TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG KHOA KẾ TOÁN - TÀI CHÍNH BỘ MÔN TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNGd d BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NGÀNH TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG CHỦ ĐỀ: Nghiên cứu t
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG KHOA KẾ TOÁN - TÀI CHÍNH BỘ MÔN TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
d d
BÀI TIỂU LUẬN HỌC PHẦN
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ( NGÀNH TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG)
CHỦ ĐỀ: Nghiên cứu tác động của đại dịch COVID-19 đến lợi nhuận và thanh khoản cổ phiếu các doanh nghiệp ngành sản xuất niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thành Cường
Nhóm sinh viên thực hiện: Nhóm 5
Lớp học phần: 62TCNH-3
Năm học 2021-2022
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG KHOA KẾ TOÁN - TÀI CHÍNH BỘ MÔN TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
Năm học 2021-2022
Trang 3MỤC LỤC
Tác giả -6
TÓM TẮT -6
1 ĐẶT VẤN ĐỀ -7
2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU -9
2.1 Tổng quan về đại dịch COVID-19 tại Việt Nam -9
2.2 Tổng quan về ngành sản xuất tại Việt Nam trong thời kỳ đại dịch COVID-19 xảy ra -12
2.3 Tổng quan các nghiên cứu trước đây về tác động của đại dịch COVID-19 đến lợi nhuận và thanh khoản cổ phiếu -15
3 Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu -16
3.1 Dữ liệu nghiên cứu -16
3.2 Mô hình nghiên cứu -17
3.3 Đo lường các biến trong mô hình -17
3.4 Phương pháp ước lượng -18
4 Kết quả và thảo luận kết quả nghiên cứu -18
4.1 Thống kê mô tả các biến -18
4.2 Phân tích tương quan giữa các biến -19
4.3 Kết quả hồi quy tác động của đại dịch COVID-19 đến lợi nhuận cổ phiếu -20
4.4 Kết quả hồi quy tác động của đại dịch COVID-19 đến thanh khoản cổ phiếu -22
5 Hàm ý chính sách -24
Tài liệu tham khảo -25
Trang 4DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1 Biểu đồ tổng số ca xác nhận, đang điều trị và hồi phục năm 2020 (tuyến tính ) -9Hình 2 Biểu đồ tổng số ca xác nhận, đang điều trị, hồi phục và tử vong
do COVID-19 tại Việt Nam năm 2021 ( tuyến tính) -10Hình 3 Biểu đồ số ca tử vong 4 tháng đầu năm 2022 -11
Trang 5DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1 Các đợt dịch bùng phát của đại dịch COVID-19 -11Bảng 2 Bảng thống kê mô tả các biến trong mô hình -19Bảng 3 Bảng phân tích tương quan giữa các biến trong mô hình -20Bảng 4 Bảng kết quả hồi quy tác động của đại dịch COVID-19 đến lợinhuận cổ phiếu -20Bảng 5 Bảng kết quả hồi quy tác động của đại dịch COVID-19 đến thanhkhoản cổ phiếu -21
Trang 6Tác giả
Phương pháp nghiên cứu :Tiến hành phân tích hồi quy dữ liệu bảng bằng
cách sử dụng dữ liệu từ 101 công ty thuộc ngành sản xuất được niêm yết trênhai sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất của Việt Nam (HNX và HOSE) trongthời gian từ ngày 04/01/2022 đến ngày 29/04/2022
Kết quả : Kết quả hồi quy chỉ ra rằng sự tăng trưởng hàng ngày trong tổng số
các trường hợp được xác nhận đã gây ra bởi COVID-19 có tác động tiêu cựcđáng kể đến lợi nhuận và thanh khoản của thị trường chứng khoán Tuynhiên,
Trang 7việc chính phủ áp đặt các biện pháp khóa cửa mang lại kết quả tích cực vàđáng kể đối với hoạt động chứng khoán Ngoài ra, nghiên cứu cho thấy sựkhác biệt đáng kể trong lợi nhuận của cổ phiếu vốn hóa lớn và cổ phiếu vốnhóa nhỏ theo tác động của đại dịch COVID-19.
Hạn chế / hàm ý của nghiên cứu : Nghiên cứu chỉ ra rằng chính phủ và các
cơ quan quản lý nên hành động nhiều hơn tích cực hạn chế sự bùng phát củavirus, nâng cao niềm tin của nhà đầu tư cũng như hỗ trợ các dịch vụ tài chínhngành và đối phó với sự bùng phát của đại dịch sau này
Giá trị : Đây là nghiên cứu đầu tiên khám phá ảnh hưởng của sự bùng phát
COVID-19 và Các biện pháp kiểm soát dịch bệnh của Chính phủ đối với lợitức cổ phiếu và tính thanh khoản của các công ty niêm yết tại Việt Nam trongngành sản xuất
Từ khóa : COVID-19, Lợi tức cổ phiếu hàng ngày, Tính thanh khoản, Ngành
sản xuất, Việt Nam
Trong trạng thái bình thường mới, chúng ta đã và đang trải qua mộtđại dịch vô cùng khủng khiếp đã cướp đi hàng triệu sinh mạng Không thểnào quên được, kể từ đầu năm 2020, đại dịch mang tên COVID-19 đã trởthành vấn đề cấp bách, báo động đỏ đến con người chúng ta Bệnh khởi phát31/12/2019 với hàng tá ca bệnh, viêm phổi xuất hiện ở thành phố Vũ Hán,tỉnh Bắc Hồ, Trung Quốc (Sohrabi và cộng sự, 2020)
Chưa đầy 3 tháng, đại dịch đã bùng phát ở hầu như các nước trên thếgiới một cách chóng mặt Trên gần 200 quốc gia trên thế giới đã xuất hiệnhàng ngàn, hàng triệu ca nhiễm và ca tử vong, trong đó ghi nhận ca nhiễmđầu tiên ở Việt Nam là vào 23/1/2020
Ngày 3/11/2020, tổ chức Y tế Thế Giới đã tuyên bố COVID-19 là “một đạidịch toàn cầu” (WHO,2020) Đại dịch COVID-19 đã trở thành nỗi ám ảnh,
Trang 8không chỉ ảnh hưởng về thể xác và tinh thần của con người mà nó còn ảnhhưởng rất nhiều đến sự phát triển của các nền kinh tế hầu như ở các quốc giatrên thế giới Diều này gây chao đảo và khủng hoảng kinh tế và sức khỏecộng đồng.
Trong đó tác động của đại dịch COVID-19 đến thị trường chứng khoántrên toàn thế giới là vấn đề hết sức được quan tâm trong bối cảnh này và ngay
cả trong tương lai
Điều này đã tạo ra một nền tảng cho sự khai thác và điều tra sâu vàotrong lợi nhuận và thanh khoản cổ phiếu các doanh nghiệp ngành sản xuấtniêm yết trên thị trường chứng khoán ở thế giới nói chung, và ở Việt Nam nóiriêng để đối phó với đại dịch COVID-19 và các chính sách đẩy lùi dịch bệnh
Ngay bây giờ khi thế giới đang trên đà dần khôi phục hậu sau đại dịchCOVID-19, thị trường chứng khoán của các Quốc gia trên thế giới kể cả ViệtNam ngoài lĩnh vực tài chính ngân hàng thì lĩnh vực sản xuất cũng đóng mộtvai trò hết sức quan trọng Nghiên cứu lần này của chúng tôi dự định thiết lậpliên kết có thể cung cấp liên quan đến lợi nhuận cổ phiếu và tính thanh khoảncủa các công ty thuộc ngành sản xuất tại Việt Nam để đối phó với sự bùngphát COVID-19 cũng như hậu sau đại dịch và việc áp đặt nghiêm ngặt bãikhóa toàn quốc Đồng thời, nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của COVID-19tăng lợi nhuận và thanh khoản của các công ty vốn hóa lớn và vốn hóa nhỏ.Chúng tôi mở rộng thời gian quan trắc từ ngày 04 tháng 1 năm 2022 đến ngày
29 tháng 4 năm 2022
Trang 92 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
2.1 Tổng quan về đại dịch COVID-19 tại Việt Nam
Năm 2020
Vào ngày 23 tháng 1 năm 2020, trường hợp đầu tiên mắc COVID-19
do virus SARS-CoV-2 gây ra được xác nhận tại Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam Xã hội, kinh tế bị tác động bởi đại dịch Các hoạt động kiểm soát đã diễn ra trong đó có hạn chế tự do di chuyển
Những ca bệnh đầu tiên xuất hiện từ 23 tháng 1 đến 19 tháng 3, đều truy tìm được nguồn gốc
Trong năm 2020, Việt Nam đã kiểm soát khá tốt dịch bệnh với tổng số
ca tử vong xác nh ận cả năm là 35, tất cả đều trong đợt bùng phát thứ hai
Hình 1 Biểu đồ tổng số ca xác nhận, đang điều trị và hồi phục năm 2020 ( tuyến tính )
Năm 2021
Tuy nhiên, sang đến năm 2021, tình hình dịch bệnh đã trở nên trầm trọng hơn với số ca mắc COVID-19 cùng với số ca tử vong tăng đột biến Đại dịch COVID-19 đã lan ra toàn bộ 63 tỉnh, thành tại Việt Nam
Ngày 27 tháng 1, Bộ Y tế Việt Nam nhận được thông tin một nữ côngnhân người Việt Nam đã xác định dương tính với COVID-19 khi nhậpcảnh vào Nhật Bản, cơ quan y tế Nhật Bản nhận định người này mắcbiến thể Alpha Sáng ngày 28 tháng 1, Bộ Y tế Việt Nam công bố
Trang 10bệnh nhân 1552 tại Hải Dương có tiếp xúc với người này cũng như báođộng về khả năng lây lan mới Để sử dụng cho nhu cầu cấp bách trongphòng, chống dịch COVID-19, Bộ Y tế đã đồng ý nhập khẩu 204.000liều vaccine phòng COVID-19 đầu tiên] và việc tiêm vaccine Covid-19tại Việt Nam bắt đầu từ ngày 8 tháng 3.
Cuối tháng 4, xuất hiện các chuỗi lây nhiễm COVID-19 từ người cách
ly khiến Việt Nam tăng cường trở lại mức độ phòng chống dịch bệnh Trong tháng 5, Việt Nam xuất hiện những đợt bùng phát cao độ hơn Chính phủ Việt Nam cũng tạo điều kiện nhập thêm một số loại vaccine khác nhau
Ngày 7 tháng 7, sau hơn một tháng áp dụng giãn cách xã hội và số ca nhiễm vẫn gia tăng, TP HCM quyết định tăng cường mức độ giãn cáchbằng cách áp dụng chỉ thị 16 bắt đầu từ 0h ngày 9 tháng 7.] Sau gần 3 tháng áp dụng chỉ thị 16, từ ngày 1 tháng 10, thành phố mở cửa phần lớn các hoạt động trở lại (ngoại trừ quán bar, karaoke, vũ trường, bán
vé số, nghi lễ tôn giáo, ) và áp dụng chỉ thị 18 của thành uỷ TP.HCM Ngày 11 tháng 10, Chính phủ ban hành Nghị quyết 128/NQ-CP nhằm
"Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19", thay thế chỉ thị 15, 16, 19
Hình 2 Biểu đồ tổng số ca xác nhận, đang điều trị, hồi phục và tử vong do COVID-19 tại Việt Nam năm
2021 ( tuyến tính) Năm 2022
Ngày 1 tháng 1, TP HCM công bố 5 ca nhiễm biến thể Omicron đầu tiên.Ngày 12 tháng 1, Bộ Y tế cho biết Việt Nam đã hoàn thành tiêm mũi mộtvaccine cho người trưởng thành Chiều 18 tháng 1, Việt Nam phát hiện 3 canhiễm biến thể Omicron trong cộng đồng đầu tiên tại TP HCM Ngày 26tháng 1, Hà Nội công bố ca nhiễm biến thể Omicron trong cộng đồng đầu
tiên Với ảnh hưởng từ biến thể Omicron, tổng số ca
Trang 11nhiễm được xác nhận tăng nhanh; đến ngày 7 tháng 4, Việt Nam vượt
10 triệu ca mắc COVID-19
Tính đến ngày 6 tháng 6 năm 2022, Việt Nam đã có 10.726.045 ca nhiễm
và 43.081 ca tử vong được công bố chính thức Nơi có dịch nặng nhất là
Hà Nội với tổng số 1.602.020 ca nhiễm và 1.221 ca tử vong Nơi nhẹ nhất là Ninh Thuận với 8.639 ca nhiễm và 60 ca tử vong
Bi u ểđồồ sồốca t ửvong 4 tháng đầồu năm 2022
50.000
45.000
424214542 42.306 358.42.1359342
4141.416.42.7408.88.317.901 97596422.42 563.6.00.712.8142 7683342.813.94.42858.30878.901.92.42 34957.42975 43.82.0.981013.0.029.421034.037.038 6444141.4157.086 22385 90.545.77607
402554040 4052.726.078 89419773 40.000 394040.887 962.144 31
Hình 3 Biểu đồ số ca tử vong 4 tháng đầu năm 2022
Bảng 1 Các đợt bùng phát của đại dịch COVID-19
Các đợt bùng phát của đại dịch COVID-19
Trang 12Mô tả
Ca bệnh đầu tiên xuất hiện tại TP.HCM là ca nhập cảnh từ Vũ Hán
Đợt dịch có sự xuất hiện cao điểm nhất trong 36 ngày tại Đà Nẵng; ca
bệnh chỉ điểm là 1 bệnh nhân của Bệnh viện C Đà Nẵng
Bùng phát tại HảiDương từ 1 ngườixuất khẩu laođộng bị phát hiện
2.2 Tổng quan về ngành sản xuất tại Việt Nam trong thời kỳ đại dịch COVID-19 xảy ra
Năm 2020
Năm 2020, do ảnh hưởng tiêu cực của dịch Covid-19, hoạt động sảnxuất kinh doanh của nền kinh tế bị đình trệ, các dự án công trình hoàn thànhđưa vào sử dụng chưa phát huy được năng lực nên ICOR năm 2020 đạt 14,28;bình quân giai đoạn 2016-2020 hệ số ICOR đạt 7,04
Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản
Sản xuất nông, lâm, nghiệp và thủy sản năm 2020 gặp nhiều khó khăn
do tác động của hạn hán, xâm nhập mặn, lũ lụt; dịch Covid-19 diễn biến phứctạp gây ảnh hưởng đến hoạt động xuất, nhập khẩu và tiêu thụ nông sản Trướcnhững khó khăn đó, ngành Nông nghiệp đã có nhiều giải pháp ứng phó kịpthời, hiệu quả nên năng suất các loại cây trồng đạt khá, lúa các vụ được mùa,được giá; sản lượng các loại cây lâu năm có mức tăng trưởng khá; chăn nuôigia cầm phát triển tốt; đàn lợn đang dần khôi phục Khu vực nông, lâm nghiệp
và thủy sản đã thể hiện vai trò bệ đỡ của nền kinh tế trong lúc khó khăn, bảođảm nguồn cung lương thực, thực phẩm, hàng hóa thiết yếu, là cơ sở quantrọng để thực hiện an sinh, an dân trong đại dịch
Sản xuất công nghiệp
Trang 13Trong nước dịch Covid-19 được kiểm soát khá tốt, Hiệp định Thươngmại tự do Việt Nam và EU (EVFTA) thực thi nên sản xuất công nghiệp trongquý IV/2020 so với cùng kỳ năm trước có sự tiến triển với tốc độ giá trị tăngthêm đạt 4,8% So với năm 2019, trong cả năm 2020, giá trị tăng thêm ngànhcông nghiệp tăng 3,36%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 5,82%,
Trang 14giữ vai trò chủ chốt, quyết định thành công và dẫn dắt mức tăng trưởng chungcủa ngành công nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.
Hoạt động của doanh nghiệp
Nhờ sự quyết tâm, nỗ lực, sáng suốt của Chính phủ và các cơ quandoanh nghiệp đối mặt với ảnh hưởng tiêu cực của đại dịch Covid-19, số lượngđăng ký doanh nghiệp 2020 có những khởi sắc mới đáng ghi nhận So vớinăm trước, trong năm 2020, cả nước có 134,9 nghìn doanh nghiệp đăng kýthành lập, giảm 2,3% Kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của các doanhnghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo cho thấy các doanh nghiệp lạcquan về tình hình sản xuất kinh doanh trong quý I/2021 với 81% doanhnghiệp đánh giá sẽ ổn định và tốt hơn so với quý IV/2020
Năm 2021
Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản \
Sản xuất nông nghiệp 9 tháng đầu năm 2021 diễn ra trong điều kiệnthời tiết tương đối thuận lợi, năng suất cây trồng và chăn nuôi đạt khá Dodịch bệnhdiễn biến phức tạp, nhiều địa phương thực hiện giãn cách xã hộilàm ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng sản xuất – chế biến – tiêu thụ các sảnphẩm nông, lâm nghiệp và thủy sản
Do diễn biến dịch bệnh covid phức tạp ngành sản xuất công nghiệptrong quý III/2021 gặp nhiều khó khăn, nhất là tại các vùng có khu côngnghiệp lớn buộc phải thực hiện giãn cách xã hội trong thời gian dài dài Sovới cùng kì năm trước, giá trị tăng thêm ngành công nghiệp quý III/2021giảm 3,5% Tính chung 9 tháng năm 2021, giá trị tăng thêm ngành côngnghiệp tăng 4,45% so với cùng kỳ năm 2020
Sản xuất công nghiệp
So với cùng kỳ năm trước sản xuất công nghiệp có nhiều khởi sắctrong quý IV/2021 sau khi các địa phương trên cả nước thực hiện Nghị quyết
số 128/NQ-CP ngày 11/10/2021 của Chính phủ về thích ứng an toàn, linhhoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19 với tốc độ tăng giá trị tăng thêm đạt6,52% Tính chung cả năm 2021, giá trị tăng thêm ngành công nghiệp tăng4,82% so với năm 2020, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 6,37%
Hoạt động của doanh nghiệp
Năm 2021, sự bùng phát mạnh của làn sóng Covid-19 lần thứ tư cùng vớicác đợt phong tỏa nghiêm ngặt, giãn cách kéo dài (đặc biệt là quý III/2021) đã tácđộng tiêu cực đến gia tăng số lượng doanh nghiệp Tổng số doanh nghiệp gia nhập
và tái gia nhập thị trường trong năm 2021 đạt gần 160 nghìn doanh nghiệp, giảm10,7% so với năm 2020; 119,8 nghìn doanh nghiệp rút lui
Trang 15khỏi thị trường, tăng 17,8%, phần lớn là các doanh nghiệp thành lập dưới 5năm, vốn nhỏ Việc ban hành và triển khai một cách kịp thời Nghị quyết số128/NQ-CP ngày 11/10/2021 trên phạm vi toàn quốc góp phần to lớn trongkhôi phục sản xuất và thúc đẩy thị trường phát triển, dần dần tạo được niềmtin với các doanh nghiệp Theo điều tra xu hướng kinh doanh của các doanhnghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo cho thấy các doanh nghiệp lạcquan, phấn chấn, sáng suốt hơn về tình hình sản xuất kinh doanh trong quý I/
2022 với 81,7% sự đánh giá sẽ ổn định và tốt hơn so với quý IV/2021
Năm 2022
Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản
Sản xuất nông nghiệp năm 2022 diễn ra trong điều kiện thời tiết kháthuận lợi cho lúa đông xuân sinh trưởng và phát triển nhưng do diễn biến dịchCovid-19 ngày càng phức tạp đã ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất kinhdoanh và tiêu thụ nông sản của ngành này Chăn nuôi thì đang trong đà phụchồi, gặp khó khăn lớn do giá thức ăn cho gia súc tăng cao Sản xuất lâmnghiệp phát triển, có nhiều tín hiệu tích cực, chế biến và xuất khẩu gỗ vàitháng đầu 2022 Nuôi trồng, chế biến thủy sản dần được hồi phục, giá cá tratăng cao về mức kỷ lục năm 2018 sau hơn hai năm liên tiếp ở mức thấp, giátôm cũng có xu hướng tăng trong thời gian này Nhiều tàu các nằm bờ do giáxăng tăng cao, dẫn đến giá cá cũng tăng do lượng hải sản hiếm
Sản xuất công nghiệp
So với cùng kỳ năm trước sản xuất công nghiệp trong quý I năm 2022tiếp tục có nhiều biểu hiện tích cực với giá trị tăng thêm toàn ngành tăng7,07%, Với công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 7,79%; sản xuất và phân phốiđiện tăng trưởng khá ổn định; ngành khai khoáng tăng trưởng dương nhờ việckhai thác than và quặng kim loại tăng
Hoạt động của doanh nghiệp
So với cùng kỳ năm trước tình hình đăng ký doanh nghiệp quý I năm
2022 có nhiều chuyển biến tích cực, số doanh nghiệp thành lập mới và quaylại hoạt động bình thường trong quý I năm 2022 tăng 36,7%; tổng vốn đăng
ký vào nền kinh tế tăng 21%, trong đó vốn đăng ký tăng thêm tăng 34,5%.Bên cạnh đó, kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của các doanh nghiệptrong ngành công nghiệp chế biến, chế tạo cho thấy được biểu hiện lạc quan,cởi mở hơn về tình hình sản xuất kinh doanh trong quý II năm 2022 với82,3% doanh nghiệp đánh giá sẽ ổn định và tốt hơn so với quý I năm 2022.Đây là kết quả của việc quyết tâm phục hồi và phát triển kinh tế trong thờigian qua của Quốc hội và Chính phủ, tạo niềm tin, động lực, sự hăng say chocác doanh nghiệp phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh trong tương lai
