CÁC DẤU HIỆU CƠ BẢN TRÊN XQUANG VÀ CT SCANNER LỒNG NGỰC

CÁC DẤU HIỆU CƠ BẢN TRÊN XQUANG VÀ CT SCANNER LỒNG NGỰC Báo cáo Các dấu hiệu cơ bản trên Xquang và CT scan lồng ngực có cấu trúc gồm 3 phần trình bày các nội dung: Các mốc giải phẫu, tổn thương giảm đậm độ (hình sáng), tổn thương tăng đậm độ (hình mờ). nội dung chi tiết.

2 Nhắc lại giải phẫu

2 Nhắc lại giải

- Là đơn vị giải phẫu cơ bản cấu trúc và chức năng phổi

- Là đơn vị phổi nhỏ nhất được bao quanh bởi vách ngăn mô liên kết

- Kích thước khoảng 1-2 cm, được tạo thành từ 5-15 chùm phế nang phổi, chứa các phế nang để trao đổi khí

- Các TM phổi và mạch bạch huyết chạy ở ngoại

vi của tiểu thùy trong vách liên tiểu thùy

- Trong điều kiện bình thường, chỉ có thể nhìn thấy một số vách ngăn rất mỏng này

Động mạch trung tâm tiểu thùy (máu

nghèo oxy) và tiểu phế quản tận cùng

chạy ở trung tâm Hệ bạch huyết và

tĩnh mạch ( máu giàu oxy) chạy trong

vách liên tiểu thùy

2 Nhắc lại giải phẫu

Vùng trung tâm tiểu thuỳ màu xanh

Vùng ngoại vi là phần ngoại vi của tiểu thùy thứ cấp.

- Nó thường là vị trí của các bệnh, nằm trong hệ bạch huyết của vách liên thùy ( các bệnh như Sarcoidosis, ung thư biểu mô bạch huyết, phù phổi).

Những bệnh này cũng thường nằm trong mạng lưới bạch huyết trung tâm bao quanh bó mạch máu phế quản.

Tổn thương giãn phế nang

• Giãn phế nang toàn bộ tiểu thùy

- Giai đoạn cuối của bệnh lý tổn thương đường thở, cấu trúc

phổi bị tổn thương trầm trọng

- Phân bố ưu thế thùy dưới

- Tổn thương toàn bộ các chùm phế nang từ tiểu phế quản

hố hấp đến các ống phế nang

- Phạm vi tổn thương lan tỏa, ít gặp các tổn thương khu trú

Tổn thương dạng kén ( lung cyst )

Đặc điểm hình ảnh

khí( pneumatocele), sau viêm phổi, chấn thươn, chọc hút thường xuất hiện tạm thời

Tổn thương dạng kén ( lung cyst )

Đặc điểm hình ảnh

khí( pneumatocele), sau viêm phổi, chấn thươn, chọc hút thường xuất hiện tạm thời

Tổn thương dạng kén

Phân biệt

• Hang (cavity): Tổn thương trống tỷ trọng nhưng thành dày > 4 mm, thường gặp trong

những bệnh lý nhiễm trùng (viêm phổi áp xe hóa, hang lao, hang nấm, hang ký sinh

trùng…), ung thư tế bào vảy ( squamous cell carcinoma), hội chứng Wengener

• Tổ ong (honeycombing): tập trung thành đám, thành hang, nằm sát màng phổi vùng thùy

dưới

• Giãn phế nang: cũng là tổn thương trống tỷ trọng nhưng không có thành rõ ràng

• Giãn phế quản hình túi: có thông thương với nhánh phế quản

Tổn thương giãn phế quản

đường kính phế quản cấp trên

Tổn thương giãn phế quản Nguyên nhân

Viêm phổi hoại tử

Vô căn

Tổn thương giãn phế quản

Tổn thương giãn phế nang

• Mất chức năng trao đổi khí

• Tổn thương vĩnh viễn đơn vị chức năng phổi

Tổn thương giãn phế nang

Nguyên nhân

• Hút thuốc lá chủ động, thụ động

• Ôi nhiễm không khí

• Bệnh nghề nghiệp

• Nhiễm trùng đường hô hấp tái diễn, mãn tính

• Bệnh đường thở mãn tính: hen phế quản,COPD

• Bệnh lý chuyển hóa: thiếu hụt alpha I-antitrypsin Yếu tố nguy cơ

Tuổi: già > trẻ

Giới: nam > nữ

Tổn thương giãn phế nang

• Giãn phế nang trung tâm tiểu thùy

yếu xảy ra ở các chùm phế nang nằm quanh các tiểu phế quản

Tổn thương giãn phế nang

• Giãn phế nang cạnh vách

- Do tổn thương các chùm phế nang nằm xa

các tiểu phế quản hô hấp

- Phân bố ưu thế thùy trên, nằm sát màng phổi

- Tổn thương thường khu trú theo vùng, hiếm

khi lan tỏa

- Thường có kết hợp với xơ hóa và các dạng

giãn phế nang khác

Tổn thương giãn phế nang

• Giãn phế nang toàn bộ tiểu thùy

- Giai đoạn cuối của bệnh lý tổn thương đường thở, cấu trúc

phổi bị tổn thương trầm trọng

- Phân bố ưu thế thùy dưới

- Tổn thương toàn bộ các chùm phế nang từ tiểu phế quản

hố hấp đến các ống phế nang

- Phạm vi tổn thương lan tỏa, ít gặp các tổn thương khu trú

Tổn thương đông đặc phổi

Tổn thương đông đặc

Tổn thương đông đặc phổi

Viêm phổi virus

Tổn thương đông đặc phổi

Viêm phổi tổ chức do Cryptogenic (COP)

Tổn thương đông đặc phổi

Viêm phổi bạch cầu ái toan mãn

tính

Viêm phổi bạch cầu ái toan mãn

tính

Tổn thương đông đặc phổi

Viêm phổi do virus (H.influenza)

Tổn thương kính mờ (GGO)

ground glass opacity

• Là tình trạng vùng phổi tăng đậm độ so với nhu mô phổi lành

trên hình ảnh CLVT mà không có sự tắc nghẽn nhánh phế quản tương đương

• Tổn thương không đặc hiệu, gặp trong bệnh lý nhiễm trùng,

bệnh phổi kẽ mạn tính, bệnh phế nang cấp tính

• Bản chất do sự choán chỗ không hoàn toàn của các cấu trúc

dịch, tế bào và dày tổ chức kẽ trong một nhóm các tiểu thùy thứ cấp xen lẫn nhau

• Thường có dịch dạng khảm, ranh giới không rõ

• Lan tỏa đến khu trú.

- Viêm ph i do nhi m trùng bào t ổi do nhiễm trùng bào tử ễm trùng bào tử ử

Pneumocystis

Mãn tính

- Viêm phổi quá mẫn dị ứng mãn tính

- Viêm phổi tổ chức hoá

- Viêm phổi bạch cầu ái toan mạn tính

- Bệnh protein phế nang

- Xơ phổi: viêm phổi kẽ không thường (UIP), viêm phổi kẽ không đặc hiệu ( NSIP)

- Ung thư phế quản phế nang ( BAC)

Tổn thương kính mờ

lan tỏa

Tổn thương kính mờ

Lan tỏa

Viêm tiểu phế quản tắc nghẽn ( sau VKDT) Bronchiolitis obliterans

Tổn thương kính mờ

Lan tỏa

Viêm phổi quá mẫn dị ứng cấp tính

Kính mờ lan toả, nốt mờ trung tâm tiểu thuỳ, tổn thương dạng lưới không đều.

Tổn thương kính mờ

khu trú

Ung thư tiểu phế quản phế nang

Dày vách liên tiểu thùy

- Dày tổ chức kẽ, giãn tiểu tĩnh mạch phổi trong vách liên tiểu thùy ( suy tim), tăng sinh mô xơ

- Thường ở ngoại vi trường phổi

Dày vách liên tiểu thùy

- Di căn bạch mạch

- Bệnh Sarcoidosis

- Lymphoma

- Amyloid Thể bất định

- Bụi phổi silicosis

- Xơ phổi tự phát

- Bụi phổi asbestosis

Dày vách liên tiểu thùy

Thể nhẵn

K dạ dày ( carcinoma) di căn theo đừng bạch mạch

Dày vách liên tiểu thùy

Thể nhãn

Viêm phổi do cytomegalo virus (CMV)

Dày vách liên tiểu thùy

Thể nhẵn

Dày vách ngăn, mờ dạng kính mờ với sự phân bố lực hấp dẫn ở một bệnh nhân bị phù phổi do tim

Dày vách liên tiểu thùy

Thể nốt

Di căn theo đường bạch mạch Bệnh sarcoidosis

Dày vách liên tiểu thùy

Thể bất định

Viêm phổi tổ chức hóa Cryptogenic

Quanh hệ bạch huyết: Dưới bề mặt màng phổi, vách găn giữa các tiểu thùy, khoảng

kẽ quanh phế quản – mạch máu.

Tổn thương dạng nốt

Sarcoidosis điển hình.

- Các nốt ngoại vi, có nhiều nốt quanh hạch bạch huyết , đây cũng là điển hình của bệnh sacoit.

- Trong bệnh sarcoidosis giai đoạn cuối, Thấy hình ảnh xơ hóa, chủ yếu nằm ở các thùy trên và quanh rốn phổi.

Tổn thương dạng nốt

Các nốt trung tiểu thùy được thấy trong các bệnh xâm nhập vào phổi qua đường thở.

Các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào khu vực trung tâm của tiểu thùy thứ cấp thông qua tiểu phế quản tận cùng:

•Viêm phổi quá mẫn

•Viêm tiểu phế quản hô hấp ở người hút thuốc

•Bệnh truyền nhiễm đường hô hấp (lây lan nội phế quản của lao hoặc mycobacteria không lao, viêm phế quản phổi)

Tổn thương dạng tổ ong

• Cấu trúc kén khí tập trung thành đám

• Đường kính 3- 10 mm

• Nằm dưới màng phổi ( sát màng phổi)

• Giai đoạn sớm: kén khí nằm đơn độc

• Giai đoạn muộn: tập trung thành đám, chung vách Giai đoạn muộn xơ hóa, phá hủy toàn bộ cấu trúc nhu mô phổi.

Tổn thương dạng tổ ong

Viêm phổi kẽ thông thường (UIP) Viêm phổi tự phát (IPF) Bệnh phổi dạng thấp Rheumatiod

Tổn thương dạng nẩy chồi

- Tiểu phế quản trung tâm tiểu thùy giãn, dày thành, trong lòng ứ đọng đầy dịch,mủ hoặc tế bào

- Hình ảnh giống như một cành cây có nhiều nhánh, nẩy chồi

- Phân bố cách màng phổi 5 – 10 mm

- Thường kèm theo nốt mờ trung tâm tiểu thùy

- Nhiều bệnh có nốt tổn thương này Lao

Viêm phế quản phổi Viêm tiểu phế quản, giãn tiểu phế quản

Xơ phổi kén hóa Viêm phổi do sặc dị vật Ung thư tiểu phế quản phế nang

Tổn thương dạng nẩy chồi

- Tiểu phế quản trung tâm tiểu thùy giãn, dày thành, trong lòng ứ đọng đầy dịch,mủ hoặc tế bào

- Hình ảnh giống như một cành cây có nhiều nhánh, nẩy chồi

- Phân bố cách màng phổi 5 – 10 mm

- Thường kèm theo nốt mờ trung tâm tiểu thùy

- Nhiều bệnh có nốt tổn thương này Lao

Viêm phế quản phổi Viêm tiểu phế quản, giãn tiểu phế quản

Xơ phổi kén hóa Viêm phổi do sặc dị vật Ung thư tiểu phế quản phế nang

Tổn thương dạng nẩy chồi

Hình ảnh tổn thương do lao phổi

Tổn thương dạng nẩy chồi

Hình ảnh tổn thương do lao phổi

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình Chẩn đoán hình ảnh (sau Đại học) tập 1 (2022),

4 Group Cập nhật kiến thức y khoa (2020), “X quang ngực từ

A-Z”, Luu hành nội bộ

2 Radiopaedia,

https://radiopaedia.org/articles/pulmonary-nodule-1?la ng=us

104

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO

7 https://radiologyassistant

8.Imaging of diseases of the chest

9 Atlas giải phẫu người trang 183->197

10 https://radiopaedia.org