3 Xà phòng hóa là phản ứng giữa base mạnh và chất béo tạo thành các muối tương ứng của acid béo và A.. chất béo bị thủy phân với nước trong không khí.. c Phản ứng thủy phân chất béo tron
Trang 1I TRẮC NGHIỆM (20 CÂU):
Mức
BIẾT
1
Chất béo động vật hầu hết ở thể rắn do chứa
A chủ yếu gốc acid béo không no.
B glycerol trong phân tử.
C chủ yếu gốc acid béo no.
D gốc acid béo.
Đáp án: C
2
Xà phòng là muối của sodium hoặc potassium của các
A acid béo B ketone.
C acid carboxylic D alcohol.
3
Xà phòng hóa là phản ứng giữa base mạnh và chất béo tạo thành các muối tương ứng của acid béo và
A glycerol B alcohol thơm.
C ethyl alcohol D methyl alcohol.
Đáp án: A
4
Chỉ số xà phòng hóa của một chất béo cho biết điều gì?
A Số mg NaOH cần dùng để xà phòng
hóa hoàn toàn 1 gam chất béo
B Số mg KOH cần dùng để xà phòng
hóa hoàn toàn 1 gam chất béo
C Số mg NaOH cần dùng để xà phòng
hóa hoàn toàn 1 mg chất béo
D Số mg KOH cần dùng để xà phòng
hóa hoàn toàn 1 mg chất béo
Đáp án : B.
5
Chất béo là triester của acid béo với
A glycerol B alcohol thơm
C ethyl alcohol D methyl alcohol.
Đáp án: A.
6
Công thức chung của xà phòng là
A RCOONa hoặc RCOOK.
B RCOOLi hoặc RCOORb.
C RONa hoặc ROK.
D RCONa hoặc RCOK.
Đáp án: A.
7
Khi thủy phân chất béo trong dung dịch NaOH thì luôn thu được
A methyl alcohol B alcohol thơm.
C ethyl alcohol D glycerol.
Đáp án: D
8
Glycerol có công thức là
A C3H5(OH)2. B C3H8(OH)3.
C C3H5(OH)3. D C3H8(OH)2
Đáp án: C
9 Công thức của acid béo thường có trong
chất béo là C15H31COOH Phân tử khối của acid này là
Đáp án: A
Trang 2C 252 D 258
10
Công thức của acid béo thường có trong chất béo là C17H35COOH Phân tử khối của acid này là
Đáp án: D
HIỂU
1
Phát biểu nào sau đây là không đúng?
A Chất béo không tan trong nước.
B Chất béo không tan trong nước, nhẹ
hơn nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ
C Dầu ăn và mỡ bôi trơn có cùng thành
phần nguyên tố
D Chất béo là triester của glycerol và
acid béo
Đáp án: C
2
Dầu mỡ để lâu bị ôi, thiu là do
A chất béo bị rữa ra.
B chất béo bị oxi hoá chậm bởi oxygen
không khí
C chất béo bị oxi hóa chậm bởi oxygen
không khí rồi phân hủy thành các aldehyde, có mùi khó chịu
D chất béo bị thủy phân với nước trong
không khí
Đáp án: C
3
Cho các phát biểu sau:
(a) Chất béo được gọi chung là triglyceride hay triacylglycerol
(b) Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ
(c) Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường acid là phản ứng thuận nghịch
(d) Tristearin, triolein có công thức lần lượt là: (C17H33COO)3C3H5, (C17H35COO)3C3H5
Số phát biểu đúng là
A 4 B 1 C 2 D 3.
Đáp án: D
4 Phát biểu nào sau đây đúng?
A Tripanmitin có khả năng tham gia
phản ứng cộng hydrogen khi đun nóng
có xúc tác Ni
B Các chất béo thường không tan
trong nước và nhẹ hơn nước
C Chất béo bị thủy phân trong môi
Đáp án: B
Trang 3trường acid, không bị thủy phân trong môi trường base
D Chất béo là triester của ethylene
glycol với các acid béo
5
Cho 1 mol triglyceride X tác dụng với dung dịch NaOH dư, thu được 1 mol glycerol, 1 mol sodium panmitate và 2 mol sodium oleate Phát biểu nào sau
đây sai?
A Phân tử X có 5 liên kết π
B Có 2 đồng phân cấu tạo thỏa mãn tính
chất của X
C Công thức phân tử chất X là
C52H96O6
D 1 mol X làm mất màu tối đa 2 mol
Br2 trong dung dịch
Đáp án: C
VẬN
DỤN
G
1 Tiến hành thí nghiệm theo các bước sau:
Bước 1: Cho vào cốc thủy tinh chịu nhiệt
khoảng 5 gam mỡ lợn và 10 ml dung dịch NaOH 40%
Bước 2: Đun sôi nhẹ hỗn hợp, liên tục
khuấy đều bằng đũa thủy tinh khoảng 30 phút và thỉnh thoảng thêm nước cất để giữ cho thể tích hỗn hợp không đổi Để nguội hỗn hợp
Bước 3: Rót thêm vào hỗn hợp 15 – 20
ml dung dịch NaCl bão hòa nóng, khuấy nhẹ Để yên hỗn hợp
Cho các phát biểu sau:
a) Sau bước 3 thấy có lớp chất rắn màu trắng chứa muối natri của acid béo nổi lên
b) Vai trò của dung dịch NaCl bão hòa ở bước 3 là để tách muối sodium của acid béo ra khỏi hỗn hợp
c) Ở bước 2, nếu không thêm nước cất, hỗn hợp bị cạn khô thì phản ứng thủy phân không xảy ra
d) Ở bước 1, nếu thay mỡ lợn bằng dầu nhớt thì hiện tượng thí nghiệm sau bước
3 vẫn xảy ra tương tự
e) Trong công nghiệp, phản ứng ở thí nghiệm trên được ứng dụng để sản xuất
xà phòng và glycerol
Số phát biểu đúng là
A 3 B 4 C 5 D 2.
Đáp án: B
Trang 4Một loại mỡ chứa 50% triolein, 30%
tripanmitin và 20% tristearin Tính khối lượng xà phòng điều chế từ 100kg loại
mỡ trên
A 103,25 kg B 73,34 kg
C 146,68 kg D 143,41 kg
Đáp án: A
Tristearin:
(C17H35COO)3C3H5 có M = 890 Triolein:
(C17H33COO)3C3H5 có M = 884 Tripanmitin là:
(C15H31COO)3C3H5 có M = 806
Áp dụng bảo toàn khối lượng ta có: mmỡ + mNaOH = mmuối + mglycerol mmuối = 100 + 0,3488.40 - 0,1163.92
= 103,25 kg
3
Tiến hành thí nghiệm theo các bước sau:
Bước 1: Cho vào cốc thủy tinh chịu nhiệt
khoảng 5 gam mỡ lợn và 10 ml dung dịch NaOH 40%
Bước 2: Đun sôi nhẹ hỗn hợp, liên tục
khuấy đều bằng đũa thủy tinh khoảng 30 phút và thỉnh thoảng thêm nước cất để giữ cho thể tích hỗn hợp không đổi Để nguội hỗn hợp
Bước 3: Rót thêm vào hỗn hợp 15 – 20
ml dung dịch NaCl bão hòa nóng, khuấy nhẹ Để yên hỗn hợp
Cho các phát biểu sau:
a) Sau bước 3 thấy có lớp chất rắn màu trắng nổi lên là glycerol
b) Vai trò của dung dịch NaCl bão hòa ở bước 3 là để tách muối natri của acid béo
ra khỏi hỗn hợp
c) Ở bước 2, nếu không thêm nước cất, hỗn hợp bị cạn khô thì phản ứng thủy phân không xảy ra
d) Ở bước 1, nếu thay mỡ lợn bằng dầu dừa thì hiện tượng thí nghiệm sau bước
3 vẫn xảy ra tương tự
e) Trong công nghiệp, phản ứng ở thí nghiệm trên được ứng dụng để sản xuất
xà phòng và glycerol
Số phát biểu đúng là
A 5 B 3 C 2 D 4.
Đáp án: D
VẬN
DỤN
G
CAO
1 Để trung hòa 89,6 gam chất béo cần
50ml dd KOH 0,2M Chỉ số acid béo là:
A 6,5 B 5,5 C 6,12 D 6,25.
Giải số mol KOH = 0.2 ·0.05 = 0.01 mol
→ số gam KOH =0.01 ·56 = 0.56 gam
Trong 89,6 gam chất béo cần 0.56 gam KOH để trung hòa acid béo tự do
Trong 1 gam chất béo cần
Trang 5x gam KOH Chỉ số acid béo là x = ( 0.56 : 89,6) ·1000 = 6.25 mg = chỉ số acid béo là 6.25
2
Để phản ứng hết với 175 g chất béo có chỉ số acid béo bằng 8 phải cần 100 ml
dd KOH 2M Khối lượng muối thu được
là
A 108,211 g B 180,383 g
C 105,813 g D 120,338 g.
Đáp án B
Chỉ số acid = 8 → số mg KOH để trung hòa 1 g chất béo = 8 mg→ để trung hòa hòa acid tự do trong 175 gam cần 175×8 = 1400 mg KOH= 1.4 gam KOH → số mol KOH để trung hòa acid tự do trong 175 gam chất béo là = 1.4 : 56 = 0.025 mol
Mà số mol KOH ban đầu = 0.2 mol
→ số mol KOH phản ứng với ester trong chất béo là = 0.2 – 0.025= 0.175 mol → số mol glycerol sinh
ra trong quá trình thủy phân = 0.175 :3 =0.0583 mol
Chất béo + KOH → muối của acid béo ( gồm cả muối của các acid tự
do ) + glycerol + H2O
Số mol H2O = KOH trung hòa acid
tự do = 0.025 mol Theo định luật bảo toàn khối lượng
ta có:
mchất béo + mKOH = mmuối + mGlycerol + mH2O
→ m Muối= 175 + 0.2 ×56 – 0.0583×
92 – 0.025 ×18 = 108.386 gam → B( có sai số vì phép tính số mol glycerol đã được làm tròn, còn nếu không làm tròn bạn để dưới dạng phân số thì kết quả trùng với đáp án B.)
II TỰ LUẬN (5 CÂU):
Mức
độ
CÂ
ĐÁP ÁN / HƯỚNG DẪN GIẢI
BIẾT 1 Hãy cho biết lí do dầu thực vật ở thể lỏng ở điềukiện thường ? Vì chứa gốc acid không nótrong phân tử.
2 Chất béo là triester của acid béo với glycerol Hãyviết công thức chung của chất béo (RCOO)3C3H5
3 Hãy viết phản ứng thủy phân chất béo trong môidung dịch NaOH (RCOO)3C3H5 + 3NaOH →3RCOONa + C3H5(OH)3 HIỂU 1 Có thể thay dầu ăn trong sản xuất xà phòng bằng Không thể thay dầu ăn trong
Trang 6dầu nhớt bôi trơn máy được hay không? Giải thích?
sản xuất xà phòng bằng dầu nhớt bôi trơn máy được vì dầu nhớt là hỗn hợp các hydrocarbon nên không tham gia phản ứng xà phòng hoá
VẬN
DỤNG 1
Lượng NaOH cần dùng trong một thí nghiệm điều chế xà phòng là 60 gam Nếu thay NaOH bằng KOH thì lượng KOH cần dùng là bao nhiêu?
NaOH = 60/40 = 1,5 mol Thay NaOH bằng KOH nên nKOH = nNaOH = 1,5 mol
khối lượng KOH cần dùng là mKOH = 1,5 56 = 84 (g)
VẬN
DỤNG
CAO
1
Xà phòng hoá hoàn toàn 89g chất béo X bằng dung dịch NaOH thu được 9,2g glycerol Số gam
xà phòng thu được là
A 91,8g B 83,8g C 79,8g D 98,2g.
Đáp án A
Giải: X + 3NaOH → 3RCOONa + C3H5(OH)3
Số mol C3H5(OH)3 = 9.2 : 92
= 0.1 mol → số mol NaOH = 0.3 mol
Theo định luật bảo toàn khối lượng ta có
mX + mNaOH = mxà phòng + m glycerol
→ m xà phòng = 89 + 0.3×40 – 9.2 = 91.8 gam→ A