Tiểu luận cao học văn hóa chính trị văn hóa chính trị của can bộ, lãnh đạo ở việt nam hiện nay

Nhìn chung các định nghĩa về vănhóa hiện nay rất đa dạng mỗi định nghĩa để cập đến những dạng thức hoặcnhững lĩnh vực khác nhau trong văn hoá.Như vậy chúng ta có thể đưa ra một khái niệm

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Văn hóa chính trị có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với mỗi quốc gia, mỗidân tộc Văn hóa chính trị giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức xã hội,định hướng điều chỉnh các hành vi và quan hệ xã hội Đồng thời cổ vũ, độngviên, thúc đẩy hoạt động của cá nhân, giai cấp trong chính trị, góp phần nângcao chất lượng, hiệu quả hoạt động chính trị của mỗi quốc gia, dân tộc

Hiện nay trên thế giới, xu hướng toàn cầu hóa là tất yếu đã và đangdiễn ra ngày một sâu rộng hơn Điều này mở ra cơ hội phát triển cho đất nướcsong cũng tạo ra những thách thức lớn cho mỗi quốc gia, dân tộc Việc giữvững văn hóa truyền thống của dân tộc, đặc biệt là văn hóa chính trị có vai tròrất quan trọng đối với sự ổn định nền chính trị của một quốc gia Mà điều đầutiên cần quan tâm tới đó chính là văn hóa chính trị của cán bộ, lãnh đạo Từ

đó sẽ tạo ra nguồn động lực để hòa nhập, phát triển, ổn định của quốc gia đó

Văn hóa chính trị ở nước ta đã trải qua một quá trình hình thành và pháttriển lâu dài gắn với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Hiện nay vănhóa chính trị Việt Nam được kế thừa và phát huy dựa trên nền tảng chủ nghĩaMác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Hồ Chí Minh đã rất quan tâm đến vấn

đề văn hóa chính trị Người không dùng khái niệm văn hóa chính trị nhưng rõràng từ tư duy lý luận đến hoạt động thực tiễn Người rất chú trọng đến vănhóa chính trị Văn hóa chính trị từ tư duy biện chứng Hồ Chí Minh, từ thựchành lý luận của Người cho thấy đó là sự tác động, sự thẩm thấu của văn hóavào trong chính trị Mặt khác, đó cũng là quá trình mà chính trị và hoạt độngchính trị được phát triển tới trình độ văn hóa, tới tầm văn hóa làm cho chínhtrị thấm nhuần một chủ nghĩa nhân văn cao cả Người luôn nói cán bộ, lãnhđạo phải là người làm gương do đó văn đó văn hóa chính trị cho cán bộ, lãnhđạo luôn được Người đề lên hàng đầu Chủ nghĩa nhân văn ấy thể hiện đậmnét ở lý tưởng và mục tiêu mà Người suốt đời theo đuổi: "Vì độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội, vì độc lập - tự do - hạnh phúc của nhân dân" Điều đócho phép đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa, thống nhất giữa tính cáchmạng và tính khoa học, truyền thống với hiện đại, dân tộc và quốc tế Cũngchính điều đó đã tạo nên nét đặc sắc trong văn hóa chính trị ở nước ta.

Thông qua đề tài: “Văn hóa chính trị của can bộ, lãnh đạo ở Việt Namhiện nay” tôi muốn làm rõ hơn những nét tiêu biểu, đặc thù trong văn hóachính trị của cán bộ, lãnh đạo hiện nay Việt Nam hiện nay Từ đó có cái nhìntổng quan về văn hóa chính trị cũng như nền chính trị Việt Nam hiện nay

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

1.1 Khái niệm văn hóa

Văn hóa chính trị là một bộ phận hữu cơ của văn hóa nói chung Vì vậy

để hiểu được văn hóa chính trị, trước hết cần có một quan điểm thống nhất vềvăn hóa Văn hóa là một khái niệm phức tạp và đa nghĩa, gắn liền con ngườivới đời sống xã hội loài người Từ lâu văn hóa đã trở thành lĩnh vực nghiêncứu của nhiều ngành khoa học Hiện nay đã và đang tồn tại rất nhiều nhữngkhái niệm khác nhau về văn hóa

Văn hóa theo từ gốc Latinh lúc đầu chỉ nói về quan hệ giữa conngười với tự nhiên, có nghĩa là gieo trồng, canh tác, khai hoang Sau nàythuật ngữ trên được mở rộng sang lĩnh vực xã hội, nói về mối quan hệ giữacon người với con người Có nghĩa là giáo dục, nuôi dưỡng, giáo hóa hoànthiện nhân cách

Theo E.B.Tylor đưa ra định nghĩa: “ Văn hóa hay văn minh theonghĩa rộng về tộc người học, nói chung gồm có trí thức, tín ngưỡng, nghệthuật, đạo đức, luật pháp tập quán và một số năng lực và thói quen khácđược con người chiếm lĩnh với tư cách một thành viên của xã hội” Theođịnh nghĩa này thì văn hóa và văn minh là một, nó bao gồm tất cả nhữnglĩnh vực liên quan đến đời sống con người từ tri thức, tín ngưỡng, đến nghệthuật, đạo đức, pháp luật…

Theo F.Boas định nghĩa: “văn hóa là tổng thể các phản ứng tinh thần,thể chất và những hoạt động định hình nên hành vi của cá nhân cấu thành nênmột nhóm người vừa có tính tập thể vừa có tính cá nhân trong mối quan hệvới môi trường tự nhiên của họ, với những nhóm người khác, với nhữngthành viên trong nhóm và của chính các thành viên này với nhau” Theo địnhnghĩa này, mối quan hệ giữa cá nhân, tập thể và môi trường là quan trọngtrong việc hình thành văn hóa của con người

Hiện nay, có rất nhiều các nhà nghiên cứu ở Việt Nam cũng như ởnước ngoài đã vận dụng khái niệm văn hóa của UNESSCO: “văn hóa hômnay có thể coi là tổng thể những nét riêng biệt tinh thần và vật chất, trí tuệ vàcảm xúc quyết định định tính cách của một xã hội hay của một nhóm ngườitrong xã hội Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sốngnhững quyền cơ bản của con người, những hệ thống giá trị, những tập tụcnhững tín ngưỡng Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét bản thân.Chính văn hóa làm cho chúng ta trở thành những sinh vật đặc biệt nhân bản,

có lý tính có óc phê phán và dẫn thân một cách đạo lý Chính nhờ văn hóa màcon người tự thể hiện tự ý thức được bản thân, tự biết mình là một phương ánchưa hoàn thành đặt ra để xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòikhông biết mệt những ý nghĩa mới mẻ và sáng tạo nên những công trình vượttrội lên bản thân”

Ở Việt Nam, văn hóa cũng được định nghĩa rất khác nhau Hồ ChíMinh cho rằng: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống loài ngườimới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luậ,t khoahọc, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày vềmặt ăn, ở và các phương thức sử dụng toàn bộ những sáng tạo và phát minh

đó tức là văn hóa” Với cách hiểu này văn hóa sẽ bao gồm toàn bộ những gì

do con người sáng tạo và phát minh ra

Theo Phạm Văn đồng cho rằng: “Nói tới văn hóa là nói tới một lĩnhvực vô cùng phong phú và rộng lớn bao gồm tất cả những gì không phải làthiên nhiên mà có liên quan đến con người trong suốt quá trình tồn tại, pháttriển, quá trình con người làm nên lịch sử bao gồm cả hệ thống giá trị Tưtưởng và tình cảm, đạo đức với phẩm chất, trí tuệ và tài năng, sự nhạy cảm và

sự tiếp thu cái mới từ bên ngoài, ý thức bảo vệ tài sản và bản lĩnh của cộngđồng dân tộc, sức đề kháng và sức chiến đấu bảo vệ mình và không ngừng lớnmạnh” Theo định nghĩa này thì văn hóa là những cái gì đối lập với thiênnhiên và do con người sáng tạo ra từ tư tưởng tình cảm đến ý thức tình cảm và

sức đề kháng của mỗi người mỗi dân tộc Nhìn chung các định nghĩa về vănhóa hiện nay rất đa dạng mỗi định nghĩa để cập đến những dạng thức hoặcnhững lĩnh vực khác nhau trong văn hoá.

Như vậy chúng ta có thể đưa ra một khái niệm chung nhất về chính trị

đó là: “Chính trị là hoạt động trong lĩnh vực quan hệ giữa các giai cấp cũngnhư các dân tộc và quốc gia với vấn đề giành, giữ, tổ chức và sử dụng quyềnlực nhà nước là sự tham gia của nhân dân và công việc nhà nước và xã hội,hoạt động chính trị thực tiễn của giai cấp, các đảng phái chính trị, các nhànước nhằm tìm kiếm những khả năng thực hiện những đường lối và nhữngmục tiêu đã đề ra nhằm thỏa mãn lợi ích

1.3 Khái niệm văn hóa chính trị

Trên cơ sở quan điểm mang tính định hướng của chủ tịch Hồ Chí Minhcác nhà nghiên cứu lý luận Việt Nam đã đưa ra nhiều cách diễn đạt khác nhau

về khái niệm văn hóa chính trị

PGS.TS Hoàng chí bảo quản niệm: “Văn hóa chính trị là chất lượngtổng hòa của tri thức, tình cảm, niềm tin chính trị tạo thành ý thức chính trịcông dân thúc đẩy họ tới những hành động chính trị tích cực phù hợp vớinhững lý tưởng chính trị của xã hội, là thói quen và nhu cầu tham gia một

cách tự giác chủ động vào các quan hệ chính trị xã hội của công dân góp phầnhướng dẫn họ trong cuộc đấu tranh vì lợi ích chung của xã hội vì tiến bộ vàphát triển”.

GS.TS Phạm Ngọc Quang đưa ra khái niệm: “Văn hóa chính trị là mộtphương diện của văn hóa trong xã hội có giai cấp, nói lên tri thức, năng lựcsáng tạo trong hoạt động chính trị dựa trên nhận thức sâu sắc các quan hệchính trị hiện thực cùng những thiết chế chính trị tiến bộ được lập ra để thựchiện lợi ích chính trị cơ bản của giai cấp hay của nhân dân phù hợp với sựphát triển lịch sử Văn hóa chính trị nói lên phẩm chất và hình thức hoạt độngchính trị của con người cùng những thiết chế chính trị mà họ lập ra để thựchiện những lợi ích giai cấp cơ bản của chủ thể tương ứng”

Tập bài giảng chính trị học của viện Chính trị học - Học viện Chính trịquốc gia Hồ Chí Minh đưa ra định nghĩa: “Văn hóa chính trị là tổng hợpnhững giá trị vật chất tinh thần được hình thành trong thực tiễn chính trị Nó

là cái góp phần chi phối hoạt động của các cá nhân của các nhà chính trị gópphần định hướng hoạt động của họ trong việc tham gia vào đời sống chính trị

để phục vụ lợi ích căn bản của một giai cấp nhất định Văn hóa chính trị gópphần định hướng mục tiêu hoạt động cho các tổ chức chính trị đặc biệt làĐảng và Nhà nước cho các phong trào chính trị trong một xã hội nhất định”

Văn hóa chính trị gắn liền với hoạt động chính trị thường được đề cậptới thông qua nhận thức lý luận và hoạt động thực tiễn bao gồm một tập hợpvăn hóa công dân, văn hóa lãnh đạo và quản lý khi người lãnh đạo sử dụngquyền lực một cách có văn hóa trong hoạt động chính trị gắn liền với hoạtđộng tham gia quản lý của dân chúng trong xã hội có giai cấp Văn hóa chínhtrị cũng thể hiện mối quan hệ tác động qua lại giữa văn hóa với chính trị, giữachính trị và văn hóa được thể hiện trong hoạt động chính trị của con người,của tổ chức, của thể chế và thiết chế chính trị

1.4 Cấu trúc của văn hóa chính trị

Tác giả tập Bài giảng về chính trị học của Học viện Chính trị quốc gia

Hồ Chí Minh cho rằng: Văn hóa chính trị có một cấu trúc phức tạp được tạothành trong sự thống nhất và tác động qua lại của các nhân tố cơ bản Nhữngphương diện hợp thành văn hóa chính trị gồm 7 yếu tố sau:

- Trí thức và những hiểu biết về chính trị

- Tình cảm và đạo đức cách mạng

- Lý tưởng chính trị và niềm tin khoa học

- Các truyền thống chính trị, đặc biệt là các giá trị tiêu biểu của văn

hóa chính trị kết tinh trong truyền thống lịch sử, truyền thống văn hóa của dântộc, trong di sản văn hóa của loài người qua các thời đại được kế thừa, vậndụng vào hoạt động chính trị

- Những phương tiện chính trị, những chuẩn mực, những phương thức

tổ chức và hoạt động của quyền lực chính trị

- Hệ tư tưởng, đường lối, chính sách và các quyết sách của giai cấp

cầm quyền

- Hành vi của chủ thể chính trị

Quan niệm về cấu trúc của văn hóa chính trị của tác giả Nguyễn VănHuyên trong sách “Bước đầu tìm hiểu những giá trị văn hóa chính trị truyềnthống Việt Nam” cũng có những nét tương đồng Theo nhà nghiên cứuNguyễn Văn Huyên văn hóa chính trị bao gồm một kết cấu phong phú và đadạng gồm bốn yếu tố cơ bản:

- Tri thức chính trị

- Lý tưởng chính trị

- Niềm tin chính trị

- Hệ tư tưởng: hạt nhân của văn hóa chính trị

1.5 Chức năng của văn hóa chính trị

Văn hoá chính trị trước hết là một thành tố của văn hoá, bởi vậy nómang đầy đủ các chức năng của văn hoá

Chức năng nhận thức chính trị: giúp các chủ thể chính trị tích luỹ cáctri thức cần thiết thông qua con đường nhận thức để chủ động và tích cực

tham gia vào đời sống chính trị nhằm đạt được mục đích mong muốn Đó lànhận thức về những quy luật chính trị - xã hội, các nguyên tắc tổ chức đờisống xã hội, các phương pháp, phương thức tổ chức vận hành đời sống chínhtrị, quản lý xã hội, thu hút công dân tham gia hoạt động chính trị Nhờ cóchức năng nhận thức của văn hoá chính trị các chủ thể chính trị không chỉnắm vững được kiến thức để có chi thức chính trị mà còn có khả năng biến trithức lý luận thành hành động chính trị, biểu thị trong sáng tạo để tạo ra nhữnggiá trị văn hoá mới, vận dụng một cách hữu hiệu lý luận chính trị vào thựctiễn trong hoạt động chính trị

Chức năng giáo dục văn hóa chính trị: Giúp cho các chủ thể chính trịtiếp cận với hệ thống chính trị chung trong một nền chính trị, quy định cáchành vi của chủ thể hành xử theo những chuẩn mực chính trị là cộng đồng

đã lựa chọn như hệ giá trị cốt lõi Từ đó dần dần hình thành nên nhân cáchchính trị

Chức năng tổ chức của văn hóa chính trị: Biểu hiện ở việc động viên,tập hợp các cá nhân, các nhóm, các giai tầng hướng tới mục tiêu chung hay làcác giá trị định hướng của xã hội Việc liên kết xã hội, tổ chức xã hội sẽ diễn

ra thuận lợi, tạo nên sự đoàn kết, thống nhất xã hội Theo PGS TS Lê QuýĐức trong văn hóa chính trị các thang bậc giá trị của nó cũng có sự tác độngkhác nhau đối với việc tổ chức xã hội:

- Các giá trị chung nhất: tổ chức toàn xã hội

- Các giá trị hàng đầu: tập hợp bộ phận lãnh đạo

- Các giá trị đa số: tập hợp các giai cấp cầm quyền

Chức năng điều chỉnh - điều tiết xã hội: Góp phần điều chỉnh các quan

hệ xã hội nhằm nâng cao chất lượng văn hóa chính trị, nâng cao vai trò lãnhđạo và quản lý của chủ thể chính trị, giúp chủ thể quyền lực chính trị cónhững giải pháp khả thi để giải quyết những xung đột xã hội

Chức năng bảo đảm sự kế thừa, tính liên tục lịch sử của văn hoá chínhtrị: nhằm liên kết các thế hệ công dân bằng cách trao truyền cho nhau những

giá trị, chuẩn mực, khuân mẫu chính trị Chức năng này liên quan tới nộidung cốt lỗi trong cấu trúc văn hóa chính trị là các truyền thống văn hóa chínhtrị, các giá trị tiêu biểu của văn hóa chính trị kết tinh trong truyền thống lịch

sử, truyền thống văn hóa, trong di sản văn hóa của các thời đại được kế thừa

và vận dụng vào hoạt động chính trị

1.6 Văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo

Khái niệm cán bộ: Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phêchuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan củaĐảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương,

ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ởhuyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện),trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước

Khái niệm lãnh đạo: Lãnh đạo là khả năng giành được sự tin tưởng và

ủng hộ từ những người cần thiết để thực hiện thành công các mục tiêu của tổchức hay ở góc độ khác lãnh đạo được hiểu là nghệ thuật với ảnh hưởng đếnngười khác thông qua biện pháp thuyết phục hoặc làm gương để tuân thủcùng một chuỗi mô hình hành động

Văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo:

Con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội, đồng thời cũng là một

tế bào - thể chế thu nhỏ của quốc gia Văn hóa chính trị của mỗi quốc gia đềuxuất phát từ văn hóa chính trị của mỗi cá nhân, phụ thuộc rất lớn vào niềm tin,hành vi chính trị của cá nhân Văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo (cá nhâncác nhà chính trị, đội ngũ công chức trong bộ máy nhà nước) có thể được hiểu

là hệ thống các niềm tin về quyền lực, quyền và thẩm quyền - những yếu tố gắnvới thiết chế nhà nước và được hình thành trong thực tiễn chính trị, là nhữngđịnh hướng chính trị, thái độ chính trị của cán bộ lãnh đạo đối với hệ thốngchính trị cũng như đối với vai trò của bản thân cán bộ lãnh đạo trong việc lãnhđạo, quản lý và xử lý các công việc trong thực tiễn.Trung tâm của văn hóachính trị là vấn đề định hướng, đó là các định hướng về nhận thức, tình cảm và

sự đánh giá Cụ thể như các định hướng về cấu trúc bộ máy nhà nước; địnhhướng về nhận thức, hiểu biết hệ thống chính trị, những người trong bộ máycầm quyền, vai trò của truyền thông; định hướng về niềm tin, sự tintưởng về luật lệ trong hoạt động chính trị; định hướng về hoạt động chínhtrị của cán bộ lãnh đạo như thái độ, ý thức, cách thức ứng xử trong hoạt độngchính trị.

Nội dung văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo:

- Văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo thể hiện trong tri thức chính trị:Tri thức chính trị là một trong những lĩnh vực cơ bản của tri thức xã hộiNói chung Nếu tri thức của xã hội loài người nói chung là sự hiểu biết củacon người về thế giới tự nhiên, xã hội thì tri thức chính trị là toàn bộ sự hiểubiết có hệ thống của con người về đời sống chính trị

Tri thức chính trị bao giờ cũng gắn liền với nhận thức của chủ thể chínhtrị là đảng phái hay giai cấp Tri thức chính trị bao giờ cũng hướng tới bảo vệlợi ích đảng phái hay giai cấp nhất định Tri thức chính trị chính là quá trìnhnhận thức, hiểu biết bản chất của sự vật, hiện tượng khách quan trong đờisống chính trị được thể hiện thông qua trình độ học vấn về lý luận chính trị vàkinh nghiệm thực tiễn chính trị

Tri thức chính trị bao gồm học vấn về chính trị và kinh nghiệm vềchính trị Học vấn chính trị là hệ thống kiến thức về các quan điểm chính trị,

hệ tư tưởng chính trị, các lý thuyết về công nghệ chính trị của con người.Kinh nghiệm chính trị được đúc rút từ thực tiễn hoạt động chính trị Kinhnghiệm chính trị và học vấn chính trị hòa quyện vào nhau tạo thành sức mạnhchính trị, định hướng quan hệ của chủ thể trong hệ thống chính trị

Tri thức chính trị là sự thống nhất hữu cơ giữa tri thức khoa học cơ bản

và tri thức kinh nghiệm chính trị Trí thức khoa học cơ bản cần đạt tới tínhkhách quan bao nhiêu càng có vai trò to lớn là cơ sở lý luận mở đường chonhững hoạt động chính trị bấy nhiêu Tri thức kinh nghiệm là sự hiểu biết sựkhôn ngoan và sự từng trải được tích lũy qua thực tiễn chính trị sẽ góp phần

làm sáng tỏ trí thức lý luận khắc phục những hành động chủ quan duy ý chícủa các chủ thể chính trị Trong hai nhân tố biểu hiện của tri thức chính trịnếu xét trong tính bản chất và tính khuynh hướng thì trình độ học vấn đềchính trị có vị trí chi phối Nó có vai trò khái quát kinh nghiệm chính trị đểnâng lên tầm của cái phổ biến Nó vạch ra được nhân tố mang tính bản chất

và quy luật ẩn giấu đằng sau những tri thức kinh nghiệm chính trị đã đượctích lũy

- Văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo thể hiện trong truyền thống vănhóa, chuẩn mực đạo đức:

Văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo được hiểu là các hoạt động ít sửdụng tới công cụ quyền lực Đây được hiểu là các hoạt động mang tính địnhhướng, thuyết phục, tức hoạt động gắn với việc sử dụng quyền lực mềm thôngqua việc nghe, nhìn, cảm giác để xác định tầm nhìn nhầm xây dựng cácđường lối, chiến lược, chính sách quốc gia thông qua việc nói, truyền đạt đểthuyết phục thực hiện các đường lối chiến lược chính sách đó

Văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo phụ thuộc rất lớn vào hiến pháp,pháp luật cùng với thể chế văn hóa của các cán bộ nhờ vậy họ thực hiện vaitrò lãnh đạo có tầm nhìn sáng suốt, có năng lực xây dựng pháp luật, chínhsách là cơ sở quan trọng để hoạt động lãnh đạo có văn hóa chính trị

- Văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo thể hiện trong hành vi và nănglực ứng xử với cấp dưới và nhân dân:

Trong văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo một yêu cầu hết sức quantrọng đó là các cán bộ cần phải luôn gần gũi với nhân dân, gắn bó với đội ngũcán bộ công chức trong tổ chức, đơn vị Bởi cán bộ lãnh đạo thực hiện chứcnăng lãnh đạo có nghĩa là họ phải có trách nhiệm giúp đỡ những tầng lớpnhân dân, làm đầy tớ cho nhân dân, tức là phục vụ, gần gũi nhân dân, đội ngũcán bộ công chức thuộc quyền, từ đó mà có được sự tín nhiệm trở thành tấmgương đối với nhân dân, với cán bộ công chức, được nhân dân, cán bộ côngchức mến phục nói theo đồng thời phấn đấu thực hiện Cương lĩnh đường lốicủa Đảng

CHƯƠNG 2 VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA CÁN BỘ LÃNH ĐẠO Ở VIỆT NAM

HIỆN NAY

2.1 Đặc trưng của văn hóa chính trị Việt Nam

Thứ nhất, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền

tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động của đảng đó cũng là nêntảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hoạt động chính trị của văn hóa chính trị.Đây là hệ tư tưởng khoa học tiến bộ soi sáng cho con đường cách mạng ViệtNam Trong giai đoạn hiện nay việc bảo vệ vận dụng và phát triển sáng tạochủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn cách mạngViệt Nam là nhiệm vụ quan trọng cấp bách trong công tác tư tưởng lý luậncủa Đảng ta

Thứ hai, văn hóa chính trị Việt Nam hiện nay là sự kế thừa văn hóa

chính trị Việt Nam truyền thống Văn hóa chính trị Việt Nam được hình thành

và phát triển gắn liền với lịch sử dân tộc Việt Nam Những giá trị văn hóatruyền thống ấy không ngừng được bổ sung phát triển và hoàn thiện cho phùhợp với hoàn cảnh mới Nếu như trong truyền thống hệ giá trị độc lập dân tộc

và bảo vệ chủ quyền quốc gia thì trong giai đoạn hiện nay là độc lập dân tộcgắn liền với chủ nghĩa xã hội Đây là hệ giá trị thiêng liêng trong giai đoạnhiện nay Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là tư tưởng chính trịđặc sắc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh Độc lập dân tộcphải gắn liền với chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, lý tưởng làđiều kiện bảo đảm cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc cho nhân dân là nhân tốbảo đảm vững chắc nền độc lập dân tộc Độc lập dân tộc là điều kiện tiênquyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội là cơ sở đảm bảovững chắc cho độc lập dân tộc

Xuất phát từ quan điểm độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hộithì biểu hiện của lòng yêu nước trong giai đoạn hiện nay khác với lòng yêu

nước truyền thống Yêu nước trong giai đoạn hiện nay là yêu chủ nghĩa xã hộiđấu tranh chống đói nghèo lạc hậu âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lựcthù địch, quyết tâm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, côngbằng, văn minh Từ trong lịch sử xa xưa các thể chế chính trị đều coi mục tiêuchính trị là nhân dân, lực lượng chính trị cũng là dân dân, dân là gốc Hiệnnay việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân được xem là mục tiêu chính trịquan trọng của Đảng và Nhà nước ta Hệ thống chính trị tập hợp và phát huycao độ sức mạnh toàn dân trong quá trình thực thi quyền lực chính trị với cơchế hoạt động: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ

Chính sách đối ngoại của Việt Nam hiện nay là sự kết hợp tài tình giữangoại giao truyền thống mang tính hoà hiếu, hòa bình, tình nghĩa thủy chung,với những tư tưởng ngoại giao của Hồ Chí Minh được vận dụng linh hoạt vàsáng tạo trong từng hoàn cảnh cụ thể Phát triển quan hệ với tất cả các nước,các vùng lãnh thổ trên thế giới và các tổ chức quốc tế theo các nguyên tắc: tôntrọng độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việcnội bộ của nhau, tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng và cùng có lợi,

Thứ ba, văn hóa chính trị Việt Nam hiện nay là một nền văn hóa chính

trị cách mạng - khoa học - nhân văn theo mục tiêu xã hội chủ nghĩa Để thựchiện mục tiêu xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn hiện nay Đảng ta tiến hành xâydựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Phát triển kinh tế vìmục tiêu xã hội chủ nghĩa nâng cao đời sống của nhân dân, đảm bảo côngbằng, bình đẳng, ấm no, hạnh phúc cho con người Thế nhưng nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa chỉ phát triển trên nền tảng một nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân do dân vì dân, thực chất nói đếnmột nền chính trị thật sự dân chủ Phát triển kinh tế xây dựng nhà nước phápquyền theo mục tiêu nhân văn trong nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dântộc Việt Nam Đây là sự tìm tòi sáng tạo trên con đường đi tới một nền chínhtrị văn hóa cao của đảng và nhân dân ta Văn hóa chính trị hiện nay còn thểhiện ở tính khoa học Xây dựng nền văn hóa chính trị với sự tiếp nhận những

giá trị tiên tiến những quy luật phát triển xã hội tiến thẳng lên chủ nghĩa xãhội, xây dựng hệ thống chính trị khoa học và phù hợp với đặc điểm Việt Nam.

Thứ tư, văn hóa chính trị thể hiện trong sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

Việt Nam Xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ, văn minh là mục tiêu mang đậm tính văn hóa chính trị nhânvăn sâu sắc, mà đất nước ta, nhân dân ta vươn tới dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản Việt Nam - Đảng duy nhất cầm quyền ở nước ta

Nét văn hóa chính trị trong sự lãnh đạo của Đảng được thể hiện ở cáckhía cạnh sau:

Lựa chọn giá trị: Đảng ta khẳng định để xây dựng nền văn hóa chính trịViệt Nam tiên tiến, hiện đại, cần kế thừa các giá trị văn hóa chính trị truyềnthống tốt đẹp được kết tinh qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, kếthừa các giá trị văn hóa chính trị tinh hoa của các nước trên thế giới, trên cơ

sở lấy chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng,kim chỉ nam cho hành động Chính vì cách lựa chọn giá trị như vậy nên trongbối cảnh các nước xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ vào thập

kỷ cuối cùng của thế kỷ XX, Đảng ta vẫn kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin,đồng thời chủ trương thực hiện đường lối đổi mới toàn diện đất nước Đảngcũng khẳng định chúng ta “đổi mới” nhưng tuyệt đối không "đổi màu" Bảnchất nền chính trị của chúng ta là khoa học, cách mạng, dân chủ và nhân văn

Đó là nền chính trị phấn đấu vì hạnh phúc của nhân dân, hướng tới mục đích

"dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" Mục tiêu ấykhông chỉ phù hợp với nguyện vọng của đông đảo nhân dân Việt Nam, của lýtưởng xã hội xã hội chủ nghĩa, mà còn là mục tiêu cao đẹp mà nhân loại tiến

bộ hướng tới

Trong đường lối xây dựng và phát triển kinh tế: Đảng chủ trương xâydựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việc xây dựng mộtnền kinh tế thị trường là một tất yếu kinh tế khách quan, bởi kinh tế thị trườngkích thích sự phát triển kinh tế, phát huy sức sản xuất, khơi dậy tính năng

động, sáng tạo của con người, tính hiệu quả trong việc sử dụng hợp lý cácnguồn lực Tuy nhiên, kinh tế thị trường cũng có rất nhiều mặt trái, đó là sựcạnh tranh tàn khốc “cá lớn nuốt cá bé"; tạo ra sự bất công, bất bình đẳng,phân hóa giàu nghèo, phân cực trong xã hội; khai thác cạn kiệt môi trường, tàinguyên vì mục tiêu lợi nhuận kinh tế thuần túy; làm băng hoại nhiều giá trịđạo đức tốt đẹp; làm quan hệ con người với con người trở nên sòng phẳng,lạnh lùng hơn; làm phai nhạt những giá trị văn hóa truyền thống Việc Đảng

ta xác định xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩachính là để khắc phục những hạn chế vốn có của nền kinh tế thị trường Đây

là khía cạnh văn hoá của tăng trưởng kinh tế: tăng trưởng phải gắn liền vớiviệc đảm bảo quyền lợi của đa số nhân dân lao động, với tiến bộ và thực hiệncông bằng xã hội

Trong việc xây dựng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa củadân, do dân, vì dân Việc khẳng định quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân

đã được ghi trong Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

1992 Văn kiện Đại hội lần thứ IX của Đảng chỉ rõ: "Nhà nước ta là công cụchủ yếu để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, là Nhà nước pháp quyềncủa dân, do dân, vì dân Quyền lực của nhà nước là thống nhất là của dân,không phân chia nhưng có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhànước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp Nhà nướcquản lý xã hội bằng pháp luật Mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, mọicông dân có nghĩa vụ chấp hành Hiến pháp và pháp luật" Việc xây dựng nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta là hợp quy luật phát triển củalịch sử vì "suy cho cùng chính là nhằm thực hiện dân chủ Pháp luật của Nhànước ta luôn luôn là công cụ mạnh mẽ và có hiệu lực đối với việc dân chủ hoámọi mặt của đời sống xã hội, bảo đảm quyền con người, quyền công dântrong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá - xã hội "

Tinh thần dân chủ trong tư duy chính trị của Đảng được thể hiện rất rõ

ở tư tưởng lấy “dân làm gốc”, và, “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”

Một nền chính trị nhân văn phải là nền chính trị tôn trọng quyền lợi của đa sốnhân dân, thực sự do dân làm chủ, nhà nước là cơ quan được ủy quyền đểthực thi quyền lực nhân dân, để thực hiện lợi ích và nguyện vọng chính đángcủa nhân dân Những bước tiến trong nhận thức lý luận và tư duy chính trịcủa Đảng được thể hiện rõ trong hàng loạt các văn kiện ban hành trong thời

kỳ đổi mới Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên

chủ nghĩa xã hội (năm 1991) đã chính thức sử dụng khái niệm "hệ thống

chính trị" Hệ thống chính trị của chúng ta được vận hành theo cơ chế: "Đảnglãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân làm chủ"

Để tăng cường vai trò của Nhà nước và sự nghiêm minh của pháp luật,Nhà nước đã ban hành nhiều luật khác nhau, nhằm làm cho mọi người sống

và làm việc theo pháp luật Chủ trương cải cách bộ máy hành chính, trưng cầu

ý kiến rộng rãi của nhân dân, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

và các tổ chức chính trị - xã hội chính là những bước tiến đáng chú ý của vănhoá chính trị trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế

Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, hoà bình, hợptác và phát triển; chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hoá, đa dạng hoácác quan hệ quốc tế Chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời

mở rộng hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực khác Việt Nam là bạn, đối tác tincậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, tham gia tích cực vào tiến trìnhhợp tác quốc tế và khu vực Phát triển quan hệ với tất cả các nước, các vùnglãnh thổ trên thế giới và các tổ chức quốc tế theo các nguyên tắc: tôn trọngđộc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội

bộ của nhau; không dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực; giải quyết các bấtđồng và tranh chấp thông qua thương lượng hòa bình; tôn trọng lẫn nhau,bình đẳng và cùng có lợi Với đường lối và chính sách đối ngoại rộng mở đóđến nay, chúng ta đã thiết lập quan hệ kinh tế - thương mại với trên 170 quốcgia, nền kinh tế, đã ký kết khoảng 60 hiệp định kinh tế - thương mại songphương, trong đó có toàn bộ các nước, nền kinh tế phát triển, thị trường lớn

Chúng ta ngày càng hoạt động tích cực và hiệu quả, nâng cao vị thế đất nướctrong các thể chế hợp tác quốc tế.

Xác định “xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt” Để lãnh đạo đất

nước nắm bắt cơ hội, vượt qua khó khăn, đạt được mục tiêu cao cả đã đề

ra, Đảng - người lãnh đạo đất nước, phải có một đội ngũ cán bộ có vănhóa chính trị cao, có trình độ và khả năng thực hiện các nội dung chính trịmột cách văn hóa Chính vì thế, Đảng luôn tiến hành đổi mới và chỉnhđốn Đảng, làm trong sạch đội ngũ cán bộ, đảng viên, giữ vững sự đoàn kết

và uy tín của Đảng trong nhân dân Bản chất văn hoá chính trị tiến bộcũng xa lạ với tệ quan liêu, tham nhũng, xa hoa, lãng phí Trong nhữngnăm đổi mới vừa qua, Đảng ta đã tiến hành đổi mới và chỉnh đốn Đảng,làm trong sạch đội ngũ cán bộ, đảng viên, giữ vững sự đoàn kết và uy tíncủa Đảng, củng cố, và giữ vững niềm tin trong nhân dân Văn kiện Đạihội VII của Đảng khẳng định: "Đảng ta coi việc tự đổi mới, tự chỉnh đốn

và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng là yêu cầu quan trọng hàng đầutrong công tác xây dựng Đảng, là công việc thường xuyên bảo đảm choĐảng ta luôn ngang tầm nhiệm vụ cách mạng"

Tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân, coi trọng phản biện xãhội, mở rộng dân chủ trong tất cả các lĩnh vực, xây dựng và từng bướchoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đã tạo nên những tiền

đề, động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp đổi mới ở nước ta ngày càngtiến triển mạnh mẽ

Phát huy những thành tựu đã đạt được, vượt qua những khó khăn, tháchthức trong quá trình hội nhập quốc tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa, nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế, thực hiện tốt an sinh xã hội, giảiquyết những tồn đọng, những vấn đề gây bức xúc trong dân hiện nay , sẽ lànhững yếu tố quan trọng để nâng cao hơn nữa tính văn hóa chính trị trong sự

lãnh đạo của Đảng, để Đảng xứng đáng với tên gọi: "Đảng ta là đạo đức, là

văn minh”

2.2 Những yếu tố làm nên nét đặc sắc của văn hoá chính trị cũng như tác động đến văn hóa chính trị của cán bộ, lãnh đạo của Việt Nam

Một là, về lịch sử, văn hoá chính trị Việt Nam được hình thành và phát

triển trong quá trình hình thành ý thức dân tộc, quốc gia, kết tinh thành truyềnthống dựng nước và giữ nước của các thế hệ người Việt Nam Ý thức độc lậpdân tộc, tự lực tự cường, tinh thần yêu nước, đoàn kết cộng đồng đã trở thànhnội dung bền vững mang tính truyền thống của văn hoá chính trị Việt Nam

Hai là, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, nền văn hiến quốc gia, tinh thần yêu

nước, đoàn kết, phát huy nội lực, sức mạnh của mọi tầng lớp nhân dân, gắn

liền với việc coi trọng, tôn vinh hiền tài đã tạo nên sức sống của văn hoá

chính trị, và, khả năng phát huy những truyền thống, giá trị tốt đẹp đó của dân

tộc đã tạo nên “độ cao” của văn hoá chính trị.

Ba là, tôn trọng đạo lý, tôn trọng chính nghĩa, bảo vệ công lý, quật

cường dân tộc, nhưng nhân ái, khoan dung, độ lượng, vị tha Những nét đẹp

đó đã tác động, ảnh hưởng, làm cho văn hóa chính trị Việt Nam mang tínhnhân văn, nhân đạo sâu sắc

Bốn là, do đặc điểm của địa chính trị nước ta, nên văn hoá chính trị

Việt Nam có nột nét nổi bật là phải sáng tạo Nhờ khả năng sáng tạo mà bảnsắc văn hoá dân tộc dã được giữ vững và phát triển qua các thời kỳ Đặc biệt,tính sáng tạo này càng thể hiện rõ nét khi đất nước, dân tộc đứng trước nhữngthời điểm khó khăn, quyết định vận mệnh của dân tộc Chính nét sáng tạo ấy

đã đem lại một tầm vóc, một vẻ đẹp văn hoá của nền chính trị Việt Nam

Bên cạnh những nét đẹp đó, cũng cần nhận thấy rằng, do nước ta xuấtphát là một nước nông nghiệp lạc hậu, lại trải qua quá nhiều các cuộc chiếntranh giữ nước, vì thế những yếu tố như tâm lý tiểu nông khá đậm, kinhnghiệm chủ nghĩa, triết lý chung chung, thiếu tính khách quan và cơ sở khoa họcvững chắc, dễ hài lòng với mình, tâm lý chạy theo thành tích, “bệnh” hìnhthức , nếu như không được hạn chế, khắc phục kịp thời, sẽ có tác động tiêu cực,bào mòn dần sức sống và khả năng sáng tạo của văn hoá chính trị Việt Nam

2.3 Thực trạng văn hóa chính trị của cán bộ lãnh

ở Việt Nam hiện nay

Kinh nghiệm thực tiễn đã chỉ rõ mức độ đúng đắn của đường lối vàviệc cụ thể hóa đường lối chính xác, kịp thời cũng như việc thực hiện đườnglối, chính sách của Đảng và Nhà nước thắng lợi đều phụ thuộc ở chất lượngđội ngũ cán bộ lãnh đạo Cán bộ lãnh đạo là người xây dựng và hoạch địnhđường lối, chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị

xã hội Lãnh đạo chính trị là lãnh đạo bằng cương lĩnh chính trị, đường lốichính trị và tổ chức, đưa chủ trương, đường lối đó vào cuộc sống bằng cácbiện pháp tập hợp, huy động quần chúng thực hiện Những cán bộ lãnh đạochính trị là những người có năng lực nhận thức và quy luật vận động kháchquan của xã, nhận ra những vấn đề của đời sống thực tiễn, từ những tiềmnăng, cơ hội, thách thức cho đến những mâu thuẫn, hạn chế cụ thể cho sự pháttriển Trên cơ sở đó vận dụng lý luận cách mạng khoa học của chủ nghĩa Mác

- Lênin, đường lối chính trị của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn,

từ đó đề ra những chủ trương, chiến lược, sách lược, phương thức để lãnh đạocán bộ, nhân dân tiến hành giải quyết các nhiệm vụ cách mạng đặt ra

2.3.1 Tri thức chính trị của cán bộ lãnh đạo

Cán bộ lãnh đạo có vị trí quan trọng to lớn trong sự vận động phát triểncủa đời sống chính trị - xã hội Trước hết, họ là các chủ thể chính trị đóng vaitrò nắm bắt quy luật phát triển của lịch sử - xã hội để vạch ra đường lối chínhsách có ý nghĩa chiến lược, sách lược của tiến trình cách mạng, lãnh đạo và tổchức các lực lượng quần chúng thực hiện thành công các chủ trương, đườnglối đó trong thực tiễn

Tri thức chính trị và chất lượng hoạt động của đội ngũ cán bộ này vừa

có ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài, quy định sự thành bại của các chiến lượcphát triển đất nước Để hoàn thiện nhiệm vụ vẻ vang và nặng nề được giaophó, người cán bộ lãnh đạo chính trị phải là những người vừa có đức có tài,hai mặt đó phải thống nhất biện chứng trong một cấu trúc nhân cách thống

nhất Chúng ta không thể xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội nếu nhưkhông xây dựng được một đội ngũ cán bộ lãnh đạo chính trị với những yêucầu rất cao về trình độ trí tuệ, về năng lực tổ chức thực tiễn, về phẩm chất và

tư cách đạo đức ngang tầm với những đòi hỏi của một sự nghiệp mới, mộtthời đại mới

Cán bộ lãnh đạo nước ta, hầu hết là người có tri thức với việc được đàotạo chuyên môn nghiệp vụ phục vụ cho công tác lãnh đạo của mình Họ đều lànhững cán bộ đã được đào tạo về các lĩnh vực chuyên môn nghiệp vụ mà mỗicán bộ đảm nhiệm trong thực tiễn tại các cơ quan, đều những người có trithức, có kinh nghiệm và kiến thức hết sức sâu rộng đủ để có thể thực hiện tốtcác nhiệm vụ của cá nhân cũng như của cơ quan, tổ chức của mình

Trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo hiện nay, số cán bộ lãnh đạo đã đượcđào tạo về trình độ lý luận chính trị luôn chiếm tỉ lệ trong tổng số cán bộ Vớiviệc đã, đang và sẽ tiếp tục được đào tạo chuyên sâu về lý luận chính trị sẽgiúp trình độ hiểu biết và nắm rõ tri thức chính trị của các cán bộ ngày càngsâu sắc hơn, từ đó giúp trang bị cho các cán bộ lãnh đạo có được nền tảngtrong thời kỳ vận động và phát triển cũng như thay đổi không ngừng của nềnkinh tế chính trị văn hóa của đất nước cũng như trên thế giới

2.3.2 Truyền thống văn hóa, chuẩn mực đạo đức của cán bộ lãnh đạo

Truyền thống văn hóa và văn hóa chính trị là một trong những đặcđiểm nổi bật của lịch sử đất nước ta Văn hóa chính trị đó thấm sâu vào tâmhồn và tình cảm, đạo đức và lý trí, cách sống và hoạt động, vào tinh thần yêunước, tinh thần dân tộc Chúng được hình thành ngay từ ngay từ khi mới dựngnước, đã trở thành vũ khí sắc bén giúp nhân dân ta chống lại sự thống trị củacác thế lực ngoại bang

Hiện nay, văn hóa chính trị của các cán bộ có sự chuyển biến mang tínhbước ngoặt, đặc biệt là phẩn chất đạo đức của những cán bộ lãnh đạo Đạođức, tác phong, sự gương mẫu của người cán bộ lãnh đạo có ảnh hưởng to lớnđến quyết định, hiệu quả hoạt động của họ

Với tư cách là người đứng đầu, định hướng, dẫn dắt và tập hợp quầnchúng, người cán bộ lãnh đạo không những phải là đại diện tiêu biểu về trí tuệ

mà còn là người có được những chuẩn mực đạo đức cách mạng trong sáng.Người lãnh đạo về thực chất là người đi giáo dục, đây là một phương diệnquan trọng của lãnh đạo chính trị đó chính là lãnh đạo bằng sự gương mẫu,nghiêm khắc với bản thân, bao dung với người khác, lời nói nhất quán vớihành động lãnh đạo chính trị phải được xem như kiểu mẫu về văn hóa đạođức, thực hành văn hóa đạo đức

Đạo đức vốn được coi là cái gốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi đạođức là một trong những nhân tố quan trọng nhất của nhân cách con người.Trong lịch sử các nền chính trị truyền thống đã cho thấy một quy luật, khi vuachúa, quan lại xa đọa về đạo đức thì cũng là lúc xuất hiện mần họa của rốiloạn và mất nước Nêu gương đạo đức là một phương thức tổ chức hoạt độngthực tiễn Bởi khi người cán bộ lãnh đạo thực hiện trước nhân dân chẳngnhững họ để lại một tấm gương trong sáng khiến nhân dân tin cậy mà còn đểnhân dân noi theo

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “trước mắt quần chúng không phải ta

cứ viết lên trán 2 chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến” Muốn nhân dân tinphục thì cán bộ phải gương mẫu làm trước, cán bộ lãnh đạo phải “tiên thiên

hạ ưu, hậu thiên hạ lạc” (lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ) Lúc đó cán bộ vànhân dân sẽ tọa thành một lực lượng cách mạng thống nhất, mạnh mẽ, có thểchiến thắng mọi kẻ thù, khắc phục được mọi khó khăn

Khi cách mạng đã giành được chính quyền và khi chuyển từ chiến tranhsang hòa bình xây dựng, những yêu cầu về đạo đức đối với người cán bộ,Đảng viên chẳng những không giảm đi, trái lại còn tăng thêm Trong di chúcnổi tiếng, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm căn dặn: “Đảng ta là một Đảng cầmquyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng,thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trongsạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung thành của

nhân dân” Lời căn dặn cuối cùng của Người đã nói vắn tắt và đầy đủ về mọiđiều cốt tử nhất trong xây dựng Đảng cầm quyền trong việc quyết định vậnmệnh của Đảng, của Nhà nước, vận mệnh của cả chế độ.

2.3.3 Hành vi và năng lực ứng xử đối với cấp dưới và người dân của cán bộ lãnh đạo

Với tinh thần cần cù, chịu khó, sáng tạo trong lao động, trong nhữngnăm gần đây, việc áp dụng các thành tựu khoa học công nghệ theo đường lốichính sách của Đảng và Nhà nước, nhân dân ta đã và đang thúc đẩy nền sảnxuất ngày càng phát triển, với cơ cấu kinh tế giá đình có xu hướng tăngnhanh, phù hợp với xu hướng chung của nền kinh tế thị trường Năm vừaqua, GDP bình quân tăng hơn 1,2 lần so với năm 2015

Văn hóa chính trị của người cán bộ lãnh đạo là sự thống nhất ở nhiềuđặc điểm, phẩm chất biểu hiện trong quan hệ và hoạt động chính trị xã hội,trong các quan hệ và hoạt động lãnh đạo Đó là sự thống nhất giữa lý trí vàtình cảm, giữa đạo đức và tài năng, giữa bảng lĩnh và sự thích ứng, giữa nộidung và phong cách lãnh đạo, giữa hành vi bản năng và hành vi xã hội, giữalợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng

Cán bộ lãnh đạo ở Việt Nam đã có khả năng tư duy lô gic, khái quáthóa, trừu tượng hóa tốt, đề phát hiện ra các vấn đề Có khả năng tổ chức thựchiện tốt các mục tiêu đã định với chất lượng hiệu quả cao Có một số phẩmchất nổi bật, giàu tính nhân văn Có bản lĩnh, hoạt động có mục đích với tinhthần trách nhiệm cao Kiên quyết thực hiện đường lối chủ trương, mục tiêu đãđịnh Trung thực, không cơ hội, không tham nhũng, vụ lợi Có tác phong dânchủ, khoa học, dám đấu tranh, hướng tới cái cao cả: chân thiện, mỹ, có tráchnhiệm trong cuộc sống với gia đình, với cộng đồng nhân loại, đồng thờicán bộ lãnh đạo phải giàu tính sáng tạo, có có tư duy độc lập và tư duy phêphán, luôn luôn đi vào các vấn đề bản chất nhằm tìm ra quy luật; say sưanung nấu các ý tưởng mới, rất nhạy cảm, kiên trì vượt khó, lao vào cái mới.Dám quyết đoán, mạo hiểm một cách thông minh trước các tình huống

thường ra nhiều phương án, tìm ra giải pháp mới độc đáo, tối ưu.

Văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo trong những năm qua đã đượcphát triển và ngày càng được thể hiện trong ứng xử trong hành động của mỗingười cán bộ lãnh đạo Trong bất kỳ một công việc trong thực tiễn, các cán bộlãnh đạo đều luôn đứng ra chịu trách nhiệm cho những hạn chế, những thiếuxót cũng như những vấn đề còn tồn tại, các cán bộ lãnh đạo đã không đùn đẩytrách nhiệm mà họ đã hình thành được văn hóa chịu trách nhiệm, văn hóa từchức trong thực tiễn

Đồng thời, văn hóa chính trị của các cán bộ lãnh đạo trong ứng xử vớinhân dân - chủ thể của quyền lực nhà nước, đã ngày càng tốt hơn, văn minh

và lịch sự hơn Các cán bộ lãnh đạo đã thực hiện nhiều đợt thị sát thực tế, traođổi, thăm hỏi và tiếp thu ý kiến đóng góp của nhân dân trong địa bàn tỉnhcũng như luôn cố gắng giải quyết các vấn đề mà người dân trong tỉnh vẫn cònchưa nắm rõ Điều này đã tác động rất tích cực đến cách nhìn nhận, đánh giácũng như văn hóa của người dân trong địa bàn tình trong thời gian qua

2.4 Thành tựu và hạn chế của cán bộ lãnh đạo

số người có trình độ đại học và trên đại học chiếm 7,3% dân số cả nước, trong