(Tiểu luận) seminar về đề tài mô hình kinh doanh, thiết kế mô hình kinh doanh

1.2 Các thành phần thiết yếu của một mô hình kinh doanh Đề xuất giá trị: một tính năng làm cho sản phẩm của doanh nghiệp hấp dẫn đối với khách hàng.. Lợi nhuận sẽ là phần chênh lệch giữa

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG

ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

SEMINAR VỀ ĐỀ TÀI MÔ HÌNH KINH DOANH,

THIẾT KẾ MÔ HÌNH KINH DOANH

Môn học: Thương mại điện tử

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN

Đầu tiên, nhóm chúng em xin gửi lời cám ơn và lòng biết ơn sâu sắc tới Thầy Văn Đức Sơn Hà (giảng viên môn Thương mại điện tử) Thầy đã trực tiếp giảng dạy tận tình, sửa chữa và đóng góp nhiều ý kiếnquý báu giúp chúng em hoàn thành tốt môn học của mình Trong thời gian thực hiện đề tài, chúng em đã vận dụng những kiến thức nền tảng

đã tích lũy đồng thời kết hợp với việc học hỏi và nghiên cứu những kiến thức mới Từ đó, em vận dụng tối đa những gì thu thập được để hoàn thành một bài seminar tốt nhất Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, chúng em không tránh khỏi những thiếu sót Chính vì vậy, em rất mong nhận được những góp ý từ phía Thầy nhằm hoàn thiện những kiến thức

mà chúng em đã học và là hành trang chuẩn bị cho tương lai của chúng

em Một lần nữa, chúng em xin chân thành cám ơn Thầy!

Hồ Chí Minh, ngày… tháng… năm 2022

Nhóm sinh viên thực hiện

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

BẢNG PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC

Thành viên Nhiệm vụ Đánh giá

Tìm hiểu và viết báo tiến độ.cáo về “Công cụ

thiết kế mô hìnhkinh doanh”

(Chương 2)Tổng hợp file báocáo

Tạo SlideThuyết trình

Tìm hiểu và viết báo tiến độ.cáo về “Demo – I-

English BusinessModel Canvas”

(Chương 3)Tạo SlideThuyết trình

Lê Dương Khánh Việt Tham gia phân chia Hoàn thành

Tìm hiểu và viết báo tiến độ.cáo về “Công cụ

thiết kế mô hìnhkinh doanh”

(Chương 2)Tạo SlideThuyết trình

Tạo SlideThuyết trình

Tìm hiểu và viết báo tiến độ.cáo về “Công cụ

thiết kế mô hìnhkinh doanh”

(Chương 1, đề mục2)

Tạo SlideThuyết trình

NỘI DUNG

LỜI CẢM ƠN 2

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN 3

BẢNG PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC 4

NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN 7

1 MÔ HÌNH KINH DOANH 7

1.1 Mô hình kinh doanh là gì? 7

1.2 Các thành phần thiết yếu của một mô hình kinh doanh 7

1.3 Các mô hình kinh doanh 8

1.4 Các bước thiết kế một mô hình kinh doanh 9

2 PHÂN TÍCH MÔ HÌNH KINH DOANH THỰC TẾ 9

2.1 Highlands Coffee 9

2.2 Starbucks 10

2.3 Ưu và nhược điểm của mô hình nhượng quyền thương hiệu này 11 2.4 Kết luận 11

CHƯƠNG 2: CÔNG CỤ THIẾT KẾ MÔ HÌNH KINH DOANH 13

1 BUSINESS MODEL CANVAS 13

1.1 Giới thiệu chung 13

1.2 Mô hình kinh doanh Canvas gồm 9 yếu tố chính 13

2 LEAN CANVAS 16

2.1 Giới thiệu chung 16

2.2 Thành phần 16

2.3 Ưu và nhược điểm 19

3 SUBSCRIPTION BUSINESS MODEL 20

3.1 Giới thiệu chung 20

3.2 Các yếu tố chính của Subscription Business Model 21

3.3 Ưu và nhược điểm 23

CHƯƠNG 3: DEMO – ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH KINH DOANH 24

1 I – ENGLISH BUSINESS MODEL 24

1.1 Giới thiệu chung 24

1.2 Giới thiệu mô hình 24

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN

1 . MÔ HÌNH KINH DOANH

1.1 Mô hình kinh doanh là gì?

Nó là một khái niệm trừu tượng của một tổ chức, nó có thể là một khái niệm, văn bản hoặc đồ họa của cấu tạo tương quan, hợp tác, sự sắp xếp tài chính được thiết kế và được phát triển bởi một tổ chức hiện tại

và trong tương lai, cũng như tất cả các sản phẩm chính và các dịch vụ

mà công ty cung cấp, hoặc sẽ cung cấp, dựa vào sự sắp xếp cần thiết

đó để đạt được mục đích chiến dịch của nó

Rút gọn cốt lõi, một mô hình kinh doanh giải thích 4 điều:

Sản phẩm hoặc dịch vụ mà một công ty đang và sẽ bán Những dự định tiếp thị sản phẩm hoặc dịch vụ đó

Những loại chi phí nó sẽ phải đối mặt Nó

làm thế nào để chuyển lợi nhuận

1.2 Các thành phần thiết yếu của một mô hình kinh doanh

Đề xuất giá trị: một tính năng làm cho sản phẩm của doanh nghiệp hấp dẫn đối với khách hàng

Cấu trúc chi phí: danh sách các chi phí này ảnh hưởng như thế nào đến việc định giá

Cơ hội thị trường: cơ hội kinh doanh trên thị trường cho doanh nghiệp

Thị trường mục tiêu: một nhóm người tiêu dùng cụ thể quan tâm đến sản phẩm

Lợi thế cạnh tranh: sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp một hoặc một số tính năng độc đáo mà đối thủ cạnh tranh không thể saochép

Chiến lược thị trường: các chiến lược xác định các nguồn thu nhậpkhả thi để theo đuổi

Nguồn lực: tài sản vật chất, tài chính và trí tuệ của công ty

Phát triển tổ chức: mỗi bộ phận nhỏ sẽ tiến hành từng bước, từ hoàn thành các việc nhỏ đến công việc lớn hơn

Đội ngũ quản lý: quản lý điều hành cấp dưới đi theo kế hoạch và định hướng phát triển cho cả bộ phận

1.3 Các mô hình kinh doanh

Kinh doanh ẩn doanh thu

Nó là mô hình kinh doanh mà những ông lớn như google và Facebook đang làm là bán dữ liệu người dùng cho các bên quảng cáo

nên sẽ không ngạc nhiên khi thấy các món đồ mình muốn mua lại được quảng cáo và bán trong khi đang lướt facebook.Thương mại điện tử

Mô hình này đã được thầy nhắc tới vào buổi đầu tiên Cácdoanh nghiệp đi theo mô hình này như là shopee,

Lazada, tiki, …

Dropshipping

Mô hình này là mô hình kinh doanh không cân bỏ vốn đầu tiên

nó quảng cáo về sản phẩm và khi có đơn đặt hàng thì chỉ cần gửi địa chỉ cho nhà cung cấp và họ sẽ gửi

hàng cho khách hàng Lợi nhuận sẽ là phần chênh lệch giữagiá bán của nhà cung cấp và giá doanh nghiệp bán cho kháchhàng.

Freemium

Bên kinh doanh sẽ cung cấp bản miễn phí cho người dùng sử dụng dịch vụ với một số giới hạn và sẽ có một bản premium để người dùng mở khóa các giới hạn của dịch vụ

Thấy nhiều trong youtube, bilibili hoặc gần đây nhất là zalo đặt giới hạn để đánh vào các mô hình spam và các mô hình kinh doanh hoạt động dựa trên zalo

Mô hình kinh doanh theo hình thức đăng ký

Các mô hình kinh doanh mà người dùng chỉ có thể sử dụng dịch vụ chỉ khi đăng ký và trả một khoản phí nhất định

Spotify, Netflix, …

1.4 Các bước thiết kế một mô hình kinh doanh

Tìm hiểu, đánh giá, xác định nhu cầu của khách hàng

Lên ý tưởng cho sản phẩm để thỏa mãn nhu cầu của khách hàng.Lên ý tưởng cho các kênh kinh doanh

Lập kế hoạch và thử nghiệp thực tế

2 PHÂN TÍCH MÔ HÌNH KINH DOANH THỰC TẾ

Mô hình kinh doanh nhượng quyền thương hiệu và mô hình chia

sẽ thịnh vượng và rủi ro

Nhượng quyền thương hiệu là gì: Nhượng quyền thương hiệu hay

còn gọi là nhượng quyền kinh doanh (franchise) là hình thức hoạt động thương mại Trong đó, bên nhượng quyền cho phép bên nhận nhượng quyền được kinh doanh, mua bán hàng hóa dựa trên thương hiệu có sẵn của mình trong một khoảng thời gian nhất định Hai bên

sẽ ràng buộc nhau bởi các yếu tố như tài chính, quản lý, điều hành công việc, dựa trên thỏa thuận chung

Các quyền lợi của bên nhận nhượng quyền: Quyền lợi của

bên nhận nhượng quyền là được quyền khai thác nhãn hiệu hànghóa, sản phẩm, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, biểu tượngkinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền Trong trường hợpcác chủ shop muốn kinh doanh nhượng

quyền của các thương hiệu lớn Chủ shop được hiểu là bên nhận nhượng quyền còn các thương hiệu lớn được hiểu là bên cho nhượng quyền thương hiệu của họ

Ở đây đang nói tới nhóm ngành F&B

2.1 Highlands Coffee

Highlands Coffee là chuỗi cửa hàng kinh doanh cà phê và các loại

đồ ăn nhanh của Việt Nam, vào năm 2021 có khoảng 437 chi nhánh trên khắp 32 tỉnh thành trên cả nước

Giá nhượng quyền thương hiệu của Highlands Coffee khoảng 3,5 –

5 tỷ đồng

Phí nhượng quyền hàng tháng: 7%

Phí quản lý hàng tháng: 5%

Yêu cầu địa điểm: diện tích trên 150m2, nằm ngay ngã ba hoặc ngã tưkhu vực có đông dân cư hoặc trong các tòa nhà văn phòng, căn hộ, trung tâm mua sắm.

Được quan tâm:

Có mức độ nhận diện thương hiệu và độ phủ sóng cao ở trong nước

Được Highland Coffee hỗ trợ nhiệt tình về nhiều mặt

Có nguồn thu nhập ổn định và khả năng thu hồi vốn cực

nhanh

Thiết kế không gian cửa hàng rộng, thoải mái, độc đáo, có sự kết hợp giữa hiện đại và truyền thống

Với mức giá hợp lý, đồ uống ngon miệng

Marketing hình ảnh khi mở chi nhánh Highland

2.2 Starbucks

Starbucks là một thương hiệu cà phê nổi tiếng trên thế giới Hãng càphê Starbucks có trụ sở chính ở Washington, Hoa Kỳ hãng có hơn23.000 quán ở 64 quốc gia.Có giá thành khá cao so với mặt bằngchung thu nhập của người Việt

Không gian rộng rải thoải mái, phục vụ chuyên nghiệp tận tình, thức uống đồ ăn ngon, đem lại cho người dùng 1 cách thỏa mãn nhất có thể đối với 1 quán cafe thức ăn nhanh

Nhưng theo Hội đồng Nhượng quyền Thế Giới dự đoán thì mức chi phí có thể lên đến 500.000 USD (tương đương với hơn 11 tỷ VND).Trong đó có 51% cửa hàng do công ty điều hành

Các đối tác của Starbucks cũng phải đáp ứng được những tiêu chíkhắt khe do thương hiệu đặt ra như vị trí, diện tích, quy mô kinhdoanh và năng lực quản lý,… Bên cạnh những tiêu chí đó, Starbucksthường chọn đối tác là các sân bay, hệ thống chuỗi

nhà hàng nổi tiếng, các trung tâm thương mại và trường đại học.

Starbucks là thương hiệu cafe nổi tiếng và thành công hàng đầu thếgiới, nhưng khi bước vào thị trường Việt Nam chắc chắn sẽ gặp không ít những trở ngại do khác biệt về văn hóa và nhu cầu tiêu dùng

2.3 Ưu và nhược điểm của mô hình nhượng quyền thương hiệu này

2.3.1 Ưu điểm

Tiết kiệm thời gian tạo dựng: Không phải bận tâm về việc xây

dựng thương hiệu, không gặp khó trong việc quản lý các chi phí mặtbằng, thiết kế quán, menu, thị trường, nhân viên, pha chế,…

Hưởng lợi từ “Mẹ”: Việc mẹ thành công sẽ dẫn tới những đứa con

sau này sẽ được có sức hút hơn ngay từ khi mới ra

Giải pháp marketing: Sẽ không cần phải quản cáo quá nhiều, tất cả

sẽ được đội ngũ quản lý Highlands Coffee hỗ trợ một cách tốt nhất, Ngoài ra còn được hỗ trợ thiết kế chia sẽ các bí quyết

Quá trình quản lý ổn định: Sẽ được đào tạo quản lý theo chính

sách của họ, cách thức vận hành, đào tạo nhân viên từ pha chế, phục vụ, gửi xe,…

2.3.2 Nhược điểm

Thiếu tính độc lập: Làm bên nhận nhượng quyền sẽ bị động, không

được làm theo ý kiến riêng của mình dẫn đến khó chịu với 1 số bên nhận nhượng quyền

Không linh hoạt: Có xu hướng cứng trở thành 1 phương pháp cứng,

bị ràng buộc bởi hợp đồng Điều này gây khó khăn cho bên nhận nhượng quyền muốn thay đổi

Rủi ro liên quan đến sự hoạt động của bên nhượng quyền:

Không phải tất cả điều hiệu quả, dẫn tới kêu có xảy ra sự cố lớn thìthương hiệu của bên nhượng quyền có thể bị ảnh hưởng ít nhiều

2.4 Kết luận

Việc vận dụng mô hình kinh doanh nhượng quyền thương hiệu một cách đúng đắn sẽ đem lại cho các doanh nghiệp trên theo 2 hãng café đó có những lợi thế rất lớn để phát triển và phủ sóng rộng khắp nơi

Tuy nhiên bên cạnh đó còn nhiều khó khăn Việc để thương

hiệu ngoại tràn ngập vào Việt Nam sẽ làm chỗ đứng các thương hiệu Việt sẽ bị đe doạ Mỗi doanh nghiệp phải lựa chọn đúng đắn mô hình

và kế hoạch kinh doanh, góp phần bảo vệ thương hiệu Việt

CHƯƠNG 2: CÔNG CỤ THIẾT KẾ MÔ HÌNH KINH DOANH

1 . BUSINESS MODEL CANVAS

1.1 Giới thiệu chung

Business Model Canvas (BMC) là một cách thể hiện thông tin về

các nhân tố đầu vào tạo nên chuỗi giá trị của một doanh nghiệp dưới dạnghình ảnh, được sử dụng rộng rộng rãi trong quá trình xây dựng, hoạch định một doanh nghiệp mới Ngoài ra, thì nó cũng được sử dụng để phân tích tình hình kinh doanh hiện tại của công ty

Mục đích chính của mô hình này là hỗ trợ doanh nghiệp hợp nhất các hoạt động kinh doanh bằng việc minh họa các tiêu chí đánh đổi tiềm năng Tính đến thời điểm hiện nay thì mô hình này đã gây được tiếng vang rất lớn và được nhiều CEO cũng như nhiều nhà khởi nghiệp trẻ đón nhận nhiệt liệt

14

Business Model Canvas (BMC) được phát triển bởi chuyên gia quản

trị người Thuỵ Điển Alexander Osterwalder Ông đã sử dụng 9 nhóm nhân

tố chính cấu thành nên BMC, mà ông hàm ý chúng chính là 9 trụ cột tạo nên

tổ chức của một công ty, gồm có: Đối tác chính, Hoạt động kinh doanh chính, Nguồn lực chính, Giá trị thặng dư, Quan hệ khách hàng, Kênh thông tin và Phân phối, Phân khúc khách hàng, Cơ cấu chi phí và Dòng doanh thu

Một số công ty lớn hàng đầu thế giới như Google, Facebook, P&G cũngđang áp dụng mô hình Canvas để quản lý chiến lược và tạo ra những tăngtrưởng mới cho công ty của họ

1.2 Mô hình kinh doanh Canvas gồm 9 yếu tố chính

Phân khúc khách hàng chính của ý tưởng/dự án của bạn muốn hướng tới là ai?

Mục tiêu giá trị mà sản phẩm/dịch vụ của ý tưởng/dự án kinh doanhmang lại cho khách hàng là gì?

Sử dụng kênh kênh phân phối và truyền thông nào để công chúngbiết đến sản phẩm dịch vụ của bạn?

Thiết lập và xây dựng quan hệ khách hàng như thế nào?

Doanh thu dự kiến từ nguồn nào?

Nguồn lực chính của ý tưởng/dự án là gì?

Hoạt động chính của ý tưởng/dự án kinh doanh của bạn là gì? Đối tác chính trong ý tưởng/dự án của bạn là ai?

Cơ cấu chi phí của ý tưởng/dự án như thế nào?

Hình 1 Business Model Canvas

Sở dĩ mô hình này được rất nhiều doanh nghiệp áp dụng vào việc xây dựng chiến lược phát triển công ty là vì:

Tính tập trung: Mô hình kinh doanh Canvas thường tập trung vào nội

dung, chiến lược của công ty hơn là những mô hình truyền thống khác Điều này thúc đẩy công việc kinh doanh của họ nhanh hơn và

có hiệu quả hơn

Tính linh hoạt: Mô hình này khá dễ dàng để chỉnh sửa từ góc

độ lập kế hoạch cho đến quá trình triển khai vì mọi thứ đều nằm trên 1 trang giấy

Tính rõ ràng: Rõ ràng là so với một bản kế hoạch vài chục cho đến

vài trăm trang thì một bản kinh doanh chỉ 1 trang giấy sẽ mất ít thời gian hơn để đọc và hiểu nó, đồng nghiệp cũng sẽ vì thế mà dễ dàng tiếp nhận tầm nhìn của công ty hơn

Hình 2 Chi tiết Business Model Canvas

2 . LEAN CANVAS

2.1 Giới thiệu chung

Là mô hình giúp bạn có thể xây dựng hoặc phân tích một mô hìnhkinh doanh trên một trang giấy trong khoảng 20 – 30

phút Thay vì lập ra một bản kế hoạch hoàn hảo ngay từ ban đầu

thì Lean Canvas hướng đến việc phát triển liên tục thông qua các bài kiểm tra thường xuyên và nhanh chóng, đối tượng là các giả thiết ban đầu, thực tế trên thị trường và khách hàng.

Lean Canvas là một phiên bản biến thể được Ash Maurya phát triển từ mô hình Business Model Canvas do Alexander Osterwalder

đưa ra trong cuốn sách nổi tiếng có tên Business Model Generation

Nếu mô hình Business Model Canvas được áp dụng rộng rãi cho

cả các doanh nghiệp mới và cũ, thì Lean Canvas là công cụ hữu ích và phù với với các Startup.

Lean Canvas tập trung vào việc tiếp cận từ khía cạnh tìm và giải

quyết vấn đề, giúp Startup có cơ hội nhìn lại mô hình kinh doanh của mình để có các điều chỉnh thích hợp, giúp xây dựng những

sản phẩm phù hợp với thị trường

2.2 Thành phần

Lean Canvas bao gồm 9 phần chính:

Hình 3 Mô hình Lean Canvas

2.2.1 Vấn đề (Problem)

Bạn đang muốn giải quyết vấn đề gì?

Có rất nhiều dự án khởi nghiệp thất bại bởi vì không xuất phát từ nhu

cầu của thị trường, mà phải tìm kiếm và giải quyết một vấn đề đang tồn tại trên thị trường, và điều đó phải đem lại giá trị cho khách hàng.

Tùy thuộc vào lĩnh vực của Startup sẽ có cách cách đặt vấn đề khác nhau, sau đây là các bước bao quát chung khi đặt vấn đề trong mô hình Lean Canvas:

Đề ra và xác định vấn đề cần giải quyết để đáp ứng nhu cầu khách hàng

Liệt kê giải pháp thay thế các vấn đề hiện có trên thị

trường

Xác định vai trò của người dùng tương tác như thế nào với khách hàng (vd: app chia sẻ ảnh - người dùng là người xem ảnh, khác hàng là người chụp và đăng tải ảnh và xem ảnh).

2.2.2 Phân khúc khách hàng (customer segments)

Đâu là thị trường mục tiêu mà Startup hướng đến? Xác

định đối tượng nào sẽ là khách hàng của bạn

Phải làm rõ khách hàng mà Startup đang hướng đến ở các thị trường (đại chúng, ngách, hỗn hợp, )

2.2.3 Giá trị cốt lõi (Unique value proposition)

Điều gì khiến Startup khác biệt với các đối thủ cạnh tranh nhất?

Đâu là lý do để khách hàng chọn sản phẩm hay dịch vụ của bạn? (giá cả, chất lượng, thiết kế độc đáo, ).

Đây là phần quan trọng của mô hình Canvas và cũng là phần khó diễn giải chính xác nhất