(Tiểu luận) phân tích, so sánh các phương pháp định tính, định lượng heroin trong mẫu dịch sinh học bằng định lượng miễn dịch và các kỹ thuật sắc ký hiện đại

MỞ ĐẦU1.1 Thực trạng Trên thế giới hiện nay, việc sử dung cần sa thường được chia thành haimục đích chính, gồm giải trí và y tế tại Việt Nam, cần sa và các chế phẩm từcần sa thuộc các ch

MỤC LỤC

DANH MỤC HÌNH ẢNH - ii

DANH MỤC BẢNG BIỂU - iii

1 MỞ ĐẦU -1

1.1 Thực trạng - 1

1.2 Lí do nghiên cứu - 1

1.3 Giải pháp - 2

2 NỘI DUNG -3

2.1 Nguồn gốc, tính chất lý hóa -

3 1.2.1 Nguồn gốc - 3

1.2.2 Tính chất lý hóa: - 5

1.2.3Thành phần hóa học: - 6

1.2.4Điều chế/ tổng hợp - 9

2.2 Độc tính, cơ chế độc tính và xử trí ngộ độc [14], [15] - 10

2.2.1 Độc tính - 10

2.2.2 Cơ chế gây độc - 12

2.2.3 Xử trí ngộ độc - 13

2.3 Phân tích, so sánh các phương pháp định tính, định lượng heroin trong mẫu dịch sinh học bằng định lượng miễn dịch và các kỹ thuật sắc ký hiện đại ( Sắc kí lỏng, sắc kí khí) - 13

2.3.1 Sự chuyển hoá của Tetrahydrocannabinol - 13

2.3.2 Phương pháp miễn dịch enzym ELISA - 14

2.3.3 Bộ dụng cụ phát hiện nhanh (test nhanh) - 15

2.3.4 Phương pháp sắc kí hiện đại - 17

2.3.5 Bàn luận - 18

Tài liệu tham khảo - 19

i

DANH MỤC HÌNH ẢNHHình 1 Cây cần sa

Hình 2 Cơ chế có thể xảy ra của chu trình nội phân tử của CBD thành Δ 9 - THC[10]Hình 3 Công thức hóa học cấu trúc và mô hình phân tử Tetrahydrocannabinol Hình

4 Công thức hóa học cấu trúc và mô hình phân tử Cannabidiol

Hình 5 Quy trình tổng hợp THC

Hình 6 Quy trình tổng hợp CBD

Hình 7 Bộ xét nghiệm thuốc chẩn đoán FaStep - Nhà sản

xuất: ACON Laboratories, Inc., USA

ii

DANH MỤC BẢNG BIỂUBảng 1 Các thành phần hóa học có trong cây cần sa

iii

1. MỞ ĐẦU

1.1 Thực trạng

Trên thế giới hiện nay, việc sử dung cần sa thường được chia thành haimục đích chính, gồm giải trí và y tế (tại Việt Nam, cần sa và các chế phẩm từcần sa thuộc các chất ma túy tuyệt đối cấm sử dụng trong đời sống xã hội) Sửdụng cho mục đích y tế, dùng cần sa để giảm bớt các triệu chứng như đau, lo

âu, mất ngủ, mất cảm giác ngon miệng và hơn thế nữa

Người sử dụng cần sa để có mục đích như giải trí, hưởng thụ, giảmstress và kích thích sáng tạo Thương khi sư dung cân sa se đem đên cachiêu ưng anh hương đên tinh thân cung như thê chât

Do đó, Cần sa đang là một trong những loại chất kích thích giải trí phổ biến nhất được sử dụng để thay đổi trạng thái của một người sử dụng phụ thuộc Nó thường được sử dụng để đạt được cảm giác tức thời của sự hưng phấn.

1.2 Lí do nghiên cứu

Tetrahydrocannabinol (THC) là thành phần chính trong cây cần sa, là hợpchất tác động lên thần kinh ảnh hưởng đến cảm giác của người sử dụng THC cũng có một loạt các lợi ích trong y tế và thường được sử dụng để giảm đau, chống buồn nôn và trầm cảm, trong số nhiều tác dụng khác Lượng THC trong cần sa phụ thuộc vào giống cây và các điều kiện khác nơi cây cần sa được trồng, phát triển Ngày nay, các một số giống chứa trung bình từ 10-30% THC.

Chính vì vậy mà Tội phạm ma tuý tiếp tục tăng, quy mô lớn, tinh chât,phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, nguy hiểm và manh động hơn dướihình thức đưa cần sa vào hàng tiêu dùng mà loại thực liệu (như bánh, kẹo dẻo

và các đồ ăn vặt khác) là một nhóm phổ biến trong các hàng hóa tiêu dùngchứa cần sa mà đối tượng sử dụng chủ yếu là trẻ em gây một hệ lụy vô cùng tolớn

Từ hiện trạng sử dụng và mức độ nguy hại mà cần sa đem đến cho người sử dụng nó, đồng thời để phục vụ cho công tác giám định ma túy, bài báo cáo này chúng

1

em tập trung tìm hiểu phương pháp phát hiện Tetrahydrocannabinol và dẫn xuất trong cần sa hiệu quả, nhanh chóng nhằm kiểm tra phát hiện đối tượng sử dụng cần sa.

1.3 Giải pháp

Xóa bỏ cây cần sa

- Hoàn thiện hệ thống pháp luật xử lý hành vi trồng cây cần sa

- Tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kiến thức về cần sa cho mọi người dân biết để có biện pháp phòng ngừa

- Nâng cao vai trò của cơ sở Đảng, chính quyền địa phương, các tổ chức xãhội trong việc phòng ngừa tội phạm trồng cây cần sa

- Tăng cường công tác phát hiện, triệt xoá cây cần sa

Quản lý chặc chẽ trong lĩnh vực y tế

Mỗi cá nhân cần tự có ý thức không sử dụng chất cấm từ cần sa

Gia đình, xã hội có trách nhiệm chung tay giúp đở cá nhân Cai nghiệnHiện nay, Pháp luật nước ta đã có Một số quy định của pháp luật Việt Nam

về phòng,chống ma túy loại cần sa

- Thứ nhất, Luật Phòng, chống ma túy (theo văn bản hợp nhất số VPQH ngày 23/7/2013 của Văn phòng Quốc hội) thì tại Khoản 6 Điều 2 quy định:

13/VBHN-“Cây có chứa chất ma túy bao gồm cây thuốc phiện (cây anh túc), cây cô ca, cây cần

sa hoặc cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định”

- Thứ hai, trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) : quy định Các tội phạm về ma túy

- Thứ ba, tại Nghị định số 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủquy định xử phạt vi phạm hành chính, Tại khoản 3 Điều 21 về “Vi phạm các quyđịnh về phòng, chống và kiểm soát ma túy” quy định mức phạt tiền từ 2.000.000đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi trồng các loại cây thuốc phiện, câycần sa và các loại cây khác có chứa chất ma túy

2

- Thứ tư, tại Nghị định số 73/2018/NĐ-CP ngày 15/5/2018 của Chính phủ quy định các danh mục chất ma túy và tiền chất, nói rõ: Cần sa và các chế phẩm từ cần sa thuộc các chất ma túy tuyệt đối cấm sử dụng trong y học và đời sống xã hội; việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền Đồng thời, cần sa và các chế phẩm từ cần sa cũng không nằm trong danh mục các chất ma túy được dùng hạn chế trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế theo quy định của

cơ quan có thẩm quyền hoặc danh mục các chất ma túy được dùng trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế, thú y theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

- Thứ năm, trong Thông tư liên tịch số BTP ngày 24/12/2007 của Bộ trưởng Bộ Công an, Viện trưởng Viện kiểm sát nhândân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn

17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-áp dụng một số quy định tại Chương XVIII “Các tội phạm về ma túy” của Bộ luật Hình

sự năm 1999 (được sửa đổi bởi Thông tư liên tịch TANDTC-BTP ngày 14/11/2015) có hướng dẫn một số điểm quy định liên quan đếncần sa khi áp dụng các điều luật của Bộ luật Hình sự đối với một số tội phạm về matúy

08/2015/TTLT-BCA-VKSNDTC-Như vậy, các quy định của pháp luật Việt Nam về phòng, chống ma túyloại cần sa đến thời điểm này tương đối đầy đủ Những cán bộ làm côngtác phòng, chống ma túy nói chung và công chức, Kiểm sát viên trực tiếpthực hiện nhiệm vụ công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra,kiểm sát xét xử án hình sự về ma túy nói riêng có thể vận dụng để nghiêncứu, xem xét và vận dụng xử lý các vụ án ma túy liên quan đến cần sa

hoặc sử dụng trong các lễ hội mang tính tâm linh Tính tới nay, các chếphẩm/sản phẩm cần sa là loại ma túy bị lạm dụng nhiếu nhất trên thịtrường ma túy lậu Việc trồng cây cần sa hầu như diễn ra khắp mọinơi, vàhầu như ở tất cả các nước trên thế giới Nhựa cần sa được sản xuất tạikhoảng 65 nước trên thế giới, chủ yếu là tại các nước thuộc khu vực BắcPhi và Tây-Nam Á, đặc biệt là Afghanistan và Pakistan.[1]

Châu Phi là quê hương của nước sản xuất nhựa cần sa hàng đầu thếgiới là Ma-rốc, nổi tiếng về trồng cần sa Hầu hết nhựa cần sa bắt được ởChâu Âu đều có nguồn gốc buôn lậu từ Ma-rốc Nhựa cần sa từ Ma-rốc cóđặc điểm đặc trưng giống với đặc điểm của nhựa cần sa từ các nước khácthí dụ như các nước thuộc vung đông và nam Địa Trung Hải

Afghanistan là nước lớn thứ hai thế giới về sản xuất nhựa cần sa Nhựa cần sa từ Afghanistan có đặc điểm giống với nhựa từ các vùng khác của tiểu lục địa Ấn Độ Li- Băng đã từng có thời là một trong những nước cung cấp nhựa cần sa hàng đầu thế giới, và nếu như không có những nỗ lực triệt phá liên tục của cơ quan chức năng và chính quyền địa phương, có thể nó vẫn đứng đầu thế giới về cung cấp nhựa cần sa.

Về cây cần sa, Châu Mỹ chiếm khoảng 55% sản lượng trên toàn cầu năm2006, sau đến Châu Phi (khoảng 22%) Hầu hết cây cần sa đều được sản xuất cho các thị trường nội địa và xuất khẩu sang nước láng giềng, còn ít bị buôn lậu trên thế giới

Cần sa có 3 dạng chính : Marijuana, Hash hay Hashish và Dầu Hashish

Mari-ju-a-na là lá và hoa khô của cây cần sa (Cannabis) Marijuana

mạnh nhất nằm ở đầu hoa gọi là "heads" Màu sắc có thể từ xám xanh đếnxanh nâu, hình dạng mịn như cỏ khô hay thô giống như trà Marijuana thườngđược vấn thành điếu để hút gọi là "joints" hoặc hút bằng ống điếu gọi là "bong".Marijuana còn được dùng để nêm canh hoặc trộn với bánh Trong ba dạng cần

sa, Marijuana chứa ít chất THC nhất và kém tác dụng nhất.

4

[2].

từng miếng có màu sắc từ nâu lợt đến đen "Hash" thường được trộn với thuốc lá để hút, nhưng cũng có thể bỏ vào đồ ăn để ăn Hash mạnh hơn marijuana.

Dầu Hashish (Hashish oil) là chất dầu đặc được chế biến từ Hash,

là sản phẩm cần sa mạnh nhất Màu sắc từ nâu vàng đến đen DầuHashish thường được bôi trên đầu điếu thuốc hay trên giấy điếu thuốc lá

để hút

Trong ba dạng trên, Marijuana chứa ít chất THC nhất và kém tác dụng nhất

Hình 1 Cây cần sa

1.2.2 Tính chất lý hóa:[7]

THC: Có độ hòa tan rất thấp trong nước, nhưng độ hòa tan tốt trong

lipid và hầu hết các dung môi hữu cơ, đặc biệt là hydrocarbon và rượu

CBD: Ở nhiệt độ phòng, cannabidiol là chất rắn kết tinh không màu.[8]

Trong môi trường bazơ mạnh và sự có mặt của không khí, nó bị oxy hóa thànhquinon.[9] Trong điều kiện axit, nó chuyển hóa thành THC,[10] cũng xảy ra trongquá trình nhiệt phân,[11] nhưng không xảy ra trong quá trình đốt cháy (hun khói)

Hình 2 Cơ chế có thể xảy ra của chu trình nội phân tử của CBD thành Δ 9 - THC [10]

5

1.2.3 Thành phần hóa học:

Hiện nay, sự phân loại dựa trên tỉ lệ các hợp chất như sau:

+ CBD cao, THC thấp (sáng suốt, minh mẫn hơn);

Thành phần chính, hoạt chất trong cần sa là Delta-9-tetrahydrocannabinol(viết tắt là THC) thành phần tạo ra tác động tâm sinh lý chính của cần sađược tìm thấy trong lá và hoa của cây cần sa Chất này kích thích não giảiphóng một chất được gọi là dopamine, mang lại cho người sử dụng cảmgiác hưng phấn, thư thái, khoái cảm và tình dục

Hình 3 Công thức hóa học cấu trúc và mô hình phân tử Tetrahydrocannabinol

CBD có tên gọi đầy đủ là Cannabidiol Sau THC thì đây là thành phần chính

thứ hai của cần sa Ngược với khả năng gây nghiện của THC, CBD không gây hiệu ứng phê nên được dùng trong y học nhiều hơn

Hình 4 Công thức hóa học cấu trúc và mô hình phân tử Cannabidiol

6

Δ8-trans-tetrahydrocannabinolicacid-A (Δ8 - THCA),

10α-hydroxy-Δ8-tetrahydrocannabinol,10βhydroxy-Δ8-tetrahydrocannabinol,10aα-hydroxy-10-oxo-Δ8-tetrahydrocannabinol

γ-eudesmyl-cannabigerolate

7-hydroxycannabichromane

cannabidiol monomethyl ether (CBDM),cannabidiol-C4 (CBD-C4),

cannabidivarin (CBDV)

7

CBND 2 Cannabinodiol(CBND-C5) và CBND-C3

(cannabinodivarin)

cannabielsoin (CBE), cannabielsoic acid B(CBEA-C5 B), cannabielsoic acid B-C3(CBEA-C3 B), C3-cannabeilsoin (CB3-C3)

8

1.2.4 Điều chế/ tổng hợp

Quy trình tổng hợp THC:[12]

Trong cây Cần sa , THC chủ yếu xuất hiện dưới dạng axit

tetrahydrocannabinolic (THCA, 2-COOH-THC) Geranyl pyrophosphat và axitolivetolic phản ứng, được xúc tác bởi một enzym để tạo ra axit cannabigerolic,được chu trình hóa bởi enzym tổng hợp axit THC để tạo ra THCA Theo thờigian, hoặc khi đun nóng, THCA bị khử carboxyl , tạo ra THC Con đường sinhtổng hợp THCA tương tự như con đường tạo ra humulone axit đắng trong hoabia Nó cũng có thể được sản xuất bằng phương pháp biến đổi genmen bia

Hình 5 Quy trình tổng hợp

THC Quy trình tổng hợp CBD:[11]

Cannabinoid được phân thành hai loại, cannabinoid trung tính và axit cannabinoid, dựa trên việc chúng có chứa nhóm cacboxyl hay không Được biết, trong thực vật tươi, hàm lượng cannabinoid trung tính thấp hơn nhiều so với các axit cannabinoid Do đó, THC và CBD có nguồn gốc nhân tạo từ các tiền chất axit của chúng là tetrahydrocannabinolic-axit (THCA) và axit cannabidiolic (CBDA) bằng cách khử cacboxyl hóa không phải enzym (Hình 6) Liên quan đến sinh tổng hợp cannabinoid, trước đây chúng tôi đã báo cáo việc xác định và tinh chế các enzym mới, tổng hợp THCA và tổng hợp CBDA, được thể hiện cụ thể ở loại thuốc tương ứng (giàu THCA) và loại chất xơ (giàu CBDA) Các enzym này là các tổng hợp cannabinoid đầu tiên được nghiên cứu và là mục tiêu hấp dẫn tiềm năng cho các ứng dụng công nghệ sinh học khác nhau vì chúng tạo ra các tiền chất trực tiếp của

cannabinoid hoạt tính dược.Ngoài ra, các enzym này xúc tác một phản ứng sinh

9

tổng hợp độc đáo, chu trình oxy hóa đặc hiệu nổi của nhóm geranyl của axitcannabigerolic (CBGA) (Hình 6), cho đến nay chưa có phản ứng tương đươngnào được báo cáo Hơn nữa, mối quan hệ về cấu trúc, chức năng và di truyềngiữa tổng hợp THCA và tổng hợp CBDA cũng rất được quan tâm.

Hình 6 Quy trình tổng hợp CBD

Hình thành sinh học của THC và CBD THCA synthase và CBDAsynthase xúc tác chu trình oxy hóa của phân đoạn monoterpene củaCBGA để tạo thành THCA và CBDA tương ứng Sau đó, THC và CBDđược tạo ra từ THCA và CBDA bằng cách khử cacboxyl không enzym

2.2 Độc tính, cơ chế độc tính và xử trí ngộ độc [14], [15]

2.2.1 Độc tính

Cần sa còn được gọi là marijuana/cannabis, là một loại chất tácđộng đến thần kinh từ cây Cannabis (gồm lá và các bộ phận của hoa trongcây)

Chất kích thích thần kinh chính của cần sa là tetrahydrocannabinol (THC), một trong 483 hợp chất đã biết trong cây này và bao gồm ít nhất 65 loại cannabinoid khác.

10

THC được sử dụng trong y tế như một chất kích thích sự thèm ăn chonhững bệnh nhân mắc các chứng như chán ăn liên quan đến AIDS; nócũng được sử dụng để điều trị nôn mửa liên quan đến hóa trị liệu ung thư,đau mãn tính và bệnh đa xơ cứng, bệnh tăng nhãn áp và các rối loạn khác.Cần sa có thể được sử dụng bằng cách hút thuốc trong điếu thuốc lá, hít,cho vào trong thực phẩm (thường là bánh quy, bánh hạnh nhân, hoặc trà).Thuốc lá cần sa điển hình chứa 1-3% THC, nhưng những loại mạnhhơn có thể chứa tới 15% THC Hashish chứa 3–tetrahydrocannabinolate6% và dầu băm 30–tetrahydrocannabinolate50%THC ( Nhựa từ cây có thể được làm khô và nén thành các khối gọi làbăm) Dronabinol có sẵn trong các viên nang 2,5-, 5- và 10 mg Độc tínhliên quan đến liều lượng, nhưng có nhiều sự thay đổi riêng lẻ, một phần bịảnh hưởng bởi mức độ dung nạp của lần sử dụng trước đó.

Cần sa có tác dụng lên tâm thần và sinh lý khi sử dụng Sau khi hút một điếu hay sử dụng cần

sa sẽ dẫn đến tình trạng hưng phấn, đánh trống ngực, nâng cao nhận thức cảm giác và thay đổi nhận thức về thời gian, tiếp theo sau khoảng 30 phút cho tác dụng tương đương dùng thuốc an thần Nhiễm độc nặng hơn có thể dẫn đến lo lắng, suy giảm trí nhớ ngắn hạn, suy nhược cơ thể, ảo giác và rối loạn tâm thần hoang tưởng cấp tính Việc sử dụng cần sa có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm chứng rối loạn tâm thần ở những người bị tâm thần phân liệt hoặc rối loạn lưỡng cực Đôi khi, ngay cả với liều thấp THC, các tác động chủ quan có thể dẫn đến tinh thần hoảng loạn Nhiễm độc cần sa cấp tính có thể hạn chế khả năng lái xe và dẫn đến tai nạn giao thông Sự lệ thuộc vào cần sa, cả về hành vi và thể chất, xảy ra ở 7–tetrahydrocannabinolate10% người dùng.

Các phát hiện về thể chất : có thể bao gồm nhịp tim nhanh, hạ huyết ápthế đứng, nói lắp, và mất kiểm soát Những biểu hiện choáng váng, xanhxao, run tay và mất kiểm soát đã được quan sát thấy ở trẻ em sau khichúng ăn phải thực phẩm có chứa cần sa

11