Môi trường hoạt động góc của lớp tôi chưa thực sự phong phú, đa dạng, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đ
Trang 1PHẦN A ĐẶT VẤN ĐỀ
Ở lứa tuổi mầm non, đặc điểm tâm sinh lý của trẻ là “học mà chơi, chơi
mà học” Vì vậy, hoạt động học của trẻ thường được tổ chức thông qua trò chơi Hoạt động vui chơi là một trong những hoạt động chủ đạo của trẻ Trong đó, hoạt động góc là một trong những hoạt động quan trọng
Muốn trẻ hoạt động góc có hiệu quả thì cần phải có một môi trường hoạt động đa dạng, phong phú, nhiều hoạt động trải nghiệm, sáng tạo Trong những năm gần đây, STEAM đang trở thành phương pháp giáo dục được nhiều trường mầm non quan tâm STEAM là phương pháp giáo dục chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm, sáng tạo Tạo môi trường hoạt động góc theo hướng tiếp cận STEAM mang đến môi trường hoạt động đầy sáng tạo và thú vị với những hoạt động thực hành, trải nghiệm và khám phá Qua
đó trẻ được phát triển tư duy logic và kỹ năng sáng tạo, gây hứng thú, kích thích tính tích cực, chủ động của trẻ Giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu vui chơi, tạo điều kiện cho trẻ tự khám phá một cách chủ động, tích cực, phát huy tối ưu tiềm năng sẵn có của trẻ Thông qua chơi, nhân cách của trẻ được hình thành
và phát triển toàn diện
Trên thực tế, tôi đã biết cách xây dựng môi trường góc cho trẻ hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm nhưng áp dụng chưa hiệu quả Môi trường hoạt động góc của lớp tôi chưa thực sự phong phú, đa dạng, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đồ chơi
Vậy làm thế nào để tạo môi trường hoạt động góc phong phú, nhiều hoạt động trải nghiệm và thực hành? Đây là điều tôi băn khoăn và trăn trở bấy lâu
nay Vì vậy, tôi đã mạnh dạn đưa ra “Biện pháp xây dựng môi trường hoạt động góc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi A5 theo hướng lấy trẻ làm trung tâm và tiếp cận STEAM ở Trường Mầm non Ngọc Sơn” để nghiên cứu và áp dụng vào thực hiện
tại lớp mình phụ trách với mục đích giúp trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động tại các góc và giúp trẻ sử dụng môi trường hoạt động góc một cách hiệu quả
Trang 2PHẦN B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Thực trạng công tác tạo môi trường hoạt động góc cho trẻ tại lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi A4 Trường Mầm non Ngọc Sơn
1.1 Ưu điểm
1.1.1 Giáo viên
Bản thân tôi đã có nhiều năm dạy lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi và rất có tâm huyết với nghề, luôn tìm tòi những phương pháp để giảng dạy tốt hơn
- Đa số phụ huynh nhiệt tình cũng như nhận thức về việc học tập của con mình, sẵn sàng hỗ trợ cũng như ủng hộ phục vụ cho việc làm đồ dùng đồ chơi
- Được tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn, dự giờ, học tập đồng nghiệp về hoạt động góc cho trẻ mẫu giáo
- Có khả năng sáng tạo và làm đồ dùng đồ chơi tự tạo cho trẻ
1.1.2 Trẻ em
- Tất cả trẻ trong lớp đều cùng một độ tuổi nên đều kiện phát triển tâm lý tương đối đồng đều thuận lợi cho việc tổ chức hoạt động góc của giáo viên
1.2 Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
1.2.1 Giáo viên
- Bản thân tôi còn lúng túng trong việc tạo môi trường hoạt động góc để trẻ được hoạt động, trải nghiệm
- Môi trường hoạt động góc mang tính chất trang trí là chủ yếu, cách
bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường và đồ dùng đồ chơi
- Nguyên vật liệu mở, nguyên vật liệu từ thiên nhiên còn hạn chế Các loại
đồ dùng, đồ chơi tự tạo chưa thật sự phong phú về chủng loại, chưa đáp ứng được nhu cầu khám phá và sáng tạo của trẻ
1.2.2 Trẻ em
- Khả năng tiếp thu, tập trung của trẻ còn hạn chế, nhận thức chưa được đồng đều, tính tự nguyện chưa cao
- Một số trẻ không hứng thú, lại có một số trẻ chưa biết sử dụng các loại đồ dùng đồ chơi đúng mục đích, trẻ còn nhiều lúng túng với một số học liệu cô chuẩn bị, điều đó dẫn đến giờ hoạt động chơi chưa đạt hiệu quả cao
Trang 3Từ thực trạng trên tôi tiến hành khảo sát trên trẻ:
Bảng khảo sát đầu năm học 2022 - 2023
Số lượng Tỉ lệ lượng Số Tỉ lệ
1 Trẻ hứng thú, tích cực hoạt
2 Trẻ sử dụng môi trường
hoạt động góc có hiệu quả 12/30 40% 18/30 60%
2 Biện pháp tạo môi trường hoạt động góc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi A4 theo hướng lấy trẻ làm trung tâm và tiếp cận STEAM
2.1 Biện pháp 1: Thiết kế các góc hoạt động theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và tiếp cận STEAM.
2.1.1 Nội dung biện pháp:
- Bố trí, sắp xếp các góc chơi trong lớp phù hợp, thuận tiện, đa dạng, phong phú
- Trang trí góc chơi theo hướng tiếp cận STEAM
- Sắp xếp nguyên vật liệu, đồ dùng đồ chơi thuận tiện cho trẻ dễ lấy, dễ cất,
dễ sử dụng
2.1.2 Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp:
- Tôi bố trí, sắp xếp các góc chơi hợp lý, thuận tiện, đa dạng, phong phú bằng cách: Bố trí những góc hoạt động tương đồng ở gần nhau Góc yên tĩnh
xa góc ồn ào Ví dụ: Góc xây dựng và góc phân vai ở gần nhau thuận tiện cho trẻ liên kết góc chơi Hai góc này tôi bố trí gần cửa ra vào, có khoảng không gian rộng rãi cho trẻ hoạt động và có ánh sáng tự nhiên Góc học tập và góc nghệ thuật bố trí gần nhau ở nơi yên tĩnh; góc khám phá khoa học được bố trí ở ngoài hành lang giúp trẻ có khoảng không gian thoải mái để thực hành trải nghiệm với các thí nghiệm thú vị, không ảnh hưởng đến các góc khác yên tĩnh trong lớp
- Các góc có khoảng rộng phù hợp để trẻ hoạt động, khoảng cách giữa các góc hợp lý để bảo đảm an toàn cho trẻ mỗi khi hoạt động ở các góc
Trang 4- Tạo ranh giới giữa các góc chơi và giới hạn các lối đi giữa các góc để giúp trẻ nhận dạng phạm vi góc từ đâu đến đâu Ví dụ: Sử dụng giá đựng đồ chơi thành ranh giới chơi giữa các góc Ranh giới ở các góc không che tầm nhìn của trẻ và không cản việc quan sát của giáo viên
- Vị trí các góc chơi được thay đổi sau mỗi chủ đề để trẻ không bị nhàm chán ngược lại còn khơi gợi trí tò mò thích khám phá, kích thích hứng thú của trẻ
(Ảnh vị trí góc chơi thay đổi qua 2 chủ đề)
- Bên cạnh việc bố trí, sắp xếp các góc chơi phù hợp, thuận tiện, đa dạng, phong phú tôi còn trang trí các góc chơi nổi bật, đẹp mắt, thu hút trẻ Tôi chia góc làm hai phần đó là phần tên góc và phần tổ chức các hoạt động trong góc
- Phần tên góc: Tên góc tôi chọn tên góc đơn giản, dễ hiểu Tên góc có thể đặt chính giữa phần tường của góc hoặc đặt lệch (sang phải hoặc trái của góc) tùy theo không gian của từng góc hoạt động Độ cao của tên góc tôi dán cao hơn giá góc, thấp hơn phần “Tên chủ đề chính”, vừa tầm nhìn của trẻ Tôi sử dụng các phông chữ phổ biến như: TimenewRoman, Arial,… kiểu chữ in hoa hoặc in thường, cỡ chữ phù hợp với diện tích của góc, đồng đều về kiểu và cỡ chữ, màu sắc rõ nét Phía dưới mỗi tên góc bằng Tiếng Việt tôi để tên góc bằng Tiếng Anh Tên góc được dán hoặc viết trên nền bìa catton, mành chiếu hoặc mành tre, thanh gỗ và treo ở góc để dễ dàng thay đổi vị trí góc theo chủ đề tạo sự mới mẻ cho trẻ
+ Hình ảnh trang trí góc được đặt dưới tên góc hoặc xung quanh tên góc sao cho phù hợp với không gian của góc và đảm bảo tính thẩm mỹ Hình ảnh trang trí góc với nội dung hình ảnh là hành động chơi trong góc rất sinh động, ngộ nghĩnh, đảm bảo tính thẩm mỹ Tôi không sử dụng hình ảnh trang trí quá nhiều, quá dày mà khi trang trí chú ý tới độ thoáng của góc chơi Một số hình ảnh trang trí góc tôi sử dụng bìa catton phù hợp với màu sắc STEAM STEAM mang đến cho chúng ta màu sắc mới mẻ với các tone màu chủ đạo phổ biến như: nâu, đen Kết hợp với các tone màu khác nhưng không quá sặc sỡ, lòe loẹt
Trang 5
Hình ảnh phần tên góc
- Phần tổ chức các hoạt động trong góc: tùy vào nội dung, không gian, diện tích của mỗi góc hoạt động tôi chia góc thành 2 khu đó là khu để kệ, giá góc và khu bố trí mảng hoạt động của trẻ
+ Khu để kệ, giá góc: tôi kê kệ, giá góc ngay phía dưới tranh trang trí góc để
để đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu cho các hoạt động của trẻ Đồ dùng đồ chơi được sắp xếp gọn gàng, dễ lựa chọn, dễ lấy và dễ cất
+ Khu bố trí mảng hoạt động của trẻ: Là mảng tường mở, có độ cao tương đương với khu giá, kệ góc; tùy thuộc vào đặc trưng của từng góc mà tôi thiết kế các mảng tường mở khác nhau theo nội dung các chủ đề
Ngoài ra, tôi chú ý sắp xếp nguyên vật liệu, đồ dùng đồ chơi thuận tiện cho trẻ dễ lấy, dễ cất, dễ sử dụng
2.1.3 Kết quả áp dụng biện pháp:
Việc thiết kế các góc hoạt động theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và theo hướng tiếp cận STEAM đã tạo được không gian lớp học gọn gàng, đẹp mắt, các góc chơi nổi bật, đủ ánh sáng giúp trẻ dễ dàng nhận ra các góc mà mình thích chơi, trẻ hứng thú tham gia chơi, trẻ luôn cảm thấy có sự mới mẻ đối với các góc chơi ở lớp Thiết kế góc theo hướng tiếp cận STEAM là một cách tuyệt vời để giúp cuốn hút trẻ hứng thú hoạt động, giúp trẻ trở nên năng động và sáng tạo từ những bài học đơn giản trong khi hoạt động góc STEAM mang đến cho trẻ không gian hoạt động cực kỳ thú vị và đầy kích thích
Minh chứng so sánh trước và sau khi áp dụng biện pháp:
Trang 6Trước khi áp dụng biện pháp Sau khi áp dụng biện pháp
Video: Trẻ không hào hứng, không tập
trung chơi
Video: Trẻ chơi hứng thú
2.2 Biện pháp 2: Tạo góc chơi phong phú về nguyên vật liệu mở và đồ dùng đồ chơi.
2.2.1 Nội dung biện pháp:
- Tích cực làm đồ dùng đồ chơi bổ sung ở các góc phù hợp với chủ đề, tận dụng nguyên vật liệu phế thải, nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương
- Sưu tầm nguyên vật liệu từ thiên nhiên cho trẻ hoạt động tại các góc
2.2.2 Cách thức thực hiện biện pháp
Ngoài những vật liệu phải mua như xốp dạ, giấy màu, bút màu, đề can để làm thì tôi tận dụng những nguyên vật liệu dễ kiếm như thùng, bìa cát tông, xốp, đĩa CD, lõi giấy, chai nước, hộp sữa chua Tận dụng những nguyên vật liệu thiên nhiên sẵn có ở địa phương như: rơm, lá cây, hạt na, hạt gấc, vỏ ngao, vỏ trai trai, quả chè, lõi ngô khô, hoa khô,… để làm đồ dùng học liệu cho trẻ
Với nguồn nguyên vật liệu đầy đủ, đa dạng này tôi lựa chọn những nguyên vật liệu phù hợp với chủ đề để và từng góc hoạt động Từ các vật liệu này, khi về các góc chơi trẻ tự sáng tạo sản phẩm theo ý tưởng và đem trưng bày
ở các góc chơi, bằng cách này trẻ sẽ hứng thú với những sản phẩm mình làm ra
và tham gia vào các góc chơi một cách nhiệt tình hơn
Ví dụ: Ở chủ đề “Nghề nghiệp” tôi tận dụng nguyên vật liệu từ phế liệu như: hộp giấy, lõi giấy, bóng đồ chơi đã hỏng… kết hợp cùng xốp màu, tôi cùng trẻ tạo ra những đồ dùng đồ chơi như: túi xách, dép, mũ, quà,… sử dụng trong góc phân vai
Góc nghệ thuật tôi chuẩn bị nguyên vật liệu từ thiên nhiên, nguyên vật liệu tái chế như: hạt na, hạt gấc, vỏ lạc, vỏ ngao, lõi giấy, bìa catton, đĩa CD, nắp nhựa, lõi giấy, chai lọ, cốc giấy, bảng gỗ, vỏ ốc, hoa khô… và các nguyên vật liệu khác như: Kim tuyến, màu nước, màu sáp, keo sữa, keo dán, keo nến, dây ruy băng, dây gai, len để trẻ sáng tạo nên những bức tranh đẹp
Trang 7tặng chú bộ đội: tranh trang trí xe tăng từ hạt và len, bức tranh lá cờ tổ quốc
từ vỏ ngao, chế tạo …
Góc nghệ thuật chủ đề nghề nghiệp.
Ở chủ đề “Gia đình” từ những chiếc ống hút nhiều màu sắc, vỏ can nước giặt hay những vỏ sữa probi, hộp váng sữa, cô và trò lớp tôi đã làm nên những
đồ dùng phục vụ cho hoạt động góc như: ngôi nhà, cái làn, phích nước, bộ cốc chén, bát, cái tủ, cái quạt, giường,…những đồ dùng đồ chơi này có thể sử dụng
ở góc phân vai hay góc xây dựng
Trang 8(Đồ dùng cô và trẻ tự làm ở góc nghệ thuật chủ đề gia đình)
Ở góc nghệ thuật tôi chuẩn bị cho trẻ những nguyên vật liệu thiên nhiên, những nguyên vật liệu tái sử dụng như: vỏ cam, vỏ trứng, que kem để trang trí ngôi nhà từ vỏ trứng sắc màu hay làm gáo múc nước từ vỏ cam
(Góc nghệ thuật sử dụng nguyên vật liệu thiên nhiên ở chủ đề gia đình)
Chủ đề động vật, ở góc nghệ thuật tôi chuẩn bị cho trẻ những nguyên vật liệu thiên nhiên như: củ khoai, củ hành tây, ống tre, đũa tre, lá cây; những nguyên vật liệu tái sử dụng như: bìa catton, vỏ sữa susu, ống hút,…bổ sung băng dính 2 mặt, keo dán,… để trẻ sáng tạo ra những con vật ngộ nghĩnh như con trâu, con sư tử,…
Trang 9Trẻ làm con trâu từ NVL thiên nhiên ở góc nghệ thuật
Trẻ làm đèn lồng từ NVL thiên nhiên ở góc nghệ thuật
2.2.3 Kết quả áp dụng biện pháp:
Với việc cô và trẻ cùng nhau sưu tầm nguyên vật liệu bổ sung vào các góc chơi và cùng nhau tạo ra các đồ dùng đồ chơi và chơi với đồ chơi mình tạo ra, trẻ rất hứng thú với các thành quả lao động của mình và thấy hãnh diện về sản phẩm mình tạo ra, có ý thức giữ gìn đồ dùng đồ chơi Bên cạnh đó việc tạo ra các đồ dùng tự tạo từ các nguyên vật liệu thiên nhiên hoặc các phế liệu có sẵn sẽ làm phong phú hơn kho đồ dùng đồ chơi, giúp trẻ tham gia vào hoạt động góc một cách hoạt động chủ động, tích cực, đạt được mục tiêu giáo dục
2.3 Biện pháp 3: Tạo cơ hội cho trẻ sử dụng môi trường hoạt động góc
có hiệu quả.
Trang 102.3.1 Nội dung biện pháp
- Tạo cơ hội để trẻ được nói lên ý tưởng chơi với những đồ dùng đồ chơi
cô đã chuẩn bị tại các góc
- Cho trẻ được lựa chọn và trải nghiệm, sử dụng đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu phong phú tại các góc có hiệu quả
- Khuyến khích trẻ sử dụng đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu một cách sáng tạo bằng nhiều cách khác nhau
2.3.2 Cách thức thực hiện biện pháp
Để hoạt động góc có hiệu quả theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, trẻ khai thác môi trường hoạt động có hiệu quả, tích cực, ở mỗi buổi chơi tôi đều có các thủ thuật và cách thức khác nhau để cuốn hút trẻ vào hoạt động bằng cách dùng trò chơi vận động, trò chơi dân gian hay vận động âm nhạc để dẫn dắt trẻ vào chủ đề chơi một cách nhẹ nhàng, lôi cuốn trẻ, giúp trẻ quan sát, phát hiện các
góc chơi có đồ dùng, đồ chơi gì (Video gây hứng thú bằng điệu nhảy sôi động)
Với cách làm như vậy, trẻ hào hứng chọn trò chơi, nói lên ý tưởng chơi,
cách chơi với những đồ dùng, đồ chơi mà tôi đã chuẩn bị tại các góc (Video trẻ nói lên ý tưởng chơi)
Trong quá trình trẻ chơi, tôi quan sát quá trình hoạt động của trẻ để có sự
hỗ trợ, định hướng kịp thời khi trẻ gặp khó khăn để cho buổi chơi có hiệu quả, khai thác hiệu quả sử dụng đồ dùng, đồ chơi, cụ thể:
- Khi về góc chơi tôi để trẻ tự lựa chọn đồ dùng, đồ chơi mà trẻ thích và
sử dụng chúng có hiệu quả Với những đồ dùng đồ chơi mới mà trẻ chưa biết
sử dụng đúng mục đích tôi sẽ gợi ý, hướng dẫn trẻ sử dụng Tôi luôn khuyến khích trẻ sử dụng đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu sáng tạo bằng nhiều cách khác nhau Đặc biệt sản phẩm trẻ làm ra sẽ được sự khuyến khích, động viên kịp thời của giáo viên
Ví dụ: Ở góc xây dựng chủ đề “Gia đình” tôi chuẩn bị rất nhiều đồ dùng đồ chơi như: gạch, cổng, hàng rào từ vỏ sữa, ngôi nhà, cây xanh, rau,…Bên cạnh
đó ở mảng tường mở tôi và trẻ đã xây dựng bản thiết kế công trình ngôi nhà của
bé rất đẹp Về góc chơi này trẻ sẽ tự phân vai chơi và lựa chọn đồ dùng, đồ chơi
Trang 11đã chuẩn bị và sử dụng chúng để xây nên công trình ngôi nhà của bé sáng tạo và
đẹp mắt (Video trẻ phân vai chơi và chơi ở góc xây dựng)
- Ở góc học tập chủ đề “Thực vật” tôi chuẩn bị cho trẻ những bài tập với các chữ cái h, k; tạo chữ cái từ hoa xốp; bài tập với số lượng 9 trên giấy và ở mảng tường mở, sách, tranh về cây xanh, hoa, rau, củ, quả…Trẻ tự lựa chọn
nội dung chơi, đồ dùng đồ chơi mà trẻ thích và tích cực chơi (Video trẻ lựa chọn đồ chơi và chơi ở góc học tập)
- Ở góc khám phá chủ đề “Nghề nghiệp” tôi chuẩn bị cho trẻ những chiếc
áo, quần, hoa, nguyên liệu đan tết Ngoài ra còn có nguyên vật liệu từ thiên nhiên như: rơm nếp, cùi ngô, đỗ, gạo, Với những đồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu phong phú này trẻ sẽ say sưa, sáng tạo làm nên những sản phẩm đẹp mắt
(Video trẻ chơi ở góc khám phá)
Với những đồ chơi, trò chơi khó, kỹ năng phức tạp hay trò chơi áp dụng nhiều tính năng khác nhau thì tôi dạy cho một vài trẻ nhanh nhẹn thuần thục để cùng cô hướng dẫn bạn cùng chơi Không chỉ hướng dẫn trẻ chơi đơn thuần với
đồ chơi mà trong khi hướng dẫn tuỳ từng loại đồ chơi khác nhau cô có thể hỏi trẻ xem ngoài cách chơi mà cô hướng dẫn ra thì trẻ còn phát hiện ra xem có cách chơi nào khác không?
Đặc biệt, khi hướng dẫn trẻ chơi tôi khéo léo chọn hỗ trợ, tác động cho trẻ đúng lúc, đúng thời điểm để tránh làm trẻ mất hứng thú
2.2.3 Kết quả của biện pháp
Việc được lựa chọn góc chơi, nội dung chơi, đồ dùng đồ chơi theo ý thích
và nói lên ý tưởng chơi giúp trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động góc Trước khi áp dụng biện pháp, trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động góc là 46,7% Sau khi thực hiện biện pháp, trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động góc là 93,3% Qua đó, trẻ thể hiện kỹ năng sử dụng đồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu, các mảng tường tại các góc có hiệu quả Thể hiện ở tỉ lệ phần trăm trẻ
sử dụng môi trường có hiệu quả trước khi áp dụng biện pháp là 43,4% Sau khi thực hiện biện pháp, trẻ sử dụng môi trường có hiệu quả đạt 90%
