TỔNG QUAN
DANH MỤC THUỐC VÀ NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG DANH MỤC THUỐC BỆNH VIỆN
1.1.1 Khái niệm danh mục thuốc bệnh viện
Theo định nghĩa của WHO, danh mục thuốc bệnh viện là danh sách các thuốc được lựa chọn và phê duyệt cho sử dụng trong bệnh viện Việc xây dựng một danh mục thuốc bệnh viện tốt sẽ mang lại nhiều lợi ích quan trọng.
Việc loại bỏ các loại thuốc không an toàn và kém hiệu quả giúp giảm số ngày bệnh nhân nằm viện, đồng thời giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong.
- Giảm số lượng và chi phí mua thuốc, sử dụng chi phí tiết kiệm được để mua các thuốc chất lượng tốt hơn, an toàn và hiệu quả hơn
- Giúp bệnh viện tập trung vào các hoạt động cung cấp thông tin thuốc và đào tạo liên tục cho nhân viên
1.1.2 Nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc bệnh viện
Căn cứ danh mục thuốc thiết yếu và các quy định về sử dụng DMT do
Bộ Y tế ban hành, HDT&ĐT có nhiệm vụ giúp Giám đốc bệnh viện lựa chọn, xây dựng DMT bệnh viện theo nguyên tắc sau [8], [7]:
Hình 1.1 Nguyên tắc xây dựng danh mục thuốc
MỘT SỐ VĂN BẢN PHÁP LUẬT LIÊN QUAN ĐẾN LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
- Luật Dược 105/2016/QH13 ngày 06/4/2016, quy định các chính sách nhà nước trong lĩnh vực Dược[38]
- Nghị định 54/2017/NĐ-CP ngày 08/5/2017, Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Dược[38]
Một số văn bản liên quan đến tổ chức có trách nhiệm quản lý sử dụng thuốc tại bệnh viện như sau:
Thông tư 22/2011/TT-BYT quy định về tổ chức và hoạt động của Khoa Dược bệnh viện, nêu rõ tại Điều 2 rằng Khoa Dược là đơn vị chuyên môn dưới sự lãnh đạo của Giám đốc bệnh viện Khoa Dược có nhiệm vụ quản lý và tư vấn cho Giám đốc về công tác dược, đảm bảo cung cấp thuốc chất lượng, kịp thời và giám sát việc thực hiện các quy định liên quan.
NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG DMT
Phù hợp với MHBT và chi phí sử dụng thuốc
Phù hợp về phân tuyến chuyên môn kỹ thuật
Căn cứ vào hướng dẫn, phác đồ điều trị Đáp ứng với phương pháp mới, kỹ thuật mới
Phù hợp với phạm vi chuyên môn của BV
Thống nhất với DMT thiết yếu, DMT được BHYT chi trả Ưu tiên thuốc sản xuất trong nước
5 hiện sử dụng thuốc an toàn, hợp lý” Khoa Dược có vai trò chủ đạo, đầu mối trong việc quản lý sử dụng thuốc tại bệnh viện[4]
Thông tư 21/2013/TT-BYT quy định tổ chức và hoạt động của Hội đồng thuốc và điều trị trong bệnh viện, trong đó Điều 3 nêu rõ chức năng của Hội đồng là tư vấn cho giám đốc bệnh viện về các vấn đề liên quan đến thuốc và điều trị, đồng thời thực hiện chính sách quốc gia về thuốc Thông tư cũng cung cấp hướng dẫn cụ thể về các phương pháp phân tích nhằm phát hiện vấn đề sử dụng thuốc, nguyên nhân và giải pháp thích hợp.
Một số văn bản liên quan đến vấn đề sử dụng thuốc, thanh toán bảo hiểm và mua sắm thuốc
Thông tư 05/2015/TT-BYT, ban hành ngày 17/3/2015 bởi Bộ Y tế, quy định danh mục thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán.
Thông tư 30/2018/TT-BYT, ban hành ngày 30/10/2018 bởi Bộ Y tế, quy định danh mục và tỷ lệ thanh toán cho thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu trong phạm vi bảo hiểm y tế Thông tư này liệt kê 1.030 loại thuốc tân dược, được phân thành 27 nhóm tác dụng dược lý, cùng với 59 loại thuốc phóng xạ và hợp chất đánh dấu được quỹ BHYT chi trả.
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH SỬ DỤNG THUỐC
Các nhà nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau để làm rõ vấn đề sử dụng thuốc và các yếu tố ảnh hưởng đến nó.
Các phương pháp phân tích dữ liệu tổng hợp trong nghiên cứu thuốc thường sử dụng dữ liệu không liên quan đến cá thể, dễ dàng thu thập từ phần mềm báo cáo Những phương pháp này bao gồm phân tích nhóm điều trị và phân tích.
ABC, phân tích VEN và phân tích liều trung bình duy trì hàng ngày là những phương pháp phổ biến trong việc quản lý DMT và xác định các vấn đề liên quan đến việc sử dụng thuốc.
Các phương pháp đánh giá chỉ số sử dụng thuốc dựa trên dữ liệu cá nhân như đơn thuốc và tương tác của bệnh nhân để khảo sát việc sử dụng thuốc Tuy nhiên, những phương pháp này không bao gồm thông tin về hiệu quả, do đó không thể đưa ra các quy định liên quan đến sự phù hợp của đơn thuốc cho một chỉ định cụ thể.
Các phương pháp định tính như thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu, quan sát và bộ câu hỏi có chọn lọc đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng giả thuyết và giải thích Những phương pháp này giúp xác định nguyên nhân, tính chất và mức độ các vấn đề liên quan đến việc sử dụng thuốc.
Phương pháp đánh giá sử dụng thuốc là hệ thống liên tục nhằm tối ưu hóa điều trị bằng thuốc và đảm bảo rằng liệu pháp thuốc đáp ứng các tiêu chuẩn chăm sóc hiện tại.
Nghiên cứu có thể được phân loại thành hai phương pháp chính: định tính và định lượng Việc kết hợp cả hai phương pháp này giúp giải thích kết quả định lượng một cách sâu sắc hơn thông qua góc nhìn định tính.
1.3.1 Phương pháp phân tích nhóm điều trị
Phân tích nhóm điều trị (TDDL) dựa trên phân tích ABC giúp xác định các nhóm TDDL có mức tiêu thụ thuốc cao nhất Thông qua việc nắm bắt thông tin về tình hình bệnh tật, phân tích này cũng chỉ ra các vấn đề sử dụng thuốc bất hợp lý, bao gồm thuốc bị lạm dụng và những thuốc có mức tiêu thụ không phản ánh đúng các ca bệnh cụ thể Từ đó, HĐT&ĐT có thể lựa chọn những thuốc có chi phí hiệu quả cao nhất trong các nhóm TDDL và thuốc điều trị thay thế.
Các bước phân tích nhóm TDDL tương tự như phân tích ABC, tập trung vào việc xác định các nhóm TDDL có chi phí cao nhằm tìm ra những loại thuốc đắt tiền và các liệu pháp điều trị chi phí thấp nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả mong muốn.
Khoảng 70-80% chi phí thuốc của bệnh viện chủ yếu được chi cho 10-20% sản phẩm thuốc có giá trị cao Phân tích ABC là công cụ hữu hiệu để xác định các loại thuốc chiếm tỉ lệ lớn trong tổng chi phí thuốc của bệnh viện.
Khái niệm phân tích ABC
Phân tích ABC là phương pháp giúp xác định mối tương quan giữa lượng thuốc tiêu thụ hàng năm và chi phí, từ đó xác định những loại thuốc chiếm tỷ lệ lớn trong tổng chi phí thuốc của bệnh viện.
Vai trò và ý nghĩa của phân tích ABC
Phân tích ABC giúp xác định các thuốc phổ biến có sẵn thuốc thay thế giá rẻ hơn, từ đó lựa chọn các thuốc có chỉ số chi phí - hiệu quả tốt hơn và tìm kiếm liệu pháp điều trị thay thế Điều này cũng mở ra cơ hội đàm phán với nhà cung cấp để đạt được mức giá thấp hơn Kết quả phân tích ABC cho thấy nhóm A cần được ưu tiên trong việc kiểm soát.
Phân tích ABC giúp xác định các loại thuốc chiếm tỷ lệ cao trong chi phí, tuy nhiên, phương pháp này không cung cấp thông tin cần thiết để so sánh hiệu quả điều trị giữa các thuốc.
1.3.3 Phương pháp phân tích VEN
Khái niệm phân tích VEN:
Phân tích VEN là một phương pháp quan trọng giúp bệnh viện xác định ưu tiên cho việc mua sắm và tồn trữ thuốc, đặc biệt khi ngân sách không đủ để đáp ứng tất cả các loại thuốc cần thiết.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc phân loại thuốc vào nhóm “N” là đơn giản, trong khi nhóm “V” và “E” lại khó khăn hơn Thuốc có thể được chia thành hai loại: thuốc thiết yếu và không thiết yếu Thuốc thiết yếu là những loại thuốc đáp ứng nhu cầu chữa bệnh của phần lớn bệnh nhân Một số hướng dẫn về phân loại thuốc thiết yếu đã được đề xuất.
Bảng 1.1 Một số hướng dẫn thực hiện phân loại VEN Đặc tính của thuốc và điều kiện mục tiêu
Số BN được điều trị trung bình 1 ngày tại cơ sở KCB >5% 1-5% 1 hoạt chất có hoạt tính
Thuốc sử dụng theo thuốc biệt dược gốc và thuốc generic
- Thuốc BDG: là thuốc đầu tiên được cấp phép lưu hành trên cơ sở đã có đầy đủ dữ liệu về chất lượng, an toàn và hiệu quả
- Thuốc generic: là thuốc có cùng dược chất, hàm lượng, dạng bào chế với BDG và thường được sử dụng thay thế BDG
1 = Thuốc BDG hoặc tương đương điều trị
2.1 = nhóm 1 2.2 = nhóm 2 2.3 = nhóm 3 2.4 = nhóm 4 2.5 = nhóm 5
Thuốc sử dụng theo đường dùng
Là sử dụng của từng nhóm thuốc theo đường dùng: tiêm truyền, đường uống, đường dùng khác
3 = thuốc dùng đường dùng khác
Mục tiêu 2: Phân tích và xác định nguyên nhân của một số vấn đề tồn tại trong danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện II Lâm Đồng năm 2020
Bảng 2.12 Nhóm các biến số bất cập trong DMT sử dụng
TT Tên biến Khái niệm Phân loại biến
Cách thu thập số liệu
Phân loại thuốc trong nhóm thuốc Beta- lactam
Phân loại thuốc theo số lượng và giá trị sử dụng trong nhóm thuốc Beta- lactam đã sử dụng
Phân loại thuốc nhập khẩu theo nhóm TDDL
Phân loại thuốc theo số lượng và giá trị sử dụng
Phân loại (theo nhóm TDDL)
Thuốc sử dụng thuộc DMT trúng thầu
DMT trúng thầu là những thuốc nằm trong các quyết định TT năm
1 = Thuốc trúng thầu được sử dụng 1.1 = Thuốc sử dụng