
* Thuận lợi, khó khăn trong công tác làm đồ dùng đồ chơi
Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, sự chỉ đạo trực tiếp về chuyên môn của Phòng giáo dục.
Nhận được sự ủng hộ nhiệt tình cả vật chất lẫn tinh thần của cha mẹ học sinh cho việc thực hiện tốt chuyên đề.
Đảm bảo đầy đủ về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho công tác chăm sóc – nuôi dưỡng – giáo dục trẻ. Hàng năm trường luôn
bổ xung mua sắm trang thiết bị, đồ dùng dạy học đáp ứng với chương trình
Đội ngũ giáo viên nhiệt tình trong công tác, yêu nghề, mến trẻ có tinh thần ham học hỏi, cầu tiến bộ, tích cực học tập để nâng cao kiến thức, kỹ năng, phương pháp cho việc làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho các hoạt động của cô
2. Khó khăn
Lớp học gần xưởng mộc nên đôi khi bị ảnh hưởng của tiếng ồn (máy móc) dễ làm trẻ bị phân tán.
Đa số các bậc phụ huynh phần lớn là dân buôn bán và làm mộc nên bận rộn chưa quan tâm đúng mức và sự định hướng đúng đắn đối với trẻ. Một số cha
skkn
Trang 10mẹ trẻ còn có những mâu thuẫn trong quan điểm giáo dục trẻ nên chưa có sự thống nhất chăm sóc giáo dục trẻ nên chưa tích cực phối hợp với giáo viên Mặc dù đã được và các cấp lãnh đạo quan tâm bổ xung kinh phí cho giáo viên mua thêm các nguyên vật liệu cho các lớp nhưng vẫn còn thiếu nhiều, giáo viên muốn nguyên vật liệu đa dạng phong phú để làm được nhiều đồ dùng đồ chơi đẹp đều phải tự đầu tư thêm kinh phí
Tài liệu hướng dẫn làm đồ dùng đồ chơi và đưa nội dung vào các hoạt động của trẻ còn thiếu, đa số tài liệu là được cóp nhặt được trên nguồn internet Việc tích hợp nội dung chuẩn bị nguyên vật liệu và làm đồ dùng tự tạo vào nội dung hoạt động của trẻ hoàn toàn phụ thuộc vào giáo viên đứng lớp đó Nhà trường đã phát động phong trào làm đồ dùng đồ chơi tự tạo nhưng hiệu quả chưa cao
Giáo viên đã nghiên cứu làm thêm nhiều đồ dùng đồ chơi mới nhưng chưa có nhiều đồ chơi đạt thẩm mỹ và sáng tạo. một số giáo viên chưa thực sự chú trọng vào nghiên cứu làm đồ dùng đồ chơi, chủ yếu là mượn mẫu của nhau rồi về làm thêm cho đủ số lượng
skkn
Trang 11Ví dụ khi làm đồ chơi cho lĩnh vực phát triển nhận thức, trước hết, tôi hướng đến làm các đồ dùng phục vụ số đếm, phân biệt to- nhỏ, cao- thấp, dài- ngắn,
so sánh nhiều- ít…phù hợp với nội dung chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Khi đó tôi đặt ra các câu hỏi cho mình và tìm lời giải cho các câu hỏi đó. Ví dụ: Những nguyên vật liệu gì sẽ được sử dụng? Làm như thế nào để trẻ cảm thấy hứng thú khi tham gia chơi toán ở góc học tập? Từ các câu hỏi trên tôi biết được mình cần chuẩn bị các nguyên liệu gì? dụng cụ nào? cho món đồ sắp làm
Tôi thường gom nhặt những cái nắp chai, tờ bìa cứng, lõi giấy vệ sinh, chai lọ, bìa lịch Sau đó vệ sinh sạch sẽ, hoặc cho trẻ tham gia giúp cô làm những việc đơn giản như: đem đến cho cô vài cái nắp chai hay rửa nắp chai, chai nước, phơi cùng cô điều đó giúp trẻ cảm thấy vui thích, yêu quý, hãnh diện
và giữ gìn món đồ mình được cùng tạo ra khi chơi đồ dùng đồ chơi.
Trẻ cùng cô lau khô lá chuẩn bị làm đồ chơi từ lá cây
Đối với nguyên vật liệu chưa sử dụng làm đồ chơi liền thì tôi phân loại cất vào bọc ni lông và sắp xếp gọn gàng vào kho của lớp để đảm bảo an toàn và
mỹ quan của lớp.
Những nguyên liệu sưu tầm được thường có màu sắc ít đẹp, nếu chỉ dùng như vậy thì đồ chơi làm ra sẽ không đẹp, không bắt mắt và ít thu hút trẻ chơi.
Vì vậy mua thêm 1 số nguyên liệu khác như xốp bitis, vải nỉ, đề can màu, mắt giả những loại này màu sắc đẹp, tươi mới, sặc sỡ, sử dụng được lâu hơn, có thể vệ sinh khi bẩn, dễ phối hợp vào và tạo độ bền cho đồ chơi, giúp trẻ hứng thú khi chơi với những đồ dùng đồ chơi đó.
Để hỗ trợ việc làm đồ dùng của mình nhanh, đẹp, sắc sảo, tôi còn chuẩn bị nhiều loại dụng cụ khác nhau như kéo các loại, dao rọc giấy, dùi điện để
skkn
Trang 12khoan lỗ chai nhựa, súng bắn keo, kìm bấm lỗ, kẹp uốn tóc, kéo răng cưa, dập hoa dập lá, các loại bang dính, móc gai khi có dụng cụ hỗ trợ đồ dùng đồ chơi làm ra sẽ nhanh hơn, đẹp hơn, đảm bảo thẩm mỹ hơn, giáo viên sẽ đỡ vất vả hơn. Khi sử dụng các dụng cụ này để làm đồ dùng tôi không cho trẻ đến gần vào thường là tranh thủ làm vào lúc trẻ ngủ, hoặc làm ở nhà riêng
1. Làm đồ dùng đồ chơi từ các nguyên vật liệu thiên nhiên
Việc tận dụng những nguyên vật liệu thiên nhiên và phế liệu để làm đồ dùng,
đồ chơi cho trẻ hoạt động là một việc làm rất có ý nghĩa, vừa tiết kiệm được tiền mua sắm nguyên vật liệu, tạo ra những đồ dùng, đồ chơi mang tính sáng tạo, phong phú vừa làm tăng số lượng đồ dùng, đồ chơi cho trẻ, mà hiệu quả
skkn
Trang 13sử dụng lại khá cao đồng thời góp phần làm giảm thiểu lượng rác thải, giảm chi phí cho công tác vệ sinh môi trường. Vì vậy tôi luôn cố gắng tận dụng các nguyên vật liệu thiên nhiên vào công tác giảng dạy vừa có đồ chơi mới cho trẻ, vừa có những hoạt động lành mạnh góp phần giáo dục yêu thiên nhiên, bảo vệ môi trường cho trẻ
Có rất nhiều cách sáng tạo đồ dùng, đồ chơi cho trẻ mầm non từ nguyên vật liệu thiên nhiên như: bẹ cau, tàu dừa, bột gạo, lá cây, cành cây, sỏi, cát, vỏ hến, vỏ hàu, các loại hạt…khi sử dụng các nguyên liệu này tạo thành đồ dùng
đồ chơi làm trẻ rất phấn khích. Khi lần đầu trẻ nhìn thấy trẻ thường hỏi: Tại sao những cái này lại được làm thành như thế này? Hoặc: Cái này làm thế nào vậy cô? Khi được các trò chơi từ các vật liệu này trẻ tỏ ra rất thích thú và vui sướng.
Chơi kéo mo cau
Với đặc thù riêng về màu sắc của các nguyên vật liệu thiên nhiên chủ yếu không bắt mắt và hấp dẫn trẻ thường có màu nâu, màu xỉn nên trước khi làm, tôi xác định đồ dùng, đồ chơi cần làm là các đối tượng cụ thể, đơn lẻ, hoặc nhóm đối tượng như là đồ dùng sinh hoạt, con vật, phương tiện giao thông…để chọn nguyên vật liệu cho phù hợp. Ví dụ: Bẹ cau, tàu dừa lọc sạch
lá, cuốn vải vào cọng để trẻ kéo không bị đau tay, Con trâu sẽ làm từ lá mít, con mèo sẽ làm từ lá chuối, tre nứa thì đan thành cái rổ, cái mẹt, cái gùi hay nhuộm màu acrylic cho sỏi, vỏ hàu để tăng độ hấp dẫn với trẻ kích thích trẻ
2. Làm đồ dùng đồ chơi từ các phế liệu
skkn
