(Tiểu luận) tiểu luận môn đại cương văn hóa việt nam đề tài số 5 nội dung và những biểu hiện của triết lý âm – dương trong đời sống của người việt nam

Trí nhớ là quá trình nhận thức thế giới bằng cách ghi lại và làm xuất hiện lại những gì cá nhân thu nhận được trong hoạt động sống của mình.. Cùng là một quá trình phản ánh, song nếu như

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

KHOA LUẬT

TIỂU LUẬN MÔN:

ĐẠI CƯƠNG VĂN HÓA VIỆT NAM

Đề tài số 5:

Nội dung và những biểu hiện của triết lý Âm – Dương trong đời sống

của người Việt Nam

Họ và tên: LÊ THỊ NHƯ NGỌC

Ngày, tháng, năm sinh: 01/10/2001

MSSV: 20A52010076

Lớp: LQT K20

Ngành: Luật Quốc Tế

Hà Nội, ngày 28/02/2022

MỤC LỤC A- LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do thực hiện đề tài

2 Mục đích của đề tài

B- NỘI DUNG I: Cơ sở lý luận chung về trí nhớ

1: Khái niệm trí nhớ

2: Vai trò của trí nhớ

3: Các quá trình trí nhớ

II: Các cách rèn luyện trí nhớ

1: Tập trung chú ý cao độ khi ghi nhớ

2: Lựa chọn, phối hợp các loại ghi nhớ một cách hợp lý

3: Phối hợp nhiều giác quan để ghi nhớ

4:Sử dụng các nguyên tắc hình dung, liên tưởng,làm nổi bật sự việc……

5: Sắp xếp thời gian học tập, làm việc và nghỉ ngơi hợp lý

6: Ôn tập trong một khoảng thời gian cụ thể sau mỗi lần học

7: Phải ôn tập thường xuyên, rải rác, phân tán thành nhiều đợt………

8: Cần ôn một cách tích cực

CHƯƠNG III: Thực tiễn liên hệ với việc rèn luyện trí nhớ của cá nhân C- KẾT LUẬN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

2

A- LỜI MỞ ĐẦU

Trí nhớ là một khái niệm không mấy xa lạ và vô cùng quen thuộc đối với mỗi người Không có trí nhớ thì chúng ta không nhận thức được bản thân mình là ai, mình đang làm

gì và có những mối quan hệ nào Nhưng không phải ai cũng có một trí nhớ tốt

Vậy trí nhớ là gì và vai trò của nó đối với hoạt động sống nói chung và hoạt động học tập nói riêng như thế nào, và cách rèn luyện để có một trí nhớ tốt như thế nào?

Lý do thực hiện đề tài: trí nhớ là tài sản vô giá của mỗi người, nhất là đối với học sinh, sinh vên thì trí nhớ là điều kiện thuận lợi để cảm thấy việc học nhẹ nhàng và thoải mái hơn Đa số học sinh, sinh viên vẫn ghi nhớ bài một cách máy móc, vừa tốn thời gian ghi chép vừa không đem lại hiệu quả ghi nhớ cao và thường nhanh chóng quên hết những gì mình đã học sau một thời gian

Mục tiêu của đề tài: Hiểu được các quá trình trí nhớ và cách thức hoạt động của nó

Từ đó vận dụng trong thực tiễn nâng cao khả năng ghi nhớ

B- NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận chung về trí nhớ

1 Khái niệm trí nhớ

Con người luôn luôn nhận thức về thế giới khách quan và không ngừng cải tạo

nó Để thực hiện được điều này con người phải tích lũy hiểu biết và kinh nghiệm trong mọi lĩnh vực hoạt động thực tiễn của mình Một trong những yếu tố cơ bản để

có thể tích lũy được hiểu biết và kinh nghiệm là trí nhớ

Trí nhớ là quá trình nhận thức thế giới bằng cách ghi lại và làm xuất hiện lại những gì cá nhân thu nhận được trong hoạt động sống của mình.

Cùng là một quá trình phản ánh, song nếu như cảm giác và tri giác phản ánh những hiện tượng và sự vật đang trực tiếp tác động vào các giác quan ta, thì trí nhớ phản ánh toàn bộ vốn kinh nghiệm của con người, bao gồm những hình ảnh mà con người tri giác trước đây, những ý nghĩ, những rung cảm mà con người đã trải nghiệm, những hoạt động, hành vi của con người đã diễn ra trước đây Và để lại dấu vết trong trí nhớ dưới dạng các hình ảnh nhất định, các hình ảnh này gọi là biểu tượng

2 Vai trò của trí nhớ

Trong cuộc sống của con người, trí nhớ đóng vai trò hết sức quan trọng Con người không có trí nhớ thì không có kinh nghiệm, không có kinh nghiệm thì sẽ không

thể thích nghi với môi trường xung quanh, không thể thực hiện được bất cứ một hoạt động nào và nhân cách cũng không thể hình thành Trí nhớ giúp con người thu gom, tiếp thu và lưu giữ các tri thức cũng như các sự vật, hiện tượng để con người có thể tồn tại và phát triển Vai trò của trí nhớ được biểu hiện như sau

Nhờ có trí nhớ mà con người tích lũy được vốn kinh nghiệm Trong quá trình học tập , lao động trí nhớ giúp con người lưu giữ lại những kinh nghiệm, kiến thức

mà con người tiếp thu, tích lũy được vào bán cầu đại não Khi đã tích lũy được kinh nghiệm, nhờ có trí nhớ mà con người có thể đem những kinh nghiệm vào hoạt động thực tiễn Trí nhớ giúp con người phục hồi những kinh nghiệm đã tiếp thu trước đó để

áp dụng vào giải quyết một vấn đề tương tự hoặc có liên quan Trong quá trình học tập, trí nhớ là nền tảng của việc học tập, hay nói cách khác toàn bộ việc học tập được xây dựng trên cơ sở trí nhớ Cuối cùng, trí nhớ giúp nhân cách phát triển và ổn định

3 Các quá trình trí nhớ * Ví dụ:

Khi muốn thực hiện một bài toán nào đó, trước tiên bạn phải tiếp thu, ghi nhớ những

lí thuyết, công thức đã học được từ các thầy cô trên lớp, sau đó lưu giữ lại những vấn

đề chính, và khi đọc đề bài, những công thức đó sẽ được tái hiện lại để áp dụng vào bài toán Khi bước qua những bài học mới, bạn có thể quên đi vì ít được sử dụng đến

a Ghi nhớ

Ghi nhớ là qua trình tạo dấu vết trên vỏ não, là quá trình đưa tài liệu vào trong ý thức và gắn tài liệu đó với những kinh nghiệm của cá nhân

Ghi nhớ là quá trình ghi lại những hình ảnh, những hiểu biết của cá nhân vào trong não dưới dạng “dấu vết”.

* Các loại ghi nhớ:

- Ghi nhớ không chủ định là loại ghi nhớ không có mục đích đặt ra từ trước,

không cần sự nỗ lực cố gắng mà vẫn ghi nhớ được tài liệu

- Ghi nhớ có chủ định là quá trình ghi nhớ có mục đích, có kế hoạch từ trước, có

sử dụng biện pháp, cách thức riêng để ghi nhớ

Các loại ghi nhớ có chủ định: 2 loại

4

+ Ghi nhớ máy móc là loại ghi nhớ người ta chỉ dựa vào những mối liên hệ bề

ngoài, mối liên hệ hình thức để ghi nhớ nội dung cần ghi nhớ chứ không cần hiểu nội dung vấn đề cần ghi nhớ

+ Ghi nhớ ý nghĩa (ghi nhớ logic) là loại ghi nhớ người ta dựa vào nội dung vấn

đề, hiểu mối quan hệ bản chất bên trong

b Quá trình giữ gìn

- Giữ gìn là quá trình giữ lại những dấu vết đã hình thành trên vỏ não

Thực chất của quá trình này là giữ lại đường liên hệ thần kinh tạm thời trên vỏ não

- Làm thế nào để giữ gìn tốt?

+ Phải ôn tập một cách thường xuyên và phải ôn ngay sau khi học xong + Phải ôn tập xen kẽ nhiều loại tài liệu chứ không ôn một tài liệu trong thời gian dài

c Quá trình tái hiện

Tái hiện là quá trình trí nhớ làm sống lại những nội dung ghi nhớ và giữ gìn.

Tài liệu thường được tái hiện dưới hai hình thức là nhận lại, nhớ lại:

- Nhận lại là hình thức tái hiện khi sự tri giác đối tượng được lặp lại

Thực chất của quá trình nhận lại là biểu tượng cũ và hình ảnh đang tri giác nhập làm một Nhận lại có thể sai do biểu tượng cũ và hiành ảnh đang tri giác không có sự giống nhau, hay biểu tượng cũ bị thời gian làm cho phai nhạt đi Do vậy không nên lấy nhận lại làm tiêu chuẩn để đánh giá trí nhớ con người

- Nhớ lại là hình thức tái hiện không diễn ra sự tri giác đối tượng Đó là quá trình làm sống lại hình ảnh của sự vật, hiện tượng đã được ghi nhớ trước đây Nhớ lại gồm có hai loại là nhớ lại có chủ định và nhớ lại không chủ định

+ Nhớ lại có chủ định là nhớ lại một cách tự giác, đòi hỏi phải có sự cố gắng nhất định, chịu sự chi phối của nhiệm vụ nhớ lại, đôi khi ta phải có sự cố gắng rất nhiều mới có thể nhớ lại những điều cần thiết

+ Nhớ lại không chủ định là loại nhớ lại một cách tự nhiên (chợt nhớ, sực nhớ) một điều gì đó khi gặp một hoàn cảnh cụ thể, không cần xác định nhiệm vụ cần nhớ lại

- Điều kiện để nhớ lại tốt

+ Xác định rõ mục đích yêu cầu của việc nhớ lại

+ Bình tĩnh, tập trung chú ý cao độ

+ Sử dụng các mối liên tưởng để nhớ lại

d Quá trình quên

Quên là quá trình không làm tái hiện lại được những thông tin đã biết, đã có trong một thời điểm cần thiết Quên thông thường là do cơ chế tự bảo vệ của não Nguyên nhân dẫn đến sự quên là do sự ghi nhớ không tốt, ức chế của thần kinh , hiện tượng không gắn với thực tiễn của cá nhân

II Các cách rèn luyện trí nhớ

Trí nhớ là một chức năng thiết yếu của não, được vận dụng không ngưng nghỉ trong hầu hết cuộc đời, vì thế cần biết giữ gìn và bảo dưỡng chức năng quý báu này Mỗi người sẽ chọn cho mình một cách rèn luyện trí nhớ riêng, tuy nhiên rèn luyện không phải việc đơn giản mà nó đòi hỏi sự cố gắng, nỗ lực và kiên trì trong thời gian dài Để có trí nhớ tốt thì chúng ta có thể áp dụng các phương pháp sau

1 Tập trung chú ý cao độ khi ghi nhớ, có nghị lực, ý chí và tạo niềm say mê trong công việc

Trí nhớ phụ thuộc rất nhiều vào sự tập trung, chú ý của bạn Dù đang làm gì, hãy tập cố gắng tập trung chú ý một cách cao nhất có thể vào công việc mà bạn đang thực hiện và hạn chế xao nhãng vào những công việc khác không cần thiết Đồng thời hãy tạo cho mình niềm say mê và hứng thú với công việc khiến nó thực sự cuốn hút

sẽ giúp sự tập trung của bạn được đẩy lên cao độ dẫn đến tăng khả năng trí nhớ

2 Biết lựa chọn, phối hợp các loại ghi nhớ một cách hợp lý, phù hợp với tính chất, vốn kinh nghiệm vào quá trình ghi nhớ.

6

3 Phối hợp nhiều giác quan để ghi nhớ, cần vận dụng sự hiểu biết, vốn kinh nghiệm vào quá trình ghi nhớ

Trong học tập cũng như lao động, chúng ta thường nhớ về những vấn đề mà chúng ta đã hiểu rõ Nếu bạn chỉ biết thoáng qua, sơ sài về một vấn đề nào đó thì bạn

sẽ rơi vào trạng thái mơ hồ khiến bạn nhanh chóng quên đi điều đó và bạn sẽ không thể đạt được mục đích mong muốn trong công việc Vì vậy, khi gặp một vấn đề nào

đó, ta cần tìm hiểu nó thật kĩ, thu thập các tư liệu có liên quan làm cho kiến thức của

ta về vấn đề đó sâu sắc hơn và giúp ta ghi nhớ nó dễ dàng hơn Kết hợp với sự hiểu biết và kinh nghiệm, chúng ta còn cần phải biết cách phối hợp các giác quan Việc kết hợp hài hòa các giác quan sẽ đem lại khả năng ghi nhớ cao, từ đó hoàn thành tốt công việc cần làm

4 Sử dụng các nguyên tắc hình dung, liên tưởng, làm nổi bật sự việc, tưởng tượng, màu sắc, âm điệu.

Việc sử dụng hài hòa các nguyên tắc hình dung, liên tưởng, màu sắc, âm điệu sẽ làm nổi bật sự việc, tạo ra những hình ảnh sống động, nhiều màu sắc, tác động mạnh vào các giác quan và nhờ vậy chúng ta không thể quên được

Trí nhớ của con người làm việc theo hình ảnh Chúng ta có khuynh hướng nhớ hình hơn nhớ từ Hình ảnh trong tâm trí của con người rõ ràng, sống động bao nhiêu thì chúng ta càng nhớ về hình ảnh đó bấy nhiêu Do đó, chúng ta phải biết cách chuyển những kiến thức mà chúng ta tiếp thu được thành hình ảnh và làm cho chúng thật sống động, thật nổi bật thì não bộ sẽ càng dễ ghi nhớ

Chúng ta cần phải biết tạo ra mối liên kết giữa những việc cần nhớ Các liên kết này sẽ tạo ra một mục lục dưới dạng chuỗi liên kết trong đầu, nó giúp chúng ta dễ dàng tìm lại thông tin trong trí nhớ để áp dụng khi cần thiết

Não bộ có khuynh hướng ghi nhớ những sự việc nổi bật Do đó, một trong những cách tốt nhất để làm nổi bật sự việc là sử dụng các chi tiết hài hước và chi tiết

vô lý Việc sử dụng các chi tiết hài hước và các chi tiết vô lý sẽ tạo ra một ấn tượng mạnh về sự việc đó

Chúng ta thường hay nhớ những sự việc do tưởng tượng ra, đặc biệt là những sự việc tạo ra các cảm xúc mạnh mẽ như lo sợ, hạnh phúc, giận dữ, yêu thương, đau đớn… bởi chúng để lại những dấu vết lớn in sâu trong não bộ Do đó chúng ta nên dùng nhiều giác quan để tưởng tượng có thể tạo ra những cảm xúc mạnh mẽ này, từ

đó giúp tăng cường trí nhớ

Màu sắc là một nhân tố có tác động rất mạnh mẽ đến trí nhớ Màu sắc có thể tăng cường trí nhớ của con người lên đến 50% Do đó, chúng ta nên dùng nhiều màu sắc khi ghi chú Ví dụ khi đọc một quyển sách, bạn nên dùng bút màu gạch chân các

ý quan trọng, như vậy sẽ làm nổi bật thông tin cần ghi nhớ và sẽ giúp bạn học tốt hơn

Âm điệu cũng sẽ giúp bạn tăng khả năng ghi nhớ lại thông tin vì âm điệu giúp kích hoạt bán cầu não phải, bán cầu mà ta thường hay bỏ quên khi học tập Bình thường khi chúng ta học, trong khi bán cầu não trái phải hoạt động cật lực thì bán cầu não phải lại không được sử dụng Vậy tại sao chúng ta không tận dụng tối đa cả hai bán cầu đại não trong học tập, ghi nhớ Chúng ta có thể sử dụng âm điệu trong học tập bằng cách bật nhạc trong lúc học, tạo ra những âm điệu riêng biệt cho những thông tin cần ghi nhớ Ví dụ như chúng ta nên sử dụng nhạc không lời trong học tập để ghi nhớ

5 Sắp xếp thời gian học tập, làm việc và nghỉ ngơi hợp lý sẽ làm tăng khả năng trí nhớ

Tùy theo cơ địa, thói quen và tình trạng sức khỏe mà chúng ta cần biết cách sắp xếp thời gian học tập, làm việc, nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp làm tăng khả năng trí nhớ Trong một ngày, mỗi người chỉ có lượng thời gian nhất định nên việc sắp xếp thời gian sao cho khoa học là hết sức cần thiết Các nghiên cứu cho rằng trong bất kỳ một khoảng thời gian học tập nào cũng có hai đỉnh điểm ghi nhớ thông tin tốt nhất, đó là thời gian lúc bắt đầu và thời gian sắp kết thúc việc học tập Trong khi đó, khoảng thời gian giữa hai đỉnh điểm này( khoảng thời gian giữa lúc học) thì trí nhớ của chúng ta giảm sút một cách rõ rệt Vì vậy, thời gian học tập lý tưởng nhất trong mỗi lần học không nên dài quá hai tiếng Mỗi lần học này nên chia thành bốn phần nhỏ, mỗi lần dài 25 phút Giữa các phàn chúng ta nên nghỉ ngơi khoảng năm phút Trong lúc nghỉ ngơi thì chúng ta nên đứng dậy, làm một vài động tác thể dục đơn giản, nghe một vài bản nhạc nhẹ…sẽ đem lại sức sống mới cho các tế bào não, qua đó giúp chúng ta có thể

8

đương đầu với những căng thẳng tiếp theo Và sau mỗi lần học dài hai tiếng, chúng ta nên thư giãn ít nhất nửa tiếng trước khi bắt tay vào khoảng thời gian học tập mới

6 Ôn tập trong một khoảng thời gian cụ thể sau mỗi lần học

Việc ôn tập nên diễn ra trong một khoảng thời gian cụ thể sau mỗi lần học Lần

ôn tập đầu tiên nên bắt đầu sau khi học 10 phút (đây là khoảng thơi gian trí nhớ đạt đỉnh điểm) Những lần ôn tiếp thep nên lần lượt diễn ra sau 24 giờ, một tuần, một tháng, và sau ba đến sáu tháng Đó là những mốc thời gian ôn tập giúp cho trí nhớ của chúng ta luôn ở đỉnh cao

7.Phải ôn tập thường xuyên, rải rác, phân tán thành nhiều đợt và không nên ôn tập trung liên tục một loại tài liệu trong thời gian dài.

8 Cần ôn một cách tích cực Khi ôn tập nên tích cực nhớ lại và tư duy, vận dụng nhiều giác quan vào ôn tập.

III Thực tiễn liên hệ với việc rèn luyện trí nhớ của cá nhân

Trí nhớ thực chất chỉ là một quá trình lặp đi lặp lại Trí nhớ rất cần thiết cho quá trình học tập Trí nhớ có thể rèn luyện được Việc rèn luyện khả năng nhớ hàng ngày

là một điều không khó, nó bắt nguồn từ những thói quen hàng ngày của mỗi chúng ta

Và mỗi người có một cấu trúc não bộ, cơ địa khác nhau nên cũng có những cơ chế ghi nhớ khác nhau Do đó, mỗi người cần tìm ra cách rèn luyện trí nhớ thích hợp để nâng cao khả năng ghi nhớ của mình Với cá nhân, sau khi học và tìm hiểu bài trí

nhớ, hiểu cách thức hoạt động và vận dụng vào bản thân tôi thấy phương pháp PQ4R phù hợp với bản thân mình trong quá trình học tập Mỗi phương pháp có

những ưu và nhược điểm nên mọi người có thể cân nhắc lắng nghe và tìm ra phương pháp phù hợp với bản thân mình

Đầu tiên, đó chính là Preview (xem trước) Đọc phần giới thiệu của bài viết hoặc của

quyển sách, đọc các tiêu đề chương hoặc các phần chia chương Xem hình minh họa của từng đoạn, đọc chú thích của mỗi bức ảnh và xem qua các biểu đồ, đồ thị

Đây có thể gọi là đọc lướt giúp bạn tổng hợp các thông tin Đây là việc làm cần thiết

vì nó sẽ cho chúng ta kiến thức ban đầu về bài học để chúng ta nắm bắt được vấn đề,

tăng sự hứng thú cho bản thân Có thể tìm hiểu qua giáo trình, các tài liệu tham khảo liên quan đến vấn đề đó qua sách, báo, internet,…

Thứ hai, đó là Question (câu hỏi) Trước khi đọc từng phần, hãy hình dung ra vấn đề

đó và chúng ta nên đặt ra cho mình những câu hỏi xung quanh vấn đề đó Hãy suy nghĩ về những thông tin mà bạn đã học được trong bản xem trước Tự hỏi mình những câu hỏi về nó và suy nghĩ về những gì bạn đã biết về những ý tưởng mà bạn đã thấy trong bản xem trước của bạn Bạn nghĩ gì sẽ là những điểm chính được nêu ra trong chương này? Bạn mong đợi gì để học được từ việc đọc tài liệu này? Có câu hỏi nào bạn muốn mà bạn muốn trả lời không?

Thứ 3, đó là Read (đọc) Bây giờ mới bắt tay vào đọc văn bản, nhưng hãy suy

nghĩ về những điều mà bạn đọc Dù là đọc văn bản hay bất kỳ quyển sách nào thì viêc đánh dấu lại các phần quan trọng là điều không thể thiếu Bạn có thể ghi chú bên lề hoặc có thể sử dụng giấy nhớ

Thứ 4, đó là Reflect (suy ngẫm) Dành thời gian để suy ngẫm về những gì bạn

đã đọc Khi đọc, hãy lấy ra ví dụ cho riêng mình, xây dựng lên những hình ảnh về các khái niệm và hiện tượng bạn gặp phải Tại sao các đoạn hoặc chương liên quan đến nhau? Thông tin nào phù hợp với các chi tiết bạn đã học? Bạn đã học được gì mới?

Có phải đoạn văn bao gồm thông tin mà bạn mong đợi? Có thông tin nào làm bạn ngạc nhiên không? Là những câu hỏi mà bạn đã trả lời?

Thứ 5, đó là Recite (học thuộc lòng) Hãy suy nghĩ về các tài liệu Thảo luận với

người khác hoặc viết ra những điểm chính bạn đã học Nói chung, viết thông tin bằng tay

sẽ cải thiện bộ nhớ của tài liệu Nếu viết là một vấn đề cho bạn, hãy xem xét các ghi chú ngắn gọn hoặc thảo luận về tài liệu với các sinh viên khác Điều quan trọng là tóm tắt các tài liệu bằng văn bản bằng cách sử dụng các từ của riêng bạn Giải thích to cho người khác hoặc đọc to các ghi chú của bạn cho chính mình Cân nhắc sử dụng một công cụ tổ chức đồ họa hoặc hình ảnh để tăng hiểu biết của bạn về cách các khái niệm trong bài đọc liên quan đến nhau

Và cuối cùng, đó chính là Review (xem xét lại) Vào cuối chương, bạn nên xem xét

lại toàn bộ một lượt Bạn nên xem xét sự liên kết không chỉ trong mỗi phần mà còn giữa các bộ phận với nhau Mục tiêu là để xem xét các dữ kiện được sắp xếp như thế

10