Buổi 2 vb2 những kinh nghiệm dân gian về lao động sản xuất

Đề tài: Những kinh nghiệm dân gian về lao động sản xuất... Đặc sắc về nội dung và nghệ thuật * Nội dung – Ý nghĩa Các câu tục ngữ trong bài học thể hiện kinh nghiệm của nhân dân trong l

Văn bản 2:

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN

VỀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT

ÔN TẬP VĂN BẢN 1:

NHỮNG KINH NGHIỆM DÂN GIAN VỀ THỜI TIẾT

III KIẾN THỨC CHUNG VỀ VĂN BẢN

1 Thể loại: Tục ngữ

2 Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận

3 Đề tài: Những kinh nghiệm dân gian về lao động sản xuất

4 Đặc sắc về nội dung và nghệ thuật

* Nội dung – Ý nghĩa

Các câu tục ngữ trong bài học thể hiện kinh nghiệm của nhân dân trong lao động sản xuất

LUYỆN ĐỀ DẠNG 1: ĐỌC HIỂU

LUYỆN ĐỀ NGỮ LIỆU TRONG SGK

ĐỀ SỐ 1: Đọc các câu tục ngữ sau và trả lời các câu hỏi:

(1) Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen.

(2) Mưa tháng Tư hư đất, mưa tháng Ba hoa đất (3) Lúa chiêm nép ở đầu bờ

Hễ nghe tiếng sấm, phất cờ mà lên

(In trong Kho tàng tục ngữ Người Việt, Nguyễn Xuân Kính (chủ biên),

NXB Văn hóa Thông tin, 2022; Tục ngữ ca dao dân ca Việt nam¸ Vũ Ngọc

Phan, NXB Văn học 2016)

Câu 1: Xác định thể loại và phương thức biểu đạt chính của những câu trên Câu 2: Những câu tục ngữ trên viết về chủ đề gì?

Câu 3: Giải thích các từ ngữ “hư đất”, “hoa đất” trong câu tục ngữ (2) Từ

đó giải thích nội dung câu tục ngữ (2)

Câu 4: Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu (3) là gì? Nêu hiệu quả nghệ

thuật của biện pháp tu từ đó

Câu 5 Nêu cách hiểu của em về nội dung câu tục ngữ (1)

Câu 6: Các câu tục ngữ trên có ý nghĩa gì đối với đời sống lao động sản xuất

Câu 3:

- Hư đất: đất bị trôi màu, cây cối không phát triển tốt được.

-Hoa đất: đất màu mỡ, tơi xốp, cây cối phát triển tốt

=>Câu tục ngữ ý nói theo quan niệm dân gian mưa tháng Ba tốt cho mùa màng, còn mưa tháng Tư thì ngược lại, làm trôi màu của đất, không tốt cho sự phát triển cây cối

Câu 4:

- Biện pháp tu từ: nhân hóa: lúa chiêm – nép, phất cờ mà lên

- Tác dụng: Làm cho câu tục ngữ giàu hình ảnh, sinh động, tăng sức biểu cảm; nhấn mạnh trạng thái của lúa chiêm trước khi có sấm và sau khi có sấm

Câu 5: Nội dung câu tục ngữ (1): Câu tục ngữ nêu lên một kinh nghiệm

trồng trọt, khoai trồng ruộng lạ mới tốt, nhưng mạ phải gieo ở ruộng quen mới tốt

Câu 6: Giúp người dân hiểu thêm về các yếu tố trong lao động sản xuất

như chăm sóc, bón phân, nguồn nước, sự tác động của các hiện tượng tự nhiên,

Đề số 2: Đọc các câu tục ngữ sau và trả lời các câu hỏi:

(1) Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.

(2) Muốn cho lúa nảy bông to

Cày sâu bừa kĩ phân tro cho nhiều.

(3) Lập thu mới cấy lúa mùa,

Khác nào hương khói lên chùa cầu con.

(In trong Kho tàng tục ngữ Người Việt, Nguyễn Xuân Kính (chủ biên), NXB Văn hóa Thông tin, 2022; Tục ngữ ca dao dân ca Việt nam¸ Vũ

Ngọc Phan, NXB Văn học 2016)

ĐỀ ĐỌC HIỂU NGOÀI SGK

Câu 1: Điểm chung về chủ đề của những câu tục ngữ trên là gì?

Câu 2: Tìm các cặp vần và nhận xét về tác dụng của chúng trong các câu tục

ngữ trên

Câu 3: Giải thích nội dung câu tục ngữ (1)

Câu 4: Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu (3) là gì? Nêu hiệu quả nghệ

thuật của biện pháp tu từ đó

Câu 5 Về hình thức, hai câu tục ngữ (2) và (3) có gì khác biệt so với câu (1) Câu 6: Sưu tầm thêm một số câu tục ngữ có cùng chủ đề.

*GỢI Ý ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 2

Câu 1: Chủ đề: Lao động sản xuất

Câu 2: Các cặp vần: phân – cần; to – tro; mùa – chùa

=>Tác dụng: Vần tạo sự hài hòa về âm thanh cho các câu tục ngữ

Câu 3: Nội dung câu tục ngữ (1): Câu tục ngữ nêu lên tầm quan trọng của

các yếu tố trong lĩnh vực nông nghiệp Đầu tiên cần chú ý đến lượng nước

vào – ra trong từng thời kỳ lúa khác nhau Thứ 2 cần chú ý đến phân bón,

thứ ba là thường xuyên chăm sóc, thăm đồng để theo dõi sự phát triển của

cây lúa Cuối cùng cần chọn giống cây lúa chất lượng, ít sâu bệnh

Câu 4: Biện pháp tu từ sử dụng trong câu (3) là so sánh, ẩn dụ: lập thu

mới cấy lúa mùa – lên chùa tìm con

Câu 6: Sưu tầm một số câu tục ngữ cùng chủ đề lao động sản xuất:

+ Một lượt cỏ thêm giỏ thóc

+ Gió heo may mía bay lên ngọn

+ Trồng khoai đất lạ, gieo mạ đất quen

+ Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa

+ Một tiền gà, ba tiền thóc

+ Làm ruộng ba năm không bằng chăm tằm một lứa

+ Làm ruộng ăn cơm nằm, chăm tằm ăn cơm đứng

Đề số 3: Đọc các câu tục ngữ sau và trả lời câu hỏi:

(1)Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa.

(2)Chuồng gà hướng đông, cái lông chẳng còn.

(3)Mạ chiêm ba tháng không già

Mạ mùa tháng rưỡi ắt là không non.

(In trong Kho tàng tục ngữ Người Việt, Nguyễn Xuân Kính (chủ biên), NXB Văn hóa Thông tin, 2022; Tục ngữ ca dao dân ca Việt nam¸ Vũ

Ngọc Phan, NXB Văn học 2016)

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của những câu trên.

Câu 2: Điểm chung về chủ đề của những câu tục ngữ trên là gì?

Câu 3: Tìm các cặp vần và nhận xét về tác dụng của chúng trong các câu

tục ngữ trên

Câu 4: Giải thích nội dung câu tục ngữ (1) Câu tục ngữ muốn khuyên

chúng ta điều gì?

Câu 5: Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu (2) là gì? Nêu hiệu quả

nghệ thuật của biện pháp tu từ đó

Câu 6: Theo em, những kinh nghiệm về lao động sản xuất đó hiện nay

còn giá trị không? Vì sao?

*GỢI Ý ĐÁP ÁN

Câu 1: PTBĐ chính: Nghị luận

Câu 2: Chủ đề: Lao động sản xuất

Câu 3: Cặp vần: dưa – mưa; đông – lông; già – là.

=>Tác dụng: Vần tạo sự hài hòa về âm thanh cho các câu tục ngữ

Câu 4: Nội dung câu tục ngữ (1): Câu tục ngữ đã truyền đạt kinh

nghiệm về thời tiết liên quan đến cây trồng đặc thù Khi thời tiết nắng

nóng thì sẽ thích hợp để trồng dưa, còn khi thời tiết mưa nhiều đất ẩm

thì sẽ thích hợp để trồng lúa nước

=>Kinh nghiệm giúp cho nhân dân ta chủ động lựa theo thời tiết mà

trồng loại cây cho phù hợp và có nắng suất cao

Câu 5: Biện pháp tu từ: nói quá “cái lông chẳng còn”

=>Tác dụng: + Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

+ Câu tục ngữ là một lời đúc kết kinh nghiệm từ thực tế, nếu làm

chuồng gà theo hướng đông, là hướng đón đón gió, đặc biệt là loại gió Tín Phong rất mạnh nên sẽ mang theo hơi ẩm, khiến gà bị lạnh, nhiễm bệnh nên chất dần( cái lông chẳng còn)

Câu 6: HS bày tỏ suy nghĩ của mình.

Gợi ý: Những kinh nghiệm sản xuất vẫn còn giá trị đến ngày nay vì

những kinh nghiệm đó được đúc kết từ bao đời, phù hợp với thời tiết, khí hậu Việt Nam, kĩ thuật trồng trọt, chăn nuôi của người Việt Tuy nhiên, vẫn cần tiếp thu những kiến thức mới để lao động sản xuất hiệu quả hơn

Viết đoan văn khoảng 200 chữ nêu suy nghĩ của em về ý kiến: "Đến

với tục ngữ ta có thể tìm thấy những kinh nghiệm quý báu về lao

động sản xuất.”

DẠNG 2: DẠNG VIẾT KẾT NỐI

- Mở đoạn: + Khái niệm tục ngữ, giới thiệu vấn đề.

+ Trích dẫn ý kiến

- Thân đoạn:

+ Tục ngữ đưa đến cho chúng ta những kinh nghiệm về lao động sản xuất: kĩ thuật trồng trọt, chăn nuôi, mối quan hệ giữa hiện tượng tự nhiên và lao động sản xuất.(Lấy dẫn chứng minh họa)

+ Nhận xét: Tuy không dựa trên cơ sở khoa học nhưng những kinh nghiệm đó tương đối chính xác

+ Ý nghĩa của những câu tục ngữ đó đối với đời sống

- Kết đoạn: Tổng kết vấn đề

Dàn ý tham khảo: