Xây dựng chi nhánh thư viện tại phân hiệu trường tiểu học võ thị sáu

Là cán bộ thư viện trẻ mới ra trường, tôi luôn tự hỏiphải làm thế nào để học sinh có thể tiếp cận nhiều hơn với thư viện, tiếp cận cáimới lạ từ những trang sách, trang hình và giúp các e

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CƯMGAR TRƯỜNG TIỂU HỌC VÕ THỊ SÁU

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

XÂY DỰNG CHI NHÁNH THƯ VIỆN TẠI

PHÂN HIỆU TRƯỜNG TIỂU HỌC VÕ THỊ SÁU

Người thực hiện : Trịnh Thị Đức Hạnh Đơn vị : Trường Tiểu học Võ Thị Sáu

ĐẮK LĂK , 2010

LỜI MỞ ĐẦU

Đại hội IX của Đảng cộng sản Việt Nam đã khẳng định mục tiêu tổng quátcủa chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2001 – 2010 là : Đưa đất nước ta ra khỏitình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần củanhân dân, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước côngnghiệp hoá theo hướng hiện đại hoá (tài liệu : Quyết định số 201/2001/QĐ-TTg vềchiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010 của thủ tướng chính phủ: xây dựng thưviện trường học Đến năm 2010 tất cả các trường phổ thông đều có thư viện nhàtrường) Thư viện phổ thông là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, là trung tâmsinh hoạt văn hoá và khoa học của nhà trường (Điều 1- chương 1 – Quyết định61/1998/QĐ/BGD&ĐT về Quy chế tổ chức và hoạt động thư viện trường phổthông) Thư viện đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc cung cấp tài liệunhằm nâng cao chất lượng dạy và học của toàn trường

Nhận biết được sự cần thiết và tầm quan trọng của thư viện trường học đốivới sự nghiệp trồng người Là cán bộ thư viện trẻ mới ra trường, tôi luôn tự hỏiphải làm thế nào để học sinh có thể tiếp cận nhiều hơn với thư viện, tiếp cận cáimới lạ từ những trang sách, trang hình và giúp các em đọc thông viết thạo, bởi ngôitrường tiểu học Võ Thị Sáu thuộc diện vùng sâu vùng xa với số lượng học sinh dântộc thiểu số chiếm 80 %, trong khi đó tôi chưa thể hiểu được ngôn ngữ địa phương

mà các em vẫn thường dùng để giao tiếp với nhau

Điều làm tôi trăn trở nhiều nhất đó là làm thế nào để học sinh ở phân hiệucũng được đọc sách, sinh hoạt thư viện như học sinh ở trường chính trong khi họcsinh đa số là đồng bào dân tộc thiểu số chưa đọc thông viết thạo Tiếng Việt, chưanói rõ tiếng Kinh Với những kiến thức được học và lòng yêu nghề yêu trẻ đã thúcđẩy tôi phải xây dựng một chi nhánh thư viện tại phân hiệu, đây cũng chính là đối

Trong thời gian nghiên cứu đề 9 tháng, bằng phương pháp quan sát trực tiếp,phương pháp thống kê tổng hợp dựa trên thực tế và nhờ sự giúp đỡ nhiệt tình củaBan giám hiệu nhà trường, các đoàn thể và tổ cộng tác viên thư viện tôi đã cónhững sáng kiến tuy không vĩ đại và mới mẻ so với các thư viện trường khác nhưngcũng đã đạt được một số kết quả nhất định làm tôi cảm thấy tự tin, gắn bó với nghề

hơn Đó cũng là lý do tôi chọn đề tài cho sáng kiến kinh nghiệm của mình là “ Xây

dựng chi nhánh thư viện tại phân hiệu trường Tiểu học Võ Thị Sáu”

I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THƯ VIỆN TRƯỜNG VÕ THỊ SÁU

1 Vài nét về trường tiểu học Võ Thị Sáu

Trường nằm ở địa bàn vùng sâu vùng xa cách thị trấn huyện CưMgar hơn20km Năm 2001 trường tiểu học Võ Thị Sáu được tách ra từ trường THCS Võ ThịSáu Những thời gian đầu mới tách, trường gặp nhiều khó khăn về mọi mặt nhưngvượt qua thử thách giờ đây ngôi trường đã được xây dựng khang trang, cơ sở vậtchất trang bị tương đối đầy đủ nhằm phục vụ nhu cầu dạy học của giáo viên và họcsinh trong trường

Tổng số cán bộ giáo viên và công nhân viên trong trường là : 25 người

Toàn trường có đến 80 % là học sinh dân tộc thiểu số

Có 12 lớp học ; tổng số học sinh : 262 em

Trong đó điểm trường phân hiệu có : 4 lớp ; học sinh dân tộc thiểu số chiếm100%

2 Tình trạng của thư viện :

Ngay khi được tách ra từ trường THCS trường tiểu học Võ Thị Sáu đã bắtđầu thành lập thư viện để đáp ứng nhu cầu dạy và học của toàn trường, tuy nhiên vìchưa có cán bộ thư viện cho nên công tác nghiệp vụ thư viện chưa được áp dụngđầy đủ và đạt kết quả cao Đến giữa năm học 2007 – 2008 trường mới có biên chếthư viện chuyên trách và đào tạo đúng chuyên môn nghiệp vụ thư viện

Giờ đây vốn tài liệu của thư viện lên đến 3263 bản sách, trong đó sách thiếunhi là : 1050 bản sách Tài liệu được xử lý kỹ thuật đầy đủ như : đóng dấu, đăng ký,phân loại, dán nhãn, mô tả, sắp xếp, lên giá…Tuy số lượng tài liệu không đồ sộnhưng phần nào đáp ứng được nhu cầu dạy và học của toàn trường

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

1 Cơ sở lý luận của vấn đề :

1.1 Cơ sở lý luận lý thuyết:

Theo Nghị quyết 40/2000/QH10 ngày 9/12/2000 và chỉ thị số TTg ngày 11/6/2001 về việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông Mục tiêutrong giai đoạn hiện nay là phải tăng cường tính thực tiễn, kỹ năng thực hành, nănglực tự học, coi trọng kiến thức khoa học xã hội và nhân văn, bổ sung những thànhtựu khoa học công nghệ hiện đại phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh

14/2001/CT-Trong Điều 1 – chương I Quyết định 61/1998 /QĐ/BGD&ĐT về quy chế tổ

chức và hoạt động thư viện trường phổ thông có nêu : Thư viện trường phổ thông

là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, trung tâm sinh hoạt văn hoá khoa học của nhà trường thư viện góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học thư viện và xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, tạo cơ sở từng bước thay đổi phương pháp dạy và học, đồng thời tham gia tích cực vào việc bồi dưỡng tư tưởng, chính trị và xây dựng nếp sống văn hoá mới cho các thành viên của nhà trường

Những văn bản nghị quyết ấy đã làm thay đổi cách nhìn cách nghĩ của giáoviên và học sinh, tạo điều kiện cho những thư viện bé nhỏ phát triển vươn lên đưatri thức đến tận buôn làng, đến với các em học sinh vùng sâu vùng xa như trườngtôi, thư viện như một ngôi nhà thứ hai mà các em luôn muốn đến để học tập, giải trísau những ngày học hành mệt mỏi Đồng thời xây dựng cho các em thói quen,phương pháp làm việc khoa học

1.2 Cơ sở lý luận thực tiễn :

Thư viện là kho tri thức của nhân loại, làm thế nào để khai thác triệt đểnguồn tri thức ấy phục vụ cho công tác dạy và học của toàn trường đó là nhiệm vụcủa một người cán bộ thư viện, tôi luôn ý thức được điều ấy Mở chi nhánh thưviện tại phân hiệu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thu hút ngày càng

nhiều bạn đọc đến với thư viện để làm được những điều ấy tôi cần phải biết cáchlựa chọn sách và tổ chức các loại hình hoạt động thư viện tại phân hiệu một cáchtốt nhất có thể.

Từ những năm 2007 trở về trước thư viện trường còn rất sơ sài, vốn tài liệu ít

ỏi không đủ phục vụ nhu cầu dạy và học của học sinh và giáo viên Tại phân hiệulại càng không được tiếp xúc với sách báo, đối với học sinh ở đó hai từ “thư viện”nghe thật lạ lẫm Những khó khăn nối tiếp khó khăn khi nguồn sách báo dần đượcđầu tư thì con đường đi đến phân hiệu lại quá xa Phân hiệu cách trường chính10km đường đất, hẻo lánh, trời mưa thì trơn trượt, lầy lội, trời nắng thì bụi bặm, ổ

gà, ổ voi gây nhiều cản trở đối với tài liệu khi đến với học sinh phân hiệu Nhưngkhó khăn ấy không làm giảm lòng yêu nghề mến trẻ của cán bộ thư viện, không đểcác em phải chịu thiệt thòi, với mọi cách khắc phục tình thế tôi đã quyết tâm phảixây dựng một chi nhánh thư viện tại phân hiệu với mục đích đưa tri thức đến gầncác em hơn

2 Thực trạng vấn đề :

Những vấn đề tôi đang vướng mắc trong việc thực hiện xây dựng chi nhánhthư viện đó là :

- Học sinh 100% là người đồng bào dân tộc Êđê

- Còn chậm trong việc tiếp thu tiếng phổ thông

- Phải làm thế nào để hiểu được các em và nói cho các em hiểu tác dụng củasách đối với cuộc sống và học tập ?

Từ những băn khoăn trăn trở đó tôi đã có những giải pháp thực hiện theocách riêng của mình, tuy không mới mẻ nhưng phù hợp với phân hiệu của trường

còn rất yếu trong quá trình học tiếng việt và chưa nói rõ tiếng Kinh qua giao tiếphàng ngày cho nên khi tiếp xúc với các em tôi không hiểu các em nói gì và các emcũng không hiểu những gì tôi diễn đạt Khó khăn là thế nhưng chính khó khăn ấy

mà làm tôi nung nấu một quyết tâm vạch ra kế hoạch lâu dài để có thể xây dựng tổchức một chi nhánh thư viện đưa bầu trời kiến thức, khoa học đến với các em

3.1.Những phương pháp nghiên cứu nhu cầu đọc của học sinh :

Nhằm nắm rõ nhu cầu đọc của học sinh để phục vụ thật tốt nhu cầu ấy tôi đã

sử dụng những phương pháp sau :

Phương tiện để quan sát chủ yếu là nhận thức trực tiếp, điều này thật đúngkhi lần đầu tiên tôi đưa ra một thử nghiệm nhỏ để xem nhu cầu đọc của học sinhphân hiệu như thế nào, đó là tôi lựa chọn sách thật phù hợp với các em sau đó đưaxuống phân hiệu Nhìn thấy những cuốn sách hay, những cuốn truyện tranh đầymàu sắc và hình ảnh đẹp đã làm các em vô cùng vui mừng, nhận thấy trong nhữngđôi mắt thơ ngây sự khao khát được đọc, được đắm chìm trong thế giới của cổ tích,của những bà tiên đã làm trái tim tôi xúc động và tôi đã quyết tâm phải đưa cả thếgiới của sách đến với các em

Phiếu quan sát : Tiếp theo để biết thêm nhu cầu đọc của các em tôi đã đưa ramột phương pháp khác đó là lập phiếu quan sát Phiếu quan sát được thực hiệntrong buổi sinh hoạt tập thể của tháng Tổng phụ trách đội đã giúp đỡ thư việntrong khâu chụp hình nghi lại những hình ảnh của buổi quan sát, những hình ảnh đó

là bằng chứng thực tế giúp tôi nắm bắt nhu cầu của học sinh

Qua cuộc điều tra ấy tôi đã hiểu được điều các em muốn, các em cần Ý kiếncủa các em được tôi trình bày lên Ban giám hiệu nhà trường và từ đó chi nhánh thưviện tại phân hiệu được quan tâm, đầu tư nhiều hơn từ phía nhà trường

PHIẾU QUAN SÁT

Đề tài quan sát : Nhu cầu sách tham khảo phục vụ học tập

Mục đích quan sát : Nâng cao chất lượng học và rèn tính tự học của học

sinh

Đối tượng quan sát : học sinh phân hiệu

Địa điểm, ngày giờ quan sát : Buổi sinh hoạt tập thể tại phân hiệu vào lúc

7h30 sáng ngày 5 tháng 10 năm 2009

Người quan sát : Cán bộ thư viện và Tổng phụ trách Đội

Nội dung quan sát :

Có bao nhiêu cuốn sách tham khảo các em đọc trong tháng ?

Loại sách tham khảo nào các em tìm đọc nhiều nhất ?

Sách tham khảo có đáp ứng đủ nhu cầu của các em không ?

………

Các câu hỏi phỏng vấn :

Qua việc sử dụng sách tham khảo đã giúp các em được điều gì ?

Kiến thức trong sách có quá khó với khả năng của các em không ?

………

Riêng sách đưa xuống phân hiệu hàng tuần với số lượng khoảng 200 cuốn,hai đầu báo là báo thiếu nhi và báo toán học tuổi thơ Niềm vui của các em cũngchính là niềm hạnh phúc của tôi cũng như của Ban giám hiệu nhà trường đã xâydựng lòng tin trong các em về một thế giới tốt đẹp qua sách

3.2 Cán bộ thư viện tự học ngôn ngữ bản địa và xây dựng tủ sách lưu động :

Khó khăn dễ thấy nhất và rõ ràng nhất trước mắt tôi chính là bất đồng ngônngữ giữa học sinh và cán bộ thư viện Bước đầu tôi đã bỏ ra 3 tháng tự học tiếng

Êđê với sự giúp đỡ nhiệt tình của giáo viên dạy tiếng Êđê trong trường và cũng làngười bản địa ở đây, học những câu giao tiếp đơn giản nhất và thường xuyên sửdụng nhất như : em tên là gì, em học lớp mấy, ai chủ nhiệm lớp em, em có thíchđọc sách không, sách gì em thích đọc nhất, Bước khởi đầu ấy nhằm tạo mối quan

hệ gần gũi thân thiện và để nắm bắt, hiểu tâm lý, nhu cầu sử dụng sách báo của cácem

Kết quả cho việc chuyên tâm theo học tiếng Êđê đã giúp tôi có một số kiếnthức mới nhất định, tuy không nói lưu loát như dân bản địa nhưng tôi cũng đã phầnnào hiểu được những gì các em thường trao đổi với nhau và qua đó tôi hiểu đượccác em mong muốn điều gì ở cán bộ thư viện là tôi

Bên cạnh đó tôi cũng tham mưu đề xuất với nhà trường cùng tổ công tác thưviện về kế hoạch đưa tủ sách lưu động xuống phân hiệu để tuyên truyền, giới thiệu

và được Ban giám hiệu nhà trường nhiệt tình ủng hộ Từ đó tôi có cơ sở thực tiễn

để thực hiện những kế hoạch của mình tại điểm trường phân hiệu

3.3 Xây dựng tại mỗi lớp học một ngăn sách, báo :

Điểm trường không có phòng thư viện với đầy đủ cơ sở vật chất và sách báonhư ở thư viện trường chính, để tiết kiệm kinh phí cho nhà trường và tận dụngkhoảng trống trong lớp học tôi phân tủ đựng thiết bị dạy học và sách vở của họcsinh ra thành 3 ngăn để có thêm một ngăn lưu giữ, bảo quản sách báo Thứ hai hàngtuần thư viện trường chính làm nhà phân phối cung cấp khoảng 200 cuốn sách baogồm sách tham khảo và sách truyện thiếu nhi, hai đầu báo là báo măng non và tạpchí toán học tuổi thơ xuống các lớp

Để bảo đảm rằng không thất thoát và mất mát nhiều tài liệu tôi đã tự lựachọn phân các loại sách phù hợp với từng đối tượng học sinh, như thế sách chỉđược sử dụng tại lớp học đó mà không bị đem sang lớp khác Nhằm bảo quản vàgìn giữ tài liệu một cách tốt nhất khi cán bộ thư viện không thể có mặt ở phân hiệuhàng ngày, tôi đã kết hợp với giáo viên tại phân hiệu cũng là thành viên của tổ công

tác thư viện phân công theo dõi quá trình sử dụng sách báo của học sinh, có sổ theodõi hàng tuần quan sát thăm dò thực tế nhu cầu về sách của các em để kịp thời bổsung Ngoài ra tôi sử dụng một biện pháp liều lĩnh nhất nhưng cũng an toàn nhất đóchính là tuyển chọn ở mỗi lớp hai học sinh lanh lợi và cũng nghịch ngợm nhất lớpgiao cho trọng trách trông coi, giữ gìn, kiểm tra sách báo khi các bạn trong lớpmượn đọc Đến cuối tháng sẽ khen thưởng cho lớp nào làm tốt công tác giữ gìnsách báo bằng hình thức hai học sinh đó sẽ nhận thưởng mỗi em một cuốn vở vàmột cây viết còn cả lớp sẽ có thêm sách truyện đọc trong tháng Đây là cách làmgiúp học sinh nêu cao tinh thần, trách nhiệm của mình, biết giữ gìn và bảo vệ tàisản do mình gánh vác.

Đã xây dựng được cơ sở vốn sách báo trong mỗi lớp học rồi việc tiếp theođáng quan tâm nhất đó là : Làm sao để tạo một thói quen đọc sách báo như mộtviệc cần phải làm thường xuyên của học sinh trong khi ở ngoài kia có bao nhiêu làđiều thú vị lôi cuốn các em như các trò chơi : nhảy dây, đánh chuyền, đá cầu làmsao để củng cố vốn kiến thức tiếng việt cho các em vì có những em học đến lớp 3nhưng vẫn còn đánh vần từng tiếng Để tiếp tục cho những trăn trở trên thư việntrường tiểu học Võ Thị Sáu đã có một số hoạt động cụ thể nhằm thu hút các em đếnvới sách

3.4 Tổ chức hoạt động của chi nhánh thư viện phân hiệu :

Để đánh giá chất lượng trong hoạt động của chi nhánh thư viện có hiệu quảhay không không chỉ căn cứ vào số liệu ghi trên giấy mà căn cứ vào chính kết quảtiếp thu sách và nhu cầu sử dụng sách ngày càng lớn của học sinh Sự mới mẻ trongsáng kiến và bỡ ngỡ trong hành động đôi lúc làm tôi bối rối không biết làm thế nàocho tốt để học sinh hiểu sâu sắc giá trị của từng cuốn sách, ngày càng thích thú khitiếp xúc với sách Sau đây là những hoạt động thư viện đã được cụ thể hoá dướimọi hình thức:

3.4.1 Đọc to nghe chung :

Hoạt động này tuy không mới nhưng là một hoạt động vô cùng quan trọng.Học sinh lớp 1, lớp 2 còn rất yếu về phát âm và đọc chưa lưu loát chính vì thế đọc

to nghe chung là một hình thức tuyên truyền miệng đưa lại nhiều kết quả đángthuyết phục Tôi chọn 4 em trong tổ cộng tác thư viện ở hai khối 3, 4 thay phiênnhau lựa chọn những cuốn sách thật hay, thật bổ ích và nhiều hình ảnh sặc sỡ đểđọc cho các em lớp 1, lớp 2 nghe trong 15 phút đầu giờ

Vai trò của giáo viên chủ nhiệm cũng rất quan trọng Vào mỗi buổi sinh hoạtlớp cô giáo hỏi học sinh là trong tuần đã được nghe những câu chuyện gì, ý nghĩacủa câu chuyện ra sao và yêu cầu được nghe các em kể lại Lúc ấy các em tranhnhau được kể cho cô giáo nghe, vô hình dung chúng ta thấy được khả năng ghi nhớrất tốt của các em, các em có thể kể hết các câu chuyện trong tuần và diễn tả mộtcách sôi nổi và ngộ nghĩnh Bên cạnh đó ta còn được nghe các em nêu ý nghĩa sâusắc và rút ra bài học khi được nghe câu chuyện

3.4.2 Thi đố vui ô chữ trên báo và làm toán trên tạp chí toán tuổi thơ :

Để học sinh có thể vui chơi giải trí sau những buồi học căng thẳng, ngoàiviệc đọc sách thì có một hình thức giải trí thú vị và hấp dẫn hơn nữa đó là thi đốvui Hình thức thi đố vui dựa trên các loại báo, tạp chí do cán bộ thư viện cung cấpxuống phân hiệu