Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Mẫu Thượng Ngàn của Nguyễn Xuân Khánh, ra mắt vào năm 2006, nhanh chóng thu hút sự chú ý của độc giả và giới nghiên cứu Nhiều công trình và bài viết đã được thực hiện về tác phẩm này, trong đó một số tác giả đã đề cập đến nhân vật nhưng chỉ dừng lại ở những khái quát chung hoặc khía cạnh đơn lẻ Tuy nhiên, vẫn còn thiếu những phân tích sâu sắc về thế giới nhân vật trong tiểu thuyết.
Nhà văn Nguyên Ngọc nhận xét rằng cuốn tiểu thuyết nổi bật với hệ thống nhân vật nữ phong phú và đa dạng, từ bà Tổ Cô bí ẩn đến cô đồng Mùi và cô trinh nữ Nhụ Các nhân vật nữ trong tác phẩm không chỉ gần gũi và hiện thực mà còn mang trong mình sức sống mãnh liệt, thể hiện những khát khao cho và nhận, tạo nên một bức tranh sinh động và đầy cảm xúc Họ góp phần làm cho cuốn tiểu thuyết trở nên đẹp đẽ và cuốn hút, thể hiện sự phong phú và phong phú của cuộc sống.
Trong bài viết Có một nền văn hóa Mẫu như thế, nhà nghiên cứu Đỗ
Ngọc Yên nhận định rằng chỉ có tài năng, tâm huyết, kinh nghiệm và trí tuệ của những nhà văn cao niên như Nguyễn Xuân Khánh mới có thể tạo ra những nhân vật trung tâm đa dạng và phong phú Nhân vật trong cuốn tiểu thuyết mang tầm khái quát lớn, vừa thánh thiện vừa gần gũi, mộc mạc nhưng cũng đầy sâu sắc Họ chứa đựng nhiều cảm xúc, vừa dễ vỡ lại vừa kiên cường, tỏa sáng hơn hẳn những nhân vật trong thể loại tiểu thuyết truyền thống.
Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên trong buổi phỏng vấn với VTC New đã nhận xét rằng lối viết của Nguyễn Xuân Khánh tuy mang tính cổ điển nhưng vẫn phản ánh rõ nét hơi thở của cuộc sống hiện đại Ông đặc biệt ấn tượng với những đoạn miêu tả bản thể tự nhiên và tính phồn thực của nhân vật nữ, cho rằng chúng rất sum suê và phì nhiêu, thể hiện phong cách độc đáo của Nguyễn Xuân Khánh.
Trong bài viết "Ngôn ngữ thân thể trong Mẫu Thượng Ngàn," tác giả Trịnh Thị Lan nhấn mạnh rằng Nguyễn Xuân Khánh thường sử dụng ngôn ngữ thân thể để tôn vinh vẻ đẹp của nhân vật nữ Mỗi nhân vật mang một vẻ đẹp riêng, nhưng tất cả đều tràn đầy sức sống, trở thành biểu tượng cho vẻ đẹp cứu rỗi.
Khóa luận tốt nghiệp của Nguyễn Thị Phương Lan tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, với đề tài "Nhân vật nữ trong tiểu thuyết Mẫu Thượng Ngàn của Nguyễn Xuân Khánh", đã khám phá những điểm độc đáo và mới mẻ trong thế giới nhân vật nữ Tác giả đã phân tích các thủ pháp nghệ thuật đặc sắc trong việc xây dựng hình ảnh nhân vật nữ, đồng thời điểm qua các công trình nghiên cứu, bài viết, và ý kiến bình luận liên quan, từ đó làm nổi bật tầm quan trọng của nhân vật nữ trong tác phẩm.
Thuyết Mẫu Thượng Ngàn đã thu hút nhiều sự chú ý, nhưng các công trình nghiên cứu vẫn còn hạn chế và thiếu tính hệ thống Hiện tại, chưa có nghiên cứu chuyên sâu nào về thế giới nhân vật trong cuốn tiểu thuyết này Do đó, khóa luận này sẽ tập trung vào việc khám phá và phân tích thế giới nhân vật trong tiểu thuyết, nhằm lấp đầy khoảng trống trong nghiên cứu hiện tại.
"Mẫu Thượng Ngàn" của Nguyễn Xuân Khánh thể hiện rõ tài năng và phong cách nghệ thuật độc đáo của ông, góp phần khẳng định vị thế của tác giả trong nền văn học Việt Nam.
Mục đích nghiên cứu
Thực hiện khóa luận này, chúng tôi hướng đến những mục đích sau:
Nghiên cứu tiểu thuyết Mẫu Thượng Ngàn của Nguyễn Xuân Khánh nhằm làm nổi bật những đặc sắc trong thế giới nhân vật, các kiểu nhân vật đa dạng và những biện pháp nghệ thuật độc đáo được sử dụng để xây dựng thế giới nhân vật.
Nguyễn Xuân Khánh là một tác giả nổi bật, khẳng định tài năng và phong cách riêng biệt trong nền văn học Việt Nam Ông đã có những đóng góp quan trọng, đặc biệt trong lĩnh vực tiểu thuyết đương đại, giúp làm phong phú thêm bức tranh văn học nước nhà Những tác phẩm của ông không chỉ thể hiện sự sáng tạo mà còn phản ánh sâu sắc những vấn đề xã hội, văn hóa của Việt Nam hiện đại.
Nhiệm vụ nghiên cứu
Thực hiện đề tài, khóa luận đặt ra và giải quyết những vấn đề sau:
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ trình bày một số vấn đề lý luận chung về nhân vật trong tác phẩm văn học, đồng thời đi sâu vào việc phân tích các nhân vật cụ thể trong tiểu thuyết "Mẫu Thượng Ngàn" Việc hiểu rõ vai trò và đặc điểm của nhân vật không chỉ giúp làm sáng tỏ nội dung tác phẩm mà còn phản ánh những giá trị văn hóa và xã hội Qua đó, chúng ta sẽ khám phá những khía cạnh tâm lý, động cơ và mối quan hệ giữa các nhân vật, từ đó làm nổi bật thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm.
Nghệ thuật khắc họa nhân vật của Nguyễn Xuân Khánh thể hiện sự đa dạng và phong phú, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc về thế giới nhân vật mà tác giả xây dựng Qua những phân tích kỹ lưỡng, độc giả có thể thấy được tài năng nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Xuân Khánh trong việc tạo hình và phát triển nhân vật, từ đó làm nổi bật những khía cạnh tinh tế của tâm lý và cuộc sống con người.
Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
Như tên gọi của khóa luận, chúng tôi hướng đến nghiên cứu: Thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Mẫu Thượng Ngàn của Nguyễn Xuân Khánh
Tiểu thuyết “ Mẫu Thượng ngàn ” của Nguyễn Xuân Khánh,NXB Phụ nữ, năm 2006.
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tổng hợp, khái quát.
Đóng góp của khóa luận
Nghiên cứu này hệ thống hóa và phân tích khoa học về “Thế giới nhân vật trong tiểu thuyết Mẫu Thượng Ngàn của Nguyễn Xuân Khánh”, từ đó làm nổi bật những đóng góp của tác giả đối với nền văn học Việt Nam đương đại.
Bài tập nghiên cứu khoa học này rất hữu ích cho việc học tập, nghiên cứu và giảng dạy của tác giả trong tương lai.
Cấu trúc của khóa luận
Ngoài phần Mở đầu; Kết luận; Tài liệu tham khảo; Nội dung chính của khóa luận gồm 2 chương:
- Chương 1: Những vấn đề chung
- Chương 2: Nhân vật và nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
Thế giới nhân vật
Nhân vật là yếu tố quan trọng nhất trong tác phẩm văn học, đóng vai trò trung tâm trong việc phát triển cốt truyện và truyền tải thông điệp Có nhiều khái niệm và định nghĩa khác nhau về nhân vật văn học, dưới đây là một số định nghĩa phổ biến và tiêu biểu nhất mà chúng ta có thể tham khảo.
Trong Từ điển văn học, nhân vật được coi là yếu tố cơ bản nhất trong tác phẩm, đóng vai trò quan trọng trong việc bộc lộ chủ đề và tư tưởng Nhân vật không chỉ là trung tâm của tác phẩm mà còn là nơi tập trung giá trị tư tưởng và nghệ thuật, được khắc họa qua các yếu tố hình thức của văn chương.
Theo giáo trình Lí luận văn học của Hà Minh Đức (1997), nhân vật văn học được coi là một hiện tượng nghệ thuật mang tính ước lệ, không phải là sự sao chép đầy đủ mọi chi tiết của con người Thay vào đó, nhân vật thể hiện con người qua những đặc điểm điển hình như tiểu sử, nghề nghiệp và tính cách Khái niệm nhân vật còn rộng hơn, bao gồm cả những con người có tên hoặc không tên, được khắc họa sâu sắc hoặc chỉ thoáng qua trong tác phẩm Ngoài ra, nhân vật có thể là sự vật, loài vật mang bóng dáng con người, hoặc những hiện tượng liên quan đến con người nổi bật trong tác phẩm.
Nhân vật trong văn học được định nghĩa là đối tượng chính được miêu tả trong tác phẩm, có thể là con người hoặc không Nhân vật đóng vai trò là phương tiện tái hiện đời sống, từ một cá nhân cụ thể đến các hình thức khác nhau Thông qua nhân vật, tác giả truyền tải quan niệm nghệ thuật, lý tưởng thẩm mỹ và nhận thức về con người và cuộc sống.
Nhân vật văn học đóng vai trò thiết yếu trong mỗi tác phẩm, vì vậy việc nghiên cứu nhân vật là chìa khóa để hiểu sâu sắc về tác phẩm Đây là yếu tố quan trọng đầu tiên cần xem xét khi muốn khám phá một tác phẩm văn học.
1.1.2 Các kiểu loại nhân vật
Nhân vật văn học rất đa dạng và có thể được phân loại thành nhiều kiểu loại khác nhau dựa trên các tiêu chí khác nhau.
Xét về mặt kết cấu có: nhân vật chính, nhân vật phụ và nhân vật trung tâm
Trong bài viết này, tác giả đề cập đến hệ tư tưởng và quan niệm về lý tưởng xã hội thẩm mỹ thông qua việc phân chia nhân vật thành chính diện và phản diện Sự phân loại này phản ánh những mâu thuẫn đối kháng trong xã hội, làm nổi bật vai trò của các nhân vật tích cực và tiêu cực trong tác phẩm.
Cấu trúc nhân vật có thể được phân loại thành nhân vật chức năng, nhân vật loại hình, nhân vật tính cách và nhân vật tư tưởng Tuy nhiên, những phân chia này chỉ là cách tư duy phân loại để dễ hiểu và thường có thể cứng nhắc, không phản ánh đầy đủ bản chất con người Mỗi nhân vật, cả trong đời sống và nghệ thuật, đều rất đa dạng, thể hiện nhiều tư tưởng, hành động và tính cách phức tạp, với những khía cạnh tốt xấu, tích cực và tiêu cực.
Việc nhìn nhận và phân loại nhân vật trong tác phẩm cần được thực hiện một cách linh hoạt, bởi vì cả tác giả lẫn bạn đọc có thể tiếp cận từ nhiều quan niệm và góc độ khác nhau.
Xét về đặc điểm thể loại có: nhân vật trữ tình, nhân vật tự sự, nhân vật kịch.
Tác giả Nguyễn Xuân Khánh
1.2.1 Cuộc đời và quá trình sáng tác
Nguyễn Xuân Khánh, sinh năm 1933 tại xã Cổ Nhuế, Từ Liêm, Hà Nội, là một nhân vật nổi bật trong lĩnh vực âm nhạc và văn chương Ông từng đạt tú tài toán và theo học tại Đại học Y khoa Hà Nội.
Từ năm 1951 đến 1952, Nguyễn Xuân Khánh đã quyết định gác bút để tham gia bộ đội vào năm 1953 Trong những chuyến hành quân và buổi diễn tập, tình đồng đội đã khơi dậy niềm cảm hứng trong ông, dẫn đến việc sáng tác truyện ngắn "Một đêm" Ông đã giành giải nhì trong cuộc thi viết truyện ngắn đầu tiên của Tạp chí Văn nghệ Quân đội vào năm 1959, từ đó văn chương trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc đời ông, mở ra những ngả rẽ bất ngờ trong sự nghiệp sáng tác.
Vào những năm 1960, Nguyễn Xuân Khánh làm biên tập viên tại Tạp chí Văn nghệ Quân đội, cùng với nhiều tên tuổi nổi bật như Vũ Cao, Thanh Tịnh, và Nguyễn Khải Tuy nhiên, tính cách nghệ sĩ của ông không phù hợp với môi trường quy phạm của quân đội Năm 1962, sau khi xuất bản tập truyện ngắn đầu tay mang tên Rừng sâu, ông bị kỷ luật do mâu thuẫn trong quan điểm nghề nghiệp và phải chuyển sang làm việc tại báo Thiếu niên Tiền phong.
Năm 1969, Nguyễn Xuân Khánh nghỉ hưu sớm và bắt đầu cuộc sống mưu sinh với nhiều nghề khác nhau như nuôi lợn và gác nhà kho Tuy nhiên, ông luôn có một mối liên hệ sâu sắc với văn chương Sau những giờ làm việc vất vả, ông lại dành thời gian vào ban đêm để đọc sách và viết lách, tìm thấy niềm đam mê trong những trang sách kinh điển.
Ông luôn tìm thấy ánh sáng huyền diệu từ những con chữ, giúp ông vượt qua những khó khăn trong cuộc sống Với khả năng ngoại ngữ tiếng Pháp, ông đã dịch hàng chục cuốn sách và ý thức được tầm quan trọng của việc củng cố tri thức như hành trang cho con đường dài phía trước.
Nguyễn Xuân Khánh luôn coi văn chương là một "khu đền đài linh thiêng" trong tâm hồn, khẳng định rằng dù cuộc sống có khó khăn, ông vẫn chờ đợi và dồn nén tâm huyết cho văn chương Hai tiểu thuyết Miền hoang tưởng và Trư cuồng ra đời khi tên tuổi ông chưa được công nhận, nhưng ông vẫn âm thầm viết và nhận được sự khích lệ từ bạn bè Đến năm 1990, tiểu thuyết Miền hoang tưởng được xuất bản, đánh dấu bước ngoặt trong sự nghiệp của ông Mặc dù gặp nhiều khó khăn, tác phẩm đã củng cố niềm tin của ông vào sự đón nhận của độc giả Năm 2000, tiểu thuyết Hồ Quý Ly ra mắt và trở thành hiện tượng văn học, đưa tên tuổi Nguyễn Xuân Khánh trở lại với công chúng một cách nồng nhiệt.
Gần 70 tuổi, ông bắt tay vào viết tiểu thuyết Mẫu Thượng Ngàn và cho ra mắt bạn đọc ở tuổi 74 Ở tuổi 79, Nguyễn Xuân Khánh tiếp tục cho ra mắt bạn đọc cuốn tiểu thuyết Đội gạo lên chùa Mỗi cuốn tiểu thuyết ra đời đều làm xôn xao làng văn và tạo nên những “cơn khát” lớn trong độc giả
Trong những đợt xét giải thưởng về văn xuôi của Hội nhà văn Việt
Tiểu thuyết "Hồ Quý Ly" của Nguyễn Xuân Khánh đã nhận được sự đồng thuận cao từ Hội Nhà văn Hà Nội và các giải thưởng danh giá, bao gồm Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2001 và Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội 2001.
Mẫu Thượng Ngàn đã vinh dự nhận giải thưởng của Hội Nhà văn Hà Nội vào năm 2006, và Đội gạo lên chùa cũng ngay lập tức được công nhận với giải thưởng từ Hội Nhà văn ngay sau khi công bố.
Việt Nam 2010 và là cuốn sách gây ấn tượng nhất trong số các tác phẩm đạt giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2010- 2011
Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh đã khẳng định tên tuổi của mình trên văn đàn qua ba thiên tiểu thuyết văn hóa – lịch sử, mang đến luồng sinh khí mới cho thể loại tiểu thuyết và góp phần tích cực vào nền văn xuôi đương đại cũng như văn học Việt Nam.
1.2.2 Tiểu thuyết Mẫu Thượng Ngàn trong bối cảnh văn xuôi đương đại Việt Nam
Sau chiến thắng lịch sử năm 1975 và Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI vào năm 1986, nền văn học Việt Nam đã trải qua những chuyển biến sâu sắc và toàn diện trong bối cảnh đổi mới mạnh mẽ của đất nước, với xu hướng dân chủ hóa, nhân đạo hóa và hiện thực hóa ngày càng rõ nét.
Trong bối cảnh phát triển của nền văn học, văn xuôi đã có những bước tiến vượt bậc, đặc biệt là tiểu thuyết, thể loại đóng góp tích cực cho sự cách tân của văn xuôi Việt Nam đương đại Sự dân chủ hóa trong môi trường sáng tạo đã giúp các nhà văn nâng cao nhận thức về vai trò nghệ sĩ của mình, từ đó thúc đẩy nhiều tác giả tiểu thuyết đổi mới trong cách nhìn nhận và sáng tác.
Có 11 lối viết độc đáo, với nhiều tác phẩm thành công hoặc đang trong quá trình khám phá Tất cả đều hướng đến mục tiêu làm mới và tạo sức hấp dẫn cho văn chương, đặc biệt là thể loại tiểu thuyết.
Nguyễn Xuân Khánh như một nhà văn lớn của thể loại này đã gặt hái được nhiều thành công qua bộ ba tiểu thuyết: Hồ Quý Ly (2000), Mẫu Thượng
Trong thập kỷ qua, ba bộ tiểu thuyết văn hóa - lịch sử, bao gồm "Ngàn" (2006) và "Đội gạo lên chùa" (2011), đã thu hút sự chú ý của đông đảo dư luận.
Cả ba cuốn tiểu thuyết của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh đều nhận được nhiều giải thưởng danh giá như Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam và Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội, được giới nghiên cứu và độc giả đánh giá cao Thành công này đã giúp ông khẳng định tên tuổi vững chắc trên văn đàn, và sự nghiệp của ông thực sự bắt đầu từ tác phẩm Hồ Quý Ly.
NHÂN VẬT VÀ NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT
Các kiểu nhân vật trong tiểu thuyết Mẫu Thượng Ngàn
Trong cuốn tiểu thuyết Mẫu Thượng Ngàn, Nguyễn Xuân Khánh khéo léo xây dựng một thế giới văn hóa phong phú, phản ánh bản sắc dân tộc Việt Nam qua những hình tượng sinh động Tác phẩm không chỉ thể hiện vẻ đẹp hồn nhiên của văn hóa làng mà còn khắc họa chân dung dân tộc qua các nhân vật bình dân, tạo thành một bức tranh toàn diện về tâm thức người Việt Đặc biệt, tác giả đã thành công trong việc thể hiện sự tiếp biến văn hóa Pháp-Việt qua ba kiểu loại nhân vật, từ đó làm nổi bật sức sống và vẻ đẹp văn hóa Việt.
Nguyễn Xuân Khánh từ lâu đã ấp ủ ước mơ viết tiểu thuyết về người mẹ và phái nữ, thể hiện niềm cảm mến sâu sắc của ông dành cho phụ nữ Tình yêu lớn lao của nhà văn đối với mẹ mình, người phụ nữ trẻ đã kiên cường nuôi con một mình sau khi chồng rời bỏ, là nguồn cảm hứng chính cho tác phẩm của ông.
Nguyễn Xuân Khánh viết về người phụ nữ không chỉ từ góc độ của một nhà văn mà còn từ trải nghiệm sâu sắc của bản thân, thể hiện tình cảm với những người phụ nữ cô đơn ở làng Kẻ Noi, Cổ Nhuế trong ký ức tuổi thơ của ông Ông mang đến một cái nhìn chân thực và đầy nhân văn, phản ánh sự ân nghĩa và thủy chung trong cuộc sống.
Trong tiểu thuyết Mẫu Thượng Ngàn, nhân vật nữ được xây dựng một cách công phu và độc đáo, thể hiện sự trân trọng của nhà văn Nguyên Ngọc đối với họ Các nhân vật nữ như bà Tổ Cô bí ẩn, bà Ba Váy đa tình, cô đồng Mùi, cô mõ Hoa khốn khổ, và cô trinh nữ Nhụ đều mang đến cảm giác gần gũi và hiện thực Họ không chỉ đẹp mà còn sống động, thể hiện những khát khao và cảm xúc phong phú, từ những nét mơn mởn đến sần sùi, tạo nên một bức tranh đa dạng và đầy sức sống về người phụ nữ Việt.
Bà Đà của ông Đùng huyền thoại, cùng với sức sống mãnh liệt và phồn thực của nhân dân, thể hiện một tín ngưỡng tuyệt diệu không bao giờ có thể cạn kiệt Điều này cho thấy rằng, với sức sống ẩn sâu trong văn hóa, người Việt Nam và những người phụ nữ bình dân chính là biểu tượng cho sức sống bất tận, vĩnh cửu như Đất, như Rừng, như Mẹ.
Dù có xuất thân và hoàn cảnh sống khác nhau, tất cả họ đều sở hữu vẻ đẹp ngoại hình tuyệt mỹ, thể hiện sự phong phú và đa dạng của cuộc sống.
Nhân vật Nhụ được giới thiệu ngay từ đầu tác phẩm với đặc điểm nổi bật là khuôn mặt trái xoan, đôi mắt đen láy, to dài và hơi xếch, cùng với tiếng cười lanh lảnh.
Nhụ được Nguyễn Xuân Khánh miêu tả với vẻ đẹp tinh khôi và quyến rũ, với "16 canh, giòn tan như pha lê," thân hình mơn mởn và gò má ửng hồng như trứng gà bóc Cô sở hữu bầu vú căng mẩy, hấp dẫn, khiến chàng trai trong "Điều" mê đắm và quay cuồng Khi nhìn thấy tấm lưng trần trắng muốt với giọt nước long lanh dưới ánh trăng, chàng không thể kiềm chế và đã ôm lấy Nhụ, mặc cho cô vùng vẫy.
Vẻ đẹp của Nhụ thể hiện sức sống mãnh liệt và sự quyến rũ đầy mê hoặc của một cô gái tuổi mới lớn, đang trong giai đoạn dậy thì.
Bà Tổ Cô của dòng họ Vũ Xuân mang vẻ đẹp thanh tú và kiêu kỳ, khác hẳn với vẻ trẻ trung của Nhụ Ngày còn trẻ, bà sở hữu vẻ đẹp nổi bật với thân hình thắt đáy lưng ong và khuôn mặt trái xoan, khiến ai cũng phải trầm trồ Dù không trang điểm, bà vẫn tỏa sáng với nét đẹp tự nhiên Sự kết hợp giữa vẻ đẹp truyền thống Á Đông và hiện đại phương Tây giúp bà duy trì sức hút, ngay cả khi về già Nhan sắc của bà đã khiến Philippe phải ngạc nhiên khi lần đầu gặp gỡ, khẳng định sức hấp dẫn vượt thời gian của bà.
Philippe gặp bà trong một lần đến nhà ông Trưởng Cam có công chuyện) “
Bà là một thiếu phụ xinh đẹp, sở hữu vẻ đẹp hiếm thấy, được mô tả là “đẹp như một bức tranh tố nữ tô màu” và “cao quý như Đức Mẹ.” Vẻ đẹp của bà mang đặc trưng chuẩn mực của người phụ nữ Đông – Tây.
Bà Ba Váy không sở hữu vẻ đẹp quý phái như bà Tổ Cô, nhưng lại thu hút mọi ánh nhìn với làn da trắng sáng lạ thường, gương mặt tròn đầy đặn, vai tròn và đôi tay mũm mĩm giống như tay trẻ con.
Cô Váy, một hình mẫu của vẻ đẹp gợi cảm, đã thu hút sự chú ý từ khi mới 13 tuổi với nét quyến rũ và sự ngọt ngào Đến năm 17 tuổi, khi được gả cho ông Lý, cô đã trở thành một “cô gái thực sự”, xinh đẹp và tràn đầy sức sống Ông Lý say đắm cô bởi sự săn chắc và sức sống mãnh liệt của tuổi trẻ, cùng làn da trắng hồng rực rỡ khiến ông luôn khao khát Vẻ đẹp của bà Ba Váy không chỉ đơn thuần là sự hấp dẫn mà còn mang trong mình sức sống dào dạt, đầy chất phồn thực.
Cô đồng Mùi sở hữu vẻ đẹp quyến rũ, kết hợp hoàn hảo giữa sự quý phái của bà Tổ Cô và nét gợi tình, phồn thực của bà Ba Váy.
Cô Mùi, mặc dù có dáng vẻ khác biệt với người phụ nữ Á Đông, vẫn tỏa sáng với vẻ đẹp ngút ngát và sức trẻ Nhà văn mô tả cô là người đàn bà cao lớn, với bầu vú nở nang, eo thon nhỏ và đôi mông chắc nịch, tạo nên sức hấp dẫn mạnh mẽ Vẻ đẹp phồn thực và sức sống của cô đã thu hút Philippe, người luôn bị cuốn hút bởi sự trẻ trung và quyến rũ của cô Cô Mùi được ví như “một đóa hoa đêm” với hương sắc kỳ lạ, khiến Philippe say mê và làm cho những kẻ chinh phục phải bại trận trước sức mạnh của vẻ đẹp thần bí của người phụ nữ bản xứ.
Nghệ thuật xây dựng nhân vật
2.2.1 Nghệ thuật miêu tả ngoại hình
Ngoại hình là yếu tố quan trọng giúp người đọc tiếp cận thế giới nhân vật trong tác phẩm, bao gồm hình dáng, diện mạo, trang phục, cử chỉ và tác phong Nhà văn có thể khắc họa ngoại hình nhân vật trực tiếp qua ngôn ngữ kể chuyện hoặc gián tiếp qua cái nhìn của nhân vật khác Điều này có thể thể hiện những nét toàn diện hoặc chỉ một vài đặc điểm nổi bật, góp phần bộc lộ tính cách và cá biệt hóa nhân vật.
Miêu tả ngoại hình nhân vật là một yếu tố quan trọng trong tiểu thuyết, đặc biệt là tiểu thuyết lịch sử Nhiều nhà văn sử dụng việc giới thiệu tiểu sử và miêu tả ngoại hình như một phương pháp chính để khắc họa tính cách nhân vật Tuy nhiên, nhà văn Nguyễn Xuân Khánh lại không tập trung vào việc miêu tả ngoại hình một cách chi tiết mà chỉ phác thảo một cách tinh tế.
Bài viết nhấn mạnh vào những đặc điểm nổi bật của ngoại hình các nhân vật, như màu mắt xanh của anh em nhà Messmer và khuôn mặt biến dạng của Trịnh Huyền, phản ánh số phận và tính cách của họ Cả ba anh em nhà Messmer đều có đôi mắt xanh, đặc biệt là Pierre với đôi mắt xanh ngọc lam, thể hiện sự thông minh và tò mò Trong khi đó, khuôn mặt của Trịnh Huyền mang sự đối lập rõ rệt: một nửa đẹp với đôi mắt sắc sảo và nửa còn lại xấu xí, có vết sẹo do bỏng, biểu tượng cho cuộc đời đầy biến động của anh và cũng là hình ảnh phản ánh quá khứ của dân tộc Ngoài ra, tác giả Mẫu Thượng Ngàn còn chú trọng đến việc miêu tả ngoại hình các nhân vật nữ một cách sống động, nhằm làm nổi bật vẻ đẹp phồn thực và sức sống mãnh liệt của họ.
Khi miêu tả vẻ đẹp ngoại hình của người phụ nữ, nhà văn chú trọng vào các đặc điểm như làn da, mái tóc, đôi mắt và miệng Đặc biệt, vẻ đẹp của họ được nhấn mạnh qua làn da và bầu vú, biểu tượng thiêng liêng cho thiên chức sinh sản và duy trì nòi giống Hình ảnh bầu vú không chỉ thể hiện sự phồn thực mà còn gợi lên sự khao khát, như trường hợp của Nhụ với bầu vú bánh dày xinh đẹp đã khiến Julien cảm thấy ham muốn mãnh liệt.
35 trăng, bầu vú ngọc ngà của thím Pháo đã lay động tâm hồn cằn cỗi của ông
Hộ Hiếu làm cho cuộc tình của hai sinh linh côi cút thêm nhiều dư vị Qua hình ảnh bầu vú, nhà văn khẳng định thiên chức duy trì và tái sinh sự sống của người phụ nữ Bầu vú của người đàn bà đầy ắp tình thương đã ban tặng sự sống cho những số phận đang mòn mỏi (như bà Váy dành cho Lý Cỏn, bà Tổ Cô dành cho Trưởng Cam, thím Pháo dành cho Hộ Hiếu) Đây chính là bản năng Mẫu được kết tinh trong mỗi người vợ, người mẹ Việt Nam.
Nhà văn miêu tả làn da người phụ nữ Việt Nam với sức gợi tình và sự quyến rũ mạnh mẽ, khiến người Tây Âu cảm nhận được vẻ đẹp kỳ diệu của họ Làn da mềm mại, mát dịu khi chạm vào, luôn mời gọi sự ve vuốt Thân hình nhỏ bé nhưng chắc chắn, hài hòa và tràn đầy sức sống, hứa hẹn những thú vui không biết mệt mỏi Trên giường ngủ, họ quấn quýt như một con trăn nhẹ nhàng quấn quanh, tạo cảm giác say đắm trong nhịp giao hoan Vẻ đẹp ban sơ của cơ thể người phụ nữ đã chinh phục được nam tính, và làn da trinh bạch của Nhụ được ánh trăng chiếu rọi đã khiến Điều trở nên cuồng dại.
Lý Cỏn mê mẩn bà Váy bởi “cái mặt xinh xinh đôn hậu, khoái ở cái làn da trắng bóc, trắng nhễ nhại, trắng hồng hào” [4, tr 575]
Miêu tả ngoại hình trong tiểu thuyết của Nguyễn Xuân Khánh không chỉ khắc họa tính cách nhân vật mà còn tạo ấn tượng sâu sắc cho người đọc Các nhân vật nam thường được mô tả với những nét khái quát, trong khi nhân vật nữ lại được chăm chút tỉ mỉ, thể hiện vẻ đẹp sống động qua nhiều hình ảnh như bầu vú, làn da và các thủ pháp nghệ thuật như so sánh, liên tưởng Cách miêu tả này cũng phản ánh quan niệm về vẻ đẹp và tính cách trong xã hội.
36 của nhà văn: ngoại hình và nội tâm của con người thường thống nhất với nhau
2.2.2 Nghệ thuật biểu hiện tâm lí
Tâm lý nhân vật bao gồm các biểu hiện bên ngoài như ngôn ngữ, thái độ và hành động, cùng với những diễn biến nội tâm sâu sắc bên trong Nội tâm của nhân vật phản ánh thế giới tinh tế của tâm hồn, bao gồm tâm trạng, suy nghĩ, cảm xúc và phản ứng của nhân vật đối với bản thân, các nhân vật khác, cũng như cuộc sống chung được thể hiện trong tác phẩm.
Nhà văn thể hiện tâm lý nhân vật qua nhiều phương pháp, bao gồm việc để nhân vật tự suy nghĩ, sử dụng một nhân vật để diễn đạt nội tâm của nhân vật khác, kết hợp nội tâm với hành động, và phân tích tâm lý nhân vật thông qua ngôn ngữ.
Thể hiện nội tâm nhân vật là biện pháp quan trọng để bộc lộ tính cách của họ Nhà văn cần nắm vững tính cách nhân vật và thâm nhập sâu vào thế giới tâm hồn của họ, đồng thời nhạy bén với những phản ứng phức tạp trước từng tình huống Chỉ khi hiểu rõ từng cảnh ngộ, nhà văn mới có thể biểu hiện nội tâm nhân vật một cách thành công.
Mỗi nhà văn đều có phong cách nghệ thuật và phương thức sáng tạo riêng, với những nhà văn lớn kiên định trên con đường sáng tạo của mình Trong việc thể hiện tâm lý nhân vật, mỗi tác giả chú trọng đến những khía cạnh khác nhau của tâm hồn nhân vật Nguyễn Xuân Khánh, một nhà văn hiện thực bậc thầy, đã có những đóng góp đáng kể cho văn học hiện thực, đặc biệt trong phân tích tâm lý nhân vật Bài viết này sẽ đi sâu vào các biện pháp nghệ thuật tiêu biểu của Nguyễn Xuân Khánh.
37 trong việc thể hiện tâm lí nhân vật trong tác phẩm Mẫu Thượng Ngàn- Nghệ thuật biểu hiện tâm lí nhân vật qua ngôn ngữ và hành động
Nguyễn Xuân Khánh đã khéo léo lựa chọn ngôn ngữ đối thoại phù hợp với trình độ, địa vị và tính cách của từng nhân vật, từ đó góp phần xây dựng và cá thể hóa họ Trong Chương II của tác phẩm, nhà văn đã tạo ra nhiều cuộc đối thoại giữa các nhân vật như Nhụ- cụ đồ Tiết và Điều- Trịnh, thể hiện sự phong phú trong cách giao tiếp và mối quan hệ giữa các nhân vật.
Huyền mà phần lớn là câu hỏi của Nhụ và Điều về những bí ẩn xung quanh ngôi làng Cổ Đình và những phong tục văn hóa nơi đây:
“ - Xem ra cháu nuôi ong được đấy
- Nuôi ong khó lắm phải không ông?
- Cũng khó mà cũng dễ
-Cháu sợ ong đốt lắm Ông tươi cười nhìn cháu:
Người nuôi ong cần có sự kiên nhẫn, dịu dàng và lặng lẽ, vì ong rất nhạy cảm với sự nhẹ nhàng Những người nóng nảy và thô lậu khó có thể thành công trong việc nuôi ong Để chăm sóc ong, cần có tình yêu thương và sự ấm áp, giống như cách một người mẹ chăm sóc con cái Ong có khả năng cảm nhận được bàn tay nào yêu thương và không muốn làm hại chúng.
- Đừng sợ, chúng đang tìm hiểu xem cháu là người thế nào cứ bình tĩnh đừng hốt hoảng
Khi bị ong đốt, bạn nên giữ bình tĩnh và không cử động mạnh Dù có cảm giác đau đớn, hãy cố gắng chịu đựng vì loài ong ruồi thường không hung dữ Chúng chỉ tấn công khi cảm thấy bị đe dọa, vì vậy việc giữ yên lặng sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ bị đốt thêm.
“ - Chú Huyền dạy cháu đánh đàn với nhé
- Cháu nghe có thấy thích không đã?
- Rất cơ à? Thế thì được nhưng phải dần dần
- Dần dần là thế nào ?
Để trở thành một ca sĩ giỏi, trước tiên bạn cần học hát đúng cách Sau đó, hãy lắng nghe và luyện tập hát cho thật nhuần nhuyễn Khi điệu hát đã thấm vào bạn, việc học đàn sẽ trở nên dễ dàng và nhanh chóng hơn.
- Vậy chú dạy cháu hát đi
Nhìn ngọn núi cao Điều hỏi chú:
- Sao lại núi Đùng chú nhỉ?
- Đó là câu chuyện ông Đùng bà Đà, dân ở đây ai chả biết Mà cháu chưa biết sao?
- Cháu nghe nói hội Đùng vui lắm phải không? Chú đã được dự lần nào chưa?