Năng lực: - Dự đoán được công thức tính diện tích xung quanh, thể tích của một hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều.. - Giải thích được công thức tính diện tích xung quanh, t
Trang 1CHƯƠNG II CÁC HÌNH KHỐI TRONG THỰC TIỄN BÀI 2: DIỆN TÍCH XUNG QUANH VÀ THỂ TÍCH CỦA HÌNH CHÓP TAM
GIÁC ĐỀU, HÌNH CHÓP TỨ GIÁC ĐỀU
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Diện tích xung quanh và thể tích của hình chóp tam giác đều, hình
chóp tứ giác đều
2 Năng lực:
- Dự đoán được công thức tính diện tích xung quanh, thể tích của một hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều
- Giải thích được công thức tính diện tích xung quanh, thể tích của một hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều
- Tính được diện tích xung quanh, thể tích của một hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều
- Giải quyết được một số vấn đề thực tiễn gắn với việc tính thể tích, diện tích xung quanh của hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều (ví dụ: tính thể tích hoặc diện tích xung quanh của một số đồ vật quen thuộc có dạng hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều, )
3 Về phẩm chất: Thực hiện việc tính diện tích xung quanh, thể tích của một hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều một cách cẩn thận
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Giáo viên: SGK, kế hoạch bài dạy, máy chiếu, mô hình hình hộp chữ nhật, hình
chóp, nước
2 Học sinh: SGK, bảng nhóm, 8 hộp chiếc bánh ít (mỗi nhóm một chiếc).
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Hoạt động 1: Đặt vấn đề
a) Mục tiêu: HS dự đoán được công thức tính diện tích xung quanh, thể tích của một
hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều
b) Tổ chức thực hiện
Yêu cầu cần đạt trong CT GDPT 2018:
- Tính được diện tích xung quanh, thể tích của một hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều
- Giải quyết được một số vấn đề thực tiễn gắn với việc tính thể tích, diện tích xung quanh của hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều (ví dụ: tính thể tích hoặc diện tích xung quanh của một số đồ vật quen thuộc có dạng hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều, )
Trang 2* Chuyển giao nhiệm vụ: GV sử dụng Hình 1 để HS tìm hiểu về công thức tính diện
tích xung quanh, thể tích của một hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều như mục Nội dung
Hình 1 Nội dung:
Em hãy quan sát hình 1 và trả lời câu hỏi sau:
a) Bạn Mai cần dán giấy bóng kính màu xung quanh một chiếc lồng đèn hình chóp tam giác đều với kích thước như hình bên Hỏi diện tích giấy mà Mai cần là bao nhiêu?
b) Bạn Hùng dùng một cái gàu hình chóp tứ giác đều để múc nước đổ vào một thùng chứa hình lăng trụ có cùng diện tích đáy và chiều cao như hình bên Hãy dự đoán xem bạn Hùng phải đổ bao nhiêu gàu thì nước đầy thùng
* Thực hiện nhiện vụ:
- GV hướng dẫn HS tập trung vào diện tích của mặt bên
- 2 Hs thực hiện thực nghiệm trước lớp, lớp quan sát và dự đoán kết quả
Sản phẩm:
a) Diện tích giấy mà Mai cần là: 1 2
.10.16.3 240 cm
b) Bạn Hùng phải đổ 3 gàu thì nước đầy thùng
* Báo cáo, thảo luận:
- GV huy động tinh thần xung phong của HS; gọi 1-2 HS phát biểu tại chỗ
- GV tổ chức cho HS thảo luận
* Kết luận, nhận định: GV chốt lại: Để tính được diện tích giấy bóng kính màu xung quanh một chiếc lồng đèn hình chóp tam giác đều ta tính tổng diện tích của 3
Trang 3mặt bên; Để tính được phải đổ bao nhiêu gàu thì nước đầy thùng thì ta phải đo đạc và tính thể tích nước đổ vào trên hình hộp chữ nhật
2 Hoạt động 2:
2.1 Diện tích xung quanh của hình chóp tam giác đều, hình chóp tứ giác đều a) Mục tiêu: Giải thích được công thức tính diện tích xung quanh của một hình chóp
tam giác đều và hình chóp tứ giác đều
b) Tổ chức thực hiện:
* Chuyển giao nhiệm vụ:
- Nhiệm vụ 1: GV yêu cầu HS thảo luận nhóm làm bài tập sau bằng bảng nhóm
ở nội dung 1
- Nhiệm vụ 2: GV yêu cầu trả lời các câu hỏi ở nội dung 2
Nội dung 1:
Nam làm một chiếc hộp hình chóp tứ giác đều như Hình 1a, sau đó Nam trải các mặt của chiếc hộp với các số đo đã cho như Hình 1b Hãy cho biết:
a) Hình này có bao nhiêu mặt bên
b) Diện tích của mỗi mặt bên
c) Diện tích của tất cả mặt các bên
d) Diện tích đáy của hình này
Nội dung 2:
- Nêu công thức tính diện tích xung quanh và diện tích toàn phần hình chóp tứ giác
đều
- Nêu công thức tính diện tích xung quanh và diện tích toàn phần hình chóp tam giác đều
* Thực hiện nhiệm vụ: HS làm bài và dựa vào kết quả bài toán để rút ra công thức Sản phẩm 1:
a) Hình có 4 mặt bên
b) Diện tích của mỗi mặt bên là: 1 2
.5.4 10 cm
c) Diện tích của tất cả mặt các bên là: 10.4 40 cm 2
Trang 4
d) Diện tớch đỏy của hỡnh là: 4.4 16 cm 2
Sản phẩm 2:
- Diện tớch xung quanh của hỡnh chúp tam giỏc đều (hỡnh chúp tứ giỏc đều) bằng tổng diện tớch cỏc mặt bờn
* Chỳ ý: Diện tớch toàn phần của hỡnh chúp tam giỏc đều (hỡnh chúp tứ giỏc đều)
bằng tổng diện tớch xung quanh và diện tớch đỏy:
Trong đú:
S tp là diện tớch toàn phần.
S xq là diện tớch xung quanh.
Sđáy là diện tớch đỏy
* Bỏo cỏo, thảo luận:
- GV huy động tinh thần xung phong của HS; Đại diện HS bỏo cỏo kết quả bài tập bằng bảng nhúm
- GV tổ chức cho HS thảo luận
* Kết luận, nhận định:
- GV chốt lại cụng thức tớnh diện tớch xung quanh và diện tớch toàn phần hỡnh chúp tứ giỏc đều, cụng thức tớnh diện tớch xung quanh và diện tớch toàn phần hỡnh chúp tam giỏc đều
- GV dành thời gian và yờu cầu HS ghi lại ghi nhớ đó học ở trờn
2.2 Thể tớch của hỡnh chúp tam giỏc đều, hỡnh chúp tứ giỏc đều
a) Mục tiờu: Giải thớch được cụng thức tớnh thể tớch của một hỡnh chúp tam giỏc đều
và hỡnh chúp tứ giỏc đều
b) Tổ chức thực hiện:
* Chuyển giao nhiệm vụ:
- Nhiệm vụ 1: GV yờu cầu HS thảo luận nhúm làm bài tập ở nội dung 1 theo nhúm
- Nhiệm vụ 2: GV yờu cầu trả lời cỏc cõu hỏi ở nội dung 2
Nội dung 1:
Bạn Hựng cú một cỏi gàu cú dạng chúp tứ giỏc đều và một cỏi thựng (khụng chứa nước) cú dạng hỡnh lăng trụ đứng Hai vật này cú cựng diện tớch đỏy và chiều cao (Hỡnh 3a) Hựng mỳc đầy một gàu nước và đổ vào thựng thỡ thấy chiều cao của cột nước bằng
1
3 chiều cao của thựng (Hỡnh 3b) Gọi Sđáy là diện tớch đỏy và h là
chiều cao của cỏi gàu
a) Tớnh thể tớch V của phần nước đổ vào theo Sđáy và h
Trang 5b) Từ cõu a), hóy dự đoỏn thể tớch của cỏi gàu.
Nội dung 2:
- Nờu cụng thức tớnh thể tớch hỡnh chúp tứ giỏc đều.
- Nờu cụng thức tớnh thể tớch hỡnh chúp tam giỏc đều
* Thực hiện nhiệm vụ: HS dựa vào kết quả bài toỏn để rỳt ra cụng thức.
Sản phẩm 1:
a) Thể tớch của phần nước đổ vào là:
1
3 Sđáy h
b) Thể tớch của cỏi gàu là:
1 3
Sản phẩm 2:
Thể tớch của hỡnh chúp tam giỏc đều (hỡnh chúp tứ giỏc đều) bằng
1
3 diện tớch đỏy nhõn với chiều cao
1 3
Trong đú:
V là thể tớch
Sđáy là diện tớch đỏy
h là chiều cao.
* Bỏo cỏo, thảo luận:
- GV huy động tinh thần xung phong của HS; Đại diện HS bỏo cỏo kết quả bài tập HĐKP bằng bảng nhúm
- GV tổ chức cho HS thảo luận
* Kết luận, nhận định: GV chốt lại cụng thức tớnh thể tớch của hỡnh chúp tứ giỏc đều
và hỡnh chúp tam giỏc đều
3 Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiờu:
Trang 6- Tính được diện tích xung quanh, thể tích của một hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều
b) Tổ chức thực hiện:
* Chuyển giao nhiệm vụ:
- Nhiệm vụ: GV yêu cầu HS thảo luận nhóm thực hiện nội dung sau
Nội dung:
Với hộp chiếc bánh ít có dạng hình chóp tứ giác đều đã chuẩn bị sẵn Hãy đo độ dài cạnh đáy, chiều cao của tam giác mặt bên, chiều cao của chiếc hộp bánh rồi tính diện tích xung quanh và thể tích của một chiếc hộp bánh đó
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu.
Sản phẩm:
Giả sử đo được: Cạnh đáy: 3 cm; chiều cao của tam giác mặt bên 5cm; chiều cao của chiếc hộp là 4 cm
Diện tích xung quanh của một chiếc hộp bánh ít có dạng hình chóp tứ giác đều là:
1
4 .5.3 30
2
xq
Thể tích của một chiếc hộp bánh ít có dạng hình chóp tứ giác đều là:
.3 4 12
* Báo cáo, thảo luận:
- GV yêu cầu đại diện nhóm HS lên trình bày bài
- GV tổ chức cho HS thảo luận
* Kết luận, nhận định:
- GV chốt lại kết quả của bài toán, đánh giá
- GV dành thời gian và yêu cầu HS ghi lại bài giải
4 Hoạt động 4: Vận dụng
a) Mục tiêu: Giải quyết được một số vấn đề thực tiễn gắn với việc tính thể tích, diện
tích xung quanh của hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều (ví dụ: tính thể tích hoặc diện tích xung quanh của một số đồ vật quen thuộc có dạng hình chóp tam giác đều và hình chóp tứ giác đều, )
Trang 7b) Tổ chức thực hiện:
* Chuyển giao nhiệm vụ:
GV yêu cầu HS thực hiện nội dung sau theo nhóm đôi
Nội dung:
Tìm hoặc tự thiết kế một mô hình có dạng hình chóp tam giác đều hoặc hình chóp
tứ giác đều Hãy đo đạc kích thước trên mô hình tìm được hoặc mô hình tự thiết kế
và tính diện tích xung quanh, thể tích của nó
* Thực hiện nhiệm vụ: Cặp đôi về nhà tìm hoặc tự thiết kế một sản phẩm theo yêu
cầu.
* Báo cáo, thảo luận: HS nộp lại sản phẩm ở tiết học sau.
* Kết luận, nhận định: GV nhận xét, chấm sản phẩm của HS ở tiết học sau.
