Tiểu luận chính sách công ở việt nam hiện nay – thực trạng và giải pháp

Chính sách công là quyết định của các chủ thể quyền lực nhànước, nhằm quy định mục đích, cách thức và chế định hành động của những đốitượng liên quan, để giải quyết những vấn đề nhất địn

MÔN: CHÍNH SÁCH CÔNG

Đề tài:

CHÍNH SÁCH CÔNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY –

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

MỞ ĐẦU

Chính sách công là một trong những vấn đề quan trọng của chính trị.Chính sách công là một công cụ quan trọng của quản lý nhà nước Thông quaviệc ban hành và thực thi các chính sách, những mục tiêu của Nhà nước đượchiện thực hóa Chính sách công là quyết định của các chủ thể quyền lực nhànước, nhằm quy định mục đích, cách thức và chế định hành động của những đốitượng liên quan, để giải quyết những vấn đề nhất định mà xã hội đặt ra Đó làtổng thể các chuẩn mực, biện pháp mà nhà nước sử dụng để quản lý xã hội

Khi Việt Nam chuyển sang phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa và hội nhập quốc tế, đòi hỏi ban hành các chính sách để tạo ra nhữngnhân tố, môi trường cho sự chuyển đổi trở thành cấp bách Vì vậy, trong mộtthời gian khá dài, Nhà nước tập trung cao vào việc xây dựng và ban hành các thểchế, nhằm tạo các hành lang pháp lý cho mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội Điều đó

đã tạo nra những tiền đề nhất định cho sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.Tuy nhiên, việc ban hành hàng loạt văn bản pháp luật trong không ít trường hợpdẫn đến tình trạng chồng chéo, trùng lắp, thậm chí mâu thuẫn nhau giữa các quyđịnh pháp lý, mà cuối cùng là sự chi phối của chúng đối với các hoạt động kinh

tế - xã hội theo các chiều khác nhau, khiến cho những hoạt động này không đạtđược mục tiêu mong muốn Nói cách khác, hàng loạt chính sách được ban hành,

có hiệu lực thi hành, song việc chính sách đó có hiệu lực thực tế như thế nào vàđáp ứng mục tiêu đặt ra đến đâu thì dường như không được quan tâm

Xuất phát từ tầm quan trọng của vấn đề, tác giả quyết định lựa chọn đề tài

“Chính sách công ở Việt Nam hiện nay – thực trạng và giải pháp” làm đề tài

tiểu luận học phần môn Chính sách công

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH CÔNG

1.1 Khái niệm chính sách công

Chính sách công” là một cụm từ được sử dụng phổ biến trong các tài liệu

và trên các phương tiện truyền thông, tuy nhiên nó là thuật ngữ khó có thể địnhnghĩa một cách cụ thể và rõ ràng Cho đến hiện tại, có rất nhiều quan niệm khácnhau vể chính sách công, song có thể hiểu: Chính sách công là thuật ngữ dung

để chỉ một chuỗi các quyết định hoạt động của nhà nước nhằm giải quyết mộtvấn đề chung đang đặt ra trong đời sống kinh tế - xã hội theo mục tiêu xácđịnh

Theo quan niệm về chính sách công nêu trên, có thể rút ra những đặcđiểm cơ bản về chính sách công sau:

Thứ nhất, chính sách công bắt nguồn từ các quyết định do Nhà nước banhành và nội dung của chính sách được thể hiện trong các văn bản, quyết địnhcủa Nhà nước

Thứ hai, chính sách công bao gồm một tập hợp các quyết định được banhành qua một giai đoạn dài và kéo dài sang cả giai đoạn thực thi chính sách.Chính sách công luôn không được thể hiện rõ ràng trong một quyết định đơn lẻ,

mà có xu hướng được xác định dưới dạng một chuỗi các quyết định gắn liền vớinhau Thứ ba, chính sách công hướng tới giải quyết vấn để công và tác động đếnlợi ích của một hoặc nhiều nhóm dân số trong xã hội

Thứ tư, chính sách công bao gồm hai bộ phận cấu thành là mục tiêu vàgiải pháp chính sách

Thứ năm, mục tiêu của chính sách công là tạo ra những thay đổi và nhằmđạt được các mục tiêu phát triển của đất nước hoặc địa phương

Thứ sáu, các chính sách công luôn thay đổi theo thời gian, bởi nhữngquyết định sau có thể có những điều chỉnh so với các quyết định trước đó, hoặc

do có những thay đổi trong định hướng chính sách ban đầu; hoặc là kinh nghiệm

về thực thi chính sách công được phản hồi vào quá trình ra quyết định; và dođịnh nghĩa về các vấn đề chính sách công cũng thay đổi qua thời gian

Cuối cùng, về cơ bản chính sách công được xem là đầu ra của quá trìnhquản lý nhà nước, là sản phẩm trí tuệ của đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước

và của cả xã hội

1.2 Vai trò của chính sách công

1.2.1 Vai trò chung của chính sách công

- Vai trò định hướng: Trên thực tế chính sách của các quốc gia là chủ

trương tương đối dài hạn của nhà nước nhằm hướng dẫn, khai thong con đườngphát triển của đất nước Là những quy phạm hành vi, chính sách góp phần địnhhướng hoạt động của các chủ thể trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội theo nhữngmục tiêu, phương hướng, kế hoạch xác định của nhà nước Đồng thời, nó cũnghướng dẫn việc sử dụng và tận dụng các nguồn nhân tài, vật lực để giải quyếtnhững vấn đề mà nhà nước quan tâm

- Vai trò kích thích phát triển: chính sách công được ban hành hướng vào

giải quyết một vấn đề bức xúc đang đặt ra trong đời sống xã hội, làm cho sựphát triển lên một bước Phần lớn chính sách công có vai trò kích thích, tạo rađộng lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế xã hội (đây là điểm khác biệt củachính sách công với các công cụ quản lý khác)

- Vai trò điều tiết: các chính sách là công cụ để nhà nước điều tiết các

quan hệ lợi ích (nhất là các quan hệ lợi ích vật chất) Trong xã hội có nhiều chủthể cùng theo đuổi những lợi ích với nhau sự khác biệt (thậm chí xung đột) vềlợi ích là điều khó tránh khỏi Các chính sách có vai trò điều tiết sự mất cânbằng hoặc những hành vi không phù hợp nhằm bảo đảm sự ổn định, phát triểncủa xã hội và bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị Chẳng hạn, nhà nước có thể

sử dụng các chính sách để điều tiết nền kinh tế thị trường như: chính sách thuế,chính sách giá cả, chính sách cho vay vốn đối với các hộ nông dân nghèo, chính

sách đầu tư, chính sách xuất nhập khẩu…

Các chính sách có vai trò phân phối lợi ích Trong xã hội, lợi ích cá nhânkết hợp chặt chẽ với lợi ích tập thể và lợi ích xã hội Nhà nước có thể sử dụngchính sách để bảo hộ, ưu đãi nhằm thảo mãn nhu cầu lợi ích của số đông hoặckiềm chế nhu cầu lợi ích của một số người, bảo đảm hài hòa quan hệ lợi íchtrong xã hội Việc phân phối lợi ích này là một quá trình vận động không ngừng,bao hàm các nội dung sau:

+ Lựa chọn lợi ích (xác định đối tượng thụ hưởng của chính sách): trong

xã hội có giai cấp, chính sách có lien quan đến phân phối lợi ích của nhà nướcphải phù hợp với quan điểm, lợi ích của giai cấp thống trị Xuất phát từ nhữngđiều kiện lịch sử, trong những thời điểm cụ thể, chính sách có thể ưu tiên chonhóm người này hoặc nhóm người khác

+ Tổng hợp lợi ích: là chủ thể nắm giữ quyền lực công, khi phân phối lợi

ích, nhà nước phải xét đến mối tương quan lợi ích của các thành viên trong xãhội Để giải quyết những mâu thuẫn lợi ích nảy sinh trong quan hệ lợi ích phứctạp, nhà nước cần xem xét trên cơ sở tổng hợp nhu cầu của các chủ thể lợi íchkhác nhau để đề ra chính sách cho phù hợp

+ Phân phối lợi ích: việc thực hiện chính sách sẽ đem lại lợi ích cho một

bộ phận xã hội (do họ được tiếp nhận những nguồn lực nhất định) Như vậy,chính sách có vai trò phân phối lợi ích cho các thành viên trong xã hội Mộttrong những đặc điểm lớn nhất của chính sách là bảo vệ lợi ích lâu dài, lợi íchcủa đa số và lợi ích cơ bản của xã hội

+ Thực hiện lợi ích: việc quán triệt nội dung của chính sách vào thực tiễn.

Việc phân phối lợi ích chỉ có kết quả thong qua triển khai thực hiện chính sách.Nếu chính sách không được thực hiện thì đối tượng của chính sách không nhậnđược lợi ích từ chính sách

Tóm lại, chính sách là sự phân phối lợi ích đối với toàn xã hội Đó là một

sự phân phối có chọn lọc, sau khi đã cân nhắc các mâu thuẫn lợi ích và sự phânphối đó chỉ trở thành hiện thực sau khi chính sách được thực thi

1.2.2 Vai trò của chính sách công trong thực thi quyền lực chính trị

Chính sách công là công cụ thực hiện quyền lực chính trị: khi một giai

cấp thực hiện được sự chuyển hóa quyền lực chính trị thành quyền lực nhà nước,tất yếu sẽ nảy sinh nhu cầu sử dụng công cụ đặc quyền ấy để tổ chức, xây dựngchế độ xã hội mới nhằm thực hiện lợi ích khách quan của mình bằng việc triểnkhai các chính sách trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Nhà nước có vai tròđặc biệt quan trọng trong việc hoạch định chiến lược phát triển kinh tế - xã hội,lựa chọn chính sách, phương thức điều tiết kinh tế vĩ mô Nhà nước không thểthực hiện sự quản lý có hiệu quả nếu không sử dụng công cụ chính sách để giảiquyết những vấn đề kinh tế - xã hội đang đặt ra cho đất nước Như vậy, chínhsách công là mọt trong những nội dung quan trọng nhất của việc thực hiệnquyền lực nhà nước; là chương trình hành động hướng đích của chủ thể nắmhoặc chi phối quyền lực công cộng Nhà nước có vai trò đặc biệt quan trọngtrong việc hoạch định chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, lựa chọn chính sách,phương thức điều tiết kinh tế vĩ mô

Chính sách công ra đời nhằm giải quyết các mâu thuẫn trong xã hội:

trong cơ chế thực hiện quyền lực, các thiết chế chính trị khác (các đảng chính trị,các tổ chức chính trị - xã hội) luôn tác động hoặc gây áp lực lên quá trình ban

hành chính sách của nhà nước Vì vậy, chính sách công luôn là sản phẩm đầu ra

của hệ thống chính trị Chính sách công, xét đến cùng, được hoạch định nhằm

giải quyết mâu thuẫn giữa khả năng hữu hạn và nhu cầu vô hạn của con người

Về thực chất, chính sách là tập hợp các phương án giải quyết cá mâu thuẫn, cácxung đột về giá trị xã hội trong một cộng đồng, có mục đích cuối cùng là tạo ramột trật tự quan hệ lợi ích mà xã hội có thể chấp nhận thong qua ý chí của chủthể cầm quyền Việc đưa ra giải pháp phân phối giá trị, quyết định và thực hiện

nó chính là việc hoạch định và thực hiện chính sách công Việc đó chỉ có thểđược thực hiện bởi tổ chức quyền lực đương nhiên có khả năng quy định sự tuânphục của mọi thành viên xã hội là nhà nước

Chính sách công thực chất là sự thể hiện quyền lực chính trị của chủ thể

cầm quyền Nhà nước, về hình thức, là tổ chức đại diện quyền lực công, về bản

chất lại là sự thể hiện tập trung quyền lực của giai cấp thống trị Như vậy, vềnguyên tắc, chính sách công được quyết định bởi quyền lực công, song thực tếquyền lực công lại bị chi phối, quyết định bởi quyền lực chính trị Hình thức thểhiện trực tiếp của quyền lực chính trị là các quyết định chính trị (cương lĩnh, chủtrương, chính sách quan trọng đối với toàn xã hội) Theo cách gián tiếp, quyếtđịnh của quyền lực chính trị thể hiện tập trung thông qua việc chỉ đạo quá trìnhhoạch định và thực hiện chính sách công của tổ chức nhà nước – hình thức tổchức được thừa nhận phổ biến và đương nhiên là đại diện cho quyền lực công,

có quyền quyết định chính sách công Trong hệ thống chính trị tư sản, nhà nước

là chủ thể nắm trực tiếp và toàn bộ quyền lực chính trị Điều đó giải thích tại saotrong hầu hết các định nghĩa về chính sách, các nhà khoa học phương Tâythường mặc nhiên đồng nhất chủ thể nắm quyền lực chính trị là nhà nước

- Chính sách công đóng vai trò quyết định trong việc giành, giữ và thực hiện quyền lực chính trị Các chính sách được xây dựng và tổ chức khoa

học, đáp ứng được nhu cầu của xã hội sẽ thúc đẩy sự tiến bộ Ngược lại, nhữngchính sách bảo thủ, lỗi thời nếu không được điều chỉnh kịp thời sẽ trở thành vậtcản của sự phát triển Có thể khẳng định, tính khoa học và thực tiễn của cácchính sách được thể hiện ở khả năng phản ánh đúng đắn, chính xác và kịp thờinhững yêu cầu và thực trạng của đời sống xã hội, có ý nghĩa quyết định trực tiếpđến sự thành công của các quá trình chính trị Năng lực hoạch định và tổ chứcthực hiện chính sách là sự phản ánh trình độ năng lực thực tiễn và nghệ thuậtquản lý điều hành xã hội của giai cấp cầm quyền; hiệu lực, hiệu quả của cácchính sách là thước đo đánh giá, thẩm định vai trò thực tế của giai cấp đó

Lịch sử phát triển của xã hội đã chứng minh rằng, không thể có sự pháttriển kinh tế - xã hội bền vững nếu không có một chính phủ hiệu quả Và hiệuquả của một chính phủ chỉ đạt được khi nó có khả năng đề ra và thực hiện đượccác chính sách đáp ứng những yêu cầu cơ bản cho sự phat triển quốc gia Chínhphủ sẽ bị đổ nếu không xây dựng được chính sách hợp lòng dân, phù hợp với xu

thế phát triển của xã hội; cũng như sự thay đổi chế độ tất yếu dẫn đến sự thay

đổi về chính sách Có thể nói: khả năng đưa ra và thực hiện được các chính

sách đúng đắn, hiệu quả, hợp lòng dân sẽquyêt định một cách cơ bản tính chính đáng của quyền lực Một quốc gia muốn tăng trưởng lâu dài thì phải có những

chính sách phát triển bền vững Kinh nghiệm cho thấy, những nước có chínhsách hướng ra bên ngoài và hướng vào thị trường sẽ đạt được thành tựu Trongquá trình này, nhà nước có vai trò chỉ đạo, nâng đỡ và động viên khích lệ cáctầng lớp dân cư, thong qua những chính sách, bước đi phù hợp, khắc phục khókhăn và tận dụng mọi lợi thế cũng như cơ hội để phát triển

- Chính sách công là động thực thúc đẩy xã hội phát triển Ngày nay,

phát triển (linh hồn là phát triển bền vững) với tính chất của một quá trìnhchuyển đổi xã hội đã trở thành mệnh lệnh của thời đại và là yêu cầu sống cồncủa các quốc gia – dân tộc Đó là tư tưởng chủ đạo đang chi phối đời sống chínhtrị thế giới đương đại và cũng là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội Trong quá trình

đó, nhà nước với vị thế là trung tâm quyền lực quốc gia có vai trò quyết địnhtrực tiếp cho quá trình phát triển Chỉ nhà nước – người đại diện cho quốc giamới có thể giải quyết được những khó khăn trong đời sống xã hội cũng như khảnăng khơi dậy các nguồn lực của quốc gia phục vụ cho yêu cầu phát triển Cũngchỉ có nhà nước mới có thể đề ra những chính sách cơ bản để giải quyết các vấn

đề về kinh tế - xã hội Sự vận động của đời sống chính trị ngày càng khẳng địnhvai trò của nhà nước trong việc tạo lập môi trường, chính sách thúc đẩy pháttriển kinh tế - xã hội và các chính sách công đóng vai trò là chìa khóa, người dẫnđường cho sự phát triển Sự cất cánh và phát triển thành công của các quốc giangày càng gắn chặt với chính sách, cũng như vện mệnh của mỗi quốc gia phụthuộc vào chất lượng chính sách của các chính phủ Hơn nữa, những vấn đề toàncầu ngày càng sâu sắc đang đòi hỏi sự nỗ lực phối hợp hành động của nhiềuquốc gia trong những chính sách chung Chính sách là công cụ quan trọng củaquản lý nhà nước, vai trò của nhà nước ngày càng trở nên quan trọng trong việcđiều tiết nền kinh tế thì việc nhà nước sử dụng chính sách để quản lý các quá

trình kinh tế - xã hội ngày càng trở nên khách quan hơn Kinh nghiệm của một

số quốc gia trên thế giới cho thấy: một chính phủ tốt là chính phủ biết đề ra cácchính sách đúng và biết tổ chức thực hiện chính sách đó có hiệu quả Ngược lại,những chính sách sai lầm sẽ gây ra những hậu quả tai hại khó lường cho xã hội.Điều đó cho phép khẳng định, việc nghiên cứu và nắm vững khoa học về chínhsách công đã trở thành yêu cầu ngày càng cần thiết để nâng cao chất lượng hoạtđộng của các cấp chính quyền nhà nước

Chương 2 CÔNG TÁC XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH CÔNG Ở VIỆT NAM

HIỆN NAY – THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN

2.1 Thực trạng việc xây dựng chính sách công ở Việt Nam

2.1.1 Thành tựu

Các chính sách là sản phẩm và công cụ trong quá trình lãnh đạo và quản

lý của Đảng và Nhà nước để thực hiện các mục tiêu cách mạng Trải qua hơnnửa thế kỷ hình thành và phát triển, Nhà nước ta, dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản Việt Nam, đã đưa đất nước vượt qua những thử thách thăng trầm củalịch sử, đánh thắng giặc ngoại xâm, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, ổnđịnh và đang trên đà phát triển Đặc biệt qua gần 30 năm tiến hành công cuộcđổi mới vừa qua, trên cơ sở đường lối và những định hướng chính sách củaĐảng, Nhà nước ta đang tiến hành một loạt chính sách kinh tế - xã hội quantrọng, đưa đất nước thoát ra khỏi khủng hoảng, đạt được tốc độ tăng trưởng cao,đồng thời đảm bảo sự ổn định và phát triển về mặt xã hội

Để có được những quyết sách chính trị đúng đắn, trong quá trình xâydựng đường lối, chính sách, Đảng và nhà nước ta luôn tôn trọng nguyên tắc tậptrung dân chủ, thực sự cầu thị, nhờ đó đã phát huy được trí tuệ tập thể của toànĐảng, toàn dân Nhiều chủ trương, chính sách được phát hiện, hình thành từsáng kiến của quần chúng Đội ngũ các nhà khoa học, nhất là khoa học xã hộingày càng được huy động rộng rãi vào quá trình xây dựng chính sách Các chínhsách quốc gia do đó ngày càng được luận chứng đầy đủ hơn, dựa trên cơ sở khoahọc, có căn cứ lý luận trên cơ sở tổng kết và khái quát hóa thực tiễn Trong quátrình xây dựng các chủ trương, chính sách, Đảng và Nhà nước ta luôn chú ýtham khảo, tiếp thu những tri thức và kinh nghiệm của các nước tiên tiến, cũngnhư luôn lắng nghe ý kiến đóng góp của các chuyên gia, các nhà hoạch địnhchính sách có trình độ cao và nhiều kinh nghiệm của thế giới Về nội dung, quátrình hoạch định đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta luôn được đảm

bảo bởi tính hệ thống, tính kế thừa, tính khoa học và cách mạng, tính dân tộc vàthời đại; phát huy tính chủ động sáng tạo, tính độc lập và tự chủ, tránh rập khuônmáy móc kinh nghiệm của nước ngoài Tính toàn diện của hệ thống đường lốichính sách được đảm bảo và thể hiện qua tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Vì vậy, cho dù thực tiễn cách mạng gặp nhiều khó khăn, thách thức với nhữngbiến động lớn, nhưng nhờ có chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng và chínhsách của Nhà nước nên chúng ta đều vượt qua mọi khó khăn, đi hết thắng lợinày đến thắng lợi khác Thực tiễn đổi mới trong những năm qua đã chứng minhđiều đó

Khi tổng kết việc xây dựng đường lối, chủ trương nói chung và chính sáchnói riêng, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII đã khẳng định những thành tựucủa hơn 10 năm đổi mới là kết quả của quá trình tiến tới, đổi mới và bám sát thựctiễn, phấn đấu gian khổ của Đảng và nhân dân ta Trong hệ thống đường lối,chính sách của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn trước đổi mới, có thể thấyđược những chủ trương, chính sách có ý nghĩa quyết định như: Nghị quyết trungương 6 khóa IV (1979) với những chính sách cho sản xuất “bung ra”; Chỉ thị 100của Ban Bí thư (khóa IV) cải tiến công tác khoán, mở rộng khoán sản phẩm đếnnhóm lao động và người lao động trong hợp tác xã nông nghiệp; các Quyết định25-CP và 26-CP về các nguồn cân đối kế hoạch; Kết luận của Bộ Chính trị khóa

V về một số quan điểm lớn về kinh tế Trên cơ sở đó, Đại hội VI đã đề ra đườnglối và chính sách đổi mới toàn diện đất nước, được Đại hội VII, VIII, IX, X và

XI , XII của Đảng bổ sung và hoàn chỉnh, đã đặt cơ sở cho việc xây dựng hệthống các chính sách kinh tế - xã hội của Nhà nước ta và hoạch định hàng loạt cácchính sách đổi mới trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội

Trước mỗi bước ngoặt của cách mạng, Đảng ta luôn đưa ra những chủtrương, đường lối đúng đắn, định hướng cho hoạch định chính sách của Nhànước luôn sát hợp với thực tiễn đất nước và bối cảnh quốc tế, do đó chúng tathường tránh được những sai lầm đáng tiếc, nhất là về mặt chính trị Trongnhững năm gần đây, quá trình xây dựng chính sách ngày càng được tổ chức một

cách khoa học, rút ngắn quá trình thể chế hóa đường lối thành chính sách Đảng

và Nhà nước ta chủ trương tiến hành đồng thời việc xây dựng chủ trương, đườnglối với các chính sách, giải pháp thực hiện Qúa trình bàn bạc dân chủ rộng rãi,thu hút trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân vào việc góp ý xây dựng một chủ trươngnào đó thường gắn với việc xây dựng các biện pháp, chỉ tiêu và bước đi cụ thể

để hiện thực hóa chủ trương đó Quá trình tuyên truyền, phổ biến đường lối cũng

là lúc chuẩn bị cho ra đời một chính sách Nói cách khác, xây dựng đường lối và

chính sách là một quá trình đang ngày càng đi đến thống nhất và tập trung.

Thực tiễn cách mạng cho thấy rằng, nếu tách rời việc xây dựng đường lối vàchính sách cụ thể để hiện thực hóa đường lối đó sẽ dẫn đến kết cục là đường lối

đó không được thực hiện trên thực tiễn, còn chính sách sẽ gặp phải sai lầm

Cùng với sự phát triển của đất nước, hệ thống chính sách ở nước ta ngày càng được thể chế hoá bằng pháp luật nhiều hơn Quá trình đó tạo cơ sở pháp lý

vững chắc cho việc tổ chức, quản lý và điều hành đời sống kinh tế - xã hội Cóthể nói hơn nửa thế kỷ lãnh đạo và quản lý đất nước, Đảng và Nhà nước ta đãtích luỹ được nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong việc xây dựng và tổ chứcthực hiện các chủ trương và chính sách Những bài học kinh nghiệm này gắnliền với mỗi bước vận động và phát triển của thực tiễn cách mạng, của conđường đi lên chủ nghĩa xã hội Đường lối, chính sách đó phản ánh đúng đắn mụctiêu, lý tưởng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể dân tộc;

phản ánh được xu thế vận động khách quan của thời đại, tương quan lực lượng

giai cấp trong xã hội Đang và Nhà nước với tư cách là các chủ thể chính củaviệc xây dựng chính sách ngày càng ý thức được rằng, việc xây dựng chính sáchkhông thuần tuý là vấn đề chính trị mà còn có ý nghĩa về văn hoá, truyền thống

và tâm lý của dân tộc Do đó, xây dựng chính sách rõ ràng là một khoa học vàphụ thuộc vào phẩm chất và năng lực của Đảng và Nhà nước ta

2.1.2 Những hạn chế

Bên cạnh những thành tựu lớn lao nói trên, quá trình xây dựng và thực thỉ

chính sách ở nước ta vẫn còn tổn tại nhiều hạn chế:

Thứ nhất, có quá nhiều chủ thể tham gia vào hoạch định chính sách dẫn đến tình trạng phức tạp, chồng chéo và thiếu thống nhất, thậm chí mâu thuẫn nhau Về nguyên tắc, các chính sách là do Nhà nước ban hành, nhưng trong thực

tế Đảng không chỉ đề ra đường lối (cương lĩnh, chiến lược, sách lược ) mà còn

đề ra nhiều chính sách, thậm chí là những chính sách cụ thể Ví dụ, Đảng cóchính sách mặt trận đoàn kết dân tộc, chính sách cán bộ, chính sách tôn giáo,chính sách đối ngoại Hơn nữa, trong thực tiễn chính trị ở nước ta, các tổ chứcchính trị - xã hội cũng có những đóng góp và vai trò nhất định trong việc xâydựng và thực thi chính sách, đồng thời cũng đề ra những chính sách riêng củamình Chính thực tiễn xây dựng và thực thi chính sách với sự tham gia của nhiềuchủ thể phức tạp và không nhất quán như vậy, đôi lúc đã làm cho việc ban hànhnhiều chính sách bị chồng chéo, mâu thuẫn nhau, việc giám sát trách nhiệm thựcthi chính sách bị buông lỏng, xem nhẹ, dẫn đến những ảnh hưởng tiêu cực Thực

tế cho thấy, nhiều khi các chính sách của Nhà nước đả được thể chế hoá, luật

pháp hoá lại không có hiệu lực và tính thực tiễn bằng các chính sách của Đảng

và các đoàn thể xã hội Có những chủ trương, chính sách của các cấp ủy Đảng

khi đưa vào triển khai đã dẫn đến những sai lầm, gây thiệt hại không nhỏ, nhưngthường chỉ kiểm điểm, rút kinh nghiệm hay “xử lý nội bộ” Ở một số địaphương, nhiều cơ quan, ngành thi hành các nghị quyết cấp ủy lại trái với chính

sách, pháp luật của Nhà nước và ngược lại Mâu thuẫn không đáng có này

thường gây khó khăn cho quá trình xây dựng và thực hiện chính sách ở cơ sở

Thứ hai, còn thiếu sự phân công rành mạch việc hoạch định chính sách giữa các cơ quan Đảng và Nhà nước, Trung ương và địa phương Cũng như ở

các nước xã hội chủ nghĩa khác, ở nước ta, cơ quan hoạch định đường lối chínhsách cao nhất vẫn là Đại hội Đảng, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính

trị, Ban cán sự Đảng trong các cơ quan nhà nước Quốc hội, Chính phủ và các

cơ quan nhà nước khác thường chỉ làm nhiệm vụ thể chế hoá về mặt pháp lý cácchủ trương, đường lối của Đảng thành chính sách, pháp luật Tuy nhiên, có