Giáo án chủ đề 1 2 3 địa phương 8

- Năng lực tìm hiểu lịch sử di sản: Tìm kiếm và sưu tầm đuợc tư liệu để phục vụ cho bài học và thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng.. - Năng lực tìm hiểu lịch sử di sản: Tìm kiếm

Trang 1

Ngày soạn: 03/9/2023 Ngày dạy : 7/ 9/2023

Tiết 1

CHỦ ĐỀ 1 ( 4 TIẾT)

BẢO TỒN PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI SẢN HÒ SÔNG MÃ

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức : Học xong bài này HS sẽ

Biết được hai lễ hội này là di sản cần gìn giữ của quốc gia

Hiểu và tự hào về các điệu hò

Bảo tồn và phát huy giá trị di sản

2 Năng lực

a Năng lực đặc thù

- Năng lực nhận thức và tư duy: Khai thác và sử dụng được thông tin một số tư liệu lịch sử của di sản trong bài học dưới sự hướng dẫn của giáo viên

- Năng lực tìm hiểu lịch sử di sản: Tìm kiếm và sưu tầm đuợc tư liệu để phục

vụ cho bài học và thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng

- Năng lực sử dụng khai thác tranh ảnh và tưu liệu lịch sử

-Chăm chỉ: Giáo dục ý thức và tìm hiểu lịch sử để biết được trên đất nước ta

có những di sản nào nào cần được giữ gìn và phát huy

- Trách nhiệm: Có trách nhiệm trong học tập và có ý thức trong tìm hiểu di

sản

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

Học liệu: tài liệu, tranh ảnh, các phiếu bài tập, các hình ảnh…

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG I: MỞ ĐẦU

Trang 2

a.Mục tiêu: Tạo tình huống tâm thế cho học sinh hào hứng khám phá nộidung bài học Học sinh nâng cao năng lực quan sát đánh giá tranh ảnh di sản.

b Nội dung: Cho học sinh quan sát tranh ảnh và trả lời các câu hỏi theo yêu

cầu của giáo viên

- Học sinh quan sát tranh và trả lời câu hỏi giáo viên đưa ra

* Báo cáo thảo luận

Trang 3

- Học sinh trả lời câu hỏi và thực hiện nhiệm vụ; học sinh khác nhận xét, bổ sung, điều chỉnh.

- GV quan sát, gợi ý

* Kết luận, nhận định

Giáo viên kết luận và chuẩn kiến thức: đây là các hình ảnh đựơc chụp tạiThanh Hóa

Để tìm hiểu rộng hơn về di sản này chúng ta cùng tìm hiểu bài học

HOẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1 1 Đặc điểm của hò sông Mã

1.1 Khái quát hò sông Mã

a, Mục tiêu:

Học sinh biết được vai trò và giá trị của di sản

b Nội dung: Cho học sinh khai thác kiến thức trong sách giáo khoa và những kiến

thức liên quan để hiểu được tư liệu là những giá trị văn hóa của di sản

c Sản phẩm học tập

- Hình ảnh và các bài viết về lễ hội

d Tổ chức thực hiện

? Hãy cho biết xuất xứ của hò sông Mã

bắt nguồn từ đâu?

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Học sinh suy nghĩ theo hệ

thống câu hỏi giáo viên đề ra

* Báo cáo kết quả

- Học sinh phát biểu ý kiến

Mã trong đời sống văn hoá tỉnh ThanhHoá • Tự hào, có ý thức bảo vệ vàphát huy giá trị của hò sông Mã trongđời sống của người dân xứ Thanh

Là sản phẩm tinh thần của nhữngngười làm nghề chài lưới, vận chuyểnhàng hoá bằng đường sông, hò sông

Trang 4

kiến thức Mã thể hiện nhiều cung bậc tình cảm,

gắn bó với cuộc sống mưu sinh trênsông nước Các trai đò dọc thường hògiao duyên với các nữ

đò xuôi dòng,

Người đặt danh xưng “hò sôngMã” đầu tiên cho loại hình nghệ thuậtđặc sắc này là nhạc sĩ Lê Quang Nghệ

và nhạc sĩ Mai Hoàng Lan

Ngoài phạm vi sông Mã, hòsông Mã bao gồm phạm vi rộng của tất

cả các tuyến vận tải đường thuỷ củatỉnh Thanh Hoá Xưa kia bến trung tâmcủa đò dọc là bến Giàng vì tỉnh lị đặt ởlàng Dương Xá Đến năm Gia Longthứ 3 (1804) tỉnh lị chuyển về Thọ Hạc

và từ đó Nam Ngạn - Bến Ngự mới trởthành bến trung tâm của đò dọc sôngMã

HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP

a Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS

đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức

b Sản phẩm học tập: Sản phẩm là phiếu học tập của học sinh

c Tổ chức hoạt động

*Giao nhiệm vụ học tập:

Trang 5

* Thực hiện nhiệm vụ

HS thực hiện theo 4 nhóm, giáo viên quan sát hỗ trợ

Nhóm 1, 2

Theo em hò Sông Mã bắt đầu từ đâu?

………

* Báo cáo, thảo luận

- Đại diện các nhóm thuyết trình

- HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của nhóm trình bày

GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm

vụ học tập của học sinh Đánh giá qua sản phẩm là phiếu học tập của các nhóm của học sinh Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh

HOẠT ĐỘNG 4 VẬN DỤNG

a Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn

đề đặt ra trong thực tiễn

b Sản phẩm:

1.Vẽ tranh hoặc làm poster để quảng bá về hò Sông Mã

HS thực hiện nhiệm vụ theo câu hỏi trả lời cá nhân

Trang 6

HS trả lời, nhận xét, bổ sung nêu ý kiến cá nhân

2 Năng lực

sản

Trang 7

a.Mục tiêu: Tạo tình huống tâm thế cho học sinh hào hứng khám phá nộidung bài học Học sinh nâng cao năng lực quan sát đánh giá tranh ảnh di sản

HOẠT ĐỘNG II HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Các làn điệu hò sông Mã

a, Mục tiêu: Học sinh tìm hiểu các làn điệu hò Sông Mã

b Nội dung: Cho học sinh khai thác kiến thức trong sách giáo khoa, tranh

ảnh, video để tìm hiểu kiến thức: xem video

- Học sinh hoạt động cá nhân:

? Hãy cho biết hò Sông Mã gồm các

làn điệu nào?

- Nét độc đáo của các làn điệu ?

* THẢO LUẬN NHÓM: Phiếu học tập

Hò rời bến (còn gọi là hò mời khách) Tính chất: là lời chào của nhà đò,nhắn nhủ, dặn dò, thông báo những

Trang 8

HS thực hiện theo nhóm, giáo

viên quan sát hỗ trợ

- HS phân tích, nhận xét, đánh

giá kết quả của nhóm trình bày

GV bổ sung phần phân tích

nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập của học sinh Kết

luận lại nội dung

điều cần thiết khi lên đò mang lại không khí vuitươi, phấn khởi để chuyến đò khởihành may mắn

Làn điệu: Có lời xướng và lời xô Lờixướng câu lục bát được ngắt 7 nhịp (2

từ một lần) và đệm thêm (tuỳ thích)

Hò đò ngược (còn gọi là hò chốngsào, hò sắng ngược)

Tính chất: Điệu hò con đò ngượcnước, không thể chèo được, trai đòchia làm hai

nhóm cầm sào thay nhau chống sàođẩy đò

Làn điệu: Lời hò là hiệu lệnh để hainhóm chống, đẩy sào cho nhịp nhàng.ư: í a dô ta Lời xô chỉ có hai từ dô

Hò ngược còn hai điệu hò nữa là hòkéo thuyền và hò vượt thác

Giọng hò ngược nghe chậm chạp, cóphần nặng nề Trong hành trình, đây

là chặng cực nhọc, con thuyền phảibơi ngược dòng nước, trời trở gió, lúcnày trai đò vừa chống sào vừa hò lànđiệu nhưng vẫn đượm màu sắc trữtình và đầy vẻ dí dỏm,

đò yên tâm, thư thái

Làn điệu: Hò đò xuôi có số lượngđiệu hò phong phú nhất trong hệthống làn điệu hò sông Mã, với 7 điệuhò: hò nhịp đôi 1, hò nhịp đôi 2, hògiọng dã (hay gióng

Trang 9

dã), hò làn ai, hò niệm Phật, hò rungủ, hò làn văn Lời ca trong hò đòxuôi có thể vận được lấy từ ca dao, hò

vè, các truyện nôm

Hò mắc cạn (còn gọi là hò vác cạn) Tính chất: Gặp dải cát nông chắnngang luồng nước, thuyền bị mắccạn

Làn điệu: Hò mắc cạn có hai làn điệu

là hò kéo và hò vác Hò kéo được cấtlên khi đò sa vào bãi cát ngầm hoặcnước sông dâng cao, phải dùng dâykéo đò nhích dần ra

Ví dụ:

Thuyền anh đà cạn lên đây Mượt đôi dải yếm làm dây kéothuyền

Hò cập bến Tính chất: Đây là chặng cuối cùng,sau nhiều ngày lênh đênh trên sôngnước, trải qua mắc cạn, vượt gió,vượt thác Mỗi lần đến bến, trai đòthường hò mấy câu để thông báo vớihành khách rằng đò đã cập bến

Làn điệu: Có phần gấp gáp hơn so vớirời bến Lời xô cuối câu lục bát sôinổi như tiếng reo mừng: Dô ta dôtà oa oa oa dô ta dô tà

Ví dụ:

Thuyền đà đến bến ai ơi Sao mình chẳng dậy mà coi lấyhàng?

Trang 10

HS thực hiện theo 4 nhóm, giáo viên quan sát hỗ trợ

Nhóm 1, 2

Theo em hò Sông mã có những làn điệu nào? diễn ra ở đâu?

………

Nhóm 3, 4 Học sinh tập hò một vài làn điệu hò Sông Mã?

vụ học tập của học sinh Đánh giá qua sản phẩm là phiếu học tập của các nhóm của học sinh Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh

đề đặt ra trong thực tiễn

Trang 11

b Sản phẩm:

1.Vẽ tranh hoặc làm poster để quảng bá về hò Sông Mã

2 Sưu tầm các làn điệu hò Sông Mã

2 Năng lực

Trang 12

- Năng lực nhận thức và tư duy: Khai thác và sử dụng được thông tin một số tư liệu lịch sử của di sản trong bài học dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

sản

Trang 13

a, Mục tiêu: Học sinh hiểu được về giá trị lịch sử văn hóa của di sản

ảnh để tìm hiểu kiến thức Học sinh xác định được những tư liệu có giá trị ịch sửvăn hóa

hiện nhiệm vụ học tập của học sinh

Kết luận lại nội dung

3 Ý nghĩa của hò sông Mã

Hò sông Mã là sản phẩm tinh thần, là nétvăn hoá đặc sắc, gắn liền với cuộc sốnglao động, sản xuất của người dân vùngsông nước xứ Thanh Đây là một loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc với 5làn điệu riêng ứng với 5 cung đoạn chèo chống con thuyền

Ngoài lao động sản xuất, hò sông Mãcòn gắn liền với cuộc kháng chiến chống quân xâm lược, bảo vệ đất nước Hò sông

Mã theo các đoàn dân công đi tiếp lương,tải đạn và xuất hiện trong hành trình kéopháo tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ

Là một loại hình diễn xướng dân gian đặcsắc, hò sông Mã vừa có giá trị lịch sử,vừa có giá trị nhân văn độc đáo, luônđược người dân Thanh Hoá tự hào, xem

là “thương hiệu nhận diện”, phản ánh sắcthái văn hoá truyền thống của địa

phương

Trang 14

HS thực hiện theo yêu cầu giáo viên quan sát hỗ trợ

Các nhóm thực hiện yêu cầu

Nêu ý nghĩa hò Sông Mã?

………

vụ học tập của học sinh Đánh giá qua sản phẩm là phiếu học tập của các nhóm củahọc sinh Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh

Trang 15

2 Năng lực

Trang 16

sản

a, Mục tiêu: Học sinh hiểu được thế nào là Bảo tồn và phát huy giá trị

b Nội dung: Cho học sinh khai thác kiến thức trong sách giáo khoa, tranh ảnh

Trang 17

phát huy giá trị di sản hò Sông Mã như thế nào?

Trang 18

HS thực hiện theo nhóm,

giáo viên quan sát hỗ trợ

- Đại diện các nhóm thuyết

thực hiện nhiệm vụ học tập của

học sinh Kết luận lại nội dung

4 Phát huy giá trị hò sông Mã trong đời sống

Phát huy giá trị hò sông Mã trong đời

sống Trước sự mai một của hò sông Mã, tỉnhThanh Hoá đã tiến hành nghiên cứu, sưu tầm và lưu giữ di sản văn hoá độc đáo, đặc sắc này Viện Âm nhạc (Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) thực hiện dự án “Khôi phục, bảo tồn vàphát triển văn hoá nghệ thuật truyền thống tiểu vùng sông Mã” (năm 1999) khôi phục được 10 điệu hò và vài chục lời hò trong tổ khúc hò sông Mã, phát hành CD các làn điệu hò sông Mã và VCD có lời bình,

UBND tỉnh Thanh Hoá đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo Ngành Văn hoá tiếp tục nghiên cứu, sưu tầm, khôi phục, bảo tồn di sản hò sông Mã; quan tâm đội ngũ nghệ nhân; trao truyền nghệ thuật hò sông Mã tới cộng đồng; đầu tư kinh phí hỗ trợ đội ngũ thực hành dân ca hò sông Mã tại cộng đồng;hoàn thiện hồ sơ khoa học di sản văn hoá phi vật thể hò sông Mã đề xuất Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia Khai trương tuyến du lịchNgược xuôi sông Mã tại bến thuyền Hàm Rồng (năm 2015) Đây là tuyến

du lịch đường thuỷ đầu tiên tại Thanh Hoá, đưa hò sông Mã gắn với con đò, môi trường diễn xướng; tạo nên một loại hình sản phẩm du lịch khá mới chongành du lịch của tỉnh

Việc các nhạc sĩ lấy hò sông Mã làm nguồn cảm hứng, chất liệu sáng tác ca khúc mang đậm âm hưởng hò sông

Trang 19

Mã1 đã góp phẩn lan toả, phát huy giá trị của hò sông Mã trong đời sống Hò sông Mã đã được giới thiệu trên các phương tiện thông tin đại chúng của Trung ương và địa phương Trung tâm Văn hoá tỉnh Thanh Hoá đã hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chức nhiều hoạt động thiết thực: đào tạo nghệ nhân; thành lập Chi hội Bảo tồn, phục hồi hò sông Mã;

hướng dẫn chương trình, nội dung hoạt động; thành lập các câu lạc bộ hò sông Mã; mở lớp tập huấn bảo tồn và phát huy giá trị hò sông Mã; mở lớp dạy và học hát hò sông Mã; tổ chức trình diễn

hò sông Mã,

Đưa hò sông Mã vào chương trình giáo dục di sản trong trường phổ thông là một trong những giải pháp quan trọng góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản đặc sắc này HOẠT ĐỘNG III LUYỆN TẬP a Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức b Sản phẩm học tập: Sản phẩm là phiếu học tập của học sinh c Tổ chức hoạt động *Giao nhiệm vụ học tập: * Thực hiện nhiệm vụ HS thực hiện theo 4 nhóm, giáo viên quan sát hỗ trợ Các nhóm thực hiện Những vấn đề dặt ra trong việc bảo tồn phát huy giá trị hò Sông Mã ………

………

Trang 20

………

vụ học tập của học sinh Đánh giá qua sản phẩm là phiếu học tập của các nhóm củahọc sinh Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh

Trang 21

Vũ Thị Hà

Ngày soạn: 02/10/2023

Tiết: 5

CHỦ ĐỀ 2( 4 TIẾT - TỪ TIẾT 5 -8) MẮM TÉP HÀ YÊN, NEM CHUA THANH HÓA

I MỤC TIÊU

- Biết được một số sản vật của Thanh Hóa: Chè Lam phủ Quảng, bánh lá răngbừa,nước mắm Ba Làng, bánh gai Tứ Trụ, gỏi nhệch Nga Sơn, dừa Hoằng Hóa,mía đỏ Kim Tân, mía sọc Hà Trung… đặc biệt là:

+ Mắm tép Hà Yên: Loại mắm tép này có hương vị và màu sắc rất đặc trưng và riêng biệt Mắm tép làm tại khu vực này có màu đỏ gạch đặc biệt, vị tép hơi chua, hương thơm hiếm có Chính vì sự đặc biệt, món mắm tép này ngày xưa là món mắm được dùng để dâng vua, nên món ăn này cũng hay được gọi là mắm tiến vua.+ Nem chua: Thưởng thức món nem của xứ Thanh, bạn sẽ phải say đắm với vịgiòn, ngon của bì lợn, vị chua của thịt, vị cay của ớt, tỏi… Bên cạnh đó, người dâncòn khéo léo cho thêm vị nồng của lá đinh lăng tạo nên một hương vị ẩm thựcngon khó tả

- Ẩm thực Thanh Hóa phong phú, đa dạng, là một thứ hương vị của quê nhà, cáihương vị này sẽ khác với nhiều nơi vốn có cùng món ăn hay sản vật tương tự

- Biết giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực xứ Thanh

2 Năng lực

- Năng lực nhận thức Ẩm thực Thanh Hóa phong phú, đa dạng, là một thứhương vị của quê nhà, cái hương vị này sẽ khác với nhiều nơi vốn có cùng món ănhay sản vật tương tự

- Năng lực tìm hiểu lịch sử: Tìm kiếm và sưu tầm đuợc tư liệu để phục vụ chobài học và thực hiện các hoạt động thực hành, vận dụng

- Năng lực sử dụng tranh ảnh để khai thác nội dung bài dạy

b Năng lực chung

Trang 22

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thảo luận nhóm để thực hiện cácnhiệm vụ học tập; vận dụng năng lực hợp tác để cùng trả lời các vấn đề đặt ra.

- Năng lực tự chủ và tự học: Tự chủ trong tìm hiểu kiến thức và vận dụng kiếnthức vào cuộc sống

3 Phẩm chất

- Chăm chỉ: Giáo dục ý thức chăm chỉ học tập

- Trung thực: Nhìn nhận giá trị ẩm thực của quê hương

- Trách nhiệm: Có trách nhiệm trong học tập và có ý thức trong tìm hiểu ẩm

thực Xứ Thanh

1 Thiết bị: Máy chiếu, tivi giấy A0, bút dạ

2 Học liệu: tài liệu, tranh ảnh, các phiếu bài tập, các hình ảnh, một số mẩuchuyện tiêu biểu gắn với nội dung học tập…

HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU

a.Mục tiêu: Tạo tình huống tâm thế cho học sinh hào hứng khám phá nộidung bài học Học sinh nâng cao năng lực quan sát tìm hiểu vấn đề qua tranh ảnhLịch sử

Trang 23

- Học trả lời câu hỏi

- Học sinh đại diện các nhóm trình bày nhận xét Giáo viên hướng dẫn, gợi ý

Giáo viên kết luận và chuẩn kiến thức theo phần sản phẩm học tập

Gợi dẫn vào bài từ phiếu học tập của học sinh

HOẠT ĐỘNG 2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1 Mắm tép Hà Yên

a, Mục tiêu:

Giải thích được nguồn gốc của mắm tép Hà Yên

b Nội dung: Học sinh hiểu được xác định được tên gọi mắm tép Hà Yên và

giá trị của nó

c Sản phẩm học tập

- Cần xác định được nguồn gốc của mắm

Từ xa xưa, người ta đã biết tới dưa mắm tép Hà Yên và giá trị của nó trong đòi sống

Trang 24

- Học sinh hợp tác, thảo luận nhóm

- Học sinh đại diện nhóm trình bày

- Học sinh tiến hành nhận xét, giáo

viên gợi ý, hướng dẫn

là xã Yên Dương) thuộc huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hoá

Nơi đây có con sông Hoạt nổi tiếng

Trang 25

thức với các nhánh sông, những con

kênh và cánh đồng ngập nước nhiều rong rêu là nơi sinh sống củaloài tép riu, loại nguyên liệu chính làm nên món mắm tép Hà Yên nổi tiếng

Để bắt được tép riu người dân phải làm việc từ 3 – 4 giờ sáng vì lúc này tép chưa vào bờ nên bắt được nhiều Tép được đánh lên lẫn nhiềurong, rêu, rác,… nên việc làm sạch tép vất vả và mất nhiều công sức

- Loại mắm tép này có hương vị vàmàu sắc rất đặc trưng và riêng biệt.Mắm tép làm tại khu vực này có màu đỏ gạch đặc biệt, vị tép hơi chua, hương thơm hiếm có Mắm tép còn để được rất lâu, càng lâu càng thơm ngon Chính vì sự đặc biệt, món mắm tép này ngày xưa làmón mắm được dùng để dâng vua, nên món ăn này cũng hay được gọi

là mắm tiến vua

HOẠT ĐỘNG 3 LUYỆN TẬP

b Nội dung: Học sinh khái quát lại những nét cơ bản của bài học

c, Sản phẩm học tập: Câu trả lời của học sinh

d Tổ chức hoạt động

Trang 26

*Giao nhiệm vụ học tập: giáo viên cho học sinh tham gia chơi trò chơi tìmhiểu về nem chua Thanh Hóa.

* Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh thực hiện nhiệm vụ

- HS khác có quyền trả lời nếu học sinh trả lời sai

GV nhận xét, đánh giá, nhận định đúng sai trong từng câu trả lời địnhhướng cho học sinh

Trang 27

Nghi Sơn, ngày 4 tháng 10 năm 2023

DUYỆT CỦA TTTCM, TPTCM

Ngày soạn: 02/10/2023

Tiết: 6

CHỦ ĐỀ 2 MẮM TÉP HÀ YÊN, NEM CHUA THANH HÓA

I MỤC TIÊU

+ Mắm tép Hà Yên: Loại mắm tép này có hương vị và màu sắc rất đặc trưng và riêng biệt Mắm tép làm tại khu vực này có màu đỏ gạch đặc biệt, vị tép hơi chua, hương thơm hiếm có Chính vì sự đặc biệt, món mắm tép này ngày xưa là món mắm được dùng để dâng vua, nên món ăn này cũng hay được gọi là mắm tiến vua

+ Nem chua: Thưởng thức món nem của xứ Thanh, bạn sẽ phải say đắm với vịgiòn, ngon của bì lợn, vị chua của thịt, vị cay của ớt, tỏi… Bên cạnh đó, người dâncòn khéo léo cho thêm vị nồng của lá đinh lăng tạo nên một hương vị ẩm thựcngon khó tả

2 Năng lực

Trang 28

- Biết giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa ẩm thực xứ Thanh.

thực Xứ Thanh

Trang 29

Trang 30

Hình ảnh mắm tép Hà Yên

………

* Thực hiện nhiệm vụ học tập

- Học sinh hợp tác, thảo luận nhóm

- Học sinh đại diện nhóm trình bày

- Học sinh tiến hành nhận xét, giáo

viên gợi ý, hướng dẫn

GV nhận xét đánh giá chuẩn kiến

thức

1.2 Cách làm mắm tép Hà Yên a) Nguyên liệu:

Trang 31

- Quan sát các hình trên tivi và cho biết

Để món mắm tép này có được màu

đỏ gạch vô cùng đặc trưng, điềuquan trọng là phải chọn được tépriu sao cho phù hợp và chuẩn nhất.Mắm tép Hà Yên được ủ nguyênchất từ tép riu sống ở vùng nước cónhiều rong, rêu trên các con sônghay kênh rạch Tháng 10 đến tháng

12 Âm lịch là thời gian tép riu sinhsản, tép vừa nhiều vừa to, thêmnữa, thời tiết lúc này lành lạnh,thích hợp để ủ mắm

Nếu không mua được tép riu xanh

ở khu vực Hà Yên này, các bạn cóthể mua tép riu loại thường Khimua tép, ta nên mua loại tép tươi,tép vẫn còn búng tanh tách, mìnhmẩy, vỏ trong Nên mua mẻ tépđều nhau, ít con bị lép, mắm làm ramới ngon, lên màu đẹp và không bịhỏng

Tép các bạn mua về, nhặt sạchrong rêu, cá tạp nhỏ lẫn vào trongtép và rửa sạch với nước cho ra hếtcặn bẩn Nên đãi tép nhiều lần đểcặn bã, tạp chất được loại bỏ hoàntoàn Nếu các bạn không chịu đượcmùi tanh, có thể rửa tép với rượunếp để khử mùi tép

Trang 32

Mẹo sơ chế tép sạch, không tanh:Sau khi làm sạch tép, bạn có thểcho vào nước muối loãng sau đóvớt ra để ráo để giảm mùi hăngtanh của tép.

Hoặc có thể dùng thêm ít đường vàrượu trắng cho tép vào ngâm vàiphút sẽ không còn mùi tanh của tépnữa

Khâu vệ sinh của món mắm tépnày vô cùng quan trọng Nếu tépvẫn còn cặn bẩn, mẻ mắm của cácbạn sẽ rất dễ bị hỏng Sau khi rửasạch tép, các bạn nhớ đậy kĩ tép lại

để tránh bị ruồi nhặng bâu vào

Bước 2: Ủ mắm tép

Mắm tép Hà Yên sử dụng thínhgạo rang vàng để hỗ trợ lên mentép Mắm tép Hà Yên ủ bằng thínhgạo rang có màu đỏ gạch và mùithơm đặc trưng, có vị ngọt vừaphải

Sau khi tép đã ráo nước, các bạntiến hành ủ tép để làm mắm Cácbạn cho muối và thính vào trộn đềucùng tép với tỉ lệ: 10 bát tép: 3 bátmuối: 1 bát thính, tỉ lệ này sẽ cho

ra mắm tép ngọt Với mắm tépchua, hãy thực hiện trộn với tỉ lệ:

10 bát tép: 2 bát muối: 1 bát thính.Cuối cùng, ta đổ nước sôi để nguội

Trang 33

sâm sấp mặt tép, sau đó khuấy đềurồi đong hỗn hợp vào hũ sành.

Ủ mắm tép

Hũ của các bạn nên là hũ sành hoặc

sứ, nếu có chum hoặc vại đất, cácbạn có thể sử dụng để ủ mắm tép.Tuy nhiên, bạn nên vệ sinh hũ, vạicủa bạn thật sạch Nếu phần tépcho vào bị dính bẩn từ vại, khảnăng mắm bị hỏng là rất cao

Sau khi cho mắm tép vào hũ, bạndùng đũa cái đảo sơ rồi đóng nắpđậy kín Khi ủ mắm, nên để hũmắm ở nơi thoáng mát, không cóánh nắng chiếu trực tiếp Sau 1tháng đầu tiên, bạn mở nắp chum

và dùng đũa cái đảo đều rồi đậy lại

để ủ tiếp Đũa để khuấy mắm làđũa sạch, không dính nước để tránhhỏng mắm

Bước 3: Hoàn thành mắm tép Hà

Yên

Ủ được 2 tháng, bạn đã thu vềđược mắm tép xổi, phần mắm tépnày đã có thể ăn được Ở giai đoạnnày, tép đã chín và chuyển dầnsang màu cam gạch đẹp mắt Mắm

ủ càng lâu, màu mắm lên càngđậm, phần trăm đạm trong mắmcàng cao, vị mắm càng ngon

Trang 34

c) Thưởng thức mắm tép

Có nhiều cách để thưởng thức mónmắm tép Hà Yên: Đơn giản nhất là

ăn trực tiếp hoặc trộn mắm tép với

mì chính, đường chưng hoặc hấpnóng Mắm tép chưng với tóp mỡtạo mùi thơm ngậy, ăn với cơmtrắng rất hợp Cũng có thể thưởngthức món thịt ba chỉ luộc chấmmắm tép, kèm theo vài lát dưachuột, rau thơm, rau húng vị thơmngon, quyến rũ, đây là cách thưởngthức mắm tép tinh tế nhất

HOẠT ĐỘNG 3 LUYỆN TẬP

b Nội dung: Học sinh khái quát lại những nét cơ bản của bài học

c, Sản phẩm học tập: Câu trả lời của học sinh

d Tổ chức hoạt động

*Giao nhiệm vụ học tập: giáo viên cho học sinh tham gia chơi trò chơi tìmhiểu về nem chua Thanh Hóa

* Thực hiện nhiệm vụ: Học sinh thực hiện nhiệm vụ

- HS khác có quyền trả lời nếu học sinh trả lời sai

GV nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh.Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh

Trang 35

I MỤC TIÊU

Trang 36

+ Mắm tép Hà Yên: Loại mắm tép này có hương vị và màu sắc rất đặc trưng và riêng biệt Mắm tép làm tại khu vực này có màu đỏ gạch đặc biệt, vị tép hơi chua, hương thơm hiếm có

+ Nem chua: Thưởng thức món nem của xứ Thanh, bạn sẽ phải say đắm với vịgiòn, ngon của bì lợn, vị chua của thịt, vị cay của ớt, tỏi…

2 Năng lực

thực Xứ Thanh

Trang 37

HOẠT ĐỘNG 2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Trang 38

Hoạt động 2 Nem chua Thanh Hóa

a, Mục tiêu:

- Biết chọn nguyên liệu làm nem chua

- Nêu được một bước làm nem chua

? Qua hình ảnh học sinh giới thiệu sơ lược

về nem chua Thanh Hóa?

2 1 Giới thiệu nem chua Thanh Hóa:

Chẳng biết có từ khi nào nhưng Nem chua Thanh Hóa khiến bao thực khách của cả nước thương nhớ ngay sau lần đầu nếm thử Đây là thức quà nhất định phải đem về sau mỗi chuyến thăm xứ Thanh của bao người thành phố.Nem chua Thanh Hóa có dạng hình trụ Nem chua được gói trong lá chuối, mỗi cái nem đượcbao bọc bởi nhiều lớp lá (thường

là 5-6 lớp) Món ngon này được làm từ thịt và da của lợn được trộn và nêm nếm gia vị vừa ăn Nem được gói cùng với lá đinh lăng hoặc lá ổi, thêm 1 lát tỏi và

ớt mỏng để dậy vị hơn, sau đó được gói chặt lại với lá chuối

2 2 Cách làm nem chua

Thanh Hóa

Trang 39

Thịt lợn nạc, lọc sạch gân

(không được rửa nước), xay nhuyễn (trước đây thịt được giã tay bằng chày gỗ, cối đá)

Bì lợn làm sạch, lạng mỏng, cắt thành sợi nhỏ Thịt nạc xay, bì lợn được trộn muối, gia vị và cho vào máy trộn đều

Các nguyên liệu được xay nhuyễn và trộn đều Trộn gia vị, tra thính là những bí quyết quan trọng trong quá trình làm nem

Các nguyên liệu sau khi đã trộn đều sẽ được ép khuôn, cắt đều theo hình dạng ừng cái nem

Lá chuối được tước theo kích cỡ nhất định, cho nguyên liệu đã cắtvào lá chuối thực hiện công đoạn

Trang 40

gói nem Gói nem đòi hỏi sự khéo léo, nhanh nhẹn (trong khi gói có thể cho thêm các lát ớt, tỏi cắt mỏng, một vài lá đinh lăng) phải gói nhiều lớp lá để thịt lợn dễ lên men

Nem thành phẩm được đóng thành từng chục đều đặn, bắt mắt

c Thưởng thức nem chua

Tuỳ theo thời tiết và nhiệt độ khisản xuất, thời gian nem chín sẽkhác nhau (mùa hè thời tiết nóngnem chín nhanh hơn mùa đông) Quả nem chín khi bóc hết lớp vỏphải cứng, đông đặc, nhẵn bóng,màu hồng nhạt, hương thơm đặctrưng Nem thường chấm vớitương ớt khi ăn Nem chuaThanh Hoá có vị ngọt béo đậm

đà của thịt lợn, vị giòn của bìlợn; vị dôn dốt chua thơm của

Tiêu đề	Bảo Tồn Phát Huy Giá Trị Di Sản Hò Sông Mã
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở Thanh Hóa
Chuyên ngành	Giáo Dục
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Thanh Hóa

Định dạng
Số trang	91
Dung lượng	5,04 MB