4 Biện pháp 2: Rèn luyện kỹ năng chia sẻ cho học sinh thông qua hoạt động kể chuyện trong tiết học .... Tự nhiên và Xã hội là một môn học cung cấp cho học sinh những hiểu biết cơ bản ban
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO … TRƯỜNG TIỂU HỌC ………
- ² -
ĐỀ TÀI:
TỔ CHỨC MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA MÔN TỰ NHIÊN XÃ
HỘI LỚP 2 (Bộ sách Cánh diều)
Lĩnh vực: …
Họ và tên tác giả: ….
Đơn vị: ….
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 20….- 20…
Trang 2MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Phạm vi nghiên cứu 2
4 Đối tượng nghiên cứu 2
B NỘI DUNG 2
1 Cơ sở lý luận 2
2 Cơ sở thực tiễn 4
3 Giải pháp thực hiện 4
Biện pháp 1: Rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác cho học thông qua hoạt động thảo luận và làm bài tập nhóm 4
Biện pháp 2: Rèn luyện kỹ năng chia sẻ cho học sinh thông qua hoạt động kể chuyện trong tiết học 6
Biện pháp 3: Rèn luyện kỹ năng quan sát cho học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm 8
Biện pháp 4: Rèn luyện kỹ năng sáng tạo cho học sinh thông quan hoạt động vẽ tranh 10
Biện pháp 5: Rèn luyện kỹ năng hợp tác cho học sinh thông qua các trò chơi học tập 12
4 Hiệu quả của sáng kiến 17
C KẾT LUẬN 19
1 Kết luận 19
2 Bài học kinh nghiệm 19
TÀI LIỆU THAM KHẢO 20
Trang 3A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
So với môn Toán và Tiếng Việt môn Tự nhiên và Xã hội cũng là một môn học rất quan trọng trong chương trình giáo dục ở bậc Tiểu học hiện nay Đối với môn học này gồm hệ thống kiến thức cơ bản rất cần thiết cho cuộc sống hằng ngày của con người Không những thế mà môn học còn giúp học sinh nhận biết
về các sự vật hiện tượng đơn giản trong tự nhiên và xã hội, thực hiện được các quy tắc giữ vệ sinh, an toàn cho bản thân và gia đình, trường học và quê hương
Tự nhiên và Xã hội là một môn học cung cấp cho học sinh những hiểu biết cơ bản ban đầu về các sự vật, sự kiện hiện tượng trong tự nhiên, xã hội với mối quan
hệ trong đời sống thực tế của con người, những kiến thức cơ bản của bậc học, góp phần bồi dưỡng phẩm chất, nhân cách toàn diện của con người Để đáp ứng yêu cầu phát triển của nền giáo dục nước nhà, chương trình giáo dục bậc Tiểu học đã thực hiện đổi mới Sách giáo khoa và nội dung chương trình dạy học ở các lớp, các môn học nói chung và môn Tự nhiên và xã hội lớp 2 nói riêng Chương trình
đã được xây dựng theo quan điểm tích hợp Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với quy luật nhận thức của con người Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng Thực hiện tốt mục tiêu đổi mới của môn Tự nhiên và Xã hội, người giáo viên phải thực hiện đổi mới các phương pháp dạy học sao cho học sinh là người chủ động, nắm bắt kiến thức của môn học một cách tích cực sáng tạo góp phần hình thành phương pháp và nhu cầu tự học, tự phát hiện tự giải quyết các tình huống có vấn đề đặt ra trong bài học Từ đó chiếm lĩnh nội dung mới của bài học, môn học
Là một môn học rất quan trọng như vậy, tuy nhiên nó lại không được sự quan tâm đúng mức của mọi người, nhất là các bậc phụ huynh luôn có suy nghĩ rằng môn Tự nhiên và xã hội là “môn phụ” nên bị xem nhẹ Do vậy, học sinh thường không có hứng thú trong quá trình học môn này Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy, tôi luôn trăn trở phải làm thế nào để tạo hứng thú cho các em khi học
môn này? Tôi đã suy nghĩ rất nhiều và đã lựa chọn cho mình đề tài: “Tổ chức
Trang 4một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh thông qua môn tự nhiên xã hội lớp 2 (Bộ sách Cánh diều)”
2 Mục đích nghiên cứu
Môn Tự nhiên và Xã hội tuy kiến thức không cao, không khó nhưng cũng rất
đa dạng và hầu như giáo viên nào khi dạy môn Tự nhiên và Xã hội cũng còn hời hợt qua loa Bên cạnh đó Tự nhiên Và Xã hội góp một phần không nhỏ về việc rèn kĩ năng sống cho học sinh, do thời đại ngày nay trẻ em được cha mẹ bao bọc quá nhiều, đôi khi các em bị ép học tập không còn thời gian cho vui chơi Do đó
kĩ năng sống của các em còn hạn chế, vì thế tôi đã đưa ra một số phương pháp dạy học để phù hợp với từng bài cụ thể và có kết quả giảng dạy ngày một chất lượng hơn để phù hợp với chuẩn kiến thức hiện nay Cùng đồng nghiệp trong trường biết cách lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp để
tạo một không khí lớp học nhẹ nhàng, vui tươi và hiệu quả Từ đó “Tổ chức một
số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh thông qua môn tự nhiên xã hội lớp 2 (Bộ sách Cánh diều)” Tạo điều kiện tối đa cho học sinh tự khám phá, mở
mang kiến thức, nâng cao kĩ năng sống, để từ đó các em dễ dàng vận dụng vào cuộc sống
3 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nghiên cứu: học sinh lớp 2…, trường …
- Giới hạn nghiên cứu: Năm học … /học kì I áp dụng: từ ngày … đến ngày …
4 Đối tượng nghiên cứu
Là hệ thống kiến thức, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Tự nhiên
và Xã hội lớp 2 Thực tế giảng dạy môn Tự nhiên và Xã hội của giáo viên khối 2, việc học tập môn Tự nhiên và Xã hội của học sinh lớp 2… trường Tiểu học …
B NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận
Môn Tự nhiên và Xã hội là một môn học mang tính tích hợp cao Tính hợp
ấy được thể hiện ở 3 điểm sau:
Trang 5tưởng của mình cho các bạn trong nhóm Từ hoạt động nhóm có thể rèn cho các
em rất nhiều kĩ năng sống:
+ Hỏi lẫn nhau điều đó giúp cho các em phát triển kỹ năng giao tiếp
+ Sự ảnh hưởng qua lại, sự gắn kết giữa các thành viên trong nhóm giúp các
em phát triển kĩ năng hợp tác
+ Ngoài ra còn giúp các em phát triển kĩ năng giải quyết mâu thuẫn, kĩ năng
xây dựng niềm tin
Tuy nhiên khi chia nhóm tôi cũng rất chú trọng đến cách chia nhóm Tôi thường xuyên thay đổi cách chia nhóm Trong quá trình hoạt động nhóm tôi thường xuyên theo dõi và hỗ trợ các em kịp thời
Việc vận dụng các phương pháp này vào trong tiết dạy HS của tôi có hứng thú hơn trong quá trình học môn này Qua theo dõi hàng tháng tôi thấy học sinh chuyển biến rõ rệt
VD1: Khi dạy chủ đề 1 “Gia đình” (trang 5 Tự nhiên và Xã hội 2 sách Cánh
Diều)
Ở Hoạt động 2: Tôi cho học sinh thảo luận nhóm đôi
+ Kể về thành viên và tình cảm giữa các thành viên trong gia đình cho bạn nghe?
+ Trong khi nghe có thể hỏi thêm về công việc nhà và chia sẻ công việc nhà bạn những gì em muốn biết?
Trang 6VD2: Khi dạy bài “Một số sự kiện ở trường học” (trang 26 Tự nhiên và Xã
hội 2 sách Cánh Diều) Ở Hoạt động 2: “Sự tham gia của học sinh trong một số
sự kiện được tổ chức ở trường”
Tôi chia lớp thành 4 nhóm và cho HS thảo luận theo nhóm Học sinh quan sát các hình trong Sách trang 28, 29 và trả lời các câu hỏi sau:
+ Em hãy kể tên các hoạt động trong ngày hội Đọc sách?
+ Em đã tham gia hoạt động nào trong ngày hội đọc sách?
+ Em thích hoạt động nào? Vì sao?
Biện pháp 2: Rèn luyện kỹ năng chia sẻ cho học sinh thông qua hoạt động
kể chuyện trong tiết học
Môn Tự nhiên và Xã hội là một môn học mang tính tích hợp cao Đây là môn học có sự tích hợp nhiều kiến thức tổng hợp của nhiều lĩnh vực, cung cấp cho học sinh một cách toàn diện các chủ đề về tự nhên và xã hội Kiến thức ở môn học
Trang 7này dành cho các khối lớp sẽ nâng dần mức độ khó lên nên đối với lớp 2, các em vẫn đang nắm các kiến thức cơ bản về xã hội Các em là chủ thể nhận thức, vậy nên khi giảng dạy giáo viên tích cực đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với đặc điểm nhận thức của lứa tuổi học sinh, để có những hoạt động tích cực đến quá trình lĩnh hội tri thức của trẻ
Việc tổ chức các hoạt động kể chuyện trong tiết học sẽ tạo cho các em hứng thú học cũng như thầy đổi không khí lớp học Các hoạt động kể chuyện cũng giúp các em rèn luyện kỹ năng nói chuyện trước đám đông, giúp các em mạnh dạn hơn trong học tập Đây cũng là một phương pháp học tập tuy không quá mới nhưng lại giúp các em phát triển kỹ năng mềm đó là thuyết trình trước đám đông
Ví dụ: Khi học chủ đề 1: Gia đình, trang 5, sách Tự nhiên và xã hội lớp 2,
bộ sách Cánh Diều
Trang 8- Đối với các em học sinh có tranh đẹp nhất sẽ được mời thuyết minh về tranh của mình cũng như ý tưởng khi vẽ bức tranh
- Kết thúc hoạt động, giáo viên để cả lớp bầu chọn theo hình thức dơ tay và tìm ra ba bức tranh đẹp nhất rồi trao thưởng
Đây là một hoạt động bổ ích và được nhiều học sinh yêu thích Các em không chỉ được rèn luyện các kỹ năng như thể hiện suy nghĩ của bản thân, làm việc nhóm mà còn phát triển tư duy sáng tạo
Biện pháp 5: Rèn luyện kỹ năng hợp tác cho học sinh thông qua các trò chơi học tập
Kỹ năng làm việc nhóm được xem là là khả năng cộng tác, làm việc chung với một hoặc một nhóm bạn bè trong lớp bằng cách đóng góp ý kiến, giúp đỡ hỗ trợ nhau thực hiện nhiệm vụ nhằm mục tiêu hoàn thành công việc, đạt được kết quả tốt nhất Giáo dục kỹ năng làm việc nhóm giúp học sinh cải thiện giao tiếp giữa các thành viên trong nhóm, giúp các em giải quyết vấn đề một cách hiệu quả nhanh chóng, thúc đẩy sự sáng tạo và đưa ra quyết định sáng suốt, đặc biệt rèn tính kỷ luật cho các em học sinh
Thông qua tổ chức các trò chơi học tập, giúp các em phát huy tinh thần đồng đội, yêu thương nhau, hiểu nhau hơn Đặc biệt, các hoạt động này giúp học sinh rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm và hợp tác với người khác,đồng thời có thêm những kiến thức, kỹ năng bảo vệ bản thân
Tùy theo từng chủ đề, tôi sẽ định hướng, cùng với ban cán sự lớp xây dựng
trò chơi theo chủ điểm để cả lớp cùng tham gia Với chủ đề “Thực vật và động vật”, trang 61, sách Tự nhiên và Xã hội lớp 2, bộ sách Cánh Diều, tôi cùng các
em học sinh đã tiến hành tổ chức trò chơi “Nhanh tay chuyền bóng đoán tên động thực vật” Đây là hoạt động giúp các em tìm hiểu thêm về thế giới động, thực vật thông qua các câu hỏi mà giáo viên đưa ra, cũng như tạo cơ hội để các em có thể tiếp nhận thêm kiến thức bên ngoài sách giáo khoa
Trang 9Tôi và ban cán sự lớp sẽ chuẩn bị những quả bóng có ghi tên các món quà nhỏ tương ứng như các tickers về chủ đề động thực vật để các em lưu lại kỷ niệm của tiết học
- Ban cán sự lớp sự cử 1-2 bạn làm dẫn chương trình, điều hành trò chơi và đọc câu hỏi, thông báo kết quả
- Lớp được chia thành nhiều nhóm, các nhóm sẽ xếp thành hàng và trả lời từng câu hỏi được đưa ra Nhóm nào trả lời nhanh và chính xác nhất thì sẽ được nhận thêm bóng và chuyền bóng xuống cuối hàng Sau 15 phút, nhóm nào truyền được nhiều bóng nhất thì sẽ dành chiến thắng và được nhận thêm một hộp quà tập thể
- Một số câu hỏi trong trò chơi có thể tổ chức chơi theo nhóm trong chủ đề
2: “Trường học” (trang 25, sách Tự nhiên và Xã hội 2 sách Cánh Diều)
Đối với trò chơi này, các em sẽ được phát huy khả năng làm việc nhóm cũng như tạo cơ hội hợp tác giữa học sinh và giáo viên, giúp cô và trò có khoảng thời gian gắ bó hơn
Đến vơi trò chơi này, giáo viên sẽ nêu ra những câu hỏi liên quan đến chủ đề Trường học rất đỗi quen thuộc với các em Học sinh có nhiệm vụ lắng nghe câu hỏi, suy nghĩ câu trả lời và giơ tay trả lời sau khi kết thúc thời gian
Trang 10+ Nhóm câu hỏi đố vui về học tập
Câu đố 1:
“Da trắng muốt
Ruột trắng tinh
Bạn với học sinh
Thích cọ đầu vào bảng”
⇒ Đáp án: Viên phấn
Câu đố 2:
“Mặt em phương trượng chữ điền
Da em thì trắng áo xinh mặc ngoài
Lòng em thì có đất trời
Có câu nhân nghĩa, có lời hiếu trung
Đến khi quân tử có dùng
Trang 11Thì em sẽ ngỏ tấm lòng cho xem.”
⇒ Đáp án: Quyển sách
Câu đố 3:
“Hè về áo đỏ như son
Hè đi thay lá xanh non mượt mà
Bao nhiêu tay toả rộng ra
Như vẫy như đón bạn ta đến trường?”
⇒ Đáp án: Cây phượng
Câu đố 4:
‘Anh mặt đen, anh da trắng
Anh mình mỏng, anh nhọn đầu
Khác nhau mà rất thân nhau
Khi đi khi ở chẳng bao giờ rời?
⇒ Đáp án: Bảng và phấn, giấy và bút
Câu đố 5:
‘Đầu đuôi vuông vắn như nhau
Thân chia nhiều đốt rất mau rất đều
Tính tình chân thức đáng yêu
Muốn biết dài ngắn mọi điều có em?
⇒ Đáp án: Thước kẻ
…
+ Nhóm câu hỏi bảo vệ bản thân giúp các em có thể kiến thức liên quan đến chủ đề sức khỏe và cũng giúp phát triển kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm khi học
chủ đề 5: “Con người và sức khỏe” (trang 81 Tự nhiên và Xã hội 2 sách Cánh
Diều)