VẤN ĐỀ GIA ĐÌNH TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN
Khái niệm, vị trí và các chức năng của gia đình
Gia đình là một cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành từ các mối quan hệ hôn nhân, huyết thống và nuôi dưỡng, nơi các thành viên có trách nhiệm hỗ trợ lẫn nhau.
1.1.2 Vị trí của gia đình trong xã hội
1.2.1.1 Gia đình là tế bào của xã hội
Gia đình là đơn vị cơ bản của xã hội, giống như tế bào trong cơ thể, và đóng vai trò quyết định trong sự tồn tại, vận động và phát triển của xã hội Gia đình không chỉ sản xuất tư liệu tiêu dùng và tư liệu sản xuất, mà còn tái sản xuất con người Mức độ ảnh hưởng của gia đình đối với xã hội phụ thuộc vào bản chất của từng chế độ cũng như quy mô và kết cấu của từng gia đình trong xã hội.
1.2.1.2 Gia đình là tổ ấm, mang lại các giá trị hạnh phúc, sự hài hòa trong đời sống của mỗi thành viên
Gia đình đóng vai trò thiết yếu trong sự hình thành và phát triển nhân cách, thể lực và trí lực của mỗi cá nhân từ khi sinh ra và lớn lên.
Gia đình là nơi mang lại sự an toàn, ủng hộ và yêu thương, đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cuộc sống ý nghĩa và trọn vẹn cho mỗi cá nhân.
1.2.1.3 Gia đình là cấu nối giữa cá nhân với xã hội
Gia đình là môi trường đầu tiên giúp cá nhân tiếp xúc với giá trị và quy tắc xã hội Qua việc truyền đạt các giá trị này, gia đình góp phần hình thành và phát triển nhận thức xã hội của mỗi người Những giá trị gia đình được áp dụng trong giao tiếp và hành vi của cá nhân trong xã hội rộng lớn hơn.
Thông tin về các hiện tượng xã hội qua lăng kính gia đình ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến sự phát triển cá nhân Khi xem xét mỗi cá nhân trong bối cảnh các mối quan hệ xã hội và gia đình, xã hội có cái nhìn đầy đủ và toàn diện hơn về họ Do đó, trong mọi xã hội, giai cấp cầm quyền thường tìm cách quản lý xã hội theo những yêu cầu của riêng mình.
1.1.3 Chức năng cơ bản của gia đình
1.3.1.1 Chức năng tái sản xuất ra con người
Gia đình có chức năng đặc thù trong việc đáp ứng nhu cầu tâm lý và sinh lý tự nhiên của con người, đồng thời đảm bảo sự duy trì nòi giống Ngoài ra, gia đình còn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp sức lao động và góp phần vào sự trường tồn của xã hội.
1.3.1.2 Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục
Cha mẹ có trách nhiệm thể hiện tình cảm thiêng liêng đối với con cái, đồng thời gia đình cũng cần có trách nhiệm với xã hội Việc này giúp hình thành ý thức trách nhiệm của gia đình trong việc đóng góp cho cộng đồng.
1.3.1.3 Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng, quản lý gia đình
Gia đình đóng vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất và tái sản xuất tư liệu sản xuất cũng như tư liệu tiêu dùng Ngoài việc là đơn vị tiêu dùng trong xã hội, chức năng này giúp gia đình tổ chức cuộc sống tốt hơn, nuôi dạy con cái hiệu quả, đồng thời góp phần lớn vào sự phát triển chung của xã hội.
1.3.1.4 Chức năng thõa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình
Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp sự hỗ trợ tình cảm và là nơi nương tựa về tinh thần lẫn vật chất cho mỗi cá nhân Sự ổn định và phát triển của xã hội phụ thuộc nhiều vào ý nghĩa và vai trò của gia đình trong cuộc sống.
Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
1.2.1 Cơ sở kinh tế - xã hội
Cơ sở kinh tế - xã hội để xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là sự phát triển của lực lượng sản xuất, tương ứng với quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa mới Quan hệ sản xuất mới này tập trung vào chế độ sở hữu xã hội chủ nghĩa đối với tư liệu sản xuất, dần dần hình thành và củng cố, thay thế chế độ sở hữu tư nhân trước đây.
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật, trang 239-250.
Xóa bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất là yếu tố then chốt để xây dựng quan hệ bình đẳng trong gia đình, từ đó hình thành những yếu tố tích cực Quá trình này góp phần chuyển đổi từ gia đình truyền thống sang gia đình mới theo hướng xã hội chủ nghĩa.
1.2.2 Cơ sở chính trị - xã hội
Cơ sở chính trị cho việc xây dựng gia đình trong giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội là việc thiết lập chính quyền nhà nước do giai cấp công nhân và nhân dân lao động lãnh đạo, tạo ra một nhà nước xã hội chủ nghĩa vững mạnh.
Nhà nước xã hội chủ nghĩa đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng gia đình trong giai đoạn chuyển tiếp lên chủ nghĩa xã hội Hệ thống pháp luật được thiết lập nhằm bảo vệ lợi ích của các thành viên trong gia đình, đảm bảo sự bình đẳng và thực hiện các chính sách liên quan đến dân số, việc làm, y tế và bảo hiểm xã hội.
Để xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, cần hình thành những giá trị văn hóa mới dựa trên hệ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân Điều này bao gồm việc loại bỏ những yếu tố văn hóa, phong tục tập quán và lối sống lạc hậu, nhằm tạo ra một nền tảng văn hóa vững chắc cho sự phát triển bền vững của gia đình và xã hội.
Phát triển hệ thống giáo dục và đào tạo, cùng với khoa học và công nghệ, nhằm nâng cao trình độ tri thức và hiểu biết về công nghệ trong xã hội, cũng như cho từng thành viên trong gia đình.
1.2.4 Chế độ hôn nhân tiến bộ
Hôn nhân tự nguyện là sự kết hợp giữa nam và nữ dựa trên tình yêu, không bị ảnh hưởng hay ép buộc bởi các yếu tố bên ngoài như gia đình hay áp lực xã hội Hình thức hôn nhân này đảm bảo quyền tự do cho cả hai bên trong việc lựa chọn bạn đời, đồng thời khẳng định sự từ chối những áp đặt từ gia đình.
1.2.4.2 Hôn nhân một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng
Hôn nhân một vợ một chồng và nguyên tắc bình đẳng giữa vợ chồng thể hiện quyền và trách nhiệm chung trong mối quan hệ hôn nhân Mô hình này tạo ra một gia đình công bằng, nơi cả hai bên được công nhận và đóng góp một cách tôn trọng Trong quá trình chuyển đổi lên chủ nghĩa xã hội, việc thực hiện chế độ hôn nhân một vợ một chồng không chỉ là sự giải phóng cho phụ nữ mà còn thúc đẩy sự bình đẳng giữa vợ và chồng.
1.2.4.3 Hôn nhân được đảm bảo về pháp lý
Thực hiện thủ tục pháp lý trong hôn nhân thể hiện sự tôn trọng lẫn nhau trong tình yêu, đồng thời khẳng định trách nhiệm của cả nam và nữ đối với gia đình và xã hội.
Gia đình trong chủ nghĩa xã hội khoa học là một tổ chức xã hội cơ bản, giữ vai trò quan trọng trong việc sinh sống và phát triển của con người Nó thực hiện các chức năng cơ bản như sinh sản, giáo dục, nuôi dưỡng và chăm sóc, xã hội hóa và bảo vệ Gia đình không chỉ truyền đạt giá trị, tri thức và văn hóa từ thế hệ này sang thế hệ khác mà còn đảm bảo sự tồn tại và phát triển của xã hội trong tương lai Chức năng giáo dục của gia đình giúp hình thành nhận thức và kỹ năng của cá nhân từ khi còn nhỏ, trong khi chức năng nuôi dưỡng cung cấp sự chăm sóc vật chất và tinh thần Ngoài ra, gia đình còn giúp các cá nhân hòa nhập vào xã hội và tuân thủ các quy tắc, giá trị và vai trò xã hội, đồng thời cung cấp an ninh và bảo vệ cho các thành viên, tạo ra môi trường an toàn cho sự phát triển và trưởng thành.
Trong chủ nghĩa xã hội khoa học, gia đình giữ vai trò và chức năng quan trọng, bao gồm sinh sản, giáo dục, nuôi dưỡng và chăm sóc, xã hội hóa và bảo vệ Gia đình là nền tảng thiết yếu cho sự hình thành và phát triển cá nhân, góp phần không thể thiếu vào sự phát triển của xã hội.
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN
Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2030
2.1.1.1 Xây dựng gia đình là nơi truyền thống giáo dục, đào tạo và hỗ trợ phát triển con cái
Gia đình đóng vai trò trung tâm trong giáo dục, truyền đạt kiến thức, kỹ năng sống và giá trị văn hóa cho trẻ Bằng cách xây dựng môi trường học tập tích cực, gia đình cần khuyến khích sự phát triển toàn diện của trẻ, chú trọng đến cả khía cạnh tâm lý, tình cảm và văn hóa.
Hỗ trợ phát triển con cái là việc tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển tối đa của trẻ em trong gia đình, bao gồm chế độ dinh dưỡng hợp lý, chăm sóc sức khỏe và bảo vệ trẻ khỏi bạo lực, xâm hại Gia đình cần tích cực rèn luyện kỹ năng sống và giáo dục giới tính cho trẻ, giúp trẻ trở thành người trưởng thành có đạo đức, đáng tin cậy và có khả năng đóng góp cho xã hội.
2.1.1.2 Xây dựng gia đình với vai trò là nền tảng xã hội, đảm bảo an ninh, ổn định và phát triển bền vững
Gia đình cần tích cực tham gia vào việc xây dựng và phát triển cộng đồng thông qua các hoạt động tình nguyện, hỗ trợ công tác xã hội và quản lý cộng đồng Việc này không chỉ thúc đẩy tinh thần đoàn kết mà còn tăng cường sự hợp tác giữa các gia đình trong cộng đồng.
Gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì trật tự an toàn và ổn định xã hội Bằng cách truyền đạt các giá trị đạo đức và rèn luyện lòng tự trọng, gia đình góp phần xây dựng một xã hội văn minh, hòa bình và hạnh phúc, đồng thời tôn trọng quyền lợi của người khác.
2.1.1.3 Xây dựng gia đình là môi trường thân thiện và tôn trọng quyền lợi của người cao tuổi
Tạo ra một môi trường thân thiện cho người cao tuổi là điều cần thiết, bao gồm việc đảm bảo điều kiện sống an lành, thoải mái và an toàn Gia đình cần xây dựng mối quan hệ yêu thương và đoàn kết, đồng thời quan tâm đến sức khỏe, nhu cầu và niềm vui của họ Cung cấp sự hỗ trợ cần thiết giúp người cao tuổi sống một cuộc sống tự lập và ý nghĩa.
Gia đình cần tôn trọng và bảo vệ quyền lợi của người cao tuổi, đảm bảo họ có quyền tham gia và quyết định trong các vấn đề hàng ngày, sức khỏe, tài chính và quan hệ gia đình Việc tạo điều kiện cho người cao tuổi bày tỏ ý kiến và góp ý sẽ giúp họ trải nghiệm sự công bằng trong mối quan hệ gia đình.
2.1.1.4 Xây dựng gia đình thực hiện sự công bằng giới và đảm bảo quyền lợi của phụ nữ và trẻ em
Sự công bằng giới trong gia đình là cần thiết để xóa bỏ phân biệt đối xử và đánh giá sai về giới tính Điều này bao gồm việc thúc đẩy chia sẻ trách nhiệm và công việc giữa nam và nữ, đồng thời tạo cơ hội công bằng cho phụ nữ tham gia vào các hoạt động lao động, ra quyết định và thể hiện khả năng của mình.
Bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ em là trách nhiệm của gia đình, bao gồm việc ngăn chặn bạo lực gia đình, bạo lực tình dục và bất bình đẳng giới Gia đình cần tạo ra một môi trường an toàn, tôn trọng quyền tự quyết của phụ nữ và trẻ em, đồng thời khuyến khích sự tham gia và phát triển toàn diện của họ trong xã hội.
2.1.2 Nhiệm vụ và giải pháp
Tăng cường vai trò của gia đình trong việc chăm sóc sức khỏe gia đình, bao gồm chăm sóc sức khỏe sinh sản và chăm sóc trẻ em.
Tăng cường giáo dục và tư vấn về sức khỏe sinh sản là rất quan trọng để đảm bảo mọi thành viên trong gia đình đều nắm vững kiến thức về sức khỏe sinh sản, áp dụng các phương pháp tránh thai an toàn, cũng như chăm sóc sức khỏe trong thai kỳ.
Cung cấp thông tin và tư vấn giúp gia đình lựa chọn phương pháp bảo vệ sức khỏe sinh sản phù hợp với nhu cầu và mong muốn cá nhân Đồng thời, đảm bảo chất lượng chăm sóc trẻ em là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe cộng đồng.
Xây dựng mạng lưới cơ sở chăm sóc trẻ em chất lượng cao, bao gồm các trung tâm chăm sóc trẻ em và mô hình chăm sóc gia đình, là một nhiệm vụ quan trọng Để đạt được điều này, cần tập trung vào việc đào tạo và nâng cao năng lực cho người chăm sóc trẻ, đặc biệt trong các lĩnh vực giáo dục, nuôi dưỡng và bảo vệ trẻ em.
Thúc đẩy việc áp dụng các phương pháp giáo dục và nuôi dưỡng hiện đại, khuyến khích sự tương tác và phát triển toàn diện của trẻ.
Thúc đẩy vai trò của người đàn ông và phụ nữ trong gia đình và xã hội.
Khuyến khích sự công bằng giới trong gia đình:
Tăng cường giáo dục và tuyên truyền về vai trò của nam giới trong việc chia sẻ trách nhiệm gia đình và công việc với phụ nữ, đồng thời khuyến khích phụ nữ tham gia vào lao động, thể hiện khả năng và quyền quyết định trong gia đình là rất cần thiết.
Thúc đẩy các hoạt động tạo cơ hội công bằng giới, bao gồm cả việc đào tạo và hỗ trợ kỹ năng nghề nghiệp cho phụ nữ.
Tăng cường việc tuyên truyền và giáo dục về vai trò của người cha trong việc giáo dục và nuôi dưỡng con cái:
Khuyến khích cha tham gia tích cực vào việc chăm sóc và giáo dục con cái là rất quan trọng Điều này không chỉ giúp xây dựng mối quan hệ gắn bó mà còn tạo ra một môi trường gia đình tràn đầy yêu thương, tôn trọng và tương tác tích cực giữa cha mẹ và con cái.
Xây dựng môi trường gia đình tôn trọng quyền tự quyết và sự tham gia của người cao tuổi.
Giải pháp: Đảm bảo điều kiện sống tốt cho người cao tuổi:
Cung cấp các dịch vụ hỗ trợ, chăm sóc và điều trị y tế cho người cao tuổi.
Xây dựng trung tâm chăm sóc người cao tuổi nhằm cung cấp môi trường giao tiếp và hoạt động giải trí, giúp người cao tuổi duy trì sự độc lập và tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội.
Khuyến khích tôn trọng quyền tự quyết và ý kiến của người cao tuổi:
Xây dựng một môi trường gia đình tôn trọng ý kiến và quyền tự quyết của người cao tuổi là rất quan trọng Điều này không chỉ đảm bảo sự tham gia của họ trong các quyết định liên quan đến cuộc sống hàng ngày, mà còn góp phần vào việc quản lý sức khỏe và tài chính của gia đình.
Phát huy hiệu quả các nguồn lực đầu tư, huy động xã hội hóa, phát triển lĩnh vực gia đình.
Thực trạng xây dựng và phát triển gia đình Việt Nam thời gian qua
2.2.1 Những mặt đạt được và nguyên nhân
2.2.1.1 Những mặt đạt được a Nâng cao nhận thức, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục về giá trị gia đình trong tình hình mới
Gia đình đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển và ổn định của xã hội, không chỉ là nơi nuôi dưỡng và chăm sóc con cái mà còn là môi trường truyền đạt giá trị, văn hóa và truyền thống Nhận thức của công chúng về ý nghĩa của gia đình ngày càng được nâng cao.
Xây dựng mô hình gia đình mẫu không chỉ nhằm truyền cảm hứng mà còn tạo ra gương mẫu cho các gia đình khác trong việc nuôi dưỡng và phát triển con cái Những gia đình xuất sắc được tôn vinh sẽ thúc đẩy động lực cho các gia đình khác nâng cao chất lượng cuộc sống và gắn kết với nhau Sự gia tăng dân số cũng đồng nghĩa với quá trình hạt nhân hóa gia đình, thể hiện qua số liệu từ cuộc tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, cho thấy cả nước có 26.870.079 hộ gia đình, tăng 4,4 triệu hộ so với năm 2009, với tỷ lệ tăng 1,8% Trong đó, số hộ ở thành thị là 9.531.605 và ở nông thôn là 17.338.474, với quy mô hộ bình quân là 3,6 người/hộ.
Các chương trình giáo dục về gia đình đã được triển khai nhằm nâng cao kiến thức và kỹ năng cho các thành viên trong gia đình, bao gồm cả việc cải thiện kỹ năng giao tiếp và giải quyết xung đột Những chương trình này giúp tăng cường nhận thức về vai trò của từng thành viên và nuôi dưỡng mối quan hệ gia đình vững mạnh.
1 Tổng cục Thống kê (2019) Kết quả toàn bộ tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam 2019 Hà Nội: NXB Thống kê.
Tăng cường tuyên truyền về giá trị gia đình qua các phương tiện truyền thông như truyền hình, đài phát thanh, báo chí và mạng xã hội là rất quan trọng, giúp lan tỏa thông điệp về gia đình và khuyến khích tạo ra môi trường hạnh phúc Các chương trình truyền hình và nội dung trực tuyến đã nhấn mạnh tầm quan trọng của gia đình trong xã hội Đồng thời, việc hoàn thiện chính sách và pháp luật về gia đình cũng rất cần thiết, nhằm công nhận và bảo vệ các hình thức gia đình đa dạng như gia đình hợp pháp, gia đình đồng tính, gia đình tái thành lập, gia đình đơn thân và gia đình có thành viên khuyết tật, từ đó tạo ra một môi trường pháp lý tôn trọng quyền lợi của tất cả các gia đình.
Việt Nam đã ban hành các luật gia đình như Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Nuôi dạy trẻ em, và Luật Bảo vệ quyền và lợi ích của trẻ em, nhằm tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc bảo vệ quyền lợi gia đình Những luật này không chỉ bảo vệ quyền và lợi ích của các thành viên trong gia đình mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và duy trì sự ổn định của gia đình trong xã hội.
Chính sách và pháp luật đã thiết lập các chương trình hỗ trợ tài chính và xã hội cho gia đình, đặc biệt là những gia đình có hoàn cảnh khó khăn Các biện pháp này bao gồm bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế nhằm đảm bảo an ninh xã hội Theo thống kê của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, năm 2018 có khoảng 3,1 triệu người cao tuổi nhận lương hưu và bảo hiểm xã hội, chiếm 27,4% tổng số dân cao tuổi, trong khi khoảng 2,8 triệu người cao tuổi nhận trợ cấp xã hội hàng tháng, tương đương 24,7% tổng số dân cao tuổi.
Chính sách và pháp luật đã thiết lập bảo vệ pháp lý đặc biệt cho phụ nữ và trẻ em trong gia đình, bao gồm việc chống bạo lực gia đình và bảo vệ quyền tự do cá nhân Ngày 15 tháng 5 năm 2023, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 1242/QĐ-BVHTTDL để thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến trẻ em, người cao tuổi và bình đẳng giới trong gia đình Mục tiêu là xây dựng một môi trường gia đình văn minh, hạnh phúc, tạo điều kiện cho mọi thành viên phát triển toàn diện và hưởng thụ thành quả phát triển.
Chính phủ Việt Nam đã thực hiện nhiều chính sách nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống gia đình thông qua việc cung cấp dịch vụ công cộng như giáo dục, y tế, văn hóa và phát triển hạ tầng Sự cải thiện này đã tạo ra môi trường sống tốt hơn cho các thành viên trong gia đình, với thu nhập bình quân đầu người tăng từ 1.331 USD năm 2010 lên khoảng 2.750 USD năm 2020 Hầu hết hộ gia đình sống trong nhà kiên cố hoặc bán kiên cố (93,1%), và 99,7% xã có trường tiểu học và mẫu giáo, cùng với 99,5% xã có trạm y tế Điều này đã góp phần nâng cao tuổi thọ trung bình của người dân từ 72,9 tuổi năm 2010 lên 73,7 tuổi vào năm 2020 Trình độ dân trí cũng được cải thiện, với khoảng 91,7% dân số trong độ tuổi đi học hiện đang theo học, và tỷ lệ học sinh tiểu học đạt 101,0%.
Chính sách gia đình đã góp phần quan trọng trong việc đảm bảo quyền lợi và tôn trọng độc lập cá nhân cho mọi thành viên Cụ thể, 95,8% người dân từ 15 tuổi trở lên biết đọc, biết viết, cho thấy sự tiến bộ trong giáo dục, với tỷ lệ này tăng 1,8% so với năm 2009 Điều này không chỉ phản ánh sự phát triển của xã hội mà còn thể hiện quyền tự do cá nhân và quyền tham gia vào các quyết định gia đình, cũng như quyền truy cập vào các dịch vụ và cơ hội phát triển cá nhân.
Chương trình giáo dục và đào tạo gia đình đã được phát triển nhằm trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết cho các thành viên, giúp họ áp dụng nguyên tắc quản lý tài chính, duy trì mối quan hệ gia đình, chăm sóc sức khỏe và giáo dục con cái Đến cuối năm 2019, tỷ lệ gia đình đạt danh hiệu Gia đình văn hóa trên toàn quốc tăng đều, với nhiều địa phương có tỷ lệ công nhận cao như Đồng Nai (98,92%), Thành phố Hồ Chí Minh (95%), Bắc Ninh (94,3%) và Hưng Yên.
Hằng năm vào ngày 18/11, Ngày Gia đình được tổ chức nhằm biểu dương và khen thưởng các gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” Đây không chỉ là tiêu chí phấn đấu mà còn là giá trị xã hội được tôn vinh, mang lại niềm vinh dự và tự hào cho mỗi gia đình Các địa phương như Bà Rịa - Vũng Tàu (90,81%) và Hà Nội (87%) cũng ghi nhận tỷ lệ gia đình đạt danh hiệu cao, thể hiện sự quan tâm đến văn hóa gia đình trong cộng đồng.
Xây dựng một cộng đồng gia đình mạnh mẽ là việc tạo ra môi trường xã hội hỗ trợ, tăng cường vai trò của các tổ chức cộng đồng trong việc giúp đỡ gia đình và khuyến khích sự hợp tác, giao lưu giữa các gia đình Đồng thời, cần nâng cao năng lực quản lý của nhà nước về gia đình để đảm bảo sự phát triển bền vững và hạnh phúc cho mọi thành viên trong xã hội.
Nhà nước đã tích cực xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật về gia đình, bao gồm việc ban hành các văn bản pháp quy như Luật Gia đình và Luật Bảo vệ.
1 TS Nguyễn Huy Phòng (08/07/2021) Tạp chí Lý luận chính trị số 4-2021 Giữ gìn, phát triển hệ giá trị gia đình
Trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội trong việc phát triển hệ giá trị gia đình Sự thay đổi nhanh chóng của xã hội và kinh tế đòi hỏi các gia đình phải thích ứng và duy trì những giá trị văn hóa truyền thống Việc giữ gìn và phát triển hệ giá trị gia đình không chỉ góp phần vào sự ổn định xã hội mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước Do đó, cần có các chính sách hỗ trợ và các chương trình giáo dục nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của gia đình trong xã hội hiện đại.
Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện tiêu chí văn hóa trong xây dựng nông thôn mới đã được tổ chức, nhằm đánh giá những thành tựu đạt được và đề ra phương hướng trong tương lai Bên cạnh đó, việc bảo vệ quyền và lợi ích của trẻ em cùng với Luật Bảo vệ quyền và lợi ích của người cao tuổi cũng được nhấn mạnh, nhằm đảm bảo quyền lợi cho gia đình và các thành viên trong gia đình.
Giải pháp xây dựng và phát triển gia đình Việt Nam thời gian tới
2.3.1 Giải pháp phát huy mặt đạt được
2.3.1.1 Nâng cao nhận thức, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục về giá trị gia đình trong tình hình mới
Phát triển các mô hình gia đình tiêu biểu, gương mẫu không chỉ góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc mà còn tạo ra tác động tích cực đến cộng đồng xung quanh Những gia đình này đóng góp quan trọng cho sự phát triển xã hội, thể hiện tinh thần đoàn kết và trách nhiệm với quê hương.
Tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch cho gia đình nhằm tạo không khí vui tươi và gắn kết, đồng thời khuyến khích sự trao đổi kinh nghiệm giữa các gia đình.
Tăng cường sử dụng phương tiện truyền thông đại chúng và mạng xã hội nhằm tuyên truyền và giáo dục về giá trị gia đình, đồng thời phản ánh những điểm sáng cùng những khó khăn trong cuộc sống gia đình hiện nay.
Giáo dục thế hệ trẻ về tình yêu thương và trách nhiệm bảo vệ gia đình là rất quan trọng Cần rèn luyện kỹ năng sống và giao tiếp để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp trong gia đình Đồng thời, việc phòng ngừa và xử lý kịp thời các vấn đề xung đột, bạo lực gia đình cũng là một yếu tố cần thiết để duy trì sự hài hòa và an toàn trong môi trường gia đình.
2.3.1.2 Hoàn thiện chính sách, pháp luật về gia đình
Xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật về gia đình theo Hiến pháp 2013 và Luật Gia đình 2014 nhằm bảo đảm quyền lợi và trách nhiệm của các thành viên gia đình Nội dung này tôn trọng nguyên tắc bình đẳng giới, đồng thời bảo vệ quyền lợi của trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật trong gia đình.
Tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện quy tắc tôn trọng, bảo đảm bình đẳng và chống phân biệt đối xử, đồng thời đề xuất cơ chế pháp lý cho quan hệ sống chung, bao gồm việc công nhận hôn nhân đồng giới Nhiều quốc gia đã chọn công nhận hôn nhân đồng giới để bảo vệ quyền con người và quyền bình đẳng cho mọi cá nhân Việc này cần được thảo luận và quyết định phù hợp với hoàn cảnh và giá trị văn hóa của từng quốc gia, nhằm tạo điều kiện cho sự công bằng và tôn trọng trong xã hội.
Nâng cao hỗ trợ tài chính cho các gia đình gặp khó khăn là giải pháp quan trọng Cần tăng cường chính sách hỗ trợ và tái định cư để đảm bảo an sinh xã hội và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.
Việt Nam hiện đang nỗ lực phát triển nhà ở xã hội nhằm hỗ trợ người lao động có thu nhập thấp và công nhân, góp phần quan trọng vào việc đảm bảo an sinh xã hội và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân.
2.3.1.3 Xây dựng môi trường gia đình văn minh, hạnh phúc, tạo điều kiện cho mọi thành viên được phát triển toàn diện và hưởng thụ thành quả phát triển
Xây dựng và duy trì chuẩn mực văn hóa gia đình là rất quan trọng, bao gồm tình yêu thương, sự tôn trọng và chia sẻ giữa các thành viên Điều này không chỉ tạo ra sự gắn kết mà còn giáo dục mỗi cá nhân về trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và xã hội.
Tạo môi trường thuận lợi cho các thành viên trong gia đình phát triển theo năng lực và sở thích cá nhân, đồng thời khuyến khích hoạt động sáng tạo nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống gia đình.
Tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch cùng gia đình hoặc cộng đồng không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc trong đời sống hàng ngày.
Để phòng ngừa và xử lý kịp thời các vấn đề tiêu cực trong gia đình như bạo lực, ly hôn, bỏ rơi con cái và lạm dụng chất gây nghiện, việc tìm kiếm sự tư vấn và hỗ trợ từ các cơ quan nhà nước hoặc tổ chức xã hội là rất quan trọng.
Bài viết của ThS Nguyễn Thị Liễu đề cập đến những bất cập trong Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 - Luật này đã không đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tiễn trong xã hội hiện đại. - Một số quy định trong luật gây khó khăn cho việc thực hiện quyền lợi của các bên trong hôn nhân - Cần có sự điều chỉnh và sửa đổi để phù hợp hơn với thực tiễn và bảo vệ quyền lợi của người dân - Bài viết nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải cách luật pháp để nâng cao chất lượng cuộc sống gia đình và xã hội.
Thực hiện các chính sách và pháp luật về gia đình của Đảng và Nhà nước là cần thiết để bảo vệ quyền lợi và trách nhiệm của các thành viên trong gia đình Đồng thời, việc tham gia vào việc xây dựng và phát triển cộng đồng xung quanh cũng góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của xã hội.
2.3.1.4 Nâng cao năng lực quản lý của nhà nước về gia đình
Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách và pháp luật liên quan đến gia đình Đồng thời, xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật như bạo lực gia đình, ly hôn trái phép, bỏ rơi con cái và lạm dụng tài sản chung.
KẾT LUẬN
Bài luận "Vấn đề gia đình trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội" tập trung vào hai nội dung chính: Thứ nhất, phân tích các vấn đề gia đình trong bối cảnh chuyển đổi xã hội; Thứ hai, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm xây dựng và phát triển gia đình Việt Nam hiện nay.
Trong giai đoạn "Vấn đề gia đình trong thời kỳ quá độ lên", gia đình đã trải qua nhiều thay đổi đáng kể, bao gồm sự đa dạng trong cấu trúc gia đình, chuyển từ mô hình truyền thống sang mô hình hiện đại, cùng với việc nâng cao vai trò của phụ nữ trong gia đình.
Trong bài viết "Thực trạng và giải pháp xây dựng, phát triển gia đình Việt Nam hiện nay", nhóm nghiên cứu phân tích tình hình gia đình Việt Nam với sự đa dạng và các thách thức như kinh tế, hôn nhân, và chăm sóc trẻ em Để xây dựng và phát triển gia đình, nhóm đề xuất các giải pháp như tạo nền tảng hỗ trợ gia đình, nâng cao giáo dục gia đình, cân bằng công việc và gia đình, tăng cường tư vấn gia đình, và khuyến khích tinh thần đoàn kết Tuy nhiên, nhóm cũng nhận thấy những bất cập trong quản lý và phát triển gia đình, với nhiều điều luật chưa rõ ràng và các giải pháp hiện tại cần thời gian để thực hiện hiệu quả trong xã hội.
Bài luận đã phân tích vấn đề gia đình trong bối cảnh chuyển đổi lên chủ nghĩa xã hội và đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng và phát triển gia đình Việt Nam hiện nay Những nội dung này không chỉ giúp hiểu rõ thực trạng gia đình mà còn cung cấp hướng đi quan trọng để thúc đẩy sự phát triển và ổn định của gia đình Việt Nam trong thời kỳ hiện tại.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Thùy Anh (28/07/2022) Tỷ lệ hộ nghèo tăng, Việt Nam có thêm gần 10 triệu người nghèo trong giai đoạn 2021 -2025 Truy cập từ https://bom.so/F1gHHX
2 BAN CHẤP HÀNH TRUNG ƯƠNG (21/10/2020) Phần thứ hai: Chiến lược phát triển Kinh tế - xã hội 2021 – 2030 Truy cập từ: https://cand.com.vn/thoi-su/Phan-thu-hai-Chien-luoc-phat-trien-Kinh-te-xa-hoi-2021- 2030-i585038/
3 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2021) Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học
Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
4 Đặng Thị Hoa THỰC TRẠNG CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI BẠO LỰC
GIA ĐÌNH TỪ GÓC NHÌN XÃ HỘI VÀ VĂN HÓA Truy cập từ https://bom.so/UggT5K
5 Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện tiêu chí văn hóa trong xây dựng nông thôn mới Truy cập từ: https://hanam.gov.vn/Pages/hoi-nghi-tong-ket-10-nam-thuc-hien- tieu-chi-van-hoa-trong-xay-dung-nong-thon-moi.aspx
6 ThS Nguyễn Thị Liễu (21/07/2020) Một số bất cập của luật hôn nhân gia đình năm 2014 Truy cập từ: https://lsvn.vn/mot-so-bat-cap-cua-luat-hon-nhan-va- gia-dinh-nam-2014.html
7 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (Luật số 52/2014/QH13) Ngày 19 tháng
6 năm 2014, Hà Nội Truy cập từ https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Quyen-dan-su/Luat- Hon-nhan-va-gia-dinh-2014-238640.aspx
8 Phát huy hiệu quả các nguồn lực đầu tư phát triển trong lĩnh vực văn hóa.
Nhằm phát huy hiệu quả các nguồn lực đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, tỉnh Bình Phước đã triển khai nhiều chương trình và dự án nhằm nâng cao chất lượng và sự phát triển bền vững Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh đã tích cực thúc đẩy các hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển hạ tầng công nghệ thông tin Các lớp tập huấn kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho cán bộ, công chức, viên chức cũng được tổ chức để nâng cao năng lực và hiệu quả công việc Tỉnh cũng chú trọng đến việc phát động phong trào thi đua đổi mới sáng tạo, nhằm khuyến khích cộng đồng tham gia vào các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và khoa học công nghệ.
9 TS Nguyễn Huy Phòng (08/07/2021) Tạp chí Lý luận chính trị số 4-2021
Giữ gìn, phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam trong bối cảnh hiện nay Truy cập từ: http://lyluanchinhtri.vn/home/index.php/nguyen-cuu-ly-