Vai trò của tri thức khoa học công nghệ với các hoạt động kinh tế

theo em câu trả lời chính là tri thức,có tri thức để nắm bắt cơ hội đương đầu với mọi thử thách.Và đặc biệt khi đã xác định phát triển kinh tế theo mục tiêu công nghiệp hóa hiện đại hóa

LỜI NÓI ĐẦU

Hiện nay trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế ,Việt Nam cũng đã trở thành thành viên thứ 150 của tổ chức thương mại thế giới WHO Những cơ hội mở ra trước thềm hội nhập mang theo nó là vô vàn thách thức ,vậy làm thế nào chúng ta

có thể đừng vững trên trường quốc tế ? theo em câu trả lời chính là tri thức,có tri thức để nắm bắt cơ hội đương đầu với mọi thử thách.Và đặc biệt khi đã xác định phát triển kinh tế theo mục tiêu công nghiệp hóa hiện đại hóa thì tất yếu phải khẳng định vai trò của tri thức , tri thức khoa học.Những thành công mà chúng ta đang đạt được trong quá trình phát triển kinh tế công nghiệp hóa hiện đại hóa không thể không kể đến vai trò của tri thức khoa học , chính tri thức khoa học đã giúp ta tiến những bước dài trên con đường đổi mới vững chắc hiệu quả,chung ta luôn coi khoa học công nghệ là nền tảng động lực vững chắc phát triển đất nước

1)Khái niệm tri thức khoa học,công nghệ và mối quan hệ giữa chúng.

Vấn đề tri thức cũng lâu đời như chính con người.Thời nào cũng thế và ở đâu cũng vậy,con người không thể sống được nếu thiếu tri thức.Đúng như Francis Bacon nói : tri thức là sức mạnh , là quyền lực của con người.Và những bước tiến khổng lồ về tri thức chỉ có thể thực hiện được trong sự thử thách khác nhiệt của thực tiễn và sự tự nhận thức lại rất nghiêm khắc của con người [ theo tạp trí tia sáng ].Vậy tri thức là gì? Tri thức là những hiểu biết khoa học ,những kinh nghiệm và

sự khôn ngoan mà con người tích lũy được trong quá trình lao động sản xuất đấu tranh và thích ứng với thiên nhiên cũng như với xã hội nhằm duy trì và phát triển cuộc sống của mỗi cá nhân và của cả cộng đồng người trong quá trình lịch sử lâu dài Tri thức khoa học ,công nghệ là hệ thống tri thức khái quát được hình thành phát triển và kiểm nghiệm trên cơ sở thực tiễn Nó phản ánh một cách chân thực các mối quan hệ bản chất , tất nhiên , các quy luật vận động của tự nhiên , xã hội và

tư duy con người Tri thức khoa học và công nghệ có mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhau Tri thức khoa học là hệ thống các kiến thức mà con người tích lũy được trong các hoạt động sống của mình , nó được tích lũy ngày càng hoàn thiện từ thế

hệ này qua thế hệ khác Hệ thống kiến thức ấy được áp dụng vào cuộc sống của con người phục vụ cho hoạt động sống của con người , tạo ra của cải vật chất , tạo ra phương tiện kỹ thuât ngày càng hiện đại nâng cao năng suất lao động của con người Muốn áp dụng được những thành tựu của tri thức khoa học con người phải

có công nghệ Công nghệ kiểm trứng tính thực tế của tri thức khoa học ,tạo ra các loại máy móc phương tiện kỹ thuật sản xuất ra của cải vật chất phục vụ các nhu cầu sống của con người Khi mà tri thức khoa học ngày càng được phát triển, ngày càng được hoàn thiện thì kéo theo công nghệ cũng ngày càng được nâng cao ngày càng hiện đại tạo ra sản phẩm có chất lượng tốt hơn , năng suất lao động ngày càng cao tao ra khối lượng của cải vật chất cho xã hội

ngày càng lớn hơn Từ đó ngày càng nâng cao chất lượng cuộc sống của con người Công nghệ ngày càng hoàn thiện thì nó sẽ tác động trở lại thúc đẩy tri thức

khoa học ngày càng phải hồn thiện hơn cĩ những bước phát triển cao hơn nữa Tạo ra cơng nghệ hiện đại hơn cho năng suất lao động chất lượng sản phẩm phải tốt hơn nữa ,cĩ thể tìm ra những loại sản phẩm mới cĩ tính năng ưu việt hơn ngày càng thoải mãn nhu cầu của con người và thúc đẩy phát triển kinh tế

2)Vai trị của tri thức khoa học ,cơng nghệ với các hoạt động kinh tế.

Tri thức khoa học, cơng nghệ cĩ ảnh hưởng to lớn đến các hoạt đơng kinh tế Tri thức khoa học , cơng nghệ khi áp dụng vào cuộc sống áp dụng vào sản xuất tạo

ra của cải vật chất ,tạo ra hàng hĩa ,thành phẩm và được trao đổi buơn bán trên thị trường Tri thức khoa học , cơng nghệ khi được áp dụng tùy theo mức độ tạo ra nâng suất cao hay thấp từ đĩ cĩ tác động trực tiếp đến hoạt động kinh tế Khi mà tri thức khoa học ,cơng nghệ đựợc áp dụng một cách thiết thực vào sản xuất vào các hoạt động kinh tế nĩ cĩ thể tác động tiêu cực hoặc tích cực đến nền kinh tế thúc đẩy nền kinh tế phát triển hoặc kiềm hãm nền kinh tế Tri thức khoa học , cơng nghệ là nền tảng động lực cho phát triển kinh tế tức là tri thức khoa học sẽ đưa chúng ta tiếp cận với những thành tựu khoa học tiên tiến , trên cơ sở đĩ chúng ta cải tiến kĩ thuật lạc hậu xây dựng kĩ thuật hiện đại ,ứng dụng thành tựu khoa học chuyển giao cơng nghệ Khoa học cơng nghệ khơng ngừng phát triển cùng với việc ứng dụng nĩ thì tất yếu sẽ thức đẩy nền kinh tế phát triển theo mục tiêu cơng nghiệp hĩa hiện đại hĩa Nĩ chính là sự đảm bảo vững chắc cho tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế Ngày nay khi các hoat động sản xuất dần chuyển từ sử dụng sức lao động thủ cơng là chủ yếu sang sử dụng sức lao động với cơng nghệ phương tiện

kĩ thuật tiên tiến thì tác động của tri thức khoa học , cơng nghệ đối với kinh tế ngày càng sâu sắc Tri thức khoa học sẽ đưa chúng ta tiếp cận với những thành tựu của khoa học kĩ thuật sản xuất ngày càng tiên tiến , ứng dụng thành tưự khoa học kĩ thuật chuyển giao cơng nghệ Khoa học cơng nghệ khơng ngừng phát triển cùng với ứng dụng nĩ sẽ thúc đẩy kinh tế phát triển mạnh mẽ Trong cơng cuộc đổi mới xây dựng đất nước ngày càng văn minh và giàu đẹp tiến lên theo con đường xã hội chủ nghĩa thì tri thức khoa học cơng nghệ càng cĩ vai trị quan trong hơn.Bởi lẽ, tri

thức khoa học trong thời đại ngày nay là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế

- xã hội Francis Bacon đã nói “tri thức là sức mạnh” Điều này luôn đúng với mọi thời đại, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi loài người bước vào nền “văn minh công nghiệp” thì tri thức khoa học trở thành nhân tố quyết định Người ta đang nói đến tri thức khoa học như là tên gọi của một nền kinh tế mới - kinh tế trí thức, nó là động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội là thời cơ và thách thức đối với vận mệnh của các quốc gia, các dân tộc trên thế giới Trên khía cạnh định lượng, thì sức mạnh của tri thức khoa học, trước hết gắn liền với sự gia tăng khối lượng kiến thức mà loài người có được Sách, báo, tạp chí… ra đời ồ ạt, các công trình nghiên cứu khoa học ngày càng nhiều và được ứng dụng rộng rãi vào các quá trình kinh tế - xã hội.Trên khía cạnh định tính, ảnh hưởng của tri thức khoa học cũng khá rõ nét Tri thức khoa học đã tác động giúp cho sản xuất của loài người đạt hiệu quả cao Sự phát triển kinh tế dựa trên tri thức khoa học mang một số đặc trưng chính: tăng trưởng mạnh, mở rộng hợp tác quốc tế gắn với toàn cầu hóa, xu hướng đổi mới và thích ứng nhanh với sự thay đổi thông qua học hỏi; đặc biệt là đối với bốn ngành kinh tế đang được chú trọng hiện nay: thông tin viễn thông - sở hữu trí tuệ, thư viện - ngân hàng dữ liệu điện tử, phương tiện nghe nhìn vui chơi - giải trí, công nghệ sinh học -công nghệ vật liệu mới Tri thức khoa học đã tác động vào tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội Nước ta là một nước nông nghiệp lạc hậu, nền kinh tế chậm phát triển, cơ sở hạ tầng thấp kém So với các nước phát triển trên thế giới thì kinh tế Việt Nam vẫn còn có khoảng cách khá xa Trước thực trạng ấy, công cuộc đổi mới nền kinh tế nước ta cần thiết phải có tri thức khoa học hơn bất cứ lúc nào Phương thức sản xuất dựa trên tri thức khoa học đã mở ra những cơ hội lớn cho nước ta nếu biết khai thác nguồn tri thức toàn cầu, phục vụ cho sự tăng trưởng kinh tế Về phương pháp

luận, chúng ta phải xuất phát từ thực tế khách quan và phát huy tính năng động sáng tạo Thực tế hiện nay trình độ khoa học kỹ thuật của loài người đạt được nhiều thành tựu vĩ đại: máy tính điện tử, mạng internet…, về chủ quan nước ta có nhiều tài nguyên, nguồn nhân lực dồi dào Do vậy, nếu chúng ta biết ứng dụng những thành tựu khoa học-công nghệ đã có vào quá trình sản xuất, kết hợp với sự phát triển nội lực thì nền kinh tế nước ta có thể thực hiện thành công chủ trương “đi tắt”, “đón đầu” để hội nhập vào nền kinh tế thế giới Chỉ có dựa vào tri thức khoa học chúng ta mới có thể trách khỏi sự “tụt hậu”, hoàn thành công cuộc đổi mới kinh tế - xã hội Hơn nữa trong hoàn cảnh hiện nay, đứng trước những nguy cơ và thử thách toàn cầu, nếu cứ lấy đầu tư vật lực làm động lực phát triển thì sẽ sớm đi vào ngõ cụt Sự phối hợp chặt chẽ giữa sức lao động và kỹ thuật công nghệ, giữa nhân lực và trí lực sẽ tạo ra một lực lượng sản xuất mới với trình độ cao hơn Trí thức là nguồn lực chủ yếu trong công cuộc phát triển đất nước hiện nay, đổi mới kinh tế không chỉ là thoát khỏi trình độ lạc hậu thấp kém mà vấn đề là còn phải đuổi kịp xu thế phát triển của thời đại Đó là

xu thế phát triển nền kinh tế trí thức, ứng dụng công nghệ cao - nền kinh tế do những trí thức trẻ làm chủ tri thức khoa học là thước đo để đánh giá trình độ văn minh của một quốc gia do đó vấn đề phát triển trí thức phải được đặt lên hàng đầu Việt Nam là một nước có tỉ lệ người biết chữ khá cao nhưng vì sao kinh tế vẫn chưa phát triển? Bởi lẽ, chúng ta chưa vận dụng tri thức khoa học vào thực tiễn một cách có hiệu quả Do đó đầu tư cho phát triển trí thức và vận dụng tri thức là con đường duy nhất giúp trình độ văn minh nước ta tiến kịp nền văn minh thời đại

3)Vai trò của tri thức khoa học , công nghệ cao với phát triển kinh tế tri thức

Trước hết ta cần hiểu thế nào là kinh tế tri thức.Kinh tế tri thức là nền kinh tế chủ yếu dựa vào tri thức,trên cơ sở phát triển khoa học,công nghệ cao Trong đó nguồn vốn quan trọng nhất ,quý giá nhất là tri thức, nguồn vốn trí tuệ Nền kinh tế lấy thị trường toàn cầu là môi trường hoat động chính.Nền kinh tế phát triển bền vững do được nuôi dưỡng bằng nguồn năng lượng vô tận và năng động là tri thức Trong nền kinh tế tri thức, họat động chủ yếu nhất là tạo ra tri thức, quảng bá tri thức và sử dụng tri thức, biến tri thức thành giá trị Sức sáng tạo trở thành động lực trực tiếp nhất của sự phát triển Trong kinh tế công nghiêp việc tạo ra giá trị, nâng cao năng lực cạnh tranh chủ yếu là dựa vào sự tối ưu hoá, hoàn thiện cái đã có; còn trong kinh tế tri thức thì tạo ra giá trị, nâng cao năng lực cạnh tranh chủ yếu là do tìm ra cái chưa biết; cái chưa biết là cái có giá trị nhất, cái đã biết sẽ dần dần mất giá trị Tìm ra cái chưa biết, tạo ra cái mới cũng tức là loại trừ cái đã biết Vòng đời của một sản phẩm, một công nghệ từ lúc nảy sinh, phát triển, chín muồi đến tiêu vong ngày càng rút ngắn; trước đây vòng đời công nghệ tính bằng nhiều thập kỷ, ngày nay tính bằng năm và đã có nhiều công nghệ thậm chí tính bằng tháng Tốc độ đổi mới rất nhanh chóng Như vậy nền kinh tế tri thức hình thành và phát triển là nhờ năng lực sáng tạo của con người, năng lực tạo ra tri thức mới, và vận dụng tri thức, biến tri thức thành của cải, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển con người

và phát triển xã hội Sáng tạo là điều kiện cần nhưng chưa đủ; phải có năng lực đổi mới tức là năng lực vận dụng tri thức vào thức tiễn thúc đẩy sự đổi mới và phát triển; và trong đổi mới cũng phải cần yếu tố sáng tạo Tài nguyên là có hạn, năng lực sang tạo của con người là vô hạn; một khi nền kinh tếdựa chủ yếu vào năng lực trí tuệ của con người, thì khả năng của nền kinh tế là hết sức to lớn Quá trình các

nền kinh tế phát triển tiến tới kinh tế tri thức là một quá trình tự nhiên, hợp qui luật phát triển của lịch sử xã hội loài người Trước xu thế phát triển nền kinh tế tri thức toàn cầu, các nước đang phát triển ý thức được ưu thế vượt trội của kinh tế tri thức

so với kinh tế công nghiệp; họ chủ động triển khai các chương trình, chiến lược, kế hoạch hành động đi vàokinh tếtri thức Hội nhập quốc tế, khai thác những ưu thế của kinh tế tri thức toàn cầu để phát triển đất nước, đó là sự lựa chọn khả dĩ nhất đối với các nước đang phát triển Tự do hoá thị trường đang tạo tiền đề thuận lợi cho kinh tế thế giới, đặc biệt là thông tin, viễn thông và vận tải, từ đó hình thành một kết cấu hạ tầng toàn cầu thúc đẩy rất mạnh việc điều chỉnh các ngành cũ và phát triển các ngành mới Hệ thống thông tin toàn cầu tạo cơhội cho nhiều nước đang phát triển có thể truy cập, khai thác kho tri thức toàn cầu để phát triển nhanh, thu hẹp khoảng cách với các nước phát triển, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng sự lệ thuộc vào các siêu cường Các công ty xuyên quốc gia vừa đem đến cho các nước đang phát triển một nền kỹ thuật tiên tiến hơn, lại vừa mang lại cho các nước đang phát triển những sản phẩm giá thành thấp hơn nhờ nguồn tài nguyên dồi dào và sức lao động rẻ của các nước đang phát triển Nhưng đồng thời các nước đang phát triển

đã phải trả giá đắt cho sựtăng trưởng, chịu nhiều thiệt thòi, nguồn tài nguyên bị cạn kiệt nhanh, môi trường sinh thái ô nhiễm v.v…Các nước đi sau phải có đủ bản lĩnh

để có thể vươn lên, sớm tiến kịp các nước đi trước; nếu không đủ bản lĩnh, không chớp lấy thời cơ thì đất nước tụt hậu ngày càng xa hơn, và bịgạt ra ngoài lề Toàn cầu hóa cũng đặt ra cho các nước đang phát triển nhiều thách thức tưởng chừng khó vượt qua Khó khăn không chỉ là về xây dựng năng lực nội sinh, năng lực chính sách, màcòn do sự bất bình đẳng của thiết chế toàn cầu hóa hiện nay.Thiết chế toàn cầu hóa hiện nay chắc chắn còn đặt ra nhiều thách thức gay gắt đối với các nước

đang phát triển trong việc chia sẻ tri thức toàn cầu vì sự phát triển của mình Đểvượt qua thách thức này phải phát huy năng lực nội sinh, đầu tư mạnh cho phát triển nguồn nhân lực, năng lực khoa học công nghệ, sức mạnh sáng tạo của toàn dân tộc, chọn lựa chiến lược thích hợp, đi tắt, rút ngắn, vượt qua trở ngại, cũng giống như việc sử dụng phần mềm mã nguồn mở đã mở ra lối thoát khỏi sự độc quyền về phần mềm Trong thời kì hội nhập đât nước ta là nước đang phát triển cần

có những chính sách biện pháp phát triển nền kinh tế một cách hợp lí, nắm bắt cơ hội đẻ hội nhập và phát triển.Nhờ chính sách đổi mới của Đảng, trong những năm gần đây đã xuất hiện nhiều nhân tố mới về cách làm ăn năng động, sáng tạo, dựa

nhiều hơn vào vào tri thức: các khu sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, các doanh

nghiệp dựa vào sáng chế, công nghệ mới, các doanh nghiệp khoa học công nghệ, kinh doanh trên internet, các doanh nghiệp công nghệ thông tin Đó chưa phải là những ngành kinh tế tri thức, nhưng là những đơn vị biết tiếp thu những tri thức mới, năng động, sáng tạo trong đổi mới sản xuất kinh doanh, đem lại hiệu quả rõ rệt Những nhân tố mới đó nói lên rằng, chính sách chuyển sang nền kinh tế thị trường, hội nhập kinh tế thế giới, khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân , đã khơi dậy mọi năng lực sáng tạo, và thực sự là động lực cho giải phóng mọi năng lực sản xuất, thúc đẩy công cuộc đổi mới, hướng tới kinh tế tri thức Nếu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa theo hướng đó thì sẽtạo được những bứt phá ngọan mục trong phát triển kinh tế ở nước ta theo hướng kinh tế tri thức

Phát triển kinh tế tri thức ở nước ta không có nghĩa là chuyển ngay sang các ngành công nghệ cao để có cơ cấu kinh tế như các nước phát triển đã đạt tới, mà là

thực thi chiến lược phát triển dựa vào tri thức, thực chất là vận dụng tri thức mới

vào tất cả các ngành kinh tế, làm tăng nhanh giá trị gia tăng của sản phẩm; giảm

tiêu hao nguyên liệu và lao động; tăng hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm; dịch chuyển nhanh cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại hoá Yếu tố then chốt bảo đảm thành công cho chiến lược này là phát huy năng lực sáng tạo và phát triển hệ thống đổi mới Để phát triển kinh tế tri thức ở nước ta cần tiến hành đồng thời và lồng ghép nhau hai quá trình: quá trình chuyển từ kinh tế nông nghiệp lên kinh tế công nghiệp và quá trình chuyển từ kinh tế công nghiệp lên kinh tế tri thức; trong khi đối với các nước đi trước đó là hai quá trình kế tiếp nhau Nền kinh tế Việt nam

do đó phải theo theo mô hình kinh tế hai tốc độ, kết hợp các bước đi tuần tự với các bước phát triển nhảy vọt Một mặt tận dụng lao động,

Cơ sở vật chất hiện có, sử dụng tri thức mới, công nghệ mới để phát triển sản xuất, tạo việc làm,tăng thu nhập Mặt khác đi thẳng vào hiện đại ở những khâu, những lĩnh vực, những ngành có lợi thế, phát triển các ngành, các vùng kinh tế mũi nhọn tạo thành đầu tàu có sức kéo lôi mạnh toàn bộ nền kinh tế đi lên Nhiệm vụ trung tâm là sử dụng tri thức mới của thời đại kết hợp với sáng tạo tri thức mới để nhanh chong chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng nhanh các ngành công nghiệp và dịch vụ hàm lượng tri thức cao, giá trị gia tăng cao.Ưu tiên phát triển công nghệthông tin, đưa tri thức sản xuất kinh doanh, tri thức thức khoa học công nghệ về tận người dân ở nông thôn, đồng thời đẩy mạnh công tác đào tạo nhân lực, phục vụ cho đổi mới và hiệnđại hóa sản xuất nông nghiệp, tăng nhanh năng suất, hiệu quả, thay đổi bộ mặt nông thôn, chuyển lao động sang khu vực công nghiệp và

dịch vụ Xây dựng những khu vực sản xuất nông nghiệp kỹ thuât cao: sử dụng các

công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, kỹ thuật tựđộng hoá để điều khiển các quá trình sản xuất nông nghiệp, đưa giá trị sản xuất hàng năm trên một ha lên nhiều trăm triệu đồng, hoặc hàng tỷ đồng Ứng dụng các công nghệ mới, đổi mới tổ chức

quản lý sản xuất ở nông thôn để phát triển mạnh công nghiệp và dich vụ nông thôn, dịch chuyển nhanh cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động ở nông thôn Phải khởi động ngay trong nông thôn một khu vực khác năng động và hiện đại, đó là khu vực công nghiệp Từ một sự tích luỹ ban đầu, khu vực nầy sẽ phát triển nhanh Đồng thời kết hợp tri thức truyền thống với tri thức hiện đại, với công nghệ mới để hiện đại hoá, phát triển các làng nghề truyền thống đã xây dựng được một văn hóa kinh doanh lâu đời Tăng nhanh các ngành công nghiệp chế tạo, chế biến dựa nhiều vào công nghệ mới, giá trị cao; phát triển những sản phẩm chủ bài có tính cạnh tranh cao; giảm tối thiểu các sản phẩm xuất khẩu thô, ít chế biến, mà thực chất chỉ là bán tài nguyên Tăng giá trị xuất khẩu lên nhiều lần so với hiện nay Các ngành hiện có tiếp tục phát triển, nhằm tận dụng cơ sở vật chất và lực lượng lao động, giải quyết việc làm, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của nhân dân, nhưng phải tiếp thu các tri thức mới để đổi mới công nghệ, đổi mới sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh Chỉ tận dụng cơ sở vật chất hiện có chừng nào còn hiệu quả, đồng thời chú trọng sử dụng tri thức mới Kiên quyết xoá bỏ, chuyển đổi những cơ sở không còn hiệu quả Đã xây dựng mới, là phải sử dụng công nghệ mới nhất mà ta làm chủ được

Trong hệ thống đổi mới quốc gia, các hoạt động dịch vụ tư vấn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc sử dụng tri thức cho phát triển, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tri thức, thực hiện yêu cầu phát triển bền vững Hoạt động tư vấn là loại hoạt động chất xám làmgia tăng giá trị sử dụng của sản phẩm, giảm tiêu hao vật tư, năng lượng trong sản phẩm Theo đà phát triển của khoa học và công nghệ, lao động trí tuệ kết tinh trong sản phẩm làm ra ngày càng tăng, hàm lượng lao động

cơ bắp ngày càng giảm và sẽ giảm đến cực nhỏ; đó là nhờhoạt động nghiên cứu