Báo cáo nghiên cứu khoa học " TÌM HIỂU TRỊ SỐ LƯU LƯỢNG ĐỈNH THỞ RA Ở TRẺ EM XÃ HƯƠNG HỒ THÀNH PHỐ HUẾ BẰNG MÁY ĐO LƯU LƯỢNG ĐỈNH PEAK- FLOW ETER " pptx

Trên thế giới, người ta sử dụng bảng trị số lưu lượng đỉnh thở ra Peak Expiratory Flow- PEF bình thường do GODFREY và cộng sự xây dựng năm 1970.. Chúng tôi nghĩ rằng cần có bảng trị số P

TÌM HIỂU TRỊ SỐ LƯU LƯỢNG ĐỈNH THỞ RA

Ở TRẺ EM XÃ HƯƠNG HỒ THÀNH PHỐ HUẾ

BẰNG MÁY ĐO LƯU LƯỢNG ĐỈNH PEAK- FLOW ETER

Lê Thị Cúc Trường Đại học Y khoa, Đại học Huế

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Hen phế quản, nhất là hen trẻ em ngày nay là một vấn đề đáng quan tâm của ngành y tế của các nước trên thế giới vì có khuynh hướng gia tăng cả về tần suất mắc bệnh cũng như độ nặng

Để có thể chẩn đoán, đánh giá độ nặng và diễn biến của hen một cách khách quan, dễ thực hiện tại bệnh viện cũng như theo dõi tại nhà, người ta đã sử dụng máy đo lưu lượng đỉnh (Peak Flow Meter- PFM)[3,4,5] Gần đây PFM cũng bắt đầu sử dụng ở nước ta

Trên thế giới, người ta sử dụng bảng trị số lưu lượng đỉnh thở ra (Peak Expiratory Flow- PEF) bình thường do GODFREY và cộng sự xây dựng năm

1970 Đây cũng là bảng trị số PEF bình thường được Viện Tim Phổi và Máu thuộc Bộ Y tế Hoa Kỳ sử dụng Gần đây, một số tác giả Việt Nam đã khảo sát trị

số PEF trên người bình thường ở khu vực Thượng Đình và Thanh Trì, Hà Nội Tuy nhiên, đối tượng khảo sát của họ là 12 -15 tuổi Chúng tôi nghĩ rằng cần có bảng trị số PEF bình thường cho trẻ em địa phương với đặc thù riêng của nó Vì

thế, chúng tôi thực hiện đề tài: Tìm hiểu trị số lưu lượng đỉnh thở ra ở trẻ em xã Hương Hồ, thành phố Huế bằng máy đo lưu lượng đỉnh PFM, nhằm mục đích:

- Xây dựng bảng trị số PEF bình thường ở trẻ em 5 - 15 tuổi thuộc xã Hương Hồ

- Xác định mối tương quan giữa trị số PEF với tuổi và chiều cao

Chúng tôi hy vọng góp phần xây dựng bảng trị số PEF bình thường cho trẻ em khu vực Thừa Thiên Huế cũng như trẻ em Việt Nam

2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng:

- Trẻ em bình thường từ 5 - 15 tuổi thuộc 6/9 thôn thuộc xã Hương Hồ, thành phố Huế gồm 1166 em

- Chọn 200 em, chia đều cho các thôn: Long Hồ Thượng, Long Hồ Hạ, Lựu Bảo, Dăm Biều, Xướt Dũ, Ngọc Hồ, đạt một tỉ lệ tương đương 17,14 % tùy theo số trẻ thôn đó có

2.2 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp: phương pháp điều tra cắt ngang

- Chọn mẫu: Dựa theo nghiên cứu trước đó của Nguyễn Thanh Long, chúng tôi tính: + Cỡ mẫu: theo công thức: n = 2

2 2 2 /



 s

+ Mẫu nghiên cứu được chọn ngẫu nhiên: trong mỗi thôn chia thành 5

trong mỗi nhóm tuổi được đánh số thứ tự, bốc thăm theo số cho từng nhóm tuổi

và theo tỉ lệ phân bố theo nhóm tuổi của mỗi thôn

- Trẻ được chọn được hướng dẫn kỹ cách đo PEF bằng máy PFM hiệu Vitalograph sản xuất tại EC

- Mỗi trẻ được đo PEF 3 lần và lấy kết quả đo cao nhất Đồng thời trẻ được đo chiều cao

- Xử lý số liệu bằng chương trình STATISTICA

3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Trong khi xử lý số liệu, 1 em đã bị loại ra khỏi quần thể nghiên cứu vì có chiều cao quá thấp so với tuổi (8 tuổi, nhưng chiều cao chỉ 80,5cm) Như vậy chỉ còn 199 em từ 5 - 15 tuổi, trong đó có 99 nam và 100 nữ

Bảng 1: Chiều cao, tuổi và trị số PEF trung bình

- Chiều cao (cm)

- Tuổi (năm)

- Trị số PEF(

lít/phút)

199

199

199

88,50

05

120

156

15

420

123,32 9,57 240,08

13,87 3,11 73,21

Bảng 2: Bảng so sánh tỉ lệ về giới

Giới n Tỉ lệ % p

- Nữ

- Nam

100

99

50,30 49,70

>0,05

Nhận xét: Sự phân bố về giới không khác biệt với p>0,05

Bảng 3: Bảng so sánh trị số PEF trung bình theo giới

Nam

Nữ

243,73± 72,78 236± 73,8

>0,05

Nhận xét: Trị số PEF trung bình không khác biệt ở cả 2 giới với p>0,05

Bảng 4: Bảng trị số PEF trung bình theo tuổi

5 - 7

8 - 10

11 - 13

14 - 15

65

54

51

29

120

130

200

250

250

300

380

420

169,46 227,78 285,49 341,38

30,55 42,37 42,86 53,10

Nhận xét: Trị số PEF trung bình tăng dần theo tuổi

Bảng 5: Bảng trị số PEF trung bình theo chiều cao

(cm)

n

Tối thiểu Tối đa Trung bình SD

85 - 95

95 - 105

105 - 115

115 - 125

3

13

51

52

120

120

125

150

220

150

220

300

153,33 139,61 170,49 219,80

57,73 9,67 23,03 35,95

125 - 135

135 - 145

145 - 155

55

29

14

200

250

250

350

420

410

282,00 321,37 343,57

35,98 56,93 56,38

Nhận xĩt: Trị số PEF trung bình tăng dần theo chiều cao

Tương quan giữa chiều cao và PEAKFLOW

PEAKFLOW = -334,0 + 4,6550 * CAO Hệ số tương quan r = 0,88179 (p< 0,01)

CAO

50 100

150

200

250

300

350

400

450

Hình 1: Biểu đồ biểu diễn mối tương quan giữa PEF vă chiều cao

Tương quan giữa TUỔI và PEAKFLOW PEAKFLOW = 42,750 + 20,613 * TUỔI Hệ số tương quan : r = 0,87515 (p < 0,01)

TUOI

50

100

150

200

250

300

350

400

450

Hình 2: Biểu đồ biểu diễn sự tương quan giữa PEF và tuổi

Phương trình hồi qui của PEF theo chiều cao và tuổi:

PEF = 4,66H+ 20,61A - 291,25

Trong đó: PEF : tính bằng lít/phút

H : Chiều cao tính bằng cm

A : Tuổi tính bằng năm

Bảng 6: Bảng trị số PEF trung bình và chiều cao ở 175 trẻ từ 6 - 15 tuổi

PEF

Chiều cao

125

90

420

156

252,54 125,94

69,03 12.50

4 BÀN LUẬN

4.1 Qua bảng 4 và bảng 5 chúng tôi đã xây dựng được bảng trị số PEF theo tuổi và chiều cao cho trẻ em từ 5- 15 tuổi tại xã Hương Hồ, thuận tiện, dễ sử dụng

4.2 Xác định mối tương quan giữa trị số PEF theo tuổi và chiều cao: Theo bảng trị số PEF của Godfrey và cộng sự [3,4] do Viện máu và tim

và chiều cao tính bằng centimet Tuy nhiên, theo tác giả Leiner GC và cộng sự (1963) thì PEF của trẻ em được tính chỉ dựa vào tuổi và chiều cao Vậy vấn đề đặt ra là có cần thiết phải đối chiếu PEF với tuổi, giới và chiều cao hay chỉ cần đối chiếu với tuổi và chiều cao thôi Theo nghiên cứu của chúng tôi, trị số PEF trung bình giữa nam và nữ ở lứa tuổi 5-15 tuổi không khác biệt có ý nghĩa thống

kê với p> 0,05 Điều này được củng cố thêm ở tỉ lệ phân bố nam nữ trong nghiên cứu cũng không có sự khác biệt với p>0,05 Như vậy, ở trẻ em từ 5 đến 15 tuổi ta chỉ cần đối chiếu PEF với tuổi và chiều cao là đủ, không cần thiết phải đối chiếu với giới Điều này cũng phù hợp với sự phát triển thể chất và tinh thần bình thường ở trẻ em: ở lứa tuổi 5 - 15 tuổi thì chiều cao của trẻ em nữ phát triển tương đương với trẻ em nam

Chúng tôi đã xác định được hệ số tương quan r giữa PEF và chiều cao là 0,88 (p<0,01) và giữa PEF và tuổi cũng là 0,88 (p<0,01) Tương quan này là tương quan thuận và chặt Như vậy, ở trẻ em 5-15 tuổi, PEF tỉ lệ thuận với tuổi

và chiều cao Điều này được chứng minh qua biểu đồ tương quan giữa PEF với chiều cao, giữa PEF và tuổi Qua hệ số tương quan r, chúng tôi thiết lập được phương trình hồi qui của PEF theo tuổi và chiều cao:

PEF = 4,66H+ 20,61A- 291,25

Chúng tôi không thể so sánh phương trình này với nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Đình Hường, Trịnh Bỉnh Di, Nguyễn Văn Tường, Trần Thị Duy, Lê

Bá Thúc, Công Thị Kim Khánh ở trẻ em 12-15 tuổi ở khu vực Thượng Đình và Thanh Trì, Hà Nội [1]

Bảng 7: So sánh trị số PEF trung bình và chiều cao của trẻ em từ 6 - 15 tuổi

ở xã Hương Hồ với nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thanh Long

Nguyễn Thanh Long (N = 1563)

Chúng tôi (N= 175) p

PEF 271,26 ± 65,38 252,54± 69,03 <0,01

Chiều cao 132,09 ± 16,21 125,94± 12,50 <0,01

Khi so sânh với Nguyễn Thanh Long (nghiín cứu trín 1563 trẻ từ 6-15 tuổi tại câc trường học khu vực Huế) [2] chúng tôi thấy có sự khâc biệt có ý nghĩa (p<0,01)về trị số PEF trung bình vă chiều cao Như vậy có lẽ do nhóm

nghiín cứu của chúng tôi lă trẻ em nông thôn có chiều cao thấp nín trị số PEF trung bình cũng thấp hơn so với trẻ em thănh phố

Hình 3: So sânh đường biểu diễn của Golfrey (đường thẳng dưới)

vă chúng tôi (đường thẳng trín)

Biểu đồ so sánh với GODFREY

CHIỀU CAO

50 100 150 200 250 300 350 400 450

Hương Hồ

Godfrey

Khi so sánh đường biểu diễn của trị số PEF trung bình theo chiều cao của chúng tôi với Godfrey [3,4] chúng tôi nhận thấy ở lứa tuổi 5 - 15 tuổi, PEF của trẻ em Hương Hồ cao hơn cho dù chiều cao khởi điểm của chúng tôi thấp hơn là 95cm Phải cho đến chiều cao 150-160 cm thì trị số PEF của cả 2 nhóm mới cân bằng Phải chăng sau 15 tuổi khi sự phát triển chiều cao ổn định và thể lực tương đối cân bằng thì PEF sẽ giống nhau? Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thanh Long cũng vậy, trị số PEF ở trẻ có chiều cao 100- 125 cm cao hơn Godfrey Như thế phải chăng trẻ em Thừa Thiên Huế nói riêng và trẻ em Việt Nam có chức năng

hô hấp tốt hơn? Điều này chỉ là một nhận xét bước đầu và cần có một công trình nghiên cứu qui mô trên cả nước mới có thể xác nhận được điều này Trong nghiên cứu của chúng tôi nhóm trẻ có chiều cao 85-95cm có trị số trung bình cao hơn nhóm trẻ 95 - 105cm có lẽ là do nhóm 85 - 95cm chỉ có 3 trẻ Do đó, trị số PEF này không thể đại diện được mà cần phải làm thêm số trẻ ở nhóm này

5 KẾT LUẬN

- Có mối tương quan thuận và chặt giữa PEF với chiều cao và tuổi

- Chỉ cần đối chiếu PEF với tuổi và chiều cao ở trẻ em 5-15 tuổi

- Mặc dù PEF của Godfrey được sử dụng rộng rãi trên thế giới nhưng kết quả của chúng tôi lại cao hơn Do đó, cần xây dựng một bảng PEF riêng cho trẻ

em Việt Nam để có kết quả chính xác hơn trong chẩn đoán, điều trị và theo dõi trẻ em bị hen

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Văn Tường, Trịnh Bỉnh Di, Nguyễn Đình Hường và cộng sự

Giá trị bình thường các chỉ tiêu chức năng phổi nghiên cứu tại khu vực

Thanh Trì và Thượng Đình, Hà Nội Kết quả bước đầu nghiên cứu một

số chỉ tiêu sinh học người Việt Nam, NXB Y học Hà Nội (1996) 143

2 Nguyễn Thanh Long Thử tìm hiểu trị số lưu lượng đỉnh bình thường ở

trẻ em trường học khu vực thành phố Huế bằng máy đo lưu lượng đỉnh Mini - Wright Tập san Nghiên cứu khoa học, trường Đại học Y Khoa

Huế (1996) 13 - 14

3 Leiner GC et al Expiratory peakflow rate Standard values for normal

subjects Use as a clinical test of ventilatory function Am Rev Resp Dis

(1963)

4 Man S Kavuru and Herbert P Wiedemann Diagnois and

Management of Asthma (1998) 33

5 Chretien, J Marsac Pneumologie 3 e edition, Masson (1990) 89

TÓM TẮT

1 Mục đích của đề tài: Tìm hiểu trị số lưu lượng đỉnh thở ra ở trẻ em xã

Hương Hồ thành phố Huế bằng máy đo lưu lượng đỉnh Peak- Flow Meter là:

- Xây dựng bảng trị số PEF bình thường ở trẻ em 5- 15 tuổi thuộc xã Hương Hồ

- Xác định mối tương quan giữa trị số PEF với tuổi và chiều cao

2 Phương pháp nghiên cứu: Điều tra cắt ngang

3 Kết quả:

- Có mối tương quan thuận và chặt giữa PEF với chiều cao và tuổi

- PEF trung bình ở trẻ em 5-15 tuổi ở xã Hương Hồ cao hơn ở bảng Godfrey

4 Kết luận:

- Chỉ cần đối chiếu PEF với tuổi và chiều cao ở trẻ em 5-15 tuổi

- Mặc dù PEF của Godfrey được sử dụng rộng rãi trên thế giới nhưng kết quả của chúng tôi lại cao hơn Do đó, cần xây dựng một bảng PEF riêng cho trẻ

em Việt Nam để có kết quả chính xác hơn trong chẩn đoán, điều trị và theo dõi trẻ em bị hen

STUDYING THE PEAK EXPIRATORY FLOW (PEF) IN THE

CHILDREN

AT HUONG HO COMMUNE WITH PEAK FLOW METER

Le Thi Cuc College of Medicine, Hue University

SUMMARY

1 Study aim

- Establish the normal PEF in the children aged 5 to 15 at Huong Ho Commune

- Establish the relationship between the PEF in age and height

2 Method:

Cross and randomized study of 200 children aged from 5 to 15 at Huong Ho Commune

3 Results:

- The mean PEF is the same between males and females (P  0.05)

- There is a good relationship between the PEF in age and height

- The normal PEF in the children aged from 5 to 15 at Huong Ho Commune

is higher than the one by Godfrey et al widely used in the world

4 Conclusion:

- It is sufficient to compare PEF with age and height

- There should be a normal DEF designed for the Vietnamese children