nghiên cứu tỉ lệ các nhóm máu trong hệ abo của người êđê và tương quan giữa nhóm máu với một số bệnh trên bệnh nhân người êđê tại bệnh viện tỉnh đắk lắk

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN --- THÁI HỮU VĂN NGHIÊN CỨU TỈ LỆ CÁC NHÓM MÁU TRONG HỆ ABO CỦA NGƯỜI ÊĐÊ VÀ TƯƠNG QUAN GIỮA NHÓM MÁU VỚI MỘT SỐ BỆNH TRÊN BỆNH NHÂN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN

-

THÁI HỮU VĂN

NGHIÊN CỨU TỈ LỆ CÁC NHÓM MÁU TRONG

HỆ ABO CỦA NGƯỜI ÊĐÊ VÀ TƯƠNG QUAN GIỮA NHÓM MÁU VỚI MỘT SỐ BỆNH TRÊN BỆNH NHÂN NGƯỜI ÊĐÊ TẠI BỆNH VIỆN

TỈNH ĐẮK LẮK

LUẬN VĂN THẠC SỸ SINH HỌC THỰC NGHIỆM

BUÔN MA THUỘT, NĂM 2009

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN

-

THÁI HỮU VĂN

NGHIÊN CỨU TỈ LỆ CÁC NHÓM MÁU TRONG

HỆ ABO CỦA NGƯỜI ÊĐÊ VÀ TƯƠNG QUAN GIỮA NHÓM MÁU VỚI MỘT SỐ BỆNH TRÊN BỆNH NHÂN NGƯỜI ÊĐÊ TẠI BỆNH VIỆN

TỈNH ĐẮK LẮK

LUẬN VĂN THẠC SỸ SINH HỌC THỰC NGHIỆM

MÃ SỐ 60 42 30

Hướng dẫn khoa học: TS ĐÀO MAI LUYẾN

BUÔN MA THUỘT, NĂM 2009

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trần Văn Bé và cộng sự (1995) " Các chỉ số huyết học người bình

thường" Lược yếu công trình nghiên cứu khoa học 1975-1994 Trung

tâm huyết học và truyền máu TP Hồ Chí Minh, tr 1-5

2 Nguyễn Hữu Chấn (2001), Hoá sinh, NXB y học, Hà Nội

3 Trần Văn Bé: Huyết học lâm sàng, 1988

4 Võ Nam Định (1998) Điều tra ñánh giá kết quả về nhóm máu hệ A.B.O tại

một số vùng ở Đăk Lăk của 2 nhóm dân tộc Kinh và Êñê Đề tài tốt

nghiệp bác sỹ Y khoa khoá 1992-1998

5 Nguyễn Văn Đức (2002), phương pháp kiểm tra thống kê sinh học,

NXBKH & KT, tr268

6 Trịnh Bỉnh Dy, Đỗ Đình Hồ, Phạm Khuê, Nguyễn Quang Quyền, Lê

Thành Uyên (1982), Về những thông số sinh học người Việt Nam

7 Nguyễn Thế Khánh, Phạm Tử Dương ( 2003), Xét nghiệm sử dụng

trong lâm sàng, NXB y học Hà Nội, tr5-64, 423-467

8 Nguyễn Thế Khánh, Phạm Tử Dương ( 1997), Hoá nghiệm sử dụng trong

lâm sàng Hằng số sinh lý của người bình thường, 15-711

9 Học viện Quân Y ( 1995) Phương pháp nghiên cứu khoa học, Y học NXB

Quân ñội Nhân dân, Hà Nội

10 Ngô Như Hoà (1981) Thống kê trong nghiên cứu Y học Tập I và 2 NXB

Y học, Hà Nội

11 Khoa huyết học và truyền máu Bệnh viện Bạch Mai ( 1978) Huyết học

tập I NXB Y học, Hà Nội

12 Nguyễn Đình Khoa (1983) Các dân tộc Việt Nam NXB Đại học và

Trung học chuyên nghiệp, Hà Nội

13 Đào Mai Luyến, Đỗ Công Huỳnh (1997) "Bước ñầu nghiên cứu ñặc

ñiểm nhóm máu người Êñê tại tỉnh Đăk Lăk" Tạp chí Y học thực hành

Bộ Y tế, (10), tr: 66 - 67

14 Đào Mai Luyến (1999) Nghiên cứu ñặc ñiểm các nhóm máu trong hệ

ABO của một số tộc người tại khu vực Tây Nguyên Tạp chí Khoa học,

trường Đại học Tây Nguyên số 3tr :105-110

15 Nguyễn Quốc Nam (2007), Bệnh hay gặp theo nhóm máu Tạp chí sức

khoẻ và ñời sống

16 Đỗ Trung Phấn (1996) “Một số chỉ số máu ngoại vi người bình thường”

Kết quả bước ñầu nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh học người Việt Nam

NXB Y học, Hà Nội tr: 187-189

17 Võ Phụng, Nguyễn Dung (1998) Báo cáo tổng kết một số chỉ tiêu sinh

học của người bình thường tại khu vực miền Trung Đại học Huế, Trường

ĐH Y khoa

18 Nguyễn Quang Quyền (1978), Các chủng tộc loài người, nhóm máu ở

các chủng tộc, NXB Khoa học kỹ thuật trang 37

19 Trần Thị Lệ Trình (2003) Nghiên cứu ñặc ñiểm các nhóm máu trong hệ

ABO của người Êñê, người Mơnông và người Kinh tỉnh Đăk Lăk Luận

văn tốt nghiệp bác sỹ y khoa, khóa1997 - 2003 Trường ñại học Tây

Nguyên

20 Nguyễn Tấn Ghi Trọng "chủ biên" (1975) Hằng số sinh học người Việt

Nam NXB Y học, Hà Nội

21 Lê ngọc Trọng, Lê Nam Trà, Nguyễn Văn Tường (2003), Các giá trị

sinh học người Việt Nam bình thường ở thập kỷ 90 ñến thế kỷ 20, NXB

Y học

22 Lê Đức Tu (1987), Hoá sinh y học, tập 2, NXB Học Viện Quân Y

23 Bạch Quốc Tuyên và cộng sự ( 1978), Huyết Học, tập I, NXB Y học, tr

308

24 Nguyễn Thế Vân (2004) Nghiên cứu ñặc ñiểm các nhóm máu trong hệ

ABO của người Giarai và người Kinh ở tỉnh Gia Lai Luận văn tốt

nghiệp bác sỹ y khoa, khóa 1998 - 2004 Trường ñại học Tây Nguyên

25 Vũ Đức Vọng, Nguyễn Xuân Tâm, Bùi Vĩnh Diên, Ngô Xuân Bắc

(1996) "Một số nhận xét về các chỉ số huyết học của 8 dân tộc Êñê,

Kơho, Mơnông, Giarai, Xơñăng, Bana, Rơngao, Châumạ ở Tây Nguyên

từ 1985 ñến 1995" Tạp chí Y học thực hành Bộ Y tế (12), tr: 177 – 181

26 Vũ Đình Vinh (2001), Hướng dẫn sử dụng các xét nghiệm sinh hoá,

NXBY Học Hà Nội

27 Goldstein, Brơn M.S Am Rev (1977) Hoá sinh, 464, 887

28 J.H.Green (1996), sinh học lâm sàng cơ sở, NXB Y Học tr 380

29 Guyton C.A (1992), SGK sinh lý học Y khoa, xuất bản lần thứ 8, Mỹ

30 Jeam M.Fime( 1979), nhóm máu và cẩm nang thực hành miễn dịch

truyền máu Tài liệu dịch của khoa Huyết Học Bệnh Viên Bạch Mai

31 John V.Dacie, Lewis SM ( 1984), Huyết học thực hành, xuất bản lần thứ

6 Luân Đôn, Melbuorne và New York, tr 248-252

32 Keny AP (1953), sinh hoá học Luân Đôn, tr 2,661

33 Mollison P.L (1997), Truyền máu trong y học lâm sàng, xuất bản lần thứ

10, xuất bản phẩm khoa học Blach Well, Anh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, ñược các ñồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian qua, ngoài sự nỗ lực của bản thân, ñề tài : “Nghiên

cứu tỉ lệ các nhóm máu trong hệ ABO của người Êñê và tương quan giữa các nhóm máu với một số bệnh trên bệnh nhân tại bệnh viện tỉnh Đắk Lắk” ñược hoàn thành nhờ sự gợi ý, hướng dẫn tận tình và hết sức chu ñáo

của TS Đào Mai Luyến

Luận văn còn có sự giúp ñỡ của các lãnh ñạo nhà trường, các Y, Bác

sỹ bệnh viện Đại Học Tây Nguyên, các thầy cô thuộc khoa Y, khoa Sư Phạm, khoa Khoa học Tự nhiên và Công nghệ, khoa Nông Lâm, phòng thí nghiệm Sinh Hoá, phòng Sau Đại Học trường Đại Học Tây Nguyên; Ban Giám Đốc, cán bộ nhân viên phòng Hành Chính Tổng Hợp Bệnh Viện Đa Khoa tỉnh Đắk Lắk; Các y, Bác Sỹ thuộc các phòng y tế huyện Cưmga, huyện Buôn Đôn và thành phố Buôn Ma Thuột, của bạn bè và người thân

Xin trân trọng gửi tới các thầy cô giáo, ñồng chí, ñồng nghiệp, bạn bè

và người thân lòng biết ơn chân thành và sâu sắc của chúng tôi

Luận văn này tuy ñã ñược khảo sát và nghiên cứu công phu, nhưng chắc chắn còn nhiều khiếm khuyết cần ñược góp ý và sửa chữa Chúng tôi rất mong nhận ñược nhiều ý kiến ñóng góp của thầy cô giáo và bạn ñọc

Xin trân trọng cảm ơn

Buôn Ma Thuột, năm 2009

TÁC GIẢ

MỤC LỤC

Trang ĐẶT VẤN ĐỀ ……… 1

Chương I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU……… 3

1.1.Lịch sử tìm ra các nhóm máu trong hệ ABO ……… 3

1.2.Đặc ñiểm các nhóm máu hệ ABO 5

1.2.1.Các kháng nguyên của nhóm máu hệ A.B.O……….4

1.2.2.Các kháng thể của nhóm máu hệ ABO.……….7

1.2.3.Kỹ thuật xác ñịnh nhóm máu…….………9

1.3.Nguyên lý chung về di truyền các nhóm máu hệ ABO…….………… 10

1.3.1.Công thức Bernstein xác ñịnh tần suất gen……… 11

1.3.2.Công thức Bernstein xác ñịnh tần suất các genotype……… 12

1.4.Hệ thống nhóm máu Rhesus (Rh)……….……… 11

1.4.1.Lịch sử phát hiện hệ thống nhóm máu Rh.……… 11

1.4.2.Đặc ñiểm hệ thống nhóm máu Rh……….……… 12

1.5.Tình hình nghiên cứu về các nhóm máu trong hệ ABO… ………13

1.5.1.Trên thế giới….………13

1.5.2.Các công trình nghiên cứu nhóm máu hệ ABO ở Việt Nam.……… 13

1.5.3.Các công trình nghiên cứu nhóm máu ở Tây Nguyên……….14

1.6.Những nghiên cứu về mối tương quan giữa nhóm máu với bệnh tật 15

1.6.1.Kháng nguyên HLA và bệnh tật……… 15

1.6.2.Kháng nguyên A, B và bệnh tật….……… 17

Chương 2 :ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…… 18

2.1 Đối tượng nghiên cứu ………18

2.1.1.Người Êñê bình thường.……… 18

2.1.2.Người Êñê bị bệnh….……….18

2.1.3.Thời gian và kế hoạch nghiên cứu.……… 18

2.2 Nội dung nghiên cứu……… 19

2.3 Phương pháp nghiên cứu ……… 20

2.4 Xử lý số liệu.……… 22

Chương 3 : KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU……….23

3.1 Đặc ñiểm các nhóm máu người Êñê khoẻ mạnh bình thường……… 23

3.1.1 Tỷ lệ các nhóm máu trong hệ ABO………23

3.1.2 Tần suất các gen trong hệ ABO……… 24

3.1.3 Tần suất genotype trong hệ ABO………24

3.2 Đặc ñiểm nhóm máu của người Êñê mắc một số bệnh……… 25

3.2.1 Tỷ lệ các nhóm máu………25

3.2.2 Tần suất các gen……… 29

3.2.3 Tẩn suất genotype………30

3.3 Tần suất các nhóm máu của người người bệnh với người khỏe mạnh 31

3.3.1 Tần suất các nhóm máu của người viêm loét dạ dày……….31

3.3.2 Tần suất các nhóm máu của người viêm thận, suy thận……… 32

3.3.3 Tần suất các nhóm máu của người hen phế quản………33

3.3.4 Tần suất các nhóm máu của người cao huyết áp ………34

3.3.5 Tần suất các nhóm máu của người lao phổi ……… 35

3.3.6 Tần suất các nhóm máu của người Êñê bị viêm gan, xơ gan……… 36

3.4 Tương quan các nhóm máu giữa người Êñê khỏe mạnh và người Êñê bị bệnh……… 37

3.4.1 Bệnh viêm loét dạ dày……….37

3.4.1.1 Nhóm máu A………37

3.4.1.2 Nhóm máu B………38

3.4.1.3 Nhóm máu AB……….39

3.4.1.4 Nhóm máu O………40

3.4.2 Bệnh viêm thận, suy thận………41

3.4.2.1 Nhóm máu A………41

3.4.2.2 Nhóm máu B………42

3.4.2.3 Nhóm máu AB……….43

3.4.2.4 Nhóm máu O………44

3.4.3 Bệnh hen phế quản ……….45

3.4.3.1 Nhóm máu A………45

3.4.3.2 Nhóm máu B………46

3.4.3.3 Nhóm máu AB………47

3.4.3.4 Nhóm máu O………48

3.4.4 Bệnh cao huyết áp……… 49

3.4.4.1 Nhóm máu A……… ……….49

.4.4.2 Nhóm máu B……… 50

3.4.4.3 Nhóm máu AB……….51

3.4.4.4 Nhóm máu O………52

3.4.5 Bệnh lao phổi ……….53

3.4.5.1 Nhóm máu A………53

3.4.5.2 Nhóm máu B………54

3.4.5.3 Nhóm máu AB……….55

3.4.5.4 Nhóm máu O………56

3.4.6 Bệnh viêm gan, xơ gan……… 57

3.4.6.1 Nhóm máu A………57

3.4.6.2 Nhóm máu B………58

3.4.6.3 Nhóm máu AB……….59

3.4.6.4 Nhóm máu O………60

Chương 4 :BÀN LUẬN ………… ……… 61

4.1 Đặc ñiểm các nhóm máu trong hệ ABO của người Êñê bình thường

khoẻ mạnh……….61

4.1.1 Tần suất các nhóm máu trong hệ ABO……… 61

4.1.2 Tần suất các gen trong hệ ABO……… 61

4.1.3 Tần suất các genotype trong hệ ABO……….62

4.2 Đặc ñiểm các nhóm máu trong hệ ABO của người Êñê bị bệnh viêm loét dạ dày………62

4.2.1 Tần suất các nhóm máu trong hệ ABO……… 62

4.2.2 Tần suất các gen trong hệ ABO……….63

4.2.3 Tần suất các genotype trong hệ ABO………63

4.3 Đặc ñiểm các nhóm máu trong hệ ABO của người Êñê bị bệnh viêm thận, suy thận………64

4.3.1 Tần suất các nhóm máu trong hệ ABO……… 64

4.3.2 Tần suất các gen trong hệ ABO……….64

4.3.3 Tần suất các genotype trong hệ ABO……….65

4.4 Đặc ñiểm các nhóm máu trong hệ ABO của người Êñê bị bệnh hen

phế quản………65

4.4.1 Tần suất các nhóm máu trong hệ ABO……… 65

4.4.2 Tần suất các gen trong hệ ABO……… 66

4.4.3 Tần suất các genotype trong hệ ABO……….66

4.5 Đặc ñiểm các nhóm máu trong hệ ABO của người Êñê bị bệnh cao huyết áp……….67

4.5.1 Tần suất các nhóm máu trong hệ ABO……… 67

4.5.2 Tần suất các gen trong hệ ABO……… 67

4.5.3 Tần suất các genotype trong hệ ABO……….68

4.6 Đặc ñiểm các nhóm máu trong hệ ABO của người Êñê bị lao phổi 68

4.6.1 Tần suất các nhóm máu trong hệ ABO……… 68

4.6.2 Tần suất các gen trong hệ ABO……… 69

4.6.3 Tần suất các genotype trong hệ ABO………69

4.7 Đặc ñiểm các nhóm máu trong hệ ABO của người Êñê bị bệnh viêm gan, xơ gan………70

4.7.1 Tần suất các nhóm máu trong hệ ABO……….… 70

4.7.2 Tần suất các gen trong hệ ABO……… 70

4.7.3 Tần suất các genotype trong hệ ABO……….71

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ……….……….72

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang Bảng 1.1: Phương pháp dùng huyết thanh mẫu có kháng thể ñã biết trước ñể xác ñịnh kháng nguyên……….10

Bảng 1.2: Phương pháp dùng hồng cầu mẫu có kháng nguyên ñã biết trước

ñể xác ñịnh kháng thể………11 Bảng 3.1: Tỷ lệ các nhóm máu trong hệ ABO của người Ê ñê bình thường………22 Bảng 3.2: Tần suất các gen trong hệ ABO của người Êñê……… 23 Bảng 3.3: Tần suất các genotype trong hệ ABO của người Êñê………… 24 Bảng 3.4: Tần suất các nhóm máu của người Êñê bị mắc bệnh………25 Bảng 3.5: Tần suất các gen trong hệ ABO của người Êñê mắc bệnh…… 28 Bảng 3.6: Tần suất các genotype hệ ABO ở bệnh nhân của người Êñê… 29 Bảng 3.7 Tần suất các nhóm máu người Êñê bình thường và người Êñê bị viêm loét dạ dày………30 Bảng 3.8 Tần suất các nhóm máu người Êñê bình thường và người Êñê bị viêm thận, suy thận………31 Bảng 3.9 Tần suất các nhóm máu Êñê người bình thường và người Êñê bị bệnh hen phế quản……….32 Bảng 3.10 Tần suất các nhóm máu người Êñê bình thường và người Êñê bị cao huyết áp……… 33 Bảng 3.11 Tần suất các nhóm máu người Êñê bình thường và người Êñê mắc bệnh lao phổi……….34 Bảng 3.12 Tần suất các nhóm máu người Êñê bình thường và người mắc bệnh viêm gan, xơ gan……….35 Bảng 3.13 Nhóm máu A người bình thường và viêm loét dạ dày……… 36

Bảng 3.14 Nhóm máu B người Êñê bình thường và người Êñê bị viêm loét

Bảng 3.19 Nhóm máu AB của người Êñê bình thường khoẻ mạnh và người

Êñê bị viêm thận, suy thận………42

Bảng 3.20 Nhóm máu O người Êñê bình thường và người Êñê bị bệnh viêm

Bảng 3.27 Nhóm máu AB người Êñê bình thường và người Êñê bị cao huyết áp……….50 Bảng 3.28 Nhóm máu O người Êñê bình thường và người Êñê bị cao huyết áp……… 51 Bảng 3.29 Nhóm máu A người Êñê bình thường và người Êñê bị bệnh lao phổi………52 Bảng 3.30 Nhóm máu B người Êñê bình thường và người Êñê bị bệnh lao phổi………53 Bảng 3.31 Nhóm máu AB người Êñê bình thường và người Êñê bị bệnh lao phổi……… 54 Bảng 3.32 Nhóm máu O người Êñê bình thường và người Êñê bị bệnh lao phổi………55 Bảng 3.33 Nhóm máu A người Êñê bình thường và người Êñê bị bệnh viêm gan, xơ gan………56 Bảng 3.34 Nhóm máu B người Êñê bình thường và người Êñê bị bệnh viêm gan, xơ gan………57 Bảng 3.35 Nhóm máu AB người Êñê bình thường và người Êñê bị bệnh viêm gan, xơ gan……… 58 Bảng 3.36 Nhóm máu O người Êñê bình thường và người Êñê bị bệnh viêm gan, xơ gan………59

Theo công thức này

O: số các thể mang nhóm máu O

Ví dụ: có 25 người mang nhóm máu O

Trong tổng số ñối tượng xèt nghiệm máu là 100

tỷ lệ người mang nhóm máu O là 25/100 = 25 %

Trong tài liệu Huyết học mà luận văn ñã dẫn: Khoa huyết học và truyền máu bệnh viện bạch mai

Huyết học tập 1 NXB Y học 1978.(tr 189 – 192)

O là tỷ lệ người mang nhóm máu O: 25 % (nên không chia cho N nữa)

Thực chất hai cách tính này hoàn toàn giống nhau

Cách tính trong tài liệu ñã dẫn ít phức tạp hơn

BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN

ĐẶT VẤN ĐỀ

Phát hiện ra hệ máu ABO là một cống hiến lớn cho ngành huyết học và truyền máu Qua phân tích sự ngưng kết giữa hồng cầu của người này và huyết thanh của người kia, năm 1900, Landsteiner nêu lên 3 nhóm hồng

2

năm 1900, Landsteiner nêu lên 3 nhóm hồng cầu, dựa vào sự có mặt của kháng nguyên trên hồng cầu

Những nghiên cứu về ñặc ñiểm các nhóm máu trong hệ ABO trên thế giới ñã cho thấy có sự khác biệt về tần suất các nhóm

máu giữa các ñối tượng có m à u da và nguồn gốc khác nhau.

Những công trình nghiên cứu về ñặc

3

Những công trình nghiên cứu về ñặc

ñiểm các nhóm máu trong hệ ABO ở Việt Nam và Tây Nguyên cũng cho thấy sự khác nhau về tần số của các nhóm máu trong hệ ABO giữa các dân tộc

Gần ñây có một số tác giả ñã nghiên cứu về mối tương quan giữa nhóm máu với tính cách, tương quan giữa nhóm máu với

bệnh tật Tuy nhiên, những nghiên cứu

này có số lượng ñối tượng nghiên cứu không nhiều và kết luận còn khá mơ hồ.

Nếu như mối tương quan giữa bệnh tật

Với mục ñích tìm hiểu mối tương quan của các kháng nguyên hệ ABO trên màng

hồng cầu với một số bệnh thường gặp tại

bệnh viện ña khoa tỉnh Đắk Lắk, chúng tôi

tiến hành nghiên cứu ñề tài này.

M0c tiêu c1a ñ4 tài:

5

M0c tiêu c1a ñ4 tài:

Nghiên c6u t7 l các nhóm máu trong h ABO c1a ngư<i Êñê ti t7nh Đ>k L>k

Đánh giá s@ khác bit v4 t7 l các Đánh giá s@ khác bit v4 t7 l các nhóm máu giBa ngư<i Êñê bình thư<ng nhân ti bnh vin ña khoa t7nh Đ>k L>k.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

6

Lịch sử tìm ra các nhóm máu trong hệ ABO.

Năm 1901, Landsteiner ñã tìm ra các kháng nguyên trong hệ thống nhóm máu ABO Việc

phát minh ra các nhóm máu hệ ABO của

Landsteiner là một cống hiến to lớn cho ngành huyết học và miễn dịch học.

7

huyết học và miễn dịch học.

Năm 1924 Burnstein sử dụng các thuật toán tìm ra công thức di truyền của các nhóm máu trong hệ ABO Sau ñó, Landsteiner và

các tác giả khác ñã tìm ra hàng loạt các

nhóm máu phụ như: Rh, Lewis, Kell

Các kháng nguyên c1a nhóm máu h ABO

Trong hệ ABO có hai loại kháng nguyên là kháng nguyên A và kháng nguyên B

Tuy nhiên, trong một người có thể có cả 2

8

Tuy nhiên, trong một người có thể có cả 2 kháng nguyên này, có thể chỉ có một trong 2 kháng nguyên nói trên và có thể không có

kháng nguyên nào trên bề mặt hồng cầu.

Trong hệ ABO, người ta lấy tên kháng nguyên nằm trên màng hồng cầu ñể ñặt tên cho các nhóm máu.

Hiện nay người ta ñã xác ñịnh ñược gen của các kháng nguyên trong hệ ABO Có 2

gen nằm trên một cặp nhiễm sắc thể quy ñịnh nhóm máu ABO Hai gen ñồng dạng này có

9

nhóm máu ABO Hai gen ñồng dạng này có thể là một trong 3 loại là O, A, B trên mỗi

nhiễm sắc thể Gen O hầu như không hoạt

ñộng, do ñó nó không tạo ñược kháng

nguyên O trên tế bào Trong khi ñó gen A và gen B tạo ra những kháng nguyên mạnh A và

B trên màng hồng cầu

Các kháng nguyên này ñều có chung một lõi sphyngolipid polysaccarid Nếu lõi này gắn thêm gốc fucose thì xuất hiện chất H (nhờ

sự xúc tác của enzym fucocyl transferase)

Chất này có trên bề mặt hồng cầu của hầu hết các cơ thể và là nền ñể xuất hiện các kháng nguyên A và kháng nguyên B.

Nhữ ững cơ thể không có gen H thì dù có ng cơ thể không có gen H thì dù có gen A hoặc gen B thì cũng không có kháng nguyên A hoặc kháng nguyên B vì các kháng nguyên này chỉ xuất hiện từ chất H.

Khi thử nhóm máu bằng kỹ thuật ngưng kết thì những người không có gen H ñược

Nguyên lý chung về di truyền các nhóm máu hệ ABO

Sự có mặt hoặc vắng mặt kháng nguyên A và B trên hồng cầu của một người phụ thuộc vào hệ thống gen nhiền alen theo quy luật Menden.

Nếu người ta chỉ coi 4 nhóm cơ bản thì

Công th6c Bernstein xác ñLnh tMn suNt gen

Một quần thể ñược coi như một tập hợp gen

vô tận Nhà toán học nổi tiếng người Đức là

Bernstein ñã giả thuyết trong một quần thể hay

trong một chủng tộc có 3 gen r, p, q ; bất cứ một gen nào cũng phải thuộc về một trong 3 loại gen

ñó, ta sẽ có : p + q + r = 1

13

ñó, ta sẽ có : p + q + r = 1

Bernstein cho rằng r là gen lặn, p, q là gen trội

và chỉ trong trường hợp rr, thì gen này mới ñược biểu hiện ra ngoài thành nhóm O Còn gen p biểu hiện nhóm A, gen q biểu hiện nhóm B

Tình hình nghiên cứu về các nhóm máu

* Trên thP giDi :

Các công trình nghiên cứu về nhóm máu

chiếm 22% và nhóm máu AB chiếm 4%.

Người da trắng: Người da trắng: Nhóm máu O chiếm Nhóm máu O chiếm 43%, nhóm máu A chiếm 44%, nhóm máu B

chiếm 9% và nhóm máu AB chiếm 4%.

Nghiên c6u nhóm máu h ABO Q Vit Nam:

Người Việt (Kinh) Người Việt (Kinh):: Nhóm máu A chiếm

16,265%.

Những nghiên cứu về mối tương quan giữa nhóm máu với bệnh tật

nhóm máu với bệnh tật (Kháng nguyên A, (Kháng nguyên A,

B và bệnh tật)

Những công trình nghiên cứu về mối

tương quan giữa nhóm máu với một số

bệnh ñã cho thấy: Những người có nhóm máu B thường mắc các bệnh về ñường

17

máu B thường mắc các bệnh về ñường

tiêu hóa, trong khi ñó những người mang

nhóm máu AB thường mắc các bệnh ung thư Người mang nhóm máu A dễ bị nhiễm lao phổi và người mang nhóm máu O dễ bị cao huyết áp

** Đối tượngnghiên cứu

Ngư<i bình thư<ng: Là những người

Êñê khỏe mạnh, không mắc các bệnh về

máu, hiện tại không bị các bệnh cấp tính hay mãn tính.

Ngư<i bnh: Là những bệnh nhân ng Là những bệnh nhân ngườ ười i Êñê

Êñê ñã và ñang ñiều trị tại bệnh viện ña khoa ñã và ñang ñiều trị tại bệnh viện ña khoa

2 p ( 1 p ( 1 p) p)

n = Z 11 α α α/2 /2

-δ 22

Số lượng ñối tượng nghiên cứu (cỡ

mẫu) dựa theo công thức ước tính một tỷ lệ trong quần thể.

Theo công thức này thì cỡ mẫu (n = 385 Theo công thức này thì cỡ mẫu (n = 385) ).

Nhóm người bình thường chúng tôi lấy

2n = 784

Phương pháp nghiên cứu: Mơ tả cắt ngang

Người khỏe mạnh: Được lựa chọn ngẫu nhiên dựa trên danh sách do cán bộ địa phương cung cấp.

Người bệnh: Căn cứ vào chẩn đốn của bệnh nhân khi ra viện.

* Kỹ thuật xác định nhĩm máu:

20

Xác định nhĩm máu hệ ABO theo phương

pháp Beth

pháp Beth Vincent: Kháng thể mẫu anti A, anti Vincent: Kháng thể mẫu anti A, anti

B và anti AB do viện huyết học và truyền máu thành phố Hồ Chí Minh cung cấp.

Xác định tần suất gen và tần suất genotype

dưạ theo cơng thức Bernstein.

Khảo sát nhóm máu người bệnh: Khảo sát nhóm máu người bệnh:

Bằng phương pháp hồi cứu dựa trên kết quả xét nghiệm của Lab Huyết học Bệnh viên

thống kê Y sinh học trên máy vi tính sinh học trên máy vi tính.

Tần suất gen và tần suất genotype ñược kiểm ñịnh theo test “t” ñể so sánh hai tỷ lệ

Đánh giá tương quan bằng test χ 2

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

22