Quản lý hành chính công chương 1 những vấn đề cơ bản về quản lý hành chính công

Tính pháp quyền1 Pháp luật là tối cao và mọi chủ thể xã hội đều phải hoạt động trên cơ sở pháp luật và tuân thủ pháp luật 2 Đảm bảo tính chính quy hiện đại, có kỷ cương, kỷ luật 3 Cơ qua

Ths Nguyễn Quang Sáng

SĐT; 0912 604445 Mail: quangsang187@gmail.com

Bộ môn: Quản lý kinh tế

Quản lý hành chính công

Mục đích nghiên cứu môn học ?

1 Tài liệu bắt buộc:

Giáo trình: Quản lý hành chính công của Học viện Tài chính, NXB

Tài chính 2018

2 Tài liệu tham khảo:

- Giáo trình Hành chính công của Học viện hành chính, NXB Khoa học và kỹ thuật 2008

- Các luật liên quan: Luật dân sự, Luật Ban hành quy phạm pháp luật, Luật DN (2014)…

- Hiến pháp, Nghị định, Thông tư, Quyết định, Chỉ thị… của cơ

quan HCNN

- Các bài viết về quản lý HCNN trên các tạp chí, website của các bộ ngành, địa phương

Tài liệu học tập

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về QLHCC

Chương 2: Tổ chức nền hành chính công

Chương 3: Công nghệ hành chính

Chương 4: QLHCC về kinh tế

Chương 5: QLHCC về tài chính tiền tệ

Chương 6: Cải cách hành chính công ở Việt Nam

Nội dung chương trình

1.2 Khái niệm, vai trò của Quản lý HCC

1.3 Đặc trưng của Quản lý HCC

1.4 Nguyên tắc Quản lý HCC

1.5 Hình thức và phương pháp QLHCC

1.6 Quyết định Quản lý HCC

1.1 Quyền lực Nhà nước và quyền hành pháp trong hệ thống quyền lực Nhà nước

1.1 Quyền lực Nhà nước và quyền hành pháp trong hệ thống quyền lực Nhà nước

Quyền lực là gì?

Thần quyền

Vương quyền

Pháp quyền

1.1 Quyền lực Nhà nước và quyền hành pháp trong hệ thống quyền lực Nhà nước

1.1 Quyền lực Nhà nước và quyền hành pháp trong hệ thống quyền lực Nhà nước

Quyền lực nhà nước là gì?

- Một loại quyền lực đặc biệt

- Được nhân dân trao cho Nhà nước

- Nhà nước sử dụng quyền lực đó để quản lý nhà nước đối với các quá trình kinh tế, xã hội và các hành vi cá nhân hay tổ chức

- Nhằm đạt được những mục tiêu chung của Nhà nước

Quyền hành pháp?

Quyền lực Nhà nước

Lập quy Hoạt động hành chính điều hành

Chính phủ

Chính quyền địa phương các cấp

Hình 1: Phân chia thực hiện quyền lực nhà nước

1.2 Khái niệm, vai trò của Quản lý HCC

1.2.1 Khái niệm Quản lý HCC

1.2.1.1 Khái niệm về hành chính

Hành là chính

=> Các quan niệm về hành chính có những điểm chung là:

+ Hành chính là hoạt động tổ chức, quản lý, điều hành

+ Hành chính là hoạt động có mục đích, phục vụ lợi ích chung

+ Đa số các hoạt động hành chính là hoạt động của cơ quan nhà nước

1.2.1.2 Khái niệm về quản lý HCC

1.2.1.2 Khái niệm về quản lý HCC

“Quản lý hành chính công là hoạt động hợp tác của nhiều người để đạt được mục tiêu của Chính phủ”

“Quản lý hành chính công là các hoạt động liên quan đến việc xây dựng và thực hiện các chính sách công”

Hoạt động trồng cây gây rừng

có hiệu lực trong xã hội

+ Góc độ chính trị: công việc của người bảo vệ, để pháp luật được thực thi đầy đủ, biến các mục tiêu chính trị thành các sản phẩm cụ thể

Khái niệm Quản lý Hành chính công:

* Sự khác biệt giữa Quản lý HCC và Quản lý HC tư

1.2.1.3 Chủ thể và khách thể trong QLHCC

Cơ quan hành chính nhà nước

Các nhà chức trách (Công chức, lãnh đạo)

Cá nhân, tổ chức được uỷ quyền

Chủ thể QLHCC

a Chủ thể quản lý HCC

1.2.2 Vai trò của quản lý HCC

Hiện thực hóa các mục tiêu phát triển

1.3 Đặc trưng của Quản lý HCC

Tính nhân đạo

Tính hệ thống thứ bậc chặt chẽ Tính chuyên môn hóa và nghề nghiệp cao Tính liên tục, tương đối ổn định và thích ứng Tính pháp quyền

Tính không vụ lợi

Tính lệ thuộc vào chính trị và phục vụ chính trị 1.3.1

1.3.1 Tính lệ thuộc vào chính trị và phục vụ chính trị

1) QLHCC mang bản chất chính trị, phục vụ chính trị và thực hiện những nhiệm vụ chính trị do hệ thống chính trị đặt ra

2) Tuy lệ thuộc vào chính trị nhưng QLHCC vẫn có tính độc lập tương đối với chính trị, thể hiện ở tính chuyên môn, nghiệp vụ hành chính

4) QLHCC là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả

hoạt động quản lý nhà nước của cả hệ thống chính trị

1.3.2 Tính pháp quyền

1) Pháp luật là tối cao và mọi chủ thể xã hội đều phải hoạt động trên cơ sở pháp luật và tuân thủ pháp luật

2) Đảm bảo tính chính quy hiện đại, có kỷ cương, kỷ luật

3) Cơ quan HCC, cán bộ CC phải nắm vững quyền lực, sử dụng đúng quyền lực, đảm bảo đúng chức năng và thẩm quyền khi thực thi công vụ

4) Nâng cao hiệu quả quản lý, phải kết hợp chặt chẽ giữa yếu tố quyền lực và uy tín

.

1.3.3 Tính liên tục, tương đối ổn định và thích ứng

1) Tính liên tục và ổn định trong QLHCC là để đáp ứng được các nhu cầu ngày càng tăng của người dân và xã hội; đảm bảo các quá trình kinh tế - xã hội không bị gián đoạn trong bất kỳ tình huống nào

2) Tính liên tục trong QLHCC liên quan chặt chẽ đến công tác gìn giữ, lưu trữ, văn bản giấy tờ của cơ quan và công dân

3) Tính tương đối ổn định thích ứng: các quy định trong QLHCC phải có sự ổn định trong một thời gian nhất định để mọi người biết được quy trình như thế nào để tuân thủ Tuy nhiên ở đây nó chỉ mang tính tương đối vì các đối tượng và môi trường luôn luôn vận động biến đổi không ngừng

1.3.4 Tính chuyên môn hoá và nghề nghiệp cao

1) Quản lý HCC tác động trực tiếp đến các ngành, lĩnh vực trong

XH -> hoạt động quản lý HCC phải phù hợp với đặc điểm từng đối tượng

2) Tính chuyên môn hoá và nghề nghiệp cao là một yêu cầu bắt buộc đối với hoạt động quản lý NN và là đòi hỏi của nền hành chính phát triển, khoa học, văn minh, hiện đại

3) Hoạt động QL HCC có nội dung đa dạng, phức tạp đòi hỏi các nhà HC phải kiến thức chuyên môn và có kiến thức xã hội sâu, rộng 4) Xây dựng và tuyển chọn đội ngũ cán bộ công chức có phẩm chất, năng lực chuyên môn và trình độ quản lý

1.3.5 Tính hệ thống thứ bậc chặt chẽ

1) Tổ chức từ trên xuống dưới, từ TƯ

đến địa phương và cấp dưới phục tùng

cấp trên, nhận chỉ thị, mệnh lệnh và

chịu sự kiểm tra thường xuyên của cấp

trên

2) Để tránh biến hệ thống HCC thành

hệ thống quan liêu, cứng nhắc thì phải

có sự phân công trách nhiệm rõ ràng

giữa các cấp

4) Tôn trọng con người, phục vụ nhân dân lấy mục tiêu phát triển

xã hội làm động lực

Yêu cầu?

 Làm cho QLHCC luôn thích ứng với yêu cầu vận động của các quy luật khách quan tồn tại trong nền kinh tế - xã hội.

 Đảm bảo cho QLHCC vận động phù hợp với mục tiêu chung của Nhà nước.

 Đảm bảo cho QLHCC phản ánh đúng đắn tính chất và nội dung các mối quan hệ trong quản lý nhà nước.

 Làm cho QLHCC đảm bảo tính hệ thống, nhất quán và phải tuân thủ pháp luật.

Tập trung dân chủ

4

QLHCC bằng pháp luật và tăng cường pháp chế

5

Kết hợp giữa QL theo ngành với QL theo lãnh thổ

6

Công khai, minh bạch

1.4.2.1 Nguyên tắc Đảng lãnh đạo đối với quản

- Nội dung sự lãnh đạo của Đảng đối với QLHCC

1) Đảng đề ra đường lối, chủ trương, định hướng cho quá trình tổ chức và hoạt động QLHCC từ TW đến ĐP;

 Nội dung sự lãnh đạo của Đảng đối với QLHCC

2) Đảng lãnh đạo quản lý hành chính công bằng Cương lĩnh chính trị, đường lối, chủ trương chiến lược và giám sát việc thực hiện;

Ngày 01/02/2021, tại phiên bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, các đại biểu đã biểu quyết thông qua Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII

Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) bình quân 5 năm đạt khoảng 6,5 - 7%/năm

Đến năm 2025, GDP bình quân đầu người khoảng 4.700 - 5.000 USD

 Nội dung sự lãnh đạo của Đảng đối với QLHCC

3) Đảng phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng những người có phẩm chất, năng lực và giới thiệu vào đảm nhận các chức vụ lãnh đạo, quản lý NN;

 Nội dung sự lãnh đạo của Đảng đối với QLHCC

4) Đảng kiểm tra hoạt động của cơ quan nhà nước thông qua công tác tư tưởng, tổ chức và cán bộ;

 Nội dung sự lãnh đạo của Đảng đối với QLHCC

5) Các cán bộ, đảng viên và các tổ chức Đảng gương mẫu trong việc thực hiện đường lối, chủ trương của

Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

 Đồng thời, Đảng cũng lãnh đạo các tổ chức chính trị -

xã hội tham gia vào quản lý hành chính công

 Tuy nhiên, Đảng lãnh đạo quản lý nhà nước nhưng không làm thay các cơ quan nhà nước

1.4.2.2 Nguyên tắc nhân dân tham gia, kiểm

tra, giám sát quản lý hành chính công

1.4.2.2 Nguyên tắc nhân dân tham gia, kiểm

tra, giám sát quản lý hành chính công

Đ28 – HP2013: Công dân có quyền tham gia quản

lý NN và XH Tham gia thảo luận và kiến nghị với

cơ quan NN về các vấn đề của cơ sở, địa phương và

cả nước

a Tham gia trực tiếp:

1) Tham gia biểu quyết khi Nhà nước tổ chức trưng cầu ý dân

Sự khác nhau giữa trưng cầu ý dân và lấy ý kiến nhân dân

Luật Trưng cầu ý dân: có hiệu lực vào ngày 1/07/2016

a Tham gia trực tiếp:

2) Thảo luận góp ý kiến vào quá trình xây dựng pháp luật hoặc quyết định quan trọng khác của Nhà nước hoặc của địa

phương

3) Kiểm tra hoạt động của các cơ quan nhà nước4) Thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý nhà nước

b Tham gia gián tiếp:

1) Thông qua hoạt động của các đại biểu do dân bầu ra

2) Thông qua các tổ chức chính trị, xã hội

1.4.2.3 Nguyên tắc tập trung dân chủ

Đ8-HP2013: Nhà nước được tổ chức và hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ

Đảm bảo tính thống nhất của hệ thống lớn và đảm bảo sự

phù hợp với đặc thù của hệ thống con phụ thuộc

quản lý

Thống nhất chủ trương, CS, chiến lược, quy hoạch,

KH PT

Chế độ 1 thủ trưởng và trách nhiệm cá nhân người đứng đầu

và chịu trách nhiệm trước cấp trên về kết quả thực hiện

 Tập trung và dân chủ có quan hệ hữu cơ với nhau, tác động bổ trợ cho nhau theo nguyên lý tập trung trên cơ

sở dân chủ và dân chủ trong khuôn khổ tập trung.

 Bên cạnh đó phải khắc phục bệnh tập trung quan liêu, đồng thời chống các biểu hiện tự do, tùy tiện, cục bộ địa phương, vô kỷ luật….

1.4.2.4 QL HCC bằng pháp luật và tăng cường pháp chế

- Hệ thống HCC phải chấp hành luật và các quyết định của

QH trong chức năng thực hiện quyền hành pháp

- Các QĐ QL HCC phải phù hợp với nội dung và mục đích của luật, mọi người đều được bình đẳng trước PL

- Để thực hiện tốt nguyên tắc này cần hoàn thiện các nội dung cơ bản sau :

+ Xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống PL

+ Tổ chức thực hiện tốt pháp luật đã ban hành

+ Xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm PL

Thiếu tướng Nguyễn Xuân Lý, cục trưởng cục cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường: “ Tội phạm hình sự cướp của giết người sẽ bị tử hình nhưng tội phạm trong lĩnh vực môi trường giết cả thế hệ chỉ bị phạt 500 triệu đồng là xong”

+ Tăng cường ý thức giáo dục PL cho toàn dân

1.4.2.5 Nguyên tắc kết hợp giữa quản lý theo ngành

với quản lý theo lãnh thổ

1.4.2.5 Nguyên tắc kết hợp giữa quản lý theo ngành

với quản lý theo lãnh thổ

 Quản lý theo ngành và theo lãnh thổ là hai mặt không thể tách rời nhau và phải kết hợp chặt chẽ với nhau đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế

 Quản lý hành chính công theo ngành là chuyên sâu vào đặc trưng kinh tế, kỹ thuật của ngành

Nội dung của quản lý ngành bao gồm:

- Định hướng cho sự phát triển của ngành thông qua hoạch định chiến lược quy hoạch, kế hoạch phát triển;

- Tạo môi trường pháp lý phù hợp cho sự phát triển của ngành

- Khuyến khích, hỗ trợ và điều tiết sự phát triển của ngành

- Hướng dẫn và tổ chức thực hiện các văn bản quản lý nhà nước;

- Ngăn ngừa, phát hiện và khắc phục những tiêu cực phát sinh trong phạm vi ngành thông qua hoạt động thanh tra, kiểm tra

Vào năm 2030, Hà Nội sẽ là một thủ đô văn minh, với tổ chức xã hội phù

hợp với trình độ tiên tiến về kinh tế tri thức và công nghệ thông tin, có những

hệ thống công trình văn hóa tiêu biểu của cả nước

GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 11.000 USD (tính theo giá

thực tế).

Quy mô dân số đến năm 2030 đạt khoảng 9,4-9,5 triệu người

 QL HCC theo lãnh thổ: là quản lý hành chính tổng hợp và toàn diện về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của một khu vực dân cư trên địa bàn lãnh thổ đó, có nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức hoạt động

1.4.2.6 Nguyên tắc công khai, minh bạch

 Tổ chức hoạt động hành chính của Nhà nước ta là nhằm phục

vụ lợi ích quốc gia và lợi ích hợp pháp của công dân nên cần phải công khai, minh bạch

 Nguyên tắc công khai minh bạch nhằm đề cao và tôn trọng địa

vị pháp lý của cơ quan hành chính công trong xã hội

1.4.2.6 Nguyên tắc công khai, minh bạch

 Công khai: là việc cán bộ, công chức hành chính cung cấp đầy

đủ, kịp thời và chính xác thông tin và phương thức thực hiện công việc của mình

 Minh bạch: là những thông tin cần thiết được cung cấp cho người dân dưới các hình thức phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội, tập quán, truyền thống, trình độ dân trí v.v…để họ dễ tiếp cận, dễ khai thác sử dụng vào những mục đích hợp pháp

1.4.2.6 Nguyên tắc công khai, minh bạch

 Thực hiện nguyên tắc công khai, minh bạch sẽ giúp

xây dựng một nền hành chính công cởi mở, trong sạch,

có trách nhiệm với công dân và xã hội, đồng thời còn ngăn chặn tệ tham nhũng, quan liêu xa rời quần chúng nhân dân của công chức.

1.5 Hình thức và phương pháp QLHCC

1.5.1 Hình thức QLHCC

 Khái niệm: Hình thức hoạt động quản lý hành chính công được hiểu là sự biểu hiện về hoạt động quản lý của chủ thể hành chính công trong việc thực hiện các chức năng, nhiệm

vụ, thẩm quyền của tổ chức

Đặc điểm của đối tượng quản

+ Nó quy định những quy tắc xử sự chung trong quản lý HCC

+ Nó quy định những nghĩa vụ quyền hạn của các bên tham gia vào

QL HCC

(2) Ban hành văn bản áp dụng PL: áp dụng 1 hay nhiều QP PL

vào 1 trường hợp cụ thể trong những điều kiện cụ thể

(3) Các hoạt động mang tính chất pháp lý khác

b Hình thức không pháp lý: Pháp luật không quy định cụ thể về

hình thức hoạt động này mà để cho các chủ thể hành chính công

có thẩm quyền được lựa chọn việc thực hiện để đảm bảo tính chủ động, sáng tạo và hiệu quả trong hoạt động

 Yêu cầu:

- Phải đa dạng và phong phú;

- Phải phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành và cơ chế quản lý của Nhà nước;

- Phải phù hợp với đặc điểm và thực trạng của đối tượng tác động ở những thời điểm nhất định, trong những hoàn cảnh nhất định;

- Phải có tính khả thi;

- Phải có khả năng đem lại hiệu quả cao.

Giáo dục, thuyết phục

Hành chính - tổ chức

Kinh tế

Các phương pháp QLHCC mang tính đặc thù của NN

Ngoài ra, còn các PP như: PP kế hoạch hóa, PP

thống kê, PP xã hội học, tâm lý học….

Phương pháp giáo dục, thuyết phục

 Tác động vào nhận thức và tình cảm => nâng cao tính

tự giác, nhiệt tình và khả năng lao động sáng tạo.

 Giáo dục thuyết phục không chỉ với đối tượng quản lý

Phương pháp hành chính – tổ chức

a.Phương pháp hành chính:

 Là pp tác động của chủ thể QL HCC lên đối tượng quản lý bằng quyền lực NN thông qua các quyết định hành chính mang tính bắt buộc thực hiện

 PP hành chính được thực hiện thông qua các nội dung:

-Quy định những quy tắc xử sự chung trong QL HCC

-Quy định quyền hạn và nghĩa vụ của các cơ quan dưới quyền, giao nhiệm vụ cho các cơ quan đó

-Kiểm tra việc chấp hành PL, việc thực hiện nhiệm vụ của cấp dưới

-Áp dụng các biện pháp cưỡng chế khi cần thiết

=> Đây là phương pháp quan trọng, có tính hệ thống

Phương pháp hành chính – tổ chức

b Phương pháp tổ chức

Là phương pháp tác động lên con người mang tính tổ chức để đưa họ vào khuôn khổ chung của tổ chức, thực hiện theo đúng

chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao

PP này được áp dụng theo hai hướng:

-Các CQ HCC có thẩm quyền ra quyết định thành lập các tổ chức, hoặc cho phép thành lập tổ chức và kiểm soát hoạt động của các tổ chức này

-Trong từng cơ quan HCC phải xây dựng quy chế, quy trình, nd hoạt động cho phù hợp; đồng thời kiểm tra và xử lý kết quả thực hiện

=> Đây là phương pháp cần thiết