Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập trong triết học máclênin và ý nghĩa của nó đối với sự nghiệp đổi mới ở việt nam

Đề 2 Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập trong triết học Mác-Lênin và ý nghĩa của nó đối với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam.. Ý nghĩa phương pháp luận...6 2 Ý nghĩa của q

Đề 2 Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập trong triết học Mác-Lênin và ý nghĩa của nó đối với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam.

Mục Lục

I Mở Đầu 2

1 Lý do chọn đề tài 2

2 Ý nghĩ của đề tài 2

II Nội Dung 2

1 Khái quát chung về quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập 2

1.1 Mâu thuẫn là gì? 3

1.2 Tính chất của mâu thuẫn 4

1.3 Quá trình vận động của mâu thuẫn 5

1.4 Ý nghĩa phương pháp luận 6

2 Ý nghĩa của quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập đối với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam 7

2.1 Những mâu thuẫn trong thực tiễn sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam 7

2.2 Quá trình vận động của những mâu thuẫn trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam 9

2.3 Những hạn chế , khó khăn còn tồn tại trong sự nghiệp đổi mới đất nước 12 2.4 Từ quuy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập đưa ra giải pháp để sớm hoàn thành sự nghiệp đổi mới 12

III Kết Luận 13

I Mở Đầu

1 Lý do chọn đề tài

Mọi sự vật hiện tượng xung quanh chúng ta theo thời gian đều có sự thay đổi và phát triển, những sự vật hiện tượng đó phát triển theo những cách khác nhau nhưng thực chất sự phát triển có đều có tình quy luật.Đó là quy luật mâu thuẫn Quy luật này được thể hiện thông qua sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập Nghiên cứu vấn đề này có thể giúp chúng ta hiểu được quy luật vận động phát triển của mọi sự vật hiện tượng trong cuộc sống Hiện nay đất nước ta đag ở trong gia đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội , giai đoạn đổi mới phát triển đất nước , Vậy thì quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập được thể hiện như thế nào

ở giai đoạn này? Đất nước của chúng ta đang đổi mới phát triển ra sao? Để trả lời được câu hỏi này chúng ta hãy cùng nhau đi sâu nghiên cứu phân thích đề tài “Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập trong triết học Mác-Lênin và ý nghĩa của nó đối với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam.”

2 Ý nghĩ của đề tài

Ý nghĩ của việc nghiên cứu đề tài này có thể bổ sung , củng cố kiến thức

lý luận của chúng ta về các quan điểm triết học nói chung và Quy luật thống nhất

và đấu tranh giữa các mặt đối lập nói riêng Việc nghiên cứu đề tài này sẽ giúp ta nhận thức đúng đắn nhất về quy luật phát triển của các sự vật hiện tưởng trong đời sống, Cụ thể ở đây là quy luật phát triển trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam.Qua quá trình phân tích vấn đề sẽ giúp chúng ta áp dụng tốt hơn các lý luận vào thực tiễn đời sống , giúp ích cho chúng ta trong cuộc sống hàng ngày

II Nội Dung

1 Khái quát chung về quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập.

Theo V.I.Lênin "Có thể định nghĩa vắn tắt phép biện chứng là học thuyết

về sự thống nhất của các mặt đối lập Như thế là nắm được hạt nhân của phép biện chứng, nhưng điều đó đòi hỏi phải có những sự giải thích và một sự phát triển thêm" Có thể nói quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập là "hạt nhân" của phép biện chứng

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập là quy luật về nguồn gốc, động lực cơ bản, phổ biến của mọi quá trình vận động và phát triển Theo quy luật này, nguồn gốc và động lực cơ bản, phổ biến của mọi quá trình vận động, phát triển chính là mâu thuẫn khách quan, vốn có của sự vật, hiện tượng

1.1 Mâu thuẫn là gì?

Theo quan niệm biện chứng khoa học thì mẫu thuẫn là từ để chỉ mối liên

hệ thống nhất, đấu tranh và chuyển hóa giữa các mật đối lập của mỗi sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng với nhau

Chúng ta không nên nhân lẫn khái niệm mẫu thuẫn theo quan điểm biện chứng này với quan niệm siêu hình về mâu thuẫn Cụ thể thì mâu thuân hiểu theo quan điểm siêu hình thì là những gì đối lập phản logic, không có sự thống nhất, không có sự chuyển hóa biện chứng giữa các mặt đối lập

Mâu thuẫn được tạo thành từ nhữn mặt đối lập của sự vật hiện tượng Mặt đối lập là khái niệm dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính, những khuynh hướng vận động trái ngược hay khác biệt với nhau, thế nhưng đồng thời chúng lại

là điều kiện, tiền đề tồn tại của nhau đó chính là sự thống nhất Đơn giản chúng ta

có thể hiểu giống như trong hoạt động kinh tế thì sản xuất và tiêu dùng phát triển theo những chiều hướng trái ngược với nhau Sản xuất chính là việc tạo ra của cải vật chất, sản phẩm để có thể đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng Còn tiêu

dùng là mục đích cuối cùng của việc sản xuất, tất cả những sản phẩm được sản xuất ra đều cần có người tiêu dùng

1.2 Tính chất của mâu thuẫn

Nói về tính chất thì mẫu thuẫn , thì mẫu thuẫn có tính tính khách quan

và tính phổ biến đây là hai tính chất cơ bản , ngoài ra mẫu thuẫn còn có tính đa dạng, phong phú

Trước hết nói về tính khách quan và tính phổ biến của mẫu thuẫn, Những mẫu thuẫn được sinh ra giữa các sự vật hiện tượng tồn tại trong thự tế khách quan

Và mẫu thuậ phổ biến ở chỗ tất cả sự vận hiện tượng nào có sự vận động phát triển đều tồn tại mâu thuẫn.Ph.Ăngghen từng nhận định "Nếu bản thân sự di động một cách máy móc đơn giản đã chứa đựng mâu thuẫn, thì tất nhiên những hình thức vận động cao hơn của vật chất và đặc biệt là sự sống hữu cơ và sự phát triển của sự sống hữu cơ đó lại càng phải chứa đựng mâu thuẫn sự sống truớc hết chính là ở chỗ một sinh vật trong mỗi lúc vừa là nó nhưng vừa là một cái khác.” Có thể thấy ngay chính sự sống của chúng ta cũng tồn tại sự sống , bởi sự sống của chúng ta không pahir cố định nó có sự vận động và phát triển Mâu thuẫn tồn tại trong bản thân các sự vật và các quá trình, một mâu thuẫn thường xuyên nảy sinh và tự giải quyết, là mâu thuẫn chấm dứt thì sự sống cũng không còn nữa và cái chết xảy đến.Có thể nói không có mâu thuẫn thì sẽ không có sự phát triển

Cụ thế như trong lĩnh vực tư duy, Trong tư duy của ngay chính con người chúng ta luôn tồn tại những mâu thuẫn , chúng ta sẽ chẳng thể nào thoái ra được khỏi những mẫu thuẫn đó Cụ thể hơn là mẫu thuẫn về năng lực nhận thức bên trong của chúng ta với sự tồn tại thực tế của năng lực nhật thức , bị tác động bởi những yếu tố khách quan bên ngoài.Mâu thuẫn trong những năng lực nhận thức này được giải quyết trong sự nối tiếp của các thế hệ, sự nối tiếp đó ít ra đối

với chúng ta trên thực tiễn, cũng là vô tận, và được giải quyết trong sự vận động đi lên vô tận

Như đã nói ngoài những tính khách quan , phổ biến thì mẫu thuẫn còn có tính đa dạng, phong phú Cụ thể những tính chật này được biểu hiện ở thông qua việc mỗi sự vật, hiện tượng, quá trình đều có thể bao hàm nhiều loại mâu thuẫn khác nhau, biểu hiện khác nhau trong những điều kiện, từng giai đoạn, cụ thể khác nhau; chúng có vị trí, vai trò khác nhau đối với sự tồn tại, vận động và phát triển của sự vật Để phân loại các mẫu thuẫn dựa vào từng tiêu chí chúng ta có mâu thuẫn bên trong và bên ngoài, cơ bản và không cơ bản, chủ yếu và thứ yếu, Biểu hiện của mâu thuẫn có tính phong phú bởi trong các lĩnh vực khác nhau cũng tồn tại những mâu thuẫn với những tính chất khác

1.3 Quá trình vận động của mâu thuẫn

Để hiểu được quá trình vận động của mâu thuẫn chúng ta cần làm rõ những khái niệm thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập Thứ nhất là về khái niệm thống nhất giữa các mặt đối lập dùng để chỉ sự liên hệ, ràng buộc, không tách rời nhau, quy định lẫn nhau của các mặt đối lập, mặt này lấy mặt kia làm tiền đề tồn tại Sự thống nhất của các mặt đối lập cũng bao hàm sự đồng nhất của nó.Thứ hai là về khái niệm đấu tranh của các mặt đối lập là từ dùng để chỉ khuynh hướng tác động qua lại, bài trừ, phủ định nhau của các mặt đối lập

Hình thức đấu tranh của các mặt đối lập không chỉ có một mà nó có rất nhiều hình thức phong phú, đa dạng, tùy thuộc vào tính chất, mối quan hệ và điều kiện cụ thể của sự vật, hiện tượng Quá trình thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập tất yếu dần đến sự chuyển hóa giữa chúng Sự chuyển hóa giữa các mặt đối lập diễn ra hết sức phong phú, đa dạng, tùy thuộc vào tính chất của các mặt đối lập cũng như tùy thuộc vào những điều kiện lịch sử, cụ thể

Trong mỗi mâu thuẫn, các mặt đối lập vừa thống nhất với nhau, vừa đấu tranh với nhau Cụ thể trong quy luật này sự đấu tranh luôn là đấu tranh tuyệt đối nhưng về mặt thống nhất chỉ là thống nhất tương đối, hay có điều kiện trong sự thống nhất đã có sự đấu tranh, đấu tranh trong tính thống nhất của chúng Bàn về quá trình vận động và mối quan hệ tác động của quy luạt này V.I.Lênin có quan điểm như sau: "Sự thống nhất (phù hợp, đồng nhất tác dụng ngang nhau) của các mặt đối lập là có điều kiện, tạm thời, thoáng qua, tương đối Sự đấu tranh của các mặt đối lặp bài trừ lẫn nhau là tuyệt đối, cũng như sự phát triển, sự vận động là tuyệt đối" Việc sự đấu tranh và thống nhất giữa các mặt đối lập tác động đến nhau tạo nên sự chuyển hóa Lúc mới xuất hiện, mâu thuẫn thể hiện ở sự khác biệt và phát triển thành hai mặt đối lập Khi hai mặt đối lập của mâu thuẫn xung đột với nhau gay gắt đạt đến một ngưỡng nhất định chúng sẽ chuyển hóa lẫn nhau giúp mẫu thuận nội tại của sự vật hiện tượng được giải quyết Thế những khi mẫu thuẫn

cũ mất đi mâu thuẫn mới được hình thành và quá trình tác động, chuyển hóa giữa hai mặt đối lập lại tiếp diễn, làm cho sự vật, hiện tượng luôn luôn vận động và phát triển Do đó, sự liên hệ, tác động và chuyển hóa giữa các mặt đối lập là nguồn gốc, động lực của sự vận động và phát triển trong thế giới Lý luận này chứng minh cho quan điểm của V.I.Lênin khẳng định: "Sự phát triển là một cuộc "đấu tranh" giữa các mặt đối lập"

1.4 Ý nghĩa phương pháp luận

Việc nghiên cứu quy luật sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

sẽ giúp cho chúng ta hiểu được sự vận động hay quy luật pát triển của sự vật hiện tượng Thông qua tính khách quan, tính phổ biến của mâu thuẫn Chúng ta cần phải nhận thức được tầm quan trọng của mẫu thuẫn, phát hiện mâu thuẫn, phân tích đầy đủ các mặt đối lập, nắm được bản chất chẩu mâu thuẫn Bởi mâu thuẫn là nguồn gốc, động lực của sự vận động, phát triển Quy luật đấu tranh và thống nhất

giữa các mặt đối lập thực chất là phép biện chứng Khái quát những mối liên hệ phổ biến và những quy luật chung nhất của mọi quá trình vận động, phát triển của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và tư duy; từ đó xây dựng các nguyên tắc phương pháp luận chung cho các quá trình nhận thức và thực tiễn

Một mâu thuẫn không thể tồn tại mãi những mâu thuận này mất đi mẫu thuẫn mới sẽ xuất hiện phát triển không ngừng, hình thức của mẫu thuẫn như đã nói ở trên hết sức đa dạng và phong phú Bởi mâu thuẫn có tính đa dạng, phong phú, do vậy trong việc nhận thức và giải quyết mâu thuẫn cần phải dựa vào những quan điểm lịch sử - cụ thể Áp dựng tốt lý luận của quy luật thống nhầ và đấu tranh dữa các mặt đổi lập để phân tích cụ thể từng loại màu thuẫn và có phương pháp giải quyết phù hợp Cần phân biệt đúng vai trò, vị trí của các loại mâu thuẫn trong từng hoàn cảnh, điều kiện nhất định, những đặc điểm của mâu thuẫn trong quá trình hoạt động nhận thức và thực tiễn.Để qua đó có thể tìm ra phương pháp giải quyết từng loại mâu thuẫn một cách đúng đắn, hiệu quả nhất

2 Ý nghĩa của quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập đối với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam.

2.1 Những mâu thuẫn trong thực tiễn sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam.

Sau khi cách mạng thành công đất nước chúng ta bắt đầu bước vào giai đoạn đối mới phát triển đất nước sau chiến tranh Một quốc gia nghoe mới bước ra khỏi chiến tranh phải đối mặt với vô vàn những thách thức , khó khăn Đảng và nhà nước cùng nhân dân ta cần phải xây dựng những kế hoạch cấp thiết lâu dài để phát triển đất nước, Muốn phát triển đất nước cần phải nắm rõ quy luật mâu thuẫn, quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập Đảng ta luôn khẳng định lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng do đo việc vận dụng lý thuyết của triết học

Mác-Lênin vào thực hiện công cuộc đổi mới ở Đất nước ta đã có nhiều thành quả khả quan

Trong 36 năm đổi mới cúng ta đã thấy được rất nhiều sự mẫu thuẫn trong các vấn đề Cụ thể về xây dựng kinh tế xã hội đất nước chúng ta sau chiến tranh là một quốc gia nghèo và trước đó hoạt động theo chế độ kinh tế tập trung quan liêu bao cấp đây là chế độ kinh tế phù hợp với thời chiến thế những nó lại không phù hợp trong thời bình Từ đây xuất hiện sự mâu thuân giữa hai mặt đốt lập.Đỉnh điểm

cử sự mâu thuẫn này chính là nó khiến cho nền kinh tế nước ta bị khủng hoảng nghiêm trọng Do đó yêu cầu cấp thiết là phải giải quyết mâu thuẫn phải đổi mới Chúng ta đã đổi mới nền kinh tế , và chọn nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa để phù hợp hơn với hoàn cảnh giúp nền kinh tế quốc dân phát triển.Cụ thể ta còn thấy vai trò của việc kết hợp giữa thị trường và kế hoạch trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay Trong đổi mới kinh tế, gắn liền với việc xây dựng một nền kinh tế đa dạng hóa về

sở hữu, đa thành phần kinh tế là vấn đề xây dựng cơ chế thị trường có định hướng

xã hội chủ nghĩa Đây là hai mặt của nền kinh tế thị trường: việc tồn tại một nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần tất yếu làm nảy sinh yêu cầu về sự điều tiết của

cơ chế thị trường Đồng thời cơ chế thị trường ra đời sẽ phát huy tác dụng của nó tới hoạt động của các thành phần kinh tế Như vậy, để thực hiện tốt nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần thì lại đòi hỏi phải có một cơ chế kinh tế thích hợp và được biểu hiện bằng một cơ chế quản lí cụ thể Cơ chế kinh tế phù hợp với một nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần tất yếu phải là cơ chế thị trường nền kinh tế hoạt động theo cơ chế này có thể trở nên năng động hơn Ngược lại, nếu không có thị trường, không tuân theo cơ chế thị trường thì nền kinh tế hàng hóa sẽ không thể phát triển được, quan hệ giữa các thành phần kinh tế trong nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần sẽ không thể tránh khỏi bị bóp méo, mất đi tính khách quan của

nó Có thể khẳng định cơ chế thị trường là cơ chế kinh tế khách quan của nền kinh

tế hàng hóa nhiều thành phần, của nền sản xuất và trao đổi hàng hóa

Ngoài khi kinh tế phát triển lại đặt ra nhiều vấn đề trong xã hội cũng tồn tại mâu thuẫn đối lập nhau Sau khi đất nước thoát khỏi khủng hoảng kinh tế chúng

ta bước vào thời kì hội nhập kinh tế quốc tế các mặt đối lập dẫn xuất hiện nhiều hơn Ví dụ như các vấn đề về hội nhập kinh tế , văn hóa tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại nhưng vẫn phải giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.Hay các vấn đề như phát triển kinh tế và bảo vệ mỗi trường, phát triển nhanh hay phát triển bền vững

2.2 Quá trình vận động của những mâu thuẫn trong sự nghiệp đổi mới

ở Việt Nam

Thứ nhất và về sự thống nhất trong những mặt đối lập trong sự nghiệp phát triển đổi mới ở Việt Nam Mục tiêu chung của việc đổi mới chính là giúp cho đất nước có thể phát triển được toàn diện Muốn đất nước phát triển toàn diện cần

có tiền đề tốt, tiền đề đó bắt đầu từ việc xây dựng nền kinh tế quốc dân

Trong chủ trương đổi mới mà Đảng ta đề ra, có thể nhận thấy rõ việc xác định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta có yếu tố kinh tế thị trường là hoàn toàn đúng đắn Đặc biệt là phải biết kết hợp có hiệu quả giữa kinh tế xã hội chủ nghĩa và kinh tế phi xã hội chủ nghĩa, kết hợp giữa thị trường và kế hoạch, xây dựng một nền kinh tế thị trường năng động, tự chủ.Trước hết, cần phải thấy rõ vai trò của việc kết hợp giữa kinh tế xã hội chủ nghĩa và kinh tế phi xã hội chủ nghĩa,

cụ thể hơn là duy trì cả hình thức sở hữu tư nhân lẫn hình thức sở hữu nhà nước về

tư liệu sản xuất Bởi vì hình thức sở hữu tư nhân tồn tại trong điều kiện lực lượng sản xuất của đất nước với trình độ thấp kém như một tất yếu khách quan và đóng vai trò tích cực không nhỏ đối với sự phát triển kinh tế đất nước Chính việc thực